ماه مهر | مهر چند روز است و معادل میلادی آن

مهر؛ ماه پیمان، پاییز و مدرسه

مهر هفتمین ماه سال شمسی و نخستین ماه پاییز است. با مهر، فصل ماه‌های ۳۰ روزه تقویم شمسی آغاز می‌شود: زمین در این نیمه از مدارش سریع‌تر حرکت می‌کند و به همین دلیل نیمه دوم سال شمسی کوتاه‌تر از نیمه اول است — ظرافتی نجومی که تقویم ما آن را دقیقاً بازتاب می‌دهد.

نام مهر از «میترا» می‌آید؛ ایزد کهن پیمان، دوستی و روشنایی خورشید که آیینش روزگاری از هند تا روم گسترده بود. معادل میلادی مهر از حدود ۲۳ سپتامبر تا ۲۲ اکتبر است و متولدین آن در برج میزان (Libra) — ترازو — قرار می‌گیرند؛ نماد تعادل، درست مانند اعتدال پاییزی که آغازگر این ماه است و در آن طول شب و روز برابر می‌شود.

دیگر مناسبت‌های مهر

• ۱ تا ۷ مهر: ادامه هفته دفاع مقدس (که از ۳۱ شهریور آغاز می‌شود)
• ۸ مهر: بزرگداشت مولانا جلال‌الدین بلخی (≈ ۳۰ سپتامبر)
• ۲۰ مهر: بزرگداشت حافظ شیرازی (≈ ۱۲ اکتبر)
• ۲۶ مهر: روز تربیت‌بدنی و ورزش

مهر از خوش‌آب‌وهواترین ماه‌های ایران است؛ گرمای تابستان شکسته، سرمای زمستان نرسیده و طبیعت در حال رنگ عوض کردن است. روز جهانی معلم (۵ اکتبر ≈ ۱۳ مهر) و روز جهانی کودک (نسخه ایرانی: ۱۶ مهر) نیز با این ماه هم‌پوشانی دارند.

ریشه واژه «مهربانی» در نام این ماه

کمتر ماهی است که نامش این‌قدر در زبان روزمره ما جاری باشد: واژه‌های «مهربان»، «مهرورزی» و «مهریه» همگی از همان ریشه «مهر» — میترا، ایزد پیمان — آمده‌اند. حتی «مهریه» در سنت حقوقی ایران یادگار همین مفهوم پیمان است. مهر در معماری ایران هم رد پا دارد: مهرابه‌ها، نیایشگاه‌های آیین میترا، را برخی پژوهشگران نیای واژه «محراب» می‌دانند. ماهِ پیمان‌ها بودن، مهر را برای شروع قراردادها و سال‌های تحصیلی و کاری، ماهی خوش‌یمن کرده است.