سامانه ثبت نام نهضت ملی مسکن saman.mrud.ir

یکی از دغدغه‌های اصلی ثبت‌نام‌کنندگان در سامانه سمن، میزان و زمان‌بندی واریز آورده نقدی است. برخلاف وام بانکی که مستقیماً به پروژه تزریق می‌شود، آورده نقدی باید توسط متقاضی در مراحل مختلف پرداخت گردد.

در سال ۱۴۰۳، با توجه به تورم بخش مسکن، مدیریت این مبالغ برای خانواده‌ها دشوارتر شده است. معمولاً اولین قسط آورده نقدی مبلغی حدود ۴۰ میلیون تومان است که پس از تایید نهایی و افتتاح حساب باید واریز شود.

پس از واریز اولیه، متقاضیان باید بر اساس پیشرفت فیزیکی پروژه، مبالغ بعدی را واریز کنند. این اقساط معمولاً هر ۴ تا ۶ ماه یک‌بار فراخوان می‌شوند. عدم واریز به‌موقع آورده نقدی می‌تواند منجر به جابه‌جایی اولویت متقاضی یا حتی حذف موقت از پروژه فعال شود.

دولت برای کاهش فشار بر مردم، سقف تسهیلات را به ۸۰۰ میلیون تومان افزایش داده است تا سهم آورده نقدی کاهش یابد.

با این حال، قیمت نهایی واحدهای نهضت ملی مسکن بر اساس قیمت تمام‌شده محاسبه می‌شود. این یعنی متقاضی باید مابه‌تفاوت هزینه ساخت و وام بانکی را شخصاً تامین کند.

پیش‌بینی می‌شود برای یک واحد معمولی، مجموع آورده نقدی متقاضی بین ۳۰۰ تا ۶۰۰ میلیون تومان در طول دوره ساخت باشد. این مبلغ بسته به شهر، متراژ و نوع سازه (ویلایی یا آپارتمانی) متغیر خواهد بود.

برای مدیریت بهتر، متقاضیان باید همواره وضعیت پروژه خود را از طریق سامانه چک کنند. شفافیت در هزینه‌کرد آورده‌های مردمی یکی از مطالبات جدی است. وزارت راه و شهرسازی موظف است گزارش پیشرفت پروژه را به اطلاع واریزکنندگان برساند.

توصیه می‌شود متقاضیان بودجه‌بندی دقیقی برای اقساط آتی داشته باشند تا با جریمه‌های تاخیر یا توقف پروژه مواجه نشوند.

در نهایت، همکاری بانک‌ها در پرداخت به‌موقع سهم تسهیلات، سرعت اتمام پروژه‌ها را بالا می‌برد. هرچه سرعت ساخت بیشتر باشد، تاثیر تورم بر قیمت نهایی کمتر شده و فشار کمتری به آورده نقدی مردم وارد می‌شود.

در سال جاری، تلاش شده است تا با تهاتر زمین و روش‌های نوین تامین مالی، بار نقدی روی دوش دهک‌های پایین جامعه تا حد امکان تعدیل گردد.

بسیاری از متقاضیان، نهضت ملی مسکن را تکرار تجربه مسکن مهر می‌دانند، اما تفاوت‌های بنیادینی در این دو طرح وجود دارد. اولین تفاوت در فلسفه مکان‌یابی است. در مسکن مهر، بسیاری از پروژه‌ها در نقاط دورافتاده و بدون زیرساخت ساخته شدند.

اما در نهضت ملی مسکن، اولویت با توسعه درونی شهرها، استفاده از بافت فرسوده و زمین‌های متصل به محدوده شهری است تا دسترسی به خدمات رفاهی آسان‌تر باشد.

تفاوت دوم در استانداردهای ساخت و متراژ واحدهاست. در طرح جدید، تلاش شده تا کیفیت مصالح و نقشه‌های معماری بهبود یابد. همچنین سیاست «ویلایی‌سازی» یا ساخت خانه‌های تک‌واحدی در شهرهایی که مشکل زمین ندارند، تفاوت بزرگی با آپارتمان‌سازی‌های انبوه مسکن مهر ایجاد کرده است.

این رویکرد باعث افزایش رضایت زیستی و کاهش هزینه‌های نگهداری ساختمان در بلندمدت برای مالکان می‌شود.

در حوزه مالی نیز، مسکن مهر با خط اعتباری بانک مرکزی و ایجاد تورم گسترده تامین مالی شد. اما نهضت ملی مسکن بر پایه تسهیلات بانکی و آورده متقاضیان بنا شده است.

اگرچه این موضوع فشار مالی را بر متقاضی بیشتر می‌کند، اما از نظر اقتصادی مانع از رشد نقدینگی مخرب می‌شود. افزایش سقف وام به ۸۰۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ نیز گامی برای پر کردن خلاء قدرت خرید مردم است.

از نظر قانونی، نهضت ملی مسکن پشتوانه «قانون جهش تولید مسکن» را دارد. این قانون تمامی دستگاه‌های دولتی را موظف کرده زمین‌های مازاد خود را به این طرح اختصاص دهند.

در حالی که مسکن مهر بیشتر یک طرح دولتی بود، نهضت ملی به عنوان یک تکلیف قانونی برای تمامی ارکان حاکمیت تعریف شده است. این پشتوانه قانونی، پایداری طرح را در دولت‌های مختلف تضمین می‌کند.

در نهایت، خدمات روبنایی مانند مدرسه، مسجد و درمانگاه در نهضت ملی مسکن همزمان با ساخت واحدها پیگیری می‌شود. در مسکن مهر، بسیاری از واحدها آماده بودند اما به دلیل نبود آب، برق یا گاز قابل سکونت نبودند.

در طرح جدید، وزارت نیرو و سایر ارگان‌های خدماتی از ابتدای تعریف پروژه در شورای عالی مسکن حضور فعال دارند تا اشتباهات گذشته تکرار نشود.

قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، امتیازات ویژه‌ای را برای متقاضیان مسکن در نظر گرفته است. طبق این قانون، خانواده‌هایی که فرزند سوم یا بیشتر آن‌ها بعد از آبان ۱۴۰۰ به دنیا آمده باشد، مشمول دریافت زمین یا واحد مسکونی می‌شوند.

این متقاضیان حتی اگر قبلاً از امکانات دولتی مسکن استفاده کرده باشند (فرم ج قرمز)، دوباره واجد شرایط شناخته می‌شوند که این یک استثنای بزرگ است.

در سامانه `saman.mrud.ir` بخش جداگانه‌ای برای ثبت‌نام این خانواده‌ها تعبیه شده است. یکی از مهم‌ترین مزایا، واگذاری زمین رایگان (با هزینه آماده‌سازی بسیار اندک و اقساطی) در شهرهای زیر ۵۰۰ هزار نفر جمعیت است. این زمین‌ها معمولاً برای ساخت خانه‌های ویلایی اختصاص می‌یابد.

در کلان‌شهرها نیز این امتیاز به صورت واگذاری واحد در شهرهای جدید یا شهرهای مجاور اجرا می‌شود.

علاوه بر زمین، تسهیلات بانکی برای این خانواده‌ها با اولویت بیشتری پرداخت می‌شود. در سال ۱۴۰۳، خانواده‌های مشمول این طرح می‌توانند از تخفیف‌های گسترده در هزینه‌های نظام مهندسی و پروانه ساختمانی بهره‌مند شوند.

هدف دولت از این طرح، کاهش دغدغه مسکن برای خانواده‌های پرجمعیت و تشویق به فرزندآوری است. این امتیاز شامل خانواده‌هایی که فرزند سوم آن‌ها در خارج از ایران به دنیا آمده باشد نمی‌شود.

نکته مهم دیگر، امکان استفاده همزمان از وام ودیعه مسکن و امتیاز زمین است. متقاضیان باید در هنگام ثبت‌نام، گزینه مربوط به قانون جوانی جمعیت را انتخاب کنند. پس از استعلام از سازمان ثبت احوال و تایید تعداد فرزندان، پرونده آن‌ها در اولویت تخصیص قرار می‌گیرد.

در بسیاری از استان‌ها، واگذاری زمین به این خانواده‌ها در قالب جشن‌های استانی به صورت مستمر در حال انجام است.

لازم به ذکر است که سند این زمین‌ها پس از اتمام دوره ۱۰ ساله و انجام تعهدات ساخت، به نام متقاضی منتقل می‌شود. در طول این مدت، متقاضی حق فروش امتیاز یا زمین را ندارد.

این محدودیت برای جلوگیری از دلال‌بازی و اطمینان از سکونت واقعی خانواده‌ها وضع شده است. خانواده‌های واجد شرایط باید سریعاً نسبت به تکمیل مدارک در سامانه اقدام کنند تا در لیست تخصیص سال جاری قرار گیرند.

افزایش سقف وام نهضت ملی مسکن به ۸۰۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳، تحولی در تامین مالی پروژه‌ها ایجاد کرد. طبق قانون جهش تولید مسکن، تمامی بانک‌های کشور (نه فقط بانک مسکن) موظفند ۲۰ درصد از تسهیلات پرداختی خود را به بخش مسکن اختصاص دهند.

بانک مرکزی مسئولیت سهمیه‌بندی این تسهیلات را بین بانک‌های مختلف بر عهده دارد و بانک‌های مستنکف با جریمه‌های مالیاتی سنگین روبرو می‌شوند.

متقاضیان باید بدانند که این وام به صورت مرحله‌ای و متناسب با پیشرفت فیزیکی به حساب سازنده واریز می‌شود. مراحل پرداخت معمولاً شامل فونداسیون، اسکلت و سقف، سفت‌کاری و نازک‌کاری است.

نرخ سود این تسهیلات برای دهک‌های پایین جامعه با یارانه دولتی همراه است، اما برای سایر گروه‌ها بر اساس مصوبات شورای پول و اعتبار تعیین می‌شود. اقساط این وام معمولاً پس از تحویل واحد و دوران مشارکت شروع می‌شود.

یکی از چالش‌های فعلی، نحوه محاسبه اقساط وام ۸۰۰ میلیونی است. با توجه به دوره بازپرداخت ۲۰ ساله، اقساط ممکن است برای برخی خانوارها سنگین باشد. دولت در حال بررسی طرح‌هایی برای پلکانی کردن اقساط است تا در سال‌های ابتدایی فشار کمتری به معیشت مردم وارد شود.

همچنین متقاضیان می‌توانند از بیمه تسهیلات استفاده کنند تا در صورت بروز حوادث، بازپرداخت وام دچار مشکل نشود.

انتخاب بانک عامل معمولاً توسط سامانه و بر اساس ظرفیت بانک‌ها در هر استان انجام می‌شود. متقاضی پس از معرفی به بانک، باید مدارک هویتی و ضامنین (در صورت نیاز به ضامن اضافه بر سند واحد) را ارائه دهد.

البته در اکثر پروژه‌های انبوه، خودِ واحد در حال ساخت به عنوان وثیقه در رهن بانک قرار می‌گیرد و نیازی به ضامن شخصی خارج از عرف نیست.

بانک‌ها موظفند سرعت بررسی پرونده‌ها را افزایش دهند تا پروژه‌ها به دلیل کمبود نقدینگی متوقف نشوند. کندی برخی بانک‌های خصوصی در پرداخت این تسهیلات، یکی از موانع اصلی پیشرفت طرح در سال‌های گذشته بوده است.

با نظارت شدیدتر نهادهای نظارتی در سال ۱۴۰۳، انتظار می‌رود روند تزریق منابع مالی به پروژه‌های نیمه‌تمام تسریع شده و واحدهای بیشتری به مرحله بهره‌برداری برسند.

در سال ۱۴۰۳، سیاست وزارت راه و شهرسازی به سمت «توسعه افقی» یا همان ویلایی‌سازی تغییر جهت داده است. این سیاست عمدتاً در شهرهای کوچک و متوسط که محدودیت زمین ندارند اجرا می‌شود.

در این مدل، به جای ساخت آپارتمان‌های بلندمرتبه، زمین‌های ۲۰۰ تا ۳۰۰ متری به متقاضیان واگذار می‌شود تا خودشان یا از طریق پیمانکار، خانه‌های یک یا دو طبقه حیاط‌دار بسازند.

مزیت اصلی ویلایی‌سازی، کاهش هزینه‌های مشترک مانند آسانسور، مشاعات پیچیده و سیستم‌های اطفای حریق گران‌قیمت است. همچنین سرعت ساخت در این پروژه‌ها بسیار بالاتر است، زیرا درگیری‌های فنی آپارتمان‌سازی را ندارد.

از نظر فرهنگی نیز، خانه‌های حیاط‌دار با سبک زندگی ایرانی-اسلامی سازگاری بیشتری دارند و فضای بهتری برای رشد فرزندان فراهم می‌کنند. این موضوع در سامانه سمن با اولویت‌بندی شهرهای واجد شرایط مشخص شده است.

در مدل واگذاری زمین برای ساخت ویلایی، دولت زمین را به صورت اجاره ۹۹ ساله در اختیار مردم قرار می‌دهد. متقاضیان می‌توانند از وام ۸۰۰ میلیون تومانی برای ساخت استفاده کنند.

در برخی موارد، واگذاری زمین به صورت گروهی (مثلاً به گروه‌های ۳ یا ۴ نفره) انجام می‌شود تا هزینه‌های آماده‌سازی و ساخت بین آن‌ها تقسیم شود. مدیریت ساخت در این روش بر عهده خود مردم است که باعث افزایش نظارت و کیفیت کار می‌شود.

البته ویلایی‌سازی چالش‌هایی مانند هزینه بالای تامین زیرساخت‌ها (آب، برق و گاز) به دلیل پراکندگی واحدها دارد. دولت متعهد شده است که هزینه آماده‌سازی زمین را تا حد امکان کاهش دهد یا به صورت اقساطی از متقاضیان دریافت کند.

این طرح در استان‌هایی مانند یزد، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان با موفقیت زیادی همراه بوده و هزاران قطعه زمین به مردم واگذار شده است.

متقاضیان در سامانه باید دقت کنند که اگر در شهری ساکن هستند که طرح ویلایی‌سازی در آن اجرا می‌شود، نوع درخواست خود را به درستی ثبت کنند.

این خانه‌ها پتانسیل توسعه در آینده را نیز دارند و مالک می‌تواند در صورت نیاز و اخذ مجوز، طبقات بعدی را برای فرزندان خود بسازد. این نگاه بلندمدت به مسکن، یکی از نقاط قوت تغییر استراتژی دولت در سال‌های اخیر محسوب می‌شود.