ماه اسفند | اسفند چند روز است و معادل میلادی آن

اسفند؛ ماهی که سال را می‌بندد

اسفند دوازدهمین و آخرین ماه سال شمسی است و تنها ماهی است که طولش ثابت نیست: در سال‌های عادی ۲۹ روز و در سال‌های کبیسه ۳۰ روز دارد. نام آن از «سپَنتَه آرمَئیتی» (سپندارمذ) اوستایی گرفته شده؛ امشاسپند فروتنی مقدس و مهر، نگاهبان زمین و نماد زنانگی. به همین سبب، روز پنجم اسفند — سپندارمذگان — در ایران باستان روز گرامیداشت زمین و زنان بود و امروز برخی آن را «روز عشق ایرانی» می‌نامند.

معادل میلادی اسفند از حدود ۲۰ فوریه تا ۲۰ مارس است و متولدین آن در برج حوت (Pisces) — ماهی، آخرین برج فلکی — قرار می‌گیرند؛ پایان‌بندی هماهنگِ سال و منطقةالبروج.

مناسبت‌های اسفند؛ از درختکاری تا چهارشنبه‌سوری

• ۵ اسفند: سپندارمذگان (روز بزرگداشت زمین و زن) و روز مهندس، به مناسبت بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی (≈ ۲۴ فوریه)
• ۱۵ اسفند: روز درختکاری و آغاز هفته منابع طبیعی (≈ ۶ مارس)
• ۲۹ اسفند: روز ملی شدن صنعت نفت (۱۳۲۹ خورشیدی)؛ تعطیل رسمی (≈ ۱۹–۲۰ مارس)
• آخرین سه‌شنبه‌شب سال: چهارشنبه‌سوری؛ جشن آتش‌افروزی به پیشواز نوروز

اسفند ماهِ تدارک است: خانه‌تکانی، خرید شب عید، سبز کردن سبزه و بازارهای شلوغِ پیش از نوروز، همه در همین ماه رخ می‌دهند. روزهای پایانی اسفند عملاً شمارش معکوس لحظه تحویل سال‌اند؛ لحظه‌ای که در ۲۰ یا ۲۱ مارس، سال کهنه را به فروردینِ نو می‌سپارد.

نکته تبدیل: تاریخ‌های اسفند به فوریه و مارسِ سال شمسی + ۶۲۲ می‌افتند؛ اسفند ۱۴۰۳ یعنی فوریه–مارس ۲۰۲۵.

اسفند و اسپند؛ یک نام و یک عطر آشنا

نام این ماه با گیاه اسپند — همان دانه‌هایی که بر آتش می‌ریزند — هم‌ریشه است؛ هر دو از «سپنتا» به معنای مقدس می‌آیند و دودِ اسپند در باور عامه، چشم‌زخم را دور می‌کند: پیوندی زبانی میان نام آخرین ماه سال و یکی از کهن‌ترین آیین‌های ایرانی. از نگاه اقتصادی هم اسفند داغ‌ترین ماه بازار ایران است؛ گردش مالی خرید شب عید، از پوشاک تا آجیل، در هیچ ماه دیگری تکرار نمی‌شود. متولدین اسفند در فرم‌های میلادی February یا March می‌نویسند و سال را با ۶۲۲ سال اختلاف حساب می‌کنند.