کارت ملی هوشمند یک سند هویتی نسل جدید است که از سال ۱۳۹۳ جایگزین کارت‌های ملی قدیمی شده است. این کارت مجهز به تراشه الکترونیکی است که اطلاعات بیومتریک شامل اثر انگشت و تصویر چهره را ذخیره می‌کند. تفاوت‌های اصلی با کارت قدیمی شامل امنیت بالاتر، امکان احراز هویت الکترونیکی، ذخیره اطلاعات بیومتریک و سازگاری با استانداردهای بین‌المللی است.

مدت اعتبار کارت ملی هوشمند برای افراد بالای ۱۵ سال، ۱۰ سال است. پس از اتمام این مدت، باید برای تمدید کارت ملی اقدام کنید. تاریخ انقضا روی کارت درج شده و یک ماه قبل از انقضا می‌توانید برای تمدید اقدام کنید.

بله، داشتن کارت ملی هوشمند برای تمام شهروندان ایرانی بالای ۱۵ سال اجباری است. کارت‌های ملی قدیمی (صادره قبل از سال ۱۳۹۰) دیگر معتبر نیستند و برای انجام امور بانکی، اداری و حقوقی باید کارت ملی هوشمند داشته باشید.

کارت ملی هوشمند کاربردهای متعددی دارد: احراز هویت در سامانه‌های دولتی و بانکی، امضای دیجیتال اسناد الکترونیکی، دسترسی به خدمات الکترونیکی سلامت، رأی‌گیری الکترونیکی، مسافرت بین شهری و بین‌المللی (به عنوان مدرک هویتی)، و انجام امور حقوقی و قضایی.

شهروندان ایرانی از سن ۱۵ سال تمام می‌توانند برای دریافت کارت ملی هوشمند اقدام کنند. برای افراد زیر ۱۵ سال، شناسنامه به عنوان مدرک هویتی اصلی استفاده می‌شود. البته کودکان نیز می‌توانند با رضایت والدین کارت ملی دریافت کنند.

بله، ایرانیان مقیم خارج از کشور می‌توانند با مراجعه به سفارت یا کنسولگری ایران در کشور محل اقامت خود برای دریافت کارت ملی هوشمند اقدام کنند. همچنین در صورت سفر به ایران می‌توانند از طریق دفاتر پیشخوان اقدام نمایند.

در تراشه کارت ملی هوشمند اطلاعات زیر ذخیره شده است: نام و نام خانوادگی، کد ملی، تاریخ تولد، جنسیت، تصویر رنگی صاحب کارت، اثر انگشت دو انگشت شست، امضای دیجیتال، و کلیدهای رمزنگاری برای احراز هویت امن. این اطلاعات با پروتکل‌های امنیتی پیشرفته محافظت می‌شوند.

کارت ملی هوشمند دارای لایه‌های امنیتی متعدد است که جعل آن را بسیار دشوار می‌کند. این لایه‌ها شامل هولوگرام، علائم امنیتی UV، میکروپرینت، تراشه رمزنگاری شده، و اثر انگشت دیجیتال است. حتی اگر ظاهر کارت جعل شود، اطلاعات تراشه قابل تکثیر نیست و در سامانه‌های احراز هویت رد می‌شود.

ثبت نام کارت ملی شامل ۴ مرحله است: ۱) پیش ثبت نام آنلاین در سایت ncr.ir شامل ورود اطلاعات و پرداخت هزینه، ۲) مراجعه حضوری به دفتر پیشخوان برای تکمیل ثبت نام و عکس‌برداری، ۳) صدور کارت در کارخانه مرکزی طی ۱۵ تا ۳۰ روز، ۴) تحویل کارت پس از دریافت پیامک آماده بودن.

برای پیش ثبت نام کارت ملی هوشمند باید به سامانه رسمی سازمان ثبت احوال به آدرس ncr.ir/idcard یا www.ncr.ir مراجعه کنید. همچنین از طریق سایت اصلی ثبت احوال sabteahval.ir نیز می‌توانید به بخش ثبت نام کارت ملی دسترسی داشته باشید. از ورود به سایت‌های غیررسمی و جعلی خودداری کنید.

در مرحله پیش ثبت نام آنلاین، پس از ورود اطلاعات هویتی و انتخاب دفتر پیشخوان، سیستم تاریخ‌های موجود برای نوبت‌گیری را نمایش می‌دهد. یکی از تاریخ‌ها را انتخاب کرده و پس از پرداخت هزینه، نوبت شما ثبت می‌شود. تاریخ و ساعت نوبت در رسید چاپی و پیامک درج می‌گردد.

قبل از مراجعه حضوری، می‌توانید با لغو نوبت قبلی و ثبت نوبت جدید، دفتر پیشخوان را تغییر دهید. اما پس از تکمیل ثبت نام در دفتر، کارت به همان دفتر ارسال می‌شود و تغییر آن امکان‌پذیر نیست. در این صورت باید برای تحویل به همان دفتر مراجعه کنید.

خیر، نیازی به همراه داشتن عکس نیست. عکس دیجیتال با کیفیت بالا در دفتر پیشخوان توسط دوربین مخصوص گرفته می‌شود. این عکس باید استاندارد باشد: صورت کامل از جلو، بدون عینک، بدون کلاه، پس‌زمینه سفید. برای خانم‌ها استفاده از حجاب مناسب الزامی است.

در دفتر پیشخوان، اثر انگشت هر دو شست شما توسط اسکنر مخصوص ثبت می‌شود. انگشتان باید تمیز و خشک باشند. در صورتی که اثر انگشت به دلیل بیماری یا آسیب قابل اسکن نباشد، روش‌های جایگزین مانند اسکن چهره سه‌بعدی استفاده می‌شود.

اگر نمی‌توانید در تاریخ نوبت مراجعه کنید، باید قبل از آن تاریخ از طریق سامانه ncr.ir نوبت خود را لغو کرده و نوبت جدید بگیرید. هزینه پرداختی معمولاً باطل نمی‌شود. اگر بدون لغو نوبت مراجعه نکنید، باید مجدداً ثبت نام و پرداخت انجام دهید.

خیر، برای ثبت نام و تحویل کارت ملی حضور شخصی متقاضی الزامی است زیرا باید عکس و اثر انگشت ثبت شود. حتی با وکالت رسمی هم امکان دریافت به جای دیگری وجود ندارد. فقط در مورد افراد کم‌توان یا ناتوان، روش‌های خاصی با هماهنگی ثبت احوال وجود دارد.

سه روش برای پیگیری وجود دارد: ۱) با کد رهگیری در سایت ncr.ir، ۲) با کد ملی، سریال شناسنامه و تاریخ تولد در سایت ncr.ir، ۳) با کد USSD شماره‌گیری *۴*۶۰۹۰# از تلفن همراه. همچنین از طریق سامانه پیشخوانک نیز می‌توانید پیگیری کنید.

نگران نباشید، می‌توانید بدون کد رهگیری هم پیگیری کنید. در سایت ncr.ir گزینه پیگیری بدون کد رهگیری را انتخاب کرده و با وارد کردن کد ملی، سریال شناسنامه و تاریخ تولد، وضعیت کارت را ببینید. همچنین با مراجعه به دفتر پیشخوان و ارائه شناسنامه می‌توانید کد رهگیری را دریافت کنید.

وضعیت «در حال صدور» به این معناست که اطلاعات شما تأیید شده و کارت در کارخانه مرکزی در حال چاپ و شخصی‌سازی است. این مرحله معمولاً ۷ تا ۱۴ روز کاری طول می‌کشد. پس از اتمام، وضعیت به «ارسال شده به پست» تغییر می‌کند.

تبریک! کارت شما صادر شده و به دفتر پیشخوان رسیده است. با همراه داشتن اصل شناسنامه، رسید ثبت نام و کارت ملی قدیمی (در صورت داشتن) به دفتری که در آن ثبت نام کردید مراجعه کنید. اثر انگشت شما تطبیق داده شده و کارت تحویل داده می‌شود. حتماً در اولین فرصت مراجعه کنید چون عدم تحویل تا ۶ ماه موجب ابطال کارت می‌شود.

بله، پس از آماده شدن کارت و ارسال به دفتر پیشخوان، پیامکی به شماره موبایل ثبت شده در سامانه ارسال می‌شود. این پیامک از شماره‌های رسمی سازمان ثبت احوال ارسال می‌گردد. اگر پیامک دریافت نکردید، وضعیت را از طریق سایت پیگیری کنید.

برای پیگیری با کد USSD، از تلفن همراه خود کد *۴*۶۰۹۰# را شماره‌گیری کنید. این سرویس بدون نیاز به اینترنت کار می‌کند اما شماره موبایل باید همان شماره‌ای باشد که هنگام ثبت نام وارد کرده‌اید. هزینه پیامک از اعتبار سیم‌کارت کسر می‌شود.

اگر وضعیت کارت «ارسال شده به پست» است، می‌توانید با کد رهگیری پستی (که در سامانه پیگیری نمایش داده می‌شود) از طریق سایت tracking.post.ir یا تماس با ۱۱۸ مرسوله را ردیابی کنید. معمولاً ۳ تا ۷ روز کاری طول می‌کشد تا به دفتر پیشخوان برسد.

دلایل مختلفی می‌تواند باعث تأخیر شود: مغایرت در اطلاعات، کیفیت پایین عکس یا اثر انگشت، حجم بالای درخواست‌ها در آن دوره، مشکلات فنی، یا نیاز به تأیید اطلاعات. اگر بیش از ۴۵ روز گذشته، با شماره ۱۵۱۵ یا دفتر پیشخوان تماس بگیرید.

برای ثبت نام نیاز دارید: اصل شناسنامه عکس‌دار، کارت ملی قدیمی (اگر دارید)، کد پستی ۱۰ رقمی، شماره تلفن همراه فعال، آدرس محل سکونت، و رسید پیش ثبت نام چاپ شده. برای تحویل کارت نیز اصل شناسنامه و رسید ثبت نام الزامی است.

هزینه‌های صدور کارت ملی در سال ۱۴۰۳: پیش ثبت نام آنلاین ۲۰,۰۰۰ تومان، تکمیل ثبت نام در دفتر حداکثر ۹,۰۰۰ تومان، تحویل کارت ۲,۰۰۰ تومان. جمعاً حدود ۳۱,۰۰۰ تومان. هزینه کارت المثنی بار اول ۳۰۰,۰۰۰ تومان و بار دوم به بعد ۵۰۰,۰۰۰ تومان است.

هزینه پیش ثبت نام (۲۰,۰۰۰ تومان) به صورت آنلاین از طریق درگاه پرداخت اینترنتی با کارت بانکی پرداخت می‌شود. هزینه‌های دفتر پیشخوان (ثبت نام و تحویل) به صورت نقدی یا کارت‌خوان در دفتر پرداخت می‌گردد.

داشتن شناسنامه عکس‌دار برای ثبت نام کارت ملی الزامی است. اگر شناسنامه شما عکس ندارد یا عکس قدیمی است، ابتدا باید برای الصاق یا تعویض عکس شناسنامه به اداره ثبت احوال مراجعه کنید. پس از دریافت شناسنامه عکس‌دار می‌توانید برای کارت ملی اقدام کنید.

کد پستی ۱۰ رقمی را می‌توانید از روی قبوض آب، برق یا گاز پیدا کنید. همچنین از سایت post.ir بخش یافتن کد پستی، یا با تماس با ۱۱۸ و ارائه آدرس دقیق، یا با مراجعه به دفتر پست محله می‌توانید کد پستی خود را دریافت کنید.

هزینه بالای کارت المثنی به چند دلیل است: جلوگیری از سوءاستفاده و صدور کارت‌های متعدد، هزینه ابطال کارت قبلی در تمام سامانه‌ها، و هزینه فرآیند امنیتی بررسی درخواست. همچنین این هزینه انگیزه‌ای برای مراقبت بیشتر از کارت است. هزینه به صورت پلکانی افزایش می‌یابد تا از درخواست‌های مکرر جلوگیری شود.

بله، اگر رسید را گم کرده‌اید، با همراه داشتن اصل شناسنامه به دفتر پیشخوان مراجعه کنید. با تأیید هویت از طریق اثر انگشت و سیستم، می‌توانند رسید جدید صادر کنند یا مستقیماً کارت را تحویل دهند. کد رهگیری هم از سیستم قابل بازیابی است.

توصیه می‌شود شماره موبایل به نام خودتان باشد، اما الزامی نیست. مهم این است که شماره فعال باشد و به آن دسترسی داشته باشید چون پیامک‌های اطلاع‌رسانی و کد تأیید به این شماره ارسال می‌شود. اگر شماره عوض شد، باید در سامانه بروزرسانی کنید.

فوراً باید اقدام کنید: ۱) به کلانتری محل مراجعه کرده و گزارش مفقودی یا سرقت ثبت کنید، ۲) به سایت ncr.ir رفته و درخواست کارت المثنی ثبت کنید، ۳) با شماره ۱۵۱۵ تماس بگیرید تا کارت قبلی در سیستم غیرفعال شود، ۴) مراحل صدور کارت المثنی را طی کنید. هزینه المثنی بار اول ۳۰۰,۰۰۰ تومان است.

اگر کارت از نظر فیزیکی آسیب دیده (شکسته، خم شده، تراشه خراب) اما اطلاعات روی آن خوانا است، می‌توانید درخواست تعویض کارت آسیب‌دیده بدهید. هزینه این کار ۲۵,۶۰۰ تومان است و کمتر از کارت المثنی می‌باشد. به دفتر پیشخوان با کارت آسیب‌دیده و شناسنامه مراجعه کنید.

اگر اشتباه از سمت ثبت احوال باشد (غلط املایی، تاریخ اشتباه)، با مدارک به اداره ثبت احوال مراجعه کنید تا اصلاح شده و کارت جدید رایگان صادر شود. اگر اشتباه از شناسنامه منشأ گرفته، ابتدا باید شناسنامه اصلاح شود و سپس کارت ملی جدید صادر گردد.

متأسفانه بله، اگر بیش از ۶ ماه از صدور کارت گذشته و تحویل نگرفته باشید، کارت باطل می‌شود. در این صورت باید مجدداً ثبت نام کرده و هزینه صدور را پرداخت کنید. البته گاهی با مراجعه به اداره ثبت احوال و توضیح دلیل تأخیر، ممکن است راه‌حلی ارائه شود.

اگر سامانه خطا می‌دهد: ۱) مرورگر را تغییر دهید یا از کش و کوکی‌ها پاک کنید، ۲) در ساعات غیرشلوغ (صبح زود یا شب) امتحان کنید، ۳) اطلاعات ورودی را دقیق بررسی کنید، ۴) از روش‌های جایگزین مثل USSD استفاده کنید، ۵) با شماره ۱۵۱۵ تماس بگیرید.

اگر اثر انگشت تطبیق نمی‌کند، چند بار امتحان کنید چون ممکن است انگشت خیس یا کثیف باشد. اگر همچنان مشکل دارید، ممکن است به دلیل زخم، بیماری پوستی یا سن بالا باشد. در این صورت با روش‌های جایگزین مثل سوالات امنیتی یا مراجعه به اداره ثبت احوال مشکل حل می‌شود.

صرفاً به دلیل بد افتادن عکس نمی‌توان کارت را تعویض کرد. اما اگر عکس واقعاً شباهتی به شما ندارد یا کیفیت فنی آن پایین است (تار، تاریک)، می‌توانید شکایت کنید. در صورت تأیید مشکل از سمت ثبت احوال، کارت رایگان تعویض می‌شود. در غیر این صورت باید هزینه تعویض بدهید.

برای شکایت از دفاتر پیشخوان چند راه دارید: ۱) تماس با شماره ۱۵۱۵ (پشتیبانی ثبت احوال)، ۲) مراجعه به سایت sabteahval.ir بخش ارتباط با ما، ۳) مراجعه حضوری به اداره کل ثبت احوال استان، ۴) ثبت شکایت در سامانه ۱۱۱ (سامد). شکایت‌ها بررسی شده و در صورت تخلف، دفتر جریمه می‌شود.

PIN کارت ملی یک رمز ۴ تا ۸ رقمی است که برای استفاده از قابلیت‌های پیشرفته کارت مثل امضای دیجیتال لازم است. هنگام تحویل کارت، پاکت محرمانه حاوی PIN به شما داده می‌شود. این رمز را حفظ کنید و به کسی ندهید. در صورت فراموشی یا قفل شدن باید برای بازیابی به اداره ثبت احوال مراجعه کنید.

برای خواندن تراشه کارت ملی به کارت‌خوان هوشمند (Smart Card Reader) نیاز دارید که از استاندارد ISO 7816 پشتیبانی کند. این کارت‌خوان‌ها در بازار موجود هستند و با USB به کامپیوتر متصل می‌شوند. همچنین نرم‌افزار مخصوص خواندن کارت ملی از سایت ثبت احوال قابل دانلود است.

امضای دیجیتال کارت ملی از رمزنگاری نامتقارن استفاده می‌کند. کلید خصوصی در تراشه کارت ذخیره شده و قابل استخراج نیست. با وارد کردن PIN و قرار دادن کارت در کارت‌خوان، می‌توانید اسناد الکترونیکی را امضا کنید. این امضا از نظر قانونی معادل امضای دستی است.

کارت ملی هوشمند ایران فعلاً از تراشه تماسی (Contact) استفاده می‌کند و NFC (غیرتماسی) ندارد. بنابراین با گوشی موبایل قابل خواندن نیست و نیاز به کارت‌خوان تماسی دارد. البته در نسل‌های آینده کارت ملی ممکن است NFC اضافه شود.

برای حفاظت از کارت ملی: ۱) در کیف مخصوص کارت نگهداری کنید، ۲) از خم کردن و فشار روی تراشه خودداری کنید، ۳) دور از حرارت بالا و نور مستقیم آفتاب نگهدارید، ۴) با آب و مواد شیمیایی تماس ندهید، ۵) روی تراشه نخراشید، ۶) از قرار دادن کنار آهن‌ربای قوی خودداری کنید.

از یک ماه قبل از تاریخ انقضای کارت می‌توانید برای تمدید اقدام کنید. تاریخ انقضا روی کارت درج شده است. توصیه می‌شود زودتر اقدام کنید تا در فاصله بین درخواست و صدور کارت جدید، با مشکل مواجه نشوید. کارت منقضی شده برای بسیاری از خدمات قابل استفاده نیست.

در صورت تغییر قانونی نام یا نام خانوادگی (مثلاً بعد از ازدواج یا حکم دادگاه)، ابتدا باید شناسنامه جدید با اطلاعات به‌روز دریافت کنید. سپس با شناسنامه جدید برای صدور کارت ملی جدید اقدام کنید. کارت قبلی باطل می‌شود و باید هزینه صدور جدید پرداخت شود.

خیر، برای صدور کارت ملی هوشمند نیازی به کارت پایان خدمت یا معافیت نظام وظیفه نیست. کارت ملی یک سند هویتی است و ربطی به وضعیت نظام وظیفه ندارد. البته برای برخی خدمات دیگر مثل صدور گذرنامه برای آقایان، تعیین تکلیف نظام وظیفه لازم است.

بله، می‌توانید برای اعضای خانواده به صورت جداگانه پیش ثبت نام کنید و نوبت‌های نزدیک به هم بگیرید تا در یک روز به دفتر پیشخوان مراجعه کنید. هر نفر باید شخصاً حضور داشته باشد و عکس و اثر انگشت ثبت کند. هزینه برای هر نفر جداگانه محاسبه می‌شود.

کارت‌های ملی قدیمی (بدون تراشه، صادره قبل از ۱۳۹۰) رسماً منقضی شده‌اند و برای امور بانکی و اداری پذیرفته نمی‌شوند. اگر هنوز کارت قدیمی دارید، هر چه سریع‌تر برای دریافت کارت هوشمند اقدام کنید. تنها در برخی موارد غیررسمی ممکن است موقتاً پذیرفته شود اما ریسک دارد.

ساعات کاری دفاتر پیشخوان معمولاً شنبه تا چهارشنبه ۸ صبح تا ۴ عصر و پنج‌شنبه‌ها ۸ صبح تا ۱ ظهر است. جمعه‌ها و روزهای تعطیل رسمی تعطیل هستند. البته ساعات ممکن است بین دفاتر متفاوت باشد، بهتر است قبل از مراجعه تماس بگیرید یا در سامانه بررسی کنید.

برای تماس با پشتیبانی سازمان ثبت احوال می‌توانید از شماره ۱۵۱۵ استفاده کنید که در تمام شبکه‌های تلفن ثابت و همراه فعال است. همچنین از طریق سایت sabteahval.ir بخش ارتباط با ما یا ایمیل info@sabteahval.ir می‌توانید سوالات خود را مطرح کنید.