معرفی ویژگی‌های iOS 13؛ قابلیت‌ها و تغییرات مهم

یکی از تغییراتی که کمتر به آن پرداخته می‌شود، بازطراحی بنیادین اپ Reminders در iOS 13 است. اپل این اپ را که سال‌ها بدون تغییر جدی مانده بود، از صفر بازسازی کرد تا بتواند با اپ‌های رقیب مانند Todoist و Things رقابت کند.

رابط کاربری جدید چهار لیست هوشمند پیش‌فرض دارد: Today برای یادآوری‌های امروز، Scheduled برای موارد زمان‌بندی‌شده، Flagged برای موارد پرچم‌گذاری‌شده، و All برای نمایش کل یادآوری‌ها. این دسته‌بندی خودکار نیاز به سازمان‌دهی دستی را کاهش می‌دهد.

نوار ابزار سریع در پایین صفحه امکان افزودن سریع تاریخ، زمان، مکان، پرچم و پیوست عکس را بدون نیاز به باز کردن منوهای تودرتو فراهم می‌کند. کاربران می‌توانند از دوربین یا کتابخانه عکس مستقیماً تصویر پیوست کنند.

قابلیت زیرمجموعه‌سازی (Subtasks) نیز اضافه شده؛ یعنی هر یادآوری می‌تواند شامل چند مورد فرعی باشد که به‌صورت چک‌لیست تیک می‌خورند. این ویژگی برای مدیریت پروژه‌های چندمرحله‌ای بسیار کاربردی است.

سیستم برچسب‌گذاری با علامت # نیز معرفی شد که به کاربر اجازه می‌دهد یادآوری‌ها را بر اساس موضوع دسته‌بندی کند، مثلاً #خرید یا #کار، و بعداً همه موارد یک برچسب را در یک نما ببیند.

Siri نیز در این اپ نقش پررنگ‌تری پیدا کرده و بر اساس مکالمات پیامکی یا ایمیلی، پیشنهادهایی برای ساخت یادآوری ارائه می‌دهد. برای نمونه اگر در پیامک قرار ملاقاتی ذکر شود، اپل به‌صورت خودکار پیشنهاد ثبت آن را نمایش می‌دهد.

امکان اشتراک‌گذاری لیست‌ها با دیگر کاربران اپل نیز بهبود یافته و همه اعضا می‌توانند در لحظه موارد را اضافه، ویرایش یا تیک بزنند، که برای کارهای خانوادگی یا تیمی مناسب است.

در مجموع، این بازطراحی Reminders را از یک اپ ساده یادداشت‌برداری به ابزاری جدی برای مدیریت وظایف روزمره تبدیل کرد و یکی از دلایل اصلی استقبال کاربران حرفه‌ای از iOS 13 بود.

اپ Notes نیز در iOS 13 مجموعه‌ای از قابلیت‌های جدید دریافت کرد که کمتر در معرفی‌های عمومی به آن اشاره می‌شود، هرچند برای کاربران روزمره این اپ بسیار تأثیرگذار بود.

مهم‌ترین ویژگی جدید، پوشه‌های مشترک (Shared Folders) است. پیش از این فقط می‌شد یادداشت‌های تکی را با دیگران به اشتراک گذاشت، اما اکنون کاربر می‌تواند کل یک پوشه را با چند نفر همزمان به اشتراک بگذارد و همه اعضا امکان افزودن یا ویرایش یادداشت‌های داخل آن پوشه را دارند.

نمای گالری (Gallery View) قابلیتی است که برای یادداشت‌های حاوی تصاویر زیاد طراحی شده. به‌جای نمایش لیستی متنی، کاربر می‌تواند یادداشت‌ها را به‌صورت تصاویر بندانگشتی مرتب‌شده مشاهده کند که مرور سریع یادداشت‌های تصویری را ساده‌تر می‌کند.

چک‌لیست‌ها نیز بهبود یافتند؛ اکنون با کشیدن و رها کردن (Drag and Drop) می‌توان ترتیب موارد را تغییر داد، و مواردی که تیک خورده‌اند به‌صورت خودکار به پایین لیست منتقل می‌شوند تا موارد باقی‌مانده در بالا و در دید کاربر بمانند.

ابزار جدول‌سازی نیز اضافه شد که امکان ساخت جدول‌های ساده درون یادداشت را بدون نیاز به اپ‌های جانبی فراهم می‌کند؛ کاربر می‌تواند سطر و ستون اضافه کند و متن را داخل سلول‌ها بنویسد.

قابلیت جستجوی پیشرفته‌تر نیز اضافه شده که علاوه بر متن یادداشت، محتوای اسکن‌شده و حتی متن داخل تصاویر پیوست‌شده را با کمک تشخیص متن جستجوپذیر می‌کند.

همچنین منوی کشویی جدید (Menu Button) در بالای هر یادداشت، دسترسی سریع‌تر به گزینه‌هایی مانند قفل کردن، اشتراک‌گذاری، پین کردن و ارسال به Reminders را فراهم می‌کند.

این مجموعه تغییرات، Notes را از یک دفترچه یادداشت ساده به ابزاری کامل برای همکاری گروهی و سازمان‌دهی بصری تبدیل کرد.

یکی از پیشرفته‌ترین ویژگی‌های دسترس‌پذیری معرفی‌شده در iOS 13 که در بسیاری از مقالات نادیده گرفته می‌شود، Voice Control است؛ قابلیتی که امکان کنترل کامل آیفون تنها با صدا را فراهم می‌کند.

برخلاف Siri که برای انجام دستورات محدود طراحی شده، Voice Control به کاربر اجازه می‌دهد هر عملی که معمولاً با لمس انجام می‌شود را با فرمان صوتی اجرا کند؛ از باز کردن اپ‌ها گرفته تا اسکرول کردن، تایپ متن و لمس دکمه‌های خاص.

این ویژگی به‌طور کامل روی دستگاه و بدون نیاز به اتصال اینترنت پردازش می‌شود، که هم سرعت واکنش را بالا می‌برد و هم حریم خصوصی صدای کاربر را حفظ می‌کند؛ اطلاعات صوتی به سرورهای اپل ارسال نمی‌شود.

یکی از قابلیت‌های جالب این سیستم، نمایش عددی روی هر عنصر قابل‌کلیک صفحه است. کاربر می‌تواند با گفتن «Tap» و شماره مربوطه، دقیقاً همان دکمه یا لینک را فعال کند، بدون نیاز به لمس مستقیم صفحه.

دستورات دیکته صوتی نیز پیشرفته‌تر شده‌اند؛ کاربر می‌تواند متن بنویسد، کلمات خاصی را انتخاب کند، حذف کند یا ویرایش کند، همه از طریق فرمان‌های ساده صوتی مانند «انتخاب کلمه بعدی» یا «حذف جمله».

Voice Control به‌ویژه برای کاربرانی طراحی شده که به دلیل محدودیت‌های حرکتی امکان استفاده از صفحه لمسی را ندارند، اما بسیاری از کاربران عادی نیز از آن برای کنترل دست‌آزاد دستگاه، مثلاً هنگام رانندگی یا آشپزی، استفاده می‌کنند.

این قابلیت بخشی از تعهد گسترده‌تر اپل به دسترس‌پذیری بود که در iOS 13 شامل بهبودهایی در VoiceOver، Switch Control و پشتیبانی بهتر از صفحه‌کلیدهای بریل نیز می‌شد.

معرفی Voice Control نشان داد که اپل علاوه بر ویژگی‌های محبوب و پرکاربرد، به نیازهای کاربران دارای معلولیت نیز توجه ویژه‌ای دارد و این رویکرد در نسخه‌های بعدی iOS نیز ادامه یافت.

یکی از ویژگی‌های فنی مهم اما کم‌سروصدای iOS 13 که تأثیر مستقیمی بر طول عمر سخت‌افزار دارد، Optimized Battery Charging یا شارژ بهینه باتری است.

باتری‌های لیتیوم-یونی که در آیفون استفاده می‌شوند، در صورت ماندن طولانی‌مدت در شارژ کامل (نزدیک ۱۰۰ درصد) دچار فرسودگی شیمیایی سریع‌تری می‌شوند. این موضوع به‌ویژه برای کاربرانی که آیفون را شب‌ها به مدت طولانی به شارژر وصل می‌کنند، مشکل‌ساز بود.

اپل با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین، این قابلیت را طراحی کرد تا از الگوی روزانه شارژ کاربر یاد بگیرد. برای نمونه اگر کاربر هر شب حدود هشت ساعت آیفون را به شارژر متصل کند، دستگاه یاد می‌گیرد که چه زمانی معمولاً از شارژر جدا می‌شود.

بر همین اساس، دستگاه شارژ را تا حدود ۸۰ درصد به روش معمول انجام می‌دهد، سپس شارژ را به تأخیر می‌اندازد و تنها کمی پیش از زمانی که کاربر معمولاً دستگاه را برمی‌دارد، شارژ را به ۱۰۰ درصد می‌رساند.

این تأخیر هوشمند باعث می‌شود باتری زمان کمتری را در وضعیت شارژ کامل سپری کند، که طبق اعلام اپل می‌تواند به‌طور محسوسی از سرعت افت ظرفیت باتری در طول زمان بکاهد.

این قابلیت به‌صورت پیش‌فرض فعال است اما کاربر می‌تواند آن را از مسیر تنظیمات باتری و سلامت باتری (Battery Health) غیرفعال کند، هرچند اپل توصیه می‌کند برای حفظ عمر باتری آن را روشن نگه دارند.

در کنار این قابلیت، بخش Battery Health که در iOS 12 معرفی شده بود نیز در iOS 13 اطلاعات دقیق‌تری از ظرفیت فعلی باتری و عملکرد اوج (Peak Performance Capability) ارائه می‌دهد.

این نوع بهینه‌سازی‌های پس‌زمینه، هرچند دیده نمی‌شوند، اما در درازمدت تأثیر واقعی بر تجربه کاربری و هزینه‌های تعویض باتری دارند.

منویی که کاربران آیفون روزانه بارها با آن سروکار دارند اما کمتر به بازطراحی آن توجه می‌شود، Share Sheet یا صفحه اشتراک‌گذاری است که در iOS 13 تغییرات قابل‌توجهی کرد.

در طراحی جدید، ردیف بالایی صفحه به مخاطبانی اختصاص دارد که کاربر بیشترین تعامل را با آن‌ها دارد. اپل با تحلیل الگوی ارتباطی کاربر، این افراد را به‌صورت خودکار و هوشمند در دسترس‌ترین بخش صفحه قرار می‌دهد تا نیازی به جستجوی مخاطب نباشد.

ردیف دوم شامل اپ‌هایی است که کاربر برای اشتراک‌گذاری بیشتر استفاده می‌کند، مانند پیام‌رسان‌ها یا شبکه‌های اجتماعی نصب‌شده. این ترتیب نیز بر اساس عادت استفاده هر کاربر شخصی‌سازی می‌شود، نه یک لیست ثابت.

بخش پایینی منو به اکشن‌ها اختصاص دارد؛ گزینه‌هایی مانند کپی کردن، پرینت، ذخیره تصویر، افزودن به یادداشت‌ها یا ایجاد یادآوری. کاربران اکنون می‌توانند این فهرست را با گزینه Edit Actions سفارشی کنند و اکشن‌های پرکاربرد را به بالا پین کنند یا موارد غیرضروری را کاملاً حذف کنند.

یکی از تغییرات ظریف اما مهم، حذف صفحه جداگانه Today View از منوی اشتراک‌گذاری و ادغام آن با ویجت‌های صفحه اصلی است که در ادامه معماری جدید ویجت‌های iOS 13 قرار می‌گیرد.

اپلیکیشن‌های شخص ثالث نیز اکنون امکان بیشتری برای افزودن اکشن‌های سفارشی به این منو دارند، که باعث شده اپ‌هایی مانند مدیریت فایل یا ابزارهای ویرایش عکس، گزینه‌های اختصاصی خود را مستقیماً در Share Sheet نمایش دهند.

این بازطراحی گرچه در نگاه اول ساده به نظر می‌رسد، اما با کاهش تعداد لمس‌های لازم برای اشتراک‌گذاری محتوا، یکی از تغییراتی بود که بیشترین تأثیر را بر تجربه روزمره کاربران آیفون گذاشت.

مرورگر Safari نیز در iOS 13 مجموعه‌ای از قابلیت‌های مهم دریافت کرد که برای کاربران حرفه‌ای وب بسیار کاربردی بود، هرچند در معرفی‌های عمومی iOS 13 کمتر برجسته شد.

مهم‌ترین افزوده، مدیر دانلود (Download Manager) است. پیش از این، دانلود فایل در سافاری تجربه‌ای ناقص داشت، اما اکنون فایل‌های دانلودشده در محلی مشخص ذخیره می‌شوند و کاربر می‌تواند از طریق نوار آدرس یا اپ Files، وضعیت دانلود را دنبال کرده و به فایل‌ها دسترسی داشته باشد.

تنظیمات هر سایت (Per-Website Settings) قابلیت دیگری است که کنترل دقیق‌تری به کاربر می‌دهد. برای هر وب‌سایت به‌طور جداگانه می‌توان تعیین کرد که آیا نسخه دسکتاپ یا موبایل نمایش داده شود، مسدودکننده محتوا فعال باشد یا خیر، و آیا دسترسی به دوربین، میکروفون یا موقعیت مکانی مجاز است.

نمایش نسخه دسکتاپ به‌طور پیش‌فرض یکی از تغییرات مهم بود، به‌ویژه برای آیپد که اکنون با iPadOS مستقل شده و می‌تواند سایت‌های پیچیده را دقیقاً مانند یک کامپیوتر رومیزی نمایش دهد.

صفحه شروع (Start Page) سافاری نیز بازطراحی شد و اکنون شامل پیشنهادهای هوشمند Siri بر اساس تاریخچه مرور، سایت‌های پرکاربرد کاربر و لینک‌های اشتراک‌گذاری‌شده توسط اعضای خانواده در iCloud است.

نماد فاوآیکون (Favicon) سایت‌ها اکنون در نوار تب نمایش داده می‌شود که با باز بودن چند تب همزمان، تشخیص سریع هر سایت را ساده‌تر می‌کند؛ این ویژگی از مدت‌ها پیش در سافاری مک وجود داشت و اکنون به موبایل نیز رسید.

همچنین امکان تغییر اندازه فونت به‌صورت اختصاصی برای هر سایت اضافه شد و کاربر می‌تواند بدون تغییر تنظیمات کلی دستگاه، فقط اندازه متن یک سایت خاص را افزایش یا کاهش دهد.

این مجموعه تغییرات، سافاری موبایل را به مرورگری نزدیک‌تر به تجربه دسکتاپ تبدیل کرد و یکی از دلایل اصلی رشد استفاده حرفه‌ای از آیپد بعد از جدایی iPadOS بود.

اپ Health یکی دیگر از بخش‌هایی است که در معرفی‌های عمومی iOS 13 کمتر به آن پرداخته شد، در حالی که تغییرات آن برای بسیاری از کاربران، به‌ویژه در حوزه سلامت زنان، اهمیت زیادی داشت.

قابلیت پیگیری چرخه قاعدگی (Cycle Tracking) برای نخستین‌بار به‌طور کامل درون اپ Health ادغام شد. پیش از این کاربران باید از اپ‌های جانبی استفاده می‌کردند، اما اکنون می‌توانند علائم، تاریخ شروع و پایان دوره، و پیش‌بینی چرخه بعدی را مستقیماً در آیفون و اپل واچ ثبت و مشاهده کنند.

این داده‌ها با استفاده از الگوریتم‌های پیش‌بینی، احتمال باروری و زمان‌بندی تخمک‌گذاری را نیز تخمین می‌زنند، و اپل تأکید کرده که تمام این اطلاعات به‌صورت رمزنگاری‌شده و خصوصی ذخیره می‌شوند و بدون اجازه کاربر با شخص یا سروری به اشتراک گذاشته نمی‌شوند.

بخش Health Records نیز که پیش‌تر فقط در آمریکا در دسترس بود، گسترش یافت تا کاربران بتوانند سوابق پزشکی خود از جمله آزمایش‌ها، واکسیناسیون‌ها و داروهای تجویزشده را از مراکز درمانی طرف قرارداد مستقیماً در اپ Health مشاهده کنند.

ویژگی جدید Hearing Health نیز به این اپ اضافه شد که با استفاده از میکروفون اپل واچ یا AirPods، میزان قرار گرفتن در معرض صداهای بلند محیطی و صدای پخش‌شده از هدفون را اندازه‌گیری و در صورت عبور از حد مجاز هشدار می‌دهد.

بخش Trends نیز به‌طور خودکار الگوهای بلندمدت رفتار سلامتی کاربر، مانند میزان فعالیت روزانه، ساعات خواب و ضربان قلب استراحت، را تحلیل کرده و در صورت مشاهده تغییرات غیرعادی نسبت به روند معمول، اعلان هشدار ارسال می‌کند.

این مجموعه قابلیت‌ها نشان می‌دهد که اپل با iOS 13 تلاش کرد اپ Health را از یک ابزار ساده ثبت قدم به دستیار جامع سلامت شخصی با محوریت حریم خصوصی داده‌ها تبدیل کند.