راهنمای خرید بهترین کارت حافظه گوشی (SD Card)

یکی از جنبه‌های فنی که کاربران هنگام استفاده از کارت حافظه در گوشی‌های هوشمند نادیده می‌گیرند، نوع سیستم فایل یا فرمت‌بندی آن است. به طور سنتی، کارت‌های حافظه قدیمی از سیستم FAT32 استفاده می‌کردند.

این سیستم فایل محدودیت‌های بزرگی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عدم پشتیبانی از فایل‌های تکی بزرگتر از ۴ گیگابایت است. در دنیای امروز که ویدیوهای 4K با نرخ فریم بالا حجم بسیار زیادی دارند، FAT32 دیگر پاسخگو نیست.

سیستم فایل exFAT که توسط مایکروسافت معرفی شد، استانداردی است که در کارت‌های SDXC و SDUC به کار می‌رود. این فرمت محدودیت حجم فایل را عملاً از بین برده و اجازه می‌دهد فایل‌هایی تا چندین ترابایت را ذخیره کنید.

علاوه بر این، exFAT در مدیریت فضای خالی و سرعت خواندن و نوشتن تصادفی عملکرد بسیار بهتری نسبت به نسل‌های قبلی دارد. این موضوع باعث می‌شود گوشی شما سریع‌تر به داده‌های ذخیره شده دسترسی پیدا کند.

هنگامی که یک کارت حافظه جدید خریداری می‌کنید، معمولاً به صورت پیش‌فرض با فرمت exFAT عرضه می‌شود. اما اگر قصد دارید کارت قدیمی خود را فرمت کنید، حتماً این گزینه را انتخاب کنید.

البته باید توجه داشت که برخی گوشی‌های بسیار قدیمی یا ارزان‌قیمت ممکن است از exFAT پشتیبانی نکنند، اما تقریباً تمام گوشی‌های تولید شده از سال ۲۰۲۰ به بعد با این استاندارد سازگاری کامل دارند.

نکته حیاتی دیگر در مورد سیستم فایل، نحوه تخصیص واحدها (Allocation Unit Size) است. تنظیم درست این مقدار در هنگام فرمت کردن با کامپیوتر می‌تواند تأثیر مستقیمی بر سرعت انتقال داده‌ها داشته باشد.

برای کارت‌های حافظه با ظرفیت بالا، مقادیر بالاتر معمولاً سرعت نوشتن ویدیوهای حجیم را بهبود می‌بخشند. در مقابل، مقادیر کوچک‌تر برای ذخیره‌سازی تعداد زیادی فایل متنی یا عکس‌های کوچک بهینه‌تر هستند.

در نهایت، همیشه توصیه می‌شود کارت حافظه را از طریق منوی تنظیمات خود گوشی فرمت کنید. اندروید به طور خودکار بهترین سیستم فایل و اندازه کلاستر را بر اساس سخت‌افزار گوشی شما انتخاب می‌کند.

این کار باعث می‌شود پایداری کارت حافظه افزایش یافته و احتمال بروز خطاهای سیستمی یا پریدن ناگهانی اطلاعات به حداقل برسد.

کارت‌های حافظه گوشی برخلاف هارددیسک‌ها، هیچ قطعه متحرکی ندارند و از تراشه‌های نیمه‌هادی به نام NAND Flash استفاده می‌کنند. کیفیت و طول عمر یک کارت حافظه مستقیماً به نوع تکنولوژی به کار رفته در این تراشه‌ها بستگی دارد.

در بازار امروز، چهار نوع اصلی تراشه وجود دارد که شناخت آن‌ها برای خریداران حرفه‌ای ضروری است تا بدانند چرا قیمت دو کارت با ظرفیت یکسان متفاوت است.

تراشه‌های SLC یا Single Level Cell باکیفیت‌ترین و گران‌ترین نوع هستند که در هر سلول فقط یک بیت داده ذخیره می‌کنند. این تراشه‌ها سرعت فوق‌العاده و طول عمر بسیار بالایی دارند اما به دلیل هزینه تولید زیاد، در کارت‌های حافظه معمولی گوشی استفاده نمی‌شوند.

در پله بعدی MLC قرار دارد که دو بیت در هر سلول ذخیره می‌کند و تعادلی میان قیمت و کارایی ایجاد می‌کند که بیشتر در کارت‌های صنعتی کاربرد دارد.

اکثر کارت‌های حافظه باکیفیت که امروزه برای گوشی‌ها خریداری می‌کنید از نوع TLC (Triple Level Cell) هستند. این تکنولوژی اجازه می‌دهد سه بیت در هر سلول ذخیره شود که باعث کاهش قیمت و افزایش ظرفیت می‌شود.

با پیشرفت تکنولوژی در سال ۲۰۲۴، تراشه‌های TLC به پایداری بسیار خوبی رسیده‌اند و برای ضبط ویدیوهای سنگین و اجرای اپلیکیشن‌ها کاملاً ایده‌آل هستند و عمر مفیدی بین ۳ تا ۵ سال دارند.

در نهایت تکنولوژی QLC قرار دارد که چهار بیت در هر سلول ذخیره می‌کند. این کارت‌ها ارزان‌ترین قیمت را در بازار دارند و ظرفیت‌های بسیار بالایی را با هزینه کم ارائه می‌دهند.

اما نقطه ضعف بزرگ آن‌ها سرعت پایین‌تر در نوشتن مداوم و طول عمر کمتر (تعداد دفعات نوشتن محدودتر) است. اگر از گوشی خود برای کارهای سنگین استفاده می‌کنید، بهتر است از خرید کارت‌های ارزان‌قیمت QLC خودداری کرده و به سراغ مدل‌های TLC بروید.

درک این تفاوت‌ها به شما کمک می‌کند تا فریب قیمت‌های بسیار پایین برخی برندهای ناشناخته را نخورید.

کارت‌های حافظه ارزان معمولاً از تراشه‌های QLC با کیفیت پایین استفاده می‌کنند که پس از پر شدن نیمی از ظرفیت، سرعت آن‌ها به شدت افت کرده و احتمال سوختن ناگهانی آن‌ها بسیار بالاتر از مدل‌های استاندارد است.

در حالی که اکثر گوشی‌های هوشمند دنیا از استاندارد MicroSD استفاده می‌کنند، شرکت هواوی در سال‌های اخیر استاندارد اختصاصی خود را با نام NM Card یا Nano Memory معرفی کرد.

این کارت‌ها از نظر ابعاد دقیقاً مشابه سیم‌کارت‌های نانو هستند و حدود ۴۵ درصد کوچک‌تر از کارت‌های میکرو اس‌دی معمولی طراحی شده‌اند. هدف اصلی از این طراحی، صرفه‌جویی در فضای داخلی گوشی و استفاده از شیار سیم‌کارت دوم برای حافظه است.

از نظر فنی، کارت‌های نانو مموری در حال حاضر با ظرفیت‌های ۶۴، ۱۲۸، ۲۵۶ و ۵۱۲ گیگابایت در بازار موجود هستند. سرعت خواندن این کارت‌ها معمولاً به حدود ۹۰ مگابایت بر ثانیه می‌رسد که برای اکثر فعالیت‌های روزمره و فیلم‌برداری مناسب است.

با این حال، به دلیل انحصاری بودن این تکنولوژی، قیمت آن‌ها نسبت به کارت‌های میکرو اس‌دی با ظرفیت مشابه، به طور قابل توجهی بالاتر است و تنوع برند کمتری در بازار دارند.

یکی از چالش‌های اصلی کاربران در سال ۲۰۲۴، محدودیت در خرید این کارت‌هاست. در حال حاضر تنها گوشی‌های پرچمدار و میان‌رده هواوی از این استاندارد پشتیبانی می‌کنند. این یعنی اگر شما یک کارت نانو مموری بخرید، نمی‌توانید آن را در گوشی‌های سامسونگ، شیائومی یا دوربین‌های عکاسی استفاده کنید.

همچنین برای اتصال این کارت‌ها به لپ‌تاپ، نیاز به خرید کارت‌خوان‌های مخصوصی دارید که از فرمت NM پشتیبانی می‌کنند.

با وجود مزیت کوچک‌تر بودن، این استاندارد هنوز نتوانسته به یک رقیب جدی برای میکرو اس‌دی تبدیل شود. شرکت‌های دیگر تمایلی به پرداخت هزینه لایسنس به هواوی ندارند و ترجیح می‌دهند از استانداردهای جهانی استفاده کنند.

با این حال، برای دارندگان گوشی‌های هواوی، این تنها راه ارتقای حافظه داخلی است و باید در هنگام خرید به اصالت کالا توجه ویژه‌ای داشته باشند زیرا مدل‌های تقلبی در این بخش نیز وارد بازار شده‌اند.

در مجموع، نانو مموری یک نوآوری جالب در جهت یکپارچه‌سازی فضای سخت‌افزاری بود، اما محدودیت‌های اکوسیستمی باعث شده تا یک کالای لوکس و خاص باقی بماند.

اگر قصد خرید گوشی جدیدی دارید که از این کارت پشتیبانی می‌کند، حتماً بودجه اضافی برای تهیه کارت حافظه گران‌تر آن را نیز در نظر بگیرید، چرا که هزینه‌ی هر گیگابایت در این تکنولوژی تقریباً دو برابر میکرو اس‌دی است.

از دست دادن اطلاعات در کارت حافظه گوشی می‌تواند یک کابوس واقعی باشد، به خصوص اگر عکس‌ها و ویدیوهای شخصی شما روی آن ذخیره شده باشد. برخلاف هاردهای قدیمی، در کارت‌های حافظه به دلیل استفاده از تکنولوژی Flash، بازیابی اطلاعات پس از حذف یا فرمت شدن بسیار دشوارتر است.

در سال‌های اخیر، با ورود استانداردهای امنیتی جدید در اندروید، این فرآیند پیچیده‌تر هم شده است.

اولین نکته‌ای که باید بدانید این است که به محض متوجه شدن حذف اطلاعات یا خطای 'Card Corrupted'، باید بلافاصله کارت را از گوشی خارج کنید. نوشتن هرگونه داده جدید روی کارت، شانس بازیابی را به شدت کاهش می‌دهد.

وقتی فایلی را حذف می‌کنید، سیستم فقط آدرس آن را پاک می‌کند، اما داده‌ها تا زمانی که فایل جدیدی روی آن‌ها نوشته نشود، در سلول‌های حافظه باقی می‌مانند. استفاده مداوم از گوشی باعث می‌شود سیستم‌عامل فایل‌های موقتی (Cache) را روی کارت بنویسد و اطلاعات قبلی را نابود کند.

برای بازیابی اطلاعات، نرم‌افزارهای تخصصی مانند DiskDigger برای اندروید (در صورت روت بودن) و ابزارهای قدرتمندی مثل Recuva یا PhotoRec برای کامپیوتر پیشنهاد می‌شوند. اتصال کارت به کامپیوتر از طریق یک رم‌ریدر باکیفیت، همیشه شانس بیشتری نسبت به بازیابی از طریق خود گوشی دارد.

در موارد شدیدتر که کارت حافظه اصلاً توسط دستگاه شناسایی نمی‌شود، مشکل احتمالاً سخت‌افزاری است و نیاز به تجهیزات جراحی حافظه در مراکز تخصصی دارد.

یک چالش بزرگ در سال ۲۰۲۴، قابلیت TRIM در کارت‌های حافظه جدید است. این قابلیت به منظور بهینه‌سازی سرعت، سلول‌های خالی شده را به سرعت پاکسازی می‌کند که این امر بازیابی را تقریباً غیرممکن می‌سازد.

همچنین اگر کارت حافظه خود را به عنوان 'Internal Storage' در اندروید فرمت کرده باشید، داده‌ها رمزگذاری می‌شوند و در صورت سوختن گوشی یا ریست فکتوری، اطلاعات روی کارت حتی با پیشرفته‌ترین دستگاه‌ها هم قابل بازیابی نخواهند بود.

بهترین استراتژی، همیشه پیشگیری است. استفاده از سرویس‌های ابری برای پشتیبان‌گیری خودکار و تعویض کارت حافظه هر دو سال یک‌بار، ریسک از دست دادن اطلاعات را به حداقل می‌رساند.

کارت‌های حافظه قطعاتی مصرفی هستند و دارای عمر مفید مشخصی می‌باشند؛ بنابراین هرگز نباید آن‌ها را به عنوان محل دائمی و تنها نسخه نگهداری اطلاعات حیاتی خود در نظر بگیرید.

بسیاری از کاربران تصور می‌کنند که تمام کارت‌های حافظه با سرعت یکسان، دوام مشابهی هم دارند. اما اگر از گوشی خود به عنوان دوربین ثبت وقایع (Dashcam) استفاده می‌کنید یا به طور مداوم در حال فیلم‌برداری با کیفیت بالا هستید، کارت‌های معمولی به سرعت دچار سوختگی می‌شوند.

در اینجا اهمیت کارت‌های سری High Endurance مشخص می‌شود که برای چرخه‌های نوشتن و پاک کردن مداوم طراحی شده‌اند.

کارت‌های حافظه معمولی برای استفاده‌های متناوب مثل عکاسی یا ذخیره موزیک بهینه شده‌اند. اما ضبط ویدیو به صورت ۲۴ ساعته یا طولانی‌مدت، فشار حرارتی و فیزیکی زیادی به سلول‌های حافظه وارد می‌کند.

کارت‌های High Endurance از تراشه‌های MLC یا TLC دست‌چین شده با کیفیت بالاتر استفاده می‌کنند که می‌توانند تا هزاران ساعت ضبط ویدیو را بدون خطا تحمل کنند. این کارت‌ها معمولاً در برابر تغییرات دما، شوک و اشعه ایکس نیز مقاوم‌تر هستند.

در سال ۲۰۲۴، برندهایی مثل سن‌دیسک و سامسونگ نسخه‌های مخصوصی از این کارت‌ها را روانه بازار کرده‌اند که برای ضبط ویدیوهای 4K بهینه شده‌اند. اگرچه قیمت این مدل‌ها حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد بیشتر از مدل‌های معمولی است، اما پایداری آن‌ها در شرایط سخت تضمین شده است.

برای کاربرانی که در مناطق گرمسیری زندگی می‌کنند، استفاده از این کارت‌ها در گوشی ضروری است، زیرا گرما دشمن شماره یک طول عمر تراشه‌های حافظه است.

یکی دیگر از مزایای این کارت‌ها، پایداری سرعت در طول زمان است. کارت‌های معمولی پس از مدتی استفاده مداوم، دچار افت سرعت ناگهانی می‌شوند که منجر به قطع شدن ضبط ویدیو یا لگ زدن گوشی می‌شود.

مدل‌های High Endurance با مدیریت بهتر گرما و توزیع یکنواخت داده‌ها در سلول‌ها (Wear Leveling)، سرعت نوشتن را در تمام طول عمر خود ثابت نگه می‌دارند تا هیچ فریمی از ویدیو از دست نرود.

در نهایت، اگر امنیت اطلاعات و تداوم عملکرد برای شما اولویت دارد، هزینه کردن برای یک کارت High Endurance یک سرمایه‌گذاری هوشمندانه است.

این کارت‌ها معمولاً گارانتی‌های طولانی‌تری نسبت به مدل‌های اقتصادی دارند و به شما اطمینان می‌دهند که در لحظات حساس، کارت حافظه به دلیل فشار کار زیاد از کار نخواهد افتاد.

این موضوع به ویژه برای کسانی که از گوشی برای نظارت تصویری یا تولید محتوای ویدیویی روزانه استفاده می‌کنند، حیاتی است.

با افزایش اهمیت حریم خصوصی، بسیاری از کاربران تمایل دارند اطلاعات موجود در کارت حافظه گوشی خود را رمزگذاری کنند.

اندروید این قابلیت را فراهم کرده است تا در صورت سرقت یا گم شدن گوشی، هیچ‌کس نتواند با خارج کردن کارت حافظه و اتصال آن به کامپیوتر، به عکس‌ها و فایل‌های شما دسترسی پیدا کند.

اما این لایه امنیتی قدرتمند، با چالش‌ها و محدودیت‌هایی همراه است که باید قبل از فعال‌سازی از آن‌ها آگاه باشید.

وقتی کارت حافظه را رمزگذاری می‌کنید، یک کلید امنیتی منحصر‌به‌فرد در حافظه داخلی و امن گوشی شما ساخته می‌شود. از آن لحظه به بعد، داده‌ها فقط توسط همان گوشی قابل خواندن هستند.

این یعنی شما دیگر نمی‌توانید کارت را درآورده و مستقیماً به لپ‌تاپ وصل کنید تا فایل‌ها را جابه‌جا کنید؛ مگر اینکه ابتدا از طریق خود گوشی رمزگذاری را غیرفعال کنید. این موضوع برای کسانی که عادت به انتقال سریع فایل با رم‌ریدر دارند، یک محدودیت بزرگ محسوب می‌شود.

نکته بسیار مهم و خطرناک این است که اگر گوشی شما به هر دلیلی دچار خرابی سخت‌افزاری شود یا مجبور به ریست فکتوری شوید، کلید رمزنگاری برای همیشه پاک خواهد شد.

در این حالت، حتی اگر کارت حافظه کاملاً سالم باشد، اطلاعات روی آن به یک مشت داده غیرقابل فهم تبدیل می‌شود و هیچ راهی برای بازیابی آن‌ها وجود نخواهد داشت.

بنابراین، رمزگذاری کارت حافظه بدون داشتن یک نسخه پشتیبان (Backup) دائمی در فضای ابری یا هارد اکسترنال، ریسک بسیار بالایی دارد.

از نظر عملکردی، رمزگذاری می‌تواند فشار کمی به پردازنده گوشی وارد کند. در گوشی‌های پرچمدار جدید این افت سرعت اصلاً محسوس نیست، اما در گوشی‌های اقتصادی و قدیمی، ممکن است هنگام باز کردن گالری یا ذخیره عکس‌های سنگین، متوجه تاخیر اندکی شوید.

این به این دلیل است که پردازنده باید در لحظه، داده‌ها را رمزگشایی کرده و نمایش دهد یا هنگام ذخیره، آن‌ها را رمزگذاری کند.

در مجموع، اگر اطلاعات بسیار حساسی روی کارت حافظه دارید، رمزگذاری یک ضرورت است. اما برای کاربران معمولی، شاید استفاده از اپلیکیشن‌های 'Safe Folder' که فقط بخش خاصی از اطلاعات را رمزگذاری می‌کنند، گزینه منطقی‌تری باشد.

همیشه به یاد داشته باشید که قبل از فروش گوشی یا تغییر دستگاه، حتماً کارت حافظه را از حالت رمزگذاری خارج کنید (Decrypt)، در غیر این صورت کارت در دستگاه جدید غیرقابل استفاده خواهد بود و مجبور به فرمت کردن و از دست دادن کل اطلاعات می‌شوید.