ثبت نام پرستاران تعدیل شده و طرحی (job.digipair.ir)

مفهوم امنیت شغلی برای پرستاران، به ویژه کسانی که در دوران بحران کرونا با قراردادهای ۸۹ روزه وارد چرخه درمان شدند، به یک چالش جدی تبدیل شده است.

این پرستاران که بدون تضمین استخدامی و تنها بر اساس نیاز آنی سیستم سلامت جذب شدند، پس از فروکش کردن پاندمی با عدم تمدید قرارداد روبرو گشتند.

فقدان یک ساختار قانونی پایدار برای تبدیل وضعیت این نیروها، نه تنها معیشت آن‌ها را تحت تأثیر قرار داده، بلکه اعتماد عمومی به وعده‌های دولتی را نیز خدشه‌دار کرده است.

امنیت شغلی صرفاً به معنای داشتن یک شغل نیست، بلکه شامل ثبات در جایگاه، برخورداری از مزایای بازنشستگی و بیمه درمانی کامل است. پرستاران تعدیل شده به دلیل ماهیت موقت قراردادهایشان، از بسیاری از این حقوق محروم بودند.

این مسئله باعث شده است که حتی در صورت بازگشت به کار از طریق سامانه‌های آماری، نوعی اضطراب شغلی همیشگی همراه آن‌ها باشد. آن‌ها نگران هستند که با هر نوسان در بودجه سلامت، دوباره در فهرست تعدیل قرار بگیرند.

برای بازگرداندن امنیت شغلی، لازم است قوانین استخدامی بازنگری شوند. صرفاً ثبت‌نام در سامانه‌هایی مانند job.digipair.ir کافی نیست؛ بلکه باید امتیازات ویژه‌ای برای سوابق خدمتی در دوران بحران در نظر گرفته شود.

این امتیازات باید به گونه‌ای باشد که در آزمون‌های استخدامی رسمی، اولویت مطلق با کسانی باشد که در سخت‌ترین شرایط در بالین بیمار حضور داشتند. بدون این تضمین‌ها، پرستاران تمایلی به بازگشت به سیستم دولتی نخواهند داشت.

در نهایت، امنیت شغلی پرستاران مستقیماً بر کیفیت مراقبت از بیمار تأثیر می‌گذارد. پرستاری که نگران فردای شغلی خود است، نمی‌تواند با تمرکز کامل به وظایف حرفه‌ای خود عمل کند. بنابراین، حل مشکل پرستاران تعدیل شده باید به عنوان یک اولویت در امنیت ملی سلامت تلقی شود.

دولت و مجلس باید با تصویب طرح‌های حمایتی، از خروج این سرمایه‌های انسانی از چرخه درمان جلوگیری کنند و به این بلاتکلیفی پایان دهند.

قانون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری که پس از ۱۵ سال وقفه به مرحله اجرا رسید، یکی از اصلی‌ترین مطالبات پرستاران تعدیل شده برای بازگشت به کار است. این قانون با هدف استقلال مالی پرستاران و عادلانه‌سازی پرداخت‌ها تصویب شد، اما در مرحله اجرا با چالش‌های ساختاری فراوانی روبرو گشت.

پرستاران معتقدند که اگر مبالغ حاصل از این تعرفه‌ها به صورت شفاف و واقعی پرداخت شود، انگیزه برای اشتغال در بخش دولتی به شدت افزایش می‌یابد.

در حال حاضر، بسیاری از پرستاران به دلیل پایین بودن حقوق پایه و عدم اجرای دقیق این قانون، ترجیح می‌دهند در مشاغل غیرمرتبط فعالیت کنند یا به فکر مهاجرت باشند.

سامانه ثبت‌نام پرستاران زمانی می‌تواند کارآمد باشد که خروجی آن، اشتغال در سیستمی باشد که ارزش خدمات تخصصی پرستار را به رسمیت می‌شناسد. تعرفه‌گذاری باید بر اساس سختی کار، مهارت و نوع بخش تخصصی محاسبه شود تا عدالت درونی در نظام سلامت برقرار گردد.

یکی از مشکلات فعلی، نحوه محاسبه بازتوزیع این درآمدها در بیمارستان‌ها است. در بسیاری از موارد، مبالغ واریزی تحت عنوان تعرفه، با واقعیت خدمات ارائه شده توسط پرستاران همخوانی ندارد.

این موضوع باعث دلسردی نیروهای جوان و تعدیل شده‌ای می‌شود که امیدوار بودند با اجرای این قانون، وضعیت معیشتی آن‌ها بهبود یابد. سازمان نظام پرستاری در دوره جدید خود بر اصلاح فرمول‌های پرداختی تأکید ویژه‌ای دارد تا رضایت شغلی حداقلی ایجاد شود.

اگر دولت بخواهد پرستاران خانه‌نشین یا تعدیل شده را دوباره به بیمارستان‌ها جذب کند، باید اجرای کامل و بدون نقص قانون تعرفه‌گذاری را تضمین نماید. این قانون نباید صرفاً به عنوان یک ابزار تبلیغاتی دیده شود، بلکه باید به عنوان یک حق قانونی برای تمامی کادر درمان اجرا گردد.

شفافیت در واریزی‌ها و حذف واسطه‌های شرکتی در پرداخت‌ها، می‌تواند اعتماد را به جامعه پرستاری بازگرداند و بحران کمبود نیرو را تا حد زیادی مرتفع سازد.

مهاجرت پرستاران به یکی از بحران‌های خاموش اما جدی در نظام سلامت ایران تبدیل شده است. آمارهای غیررسمی نشان می‌دهد که سالانه هزاران پرستار مجرب، به دلیل نبود امنیت شغلی و فشارهای اقتصادی، اقدام به دریافت گواهی گوداستندینگ برای خروج از کشور می‌کنند.

نکته تامل‌برانگیز اینجاست که بسیاری از این افراد، همان نیروهای تعدیل شده‌ای هستند که سیستم درمانی کشور به راحتی آن‌ها را از دست داده است.

کشورهای مقصد، به ویژه در حوزه خلیج فارس و اروپا، با آغوش باز از پرستاران ایرانی استقبال می‌کنند؛ چرا که هزینه‌های آموزش این نیروها توسط ایران پرداخت شده و آن‌ها اکنون در اوج پختگی حرفه‌ای هستند.

وقتی یک پرستار تعدیل شده راهی برای اشتغال پایدار در داخل نمی‌یابد، مهاجرت را تنها گزینه برای تامین آینده خود می‌بیند. این فرار مغزها، خسارتی جبران‌ناپذیر به بدنه تخصصی بیمارستان‌های داخلی وارد می‌کند.

سامانه‌هایی نظیر job.digipair.ir اگرچه با نیت خیرخواهانه راه‌اندازی شدند، اما در عمل نتوانستند مانع از موج مهاجرت شوند. پرستار نیاز به اقدام عملی و قرارداد رسمی دارد، نه صرفاً ثبت اطلاعات در یک بانک داده آماری.

تا زمانی که تفاوت فاحشی میان حقوق داخلی و پیشنهادات خارجی وجود داشته باشد و کرامت انسانی پرستار در محیط کار حفظ نشود، روند مهاجرت صعودی باقی خواهد ماند.

برای مقابله با این پدیده، باید بسته‌های حمایتی ویژه‌ای برای پرستاران طرحی و شرکتی تعریف شود. تبدیل وضعیت نیروها به پیمانی و رسمی، افزایش فوق‌العاده خاص و بهبود شرایط رفاهی، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند میل به ماندن را در پرستاران تقویت کند.

از دست دادن هر پرستار باسابقه، به معنای کاهش کیفیت خدمات درمانی و افزایش نرخ مرگ و میر در بخش‌های ویژه است که هزینه‌ای بسیار سنگین‌تر از استخدام آن‌ها دارد.

بسیاری از پرستاران جویای کار، تفاوت میان ثبت‌نام در سامانه‌های صنفی مانند نظام پرستاری و آزمون‌های استخدامی وزارت بهداشت را به درستی درک نمی‌کنند. آزمون استخدامی که توسط سازمان سنجش یا مرکز آزمون جهاد دانشگاهی برگزار می‌شود، تنها راه قانونی برای ورود به بدنه رسمی و دولتی (پیمانی) است.

در حالی که سامانه‌هایی مانند job.digipair.ir صرفاً نقش واسطه برای جمع‌آوری داده و رایزنی‌های سیاسی را ایفا می‌کنند.

در آزمون‌های اخیر وزارت بهداشت، بحث تخصیص امتیاز کرونا به پرستارانی که در ایام پاندمی فعالیت داشتند، مطرح شده است. این امتیاز می‌تواند شانس قبولی نیروهای تعدیل شده را به شدت افزایش دهد.

با این حال، ظرفیت‌های اعلام شده در آزمون‌ها معمولاً بسیار کمتر از نیاز واقعی بیمارستان‌ها و تعداد فارغ‌التحصیلان بیکار است. این شکاف باعث می‌شود که رقابت برای تصاحب یک صندلی استخدامی بسیار دشوار و نفس‌گیر باشد.

پرستاران باید هوشیار باشند که ثبت‌نام در هیچ سامانه جانبی، جایگزین شرکت در آزمون رسمی نمی‌شود. آن‌ها باید به طور مداوم پیگیر اطلاعیه‌های درگاه آزمون وزارت بهداشت باشند و مدارک خود را برای استفاده از سهمیه‌های ایثارگری یا امتیازات ویژه کرونا آماده کنند.

عدم آگاهی از زمان ثبت‌نام آزمون‌های رسمی، یکی از دلایل اصلی جا ماندن نیروهای متخصص از چرخه استخدام پایدار است.

علاوه بر آزمون‌های پیمانی، آزمون‌های شرکتی (آوا سلامت) نیز راه دیگری برای اشتغال هستند که اگرچه امنیت کمتری دارند، اما گامی به جلو محسوب می‌شوند.

توصیه می‌شود پرستاران تعدیل شده، ضمن ثبت اطلاعات خود در بانک‌های اطلاعاتی صنفی برای حمایت از مطالبات جمعی، تمام تمرکز خود را بر آمادگی برای آزمون‌های علمی و تخصصی وزارت بهداشت بگذارند تا بتوانند از مجرای قانونی، حق خود را برای اشتغال دائم مطالبه کنند.

مطالبات صنفی پرستاران در سال‌های اخیر از درخواست‌های ساده معیشتی به سمت اصلاحات ساختاری در نظام سلامت حرکت کرده است. اصلی‌ترین مطالبه حال حاضر، حذف شرکت‌های پیمانکاری و واسطه در جذب پرستاران است.

پرستاران شرکتی با وجود انجام کار مشابه با نیروهای رسمی، حقوق و مزایای بسیار کمتری دریافت می‌کنند و امنیت شغلی آن‌ها همواره در معرض تهدید است. این تبعیض آشکار، روحیه کاری کادر درمان را به شدت تضعیف کرده است.

سازمان نظام پرستاری به عنوان نماینده قانونی این قشر، وظیفه دارد تا از طریق تعامل با مجلس و دولت، طرح ساماندهی کارکنان دولت را به نتیجه برساند. این طرح در صورت تصویب نهایی، می‌تواند پایانی بر دوران قراردادهای استثماری ۸۹ روزه و شرکتی باشد.

نیروهای تعدیل شده بیشترین امید را به این تغییرات قانونی بسته‌اند تا بتوانند بدون واسطه و با قراردادهای مستقیم دولتی به محل کار خود بازگردند.

علاوه بر نوع قرارداد، اصلاح مبالغ اضافه کار اجباری نیز در صدر مطالبات قرار دارد. در حال حاضر، مبالغ پرداختی برای ساعت‌های اضافه کاری بسیار ناچیز است و عملاً نوعی بیگاری مدرن محسوب می‌شود. پرستاران خواستار واقعی شدن نرخ اضافه کار بر اساس فرمول‌های عادلانه هستند.

آن‌ها معتقدند که اگر کمبود نیرو وجود دارد، نباید فشار آن صرفاً با اضافه کارهای اجباری و ارزان قیمت بر دوش کادر فعلی بیفتد.

در نهایت، پیگیری مطالبات صنفی نیازمند اتحاد و همبستگی تمام گروه‌های پرستاری است. ثبت‌نام در سامانه‌های آماری و شرکت در فراخوان‌های صنفی، ابزاری برای نشان دادن قدرت چانه‌زنی این قشر به سیاست‌گذاران است.

تا زمانی که صدای واحدی از جامعه پرستاری شنیده نشود، مسئولان ممکن است در اجرای قوانین مصوب تعلل کنند. بنابراین، آگاهی از حقوق قانونی و مشارکت در فعالیت‌های صنفی، بخشی تفکیک‌ناپذیر از هویت حرفه‌ای یک پرستار مدرن است.

ایران در حال حاضر با یکی از شدیدترین دوران‌های کمبود نیروی پرستاری در تاریخ خود مواجه است. طبق استانداردهای جهانی، نسبت پرستار به تخت بیمارستانی باید حداقل ۲.۵ باشد، در حالی که این آمار در بسیاری از مناطق کشور به زیر ۱ نفر سقوط کرده است.

این کمبود نیرو به معنای خستگی مفرط کادر موجود، افزایش خطاهای پزشکی و در نهایت به خطر افتادن جان بیمارانی است که نیازمند مراقبت‌های دقیق و شبانه‌روزی هستند.

تناقض بزرگ اینجاست که در کنار این کمبود شدید، هزاران پرستار تعدیل شده در خانه‌ها حضور دارند یا در مشاغل غیرتخصصی فعالیت می‌کنند. عدم جذب این نیروها به بهانه نبود بودجه، یک اشتباه استراتژیک است که هزینه‌های درمانی کشور را در بلندمدت افزایش می‌دهد.

وقتی یک بخش بیمارستانی با نیمی از ظرفیت نیروی انسانی اداره می‌شود، نرخ عفونت‌های بیمارستانی و بازگشت مجدد بیماران به شدت افزایش می‌یابد که خود بار مالی سنگینی بر دوش دولت می‌گذارد.

بحران کمبود نیرو باعث شده است که پرستاران شاغل مجبور به تحمل شیفت‌های طولانی و طاقت‌فرسا شوند. این فشار کاری منجر به فرسودگی شغلی زودرس و خروج داوطلبانه بسیاری از نیروهای باسابقه از سیستم می‌شود.

در واقع، ما با یک چرخه معیوب روبرو هستیم: کمبود نیرو باعث فشار می‌شود، فشار باعث استعفا می‌گردد و استعفا بحران کمبود را تشدید می‌کند. شکستن این چرخه تنها با استخدام فوری و گسترده نیروهای تعدیل شده امکان‌پذیر است.

دولت باید بپذیرد که سرمایه‌گذاری در جذب پرستار، هزینه‌کرد نیست، بلکه بیمه کردن سلامت جامعه است. بازگشایی ظرفیت‌های استخدامی جدید و تسهیل فرآیند بازگشت به کار نیروهای طرحی، سریع‌ترین راه برای خروج از این بحران است.

سامانه‌های ثبت‌نام باید به سرعت به درگاه‌های عملیاتی تبدیل شوند تا فاصله میان پرستار بیکار و تخت بیمارستانی خالی به حداقل برسد. سلامت مردم نباید قربانی بروکراسی‌های اداری و محدودیت‌های بودجه‌ای شود.