سامانه تصمیم بهزیستی zaman.behzisti.net؛ راهنمای ثبت‌نام طلاق

سامانه تصمیم به نشانی zaman.behzisti.net، یک پلتفرم مدیریت و نوبت‌دهی برای متقاضیان طلاق است که با همکاری مشترک قوه قضائیه و سازمان بهزیستی کشور ایجاد شده است. هدف اصلی این سامانه، کاهش آمار طلاق از طریق ایجاد فرصتی برای فکر مجدد، مداخله در بحران‌های خانوادگی و ارجاع زوجین به مراکز مشاوره و غربالگری پیش از ورود به فرآیندهای پیچیده قضایی است. این سامانه تلاش می‌کند با ارائه خدمات تخصصی روان‌شناختی، تا حد امکان از فروپاشی خانواده‌ها جلوگیری کرده و صلح و سازش را میان زوجین برقرار سازد.

در ابتدا این طرح تنها برای طلاق‌های توافقی در نظر گرفته شده بود، اما طبق آخرین بخشنامه‌ها و تغییرات اجرایی در سال ۱۴۰۲، در اکثر استان‌های بزرگ و پرجمعیت ایران، عبور از فیلتر سامانه تصمیم برای تمامی انواع طلاق شامل طلاق توافقی، طلاق به درخواست زوج و طلاق به درخواست زوجه الزامی شده است. بدون دریافت گواهی عدم انصراف از این سامانه، دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مجاز به ثبت دادخواست طلاق در سیستم قضایی نیستند و پرونده به جریان نخواهد افتاد.

سازمان بهزیستی به عنوان بازوی اجرایی و تخصصی این طرح، مسئولیت نظارت بر مراکز غربالگری و مراکز مشاوره خانواده را بر عهده دارد. این سازمان وظیفه دارد کارشناسان مجرب روان‌شناسی و مددکاری را در مراکز غربالگری مستقر کرده و استانداردهای لازم برای جلسات مشاوره را تدوین کند. در واقع، مدیریت فنی سایت، تایید صلاحیت مراکز مشاوره خصوصی همکار و پایش کیفیت جلسات برگزار شده مستقیماً تحت نظر معاونت پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی سازمان بهزیستی انجام می‌شود تا فرآیند صلح و سازش به درستی هدایت شود.

مرحله غربالگری اولین گام حضوری پس از ثبت‌نام اینترنتی است که در مراکز دولتی یا تحت نظارت بهزیستی انجام می‌شود. در این مرحله، یک کارشناس ارزیاب (مددکار یا روان‌شناس) در یک جلسه کوتاه، وضعیت کلی زوجین و علت اصلی تصمیم به طلاق را بررسی می‌کند. اما جلسات مشاوره، فرآیندی تخصصی‌تر و طولانی‌تر است که پس از ارجاع از مرکز غربالگری آغاز می‌شود. در این جلسات که معمولاً ۴ تا ۶ جلسه است، مشاور خانواده به صورت عمیق روی ریشه‌های اختلاف کار کرده و سعی در حل تعارضات یا آماده‌سازی زوجین برای جدایی کم‌تنش دارد.

بله، در حال حاضر سامانه تصمیم به صورت سراسری در تمامی استان‌های کشور فعال شده است. با توجه به سیاست‌های قوه قضائیه مبنی بر قضازدایی و کاهش ورودی پرونده‌های خانواده، این سامانه در تمامی مراکز استان‌ها و اکثر شهرستان‌های تابعه راه‌اندازی شده است. متقاضیان در هنگام ثبت‌نام اینترنتی در سایت zaman.behzisti.net، ابتدا باید استان و شهرستان محل سکونت خود را انتخاب کنند تا لیست مراکز غربالگری و مشاوره نزدیک به محل اقامت آن‌ها نمایش داده شود و بتوانند نوبت خود را رزرو کنند.

طبق آمارهای رسمی ارائه شده توسط مسئولان سازمان بهزیستی در سال ۱۴۰۲، حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از پرونده‌هایی که در سامانه تصمیم ثبت شده‌اند، منجر به صلح و سازش پایدار یا انصراف قطعی از طلاق شده‌اند. این آمار نشان‌دهنده اثربخشی نسبی جلسات مشاوره در بازگرداندن زوجین به زندگی مشترک است. حتی در مواردی که منجر به سازش نمی‌شود، این جلسات به کاهش تنش‌ها، توافق بر سر مسائل مالی و حضانت فرزندان کمک شایانی می‌کند تا فرآیند جدایی با آسیب‌های روانی کمتری برای اعضای خانواده همراه باشد.

به طور کلی اصل بر اجباری بودن این مسیر برای همه است، اما در موارد استثنایی مانند زمانی که یکی از زوجین در حبس باشد یا خارج از کشور اقامت داشته باشد، فرآیند ممکن است متفاوت باشد. همچنین در برخی موارد خاص که فوریت قضایی وجود دارد یا پرونده‌های ضرب و جرح شدید که امنیت جانی زوجه در خطر است، با دستور مستقیم مقام قضایی ممکن است برخی مراحل تسهیل شود. با این حال، در شرایط عادی، حتی برای افرادی که وکالت در طلاق (حق طلاق) دارند نیز ثبت‌نام در سامانه و طی کردن مراحل غربالگری الزامی است.

در هنگام ثبت‌نام و پس از مرحله غربالگری، سامانه لیستی از مراکز مشاوره مجاز و دارای مجوز از سازمان بهزیستی را به زوجین نمایش می‌دهد. متقاضیان می‌توانند از میان لیست مراکز پیشنهادی که در محدوده جغرافیایی آن‌ها قرار دارد، یک مرکز را انتخاب کنند. با این حال، امکان مراجعه به مشاورانی که خارج از شبکه تایید شده سامانه تصمیم فعالیت می‌کنند برای دریافت گواهی رسمی وجود ندارد. این محدودیت به دلیل اطمینان از نظارت بر کیفیت جلسات و یکپارچگی گزارش‌هایی است که برای مراجع قضایی ارسال می‌شود.

فرآیند با ورود به سایت zaman.behzisti.net آغاز می‌شود. ابتدا متقاضی نوع طلاق را انتخاب کرده و اطلاعات هویتی (کد ملی و شماره تماس) خود و همسرش را وارد می‌کند. سپس استان و مرکز غربالگری مورد نظر را انتخاب و زمان مراجعه را رزرو می‌نماید. پس از دریافت کد رهگیری، زوجین در موعد مقرر به مرکز غربالگری مراجعه می‌کنند. در صورت عدم سازش در همان جلسه اول، به مرکز مشاوره ارجاع داده می‌شوند. پس از طی حداقل ۴۵ روز و برگزاری جلسات مشاوره، در صورت اصرار بر طلاق، گواهی عدم انصراف صادر می‌گردد.

طبق پروتکل‌های اجرایی سازمان بهزیستی، فرآیند مشاوره نباید کمتر از ۴۵ روز طول بکشد. این بازه زمانی به عنوان «دوره تامل» در نظر گرفته شده است تا زوجین از تصمیمات هیجانی دوری کنند. در این مدت، معمولاً بین ۴ تا ۶ جلسه مشاوره به فاصله یک تا دو هفته برگزار می‌شود. بنابراین، از زمان ثبت‌نام اولیه در سامانه تا صدور گواهی نهایی عدم انصراف، متقاضیان باید حداقل بازه زمانی یک و نیم تا دو ماهه را در نظر بگیرند. این زمان قابل کوتاه‌تر شدن نیست مگر در موارد بسیار خاص قانونی.

در جلسه غربالگری، کارشناس ارزیاب که معمولاً یک مددکار اجتماعی یا روان‌شناس است، با هر دو نفر به صورت جداگانه و سپس مشترک صحبت می‌کند. هدف این جلسه، ریشه‌یابی مشکلات، بررسی امکان سازش و تشخیص نوع مداخلات مورد نیاز است. کارشناس فرم‌های ارزیابی روانی-اجتماعی را تکمیل کرده و در صورتی که تشخیص دهد زوجین به هیچ وجه تمایلی به ادامه زندگی ندارند، پرونده را به یکی از مراکز مشاوره تخصصی ارجاع می‌دهد. این جلسه در واقع تعیین‌کننده مسیر بعدی پرونده در سامانه تصمیم خواهد بود.

حضور هر دو طرف در جلسات مشاوره سامانه تصمیم الزامی است. اگر یکی از زوجین بدون عذر موجه در جلسات حاضر نشود، مرکز مشاوره نمی‌تواند گواهی عدم انصراف از طلاق را صادر کند. در طلاق‌های توافقی، عدم حضور یکی از طرفین به منزله انصراف از درخواست تلقی شده و پرونده مختومه می‌شود. اما در طلاق‌های یک‌طرفه، اگر زوجه یا زوج علیرغم ابلاغ‌های مکرر حاضر نشود، مشاور گزارش عدم حضور را به مرکز غربالگری و سپس مراجع قضایی ارسال می‌کند تا قاضی در مورد ادامه روند پرونده تصمیم‌گیری نماید.

تغییر مرکز مشاوره پس از ثبت نهایی و ارجاع پرونده به سادگی امکان‌پذیر نیست. سامانه تصمیم به گونه‌ای طراحی شده که پرونده به صورت سیستمی به مرکز انتخاب شده منتقل می‌شود. تنها در موارد خاص مانند جابجایی محل سکونت به شهری دیگر یا بروز مشکل حاد با مرکز مشاوره، متقاضیان باید به مرکز غربالگری اولیه یا واحد بازرسی بهزیستی استان مراجعه کرده و درخواست کتبی خود را ارائه دهند. در صورت تایید کارشناس مسئول، امکان ابطال ارجاع قبلی و انتخاب مرکز جدید در سیستم فراهم خواهد شد.

گواهی عدم انصراف از طلاق، خروجی نهایی فرآیند سامانه تصمیم است. این گواهی زمانی صادر می‌شود که زوجین تمامی جلسات مشاوره اجباری را پشت سر گذاشته باشند و مشاور تایید کند که علیرغم تلاش‌های صورت گرفته، صلح و سازش برقرار نشده و زوجین همچنان بر جدایی اصرار دارند. این گواهی به صورت الکترونیکی صادر شده و از طریق سامانه به دفاتر خدمات قضایی ارسال می‌شود. داشتن این کد یا گواهی برای ثبت رسمی دادخواست طلاق در دادگاه خانواده الزامی است و بدون آن هیچ پرونده‌ای در دادگاه تشکیل نمی‌شود.

در اصل، جلسات مشاوره سامانه تصمیم باید به صورت حضوری برگزار شود تا تعامل مستقیم میان مشاور و زوجین شکل بگیرد. با این حال، در دوران پاندمی کرونا و یا در موارد خاص که یکی از زوجین در شهر دیگری سکونت دارد، با تایید مرکز غربالگری و موافقت مرکز مشاوره، ممکن است برخی جلسات به صورت تصویری و آنلاین برگزار شود. اما برای جلسه اول (غربالگری) و جلسه نهایی جهت امضای صورت‌جلسات، حضور فیزیکی طرفین الزامی است. سیاست کلی بهزیستی بر برگزاری حضوری جلسات برای افزایش ضریب سازش است.

در صورتی که در هر مرحله از فرآیند مشاوره، زوجین به سازش برسند و از طلاق منصرف شوند، مشاور مراتب را به عنوان «سازش» در سامانه ثبت می‌کند. در این صورت پرونده در سامانه تصمیم مختومه شده و هیچ گواهی برای دادگاه صادر نمی‌شود. این بهترین خروجی ممکن برای سامانه است. زوجین می‌توانند با خیالی آسوده به زندگی مشترک بازگردند و در صورت بروز مشکل در آینده، مجدداً می‌توانند از خدمات مشاوره همان مرکز استفاده کنند. اطلاعات این سازش در سوابق سامانه برای تحلیل‌های آماری باقی می‌ماند.

آدرس رسمی و تنها مرجع ثبت‌نام، سایت zaman.behzisti.net است. کاربران باید دقت کنند که فیلترشکن (VPN) خود را پیش از ورود به سایت خاموش کنند، زیرا این سامانه تنها با آی‌پی‌های داخل ایران در دسترس است. پس از ورود به صفحه اصلی، گزینه‌ای با عنوان «ثبت‌نام متقاضیان» وجود دارد. با کلیک بر روی آن، کاربر به صفحه انتخاب استان هدایت می‌شود. توصیه می‌شود برای عملکرد بهتر سایت، از مرورگرهای به‌روز مانند گوگل کروم یا فایرفاکس استفاده شود تا در مراحل بارگذاری نقشه و انتخاب مراکز دچار مشکل نشوند.

کد رهگیری پس از اتمام ثبت‌نام اینترنتی به شماره همراه ثبت شده در سامانه پیامک می‌شود. اگر به هر دلیلی این پیامک را دریافت نکردید یا کد را گم کردید، می‌توانید مجدداً به سایت zaman.behzisti.net مراجعه کرده و از بخش «پیگیری وضعیت» یا «بازیابی کد رهگیری» با وارد کردن کد ملی و شماره موبایل، اطلاعات خود را بازیابی کنید. همچنین در صورت بروز مشکل فنی، با مراجعه حضوری به مرکز غربالگری که در زمان ثبت‌نام انتخاب کرده بودید، کارشناسان می‌توانند با کد ملی شما، نوبت و کد رهگیری را در پنل مدیریت مشاهده کنند.

خطای کد ملی معمولاً به دو دلیل رخ می‌دهد: اول، اشتباه در وارد کردن ارقام که باید حتماً با اعداد انگلیسی وارد شوند. دوم، عدم انطباق کد ملی با پایگاه داده ثبت احوال که در این صورت باید از صحت اطلاعات شناسنامه‌ای اطمینان حاصل کرد. همچنین اگر قبلاً در سامانه ثبت‌نام کرده باشید و پرونده باز داشته باشید، سیستم اجازه ثبت‌نام مجدد را نمی‌دهد. در چنین مواردی ابتدا باید تکلیف پرونده قبلی مشخص شود. اگر مشکل همچنان پابرجا بود، پاک کردن حافظه کش مرورگر یا استفاده از یک دستگاه دیگر (لپ‌تاپ به جای موبایل) پیشنهاد می‌شود.

پس از اینکه دکمه تایید نهایی را فشار دادید و کد رهگیری دریافت کردید، امکان ویرایش مستقیم اطلاعات هویتی یا تغییر مرکز غربالگری توسط خود کاربر در سایت وجود ندارد. این محدودیت برای جلوگیری از اختلال در سیستم نوبت‌دهی مراکز ایجاد شده است. اگر اشتباه تایپی فاحشی در نام یا کد ملی رخ داده است، باید در روز مراجعه به مرکز غربالگری، موضوع را به اپراتور مرکز اطلاع دهید تا از طریق پنل مدیریت نسبت به اصلاح اطلاعات شما اقدام نماید. تغییرات حساس مانند نوع طلاق نیز تنها توسط کارشناس غربالگری قابل اصلاح است.

خیر، در حال حاضر سازمان بهزیستی اپلیکیشن رسمی برای سامانه تصمیم ارائه نکرده است و تمامی فرآیندها تنها از طریق وب‌سایت zaman.behzisti.net انجام می‌شود. البته وب‌سایت مذکور به صورت «واکنش‌گرا» (Responsive) طراحی شده است، به این معنی که کاربران می‌توانند به راحتی با مرورگر گوشی هوشمند خود وارد سایت شده و مراحل ثبت‌نام را انجام دهند. توصیه می‌شود برای امنیت بیشتر و جلوگیری از فیشینگ، از نصب هرگونه اپلیکیشن غیررسمی با نام‌های مشابه در کانال‌های تلگرامی یا استورهای غیر معتبر خودداری کنید.

پیامک‌های اطلاع‌رسانی سامانه تصمیم معمولاً از سرشماره‌های رسمی سازمان بهزیستی یا سامانه پیامکی قوه قضائیه ارسال می‌شوند. این پیامک‌ها حاوی کد رهگیری، تایید نوبت و یا یادآوری زمان جلسات مشاوره هستند. دقت داشته باشید که سامانه تصمیم هرگز برای ارسال پیامک از شما درخواست واریز وجه از طریق لینک‌های مشکوک را نمی‌کند. تمامی هزینه‌ها باید طبق تعرفه در مراکز پرداخت شوند. اگر پیامکی دریافت کردید که حاوی لینک پرداخت بود، احتمال کلاهبرداری وجود دارد و باید صرفاً به اطلاعات مندرج در پنل کاربری خود در سایت اصلی اعتماد کنید.

مانند هر سامانه ملی دیگری، ممکن است به دلیل ترافیک بالا یا به‌روزرسانی‌های دوره‌ای، سایت زمان برای ساعاتی از دسترس خارج شود. در چنین شرایطی بهترین راهکار صبر و مراجعه در ساعات کم‌ترافیک (مانند اواخر شب یا اوایل صبح) است. اگر قطعی سایت طولانی شد، می‌توانید به صورت حضوری به اداره بهزیستی شهرستان خود یا مرکز غربالگری اصلی شهر مراجعه کنید. در موارد استثنایی که اختلال سراسری و طولانی‌مدت باشد، مراکز غربالگری ممکن است به صورت دستی ثبت‌نام را انجام دهند، اما روال عادی همواره از طریق سایت است.

در مرحله ثبت‌نام اینترنتی در سایت zaman.behzisti.net، نیازی به آپلود اسکن مدارک (مانند شناسنامه یا عقدنامه) نیست و صرفاً وارد کردن اطلاعات متنی کافی است. اما در مرحله مراجعه حضوری به مرکز غربالگری و همچنین مرکز مشاوره، همراه داشتن اصل و کپی شناسنامه، کارت ملی و سند ازدواج (عقدنامه) الزامی است. کارشناس مرکز در جلسه اول، اطلاعات وارد شده در سامانه را با مدارک هویتی شما تطبیق می‌دهد و در صورت صحت، پرونده فیزیکی و الکترونیکی شما را تکمیل می‌نماید.

ثبت‌نام اولیه در وب‌سایت zaman.behzisti.net کاملاً رایگان است و هیچ مبلغی بابت دریافت نوبت اینترنتی نباید پرداخت شود. هزینه‌ها از زمان مراجعه حضوری آغاز می‌شود. اولین هزینه مربوط به جلسه ارزیابی و غربالگری است که مبلغ آن هر ساله توسط سازمان بهزیستی ابلاغ می‌شود. در سال ۱۴۰۲، این مبلغ در حدود ۵۰ تا ۸۰ هزار تومان متغیر بوده است. این مبلغ بابت تشکیل پرونده و مصاحبه اولیه با کارشناس دریافت می‌شود و رسید آن باید به متقاضی تحویل داده شود. پرداخت‌ها معمولاً از طریق دستگاه کارتخوان موجود در مرکز انجام می‌گیرد.

هزینه جلسات مشاوره بر اساس تعرفه‌های مصوب سازمان بهزیستی و سازمان نظام روان‌شناسی تعیین می‌شود. این مبلغ بسته به رتبه مرکز مشاوره و مدرک تحصیلی مشاور (کارشناسی ارشد یا دکتری) متفاوت است. به طور میانگین، هزینه هر جلسه مشاوره ۴۵ دقیقه‌ای برای زوجین در سال ۱۴۰۲ بین ۱۵۰ تا ۲۵۰ هزار تومان بوده است. با توجه به اینکه حداقل ۴ تا ۶ جلسه مشاوره الزامی است، زوجین باید بودجه‌ای در حدود یک تا یک و نیم میلیون تومان را برای کل فرآیند مشاوره در نظر بگیرند. این مبالغ جدا از هزینه‌های دادرسی در دادگاه است.

بله، سازمان بهزیستی برای حمایت از اقشار آسیب‌پذیر، طرح «یاری‌برگ» یا تخفیف‌های ویژه را در نظر گرفته است. افرادی که تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) یا سازمان بهزیستی هستند، با ارائه کارت مددجویی از پرداخت بخش عمده‌ای از هزینه‌ها معاف می‌شوند. همچنین افرادی که توان مالی پایینی دارند اما تحت پوشش این نهادها نیستند، می‌توانند در مرحله غربالگری موضوع را به مددکار اطلاع دهند. در صورت تایید عدم تمکن مالی توسط مددکار مرکز، معرفی‌نامه‌ای جهت بهره‌مندی از خدمات رایگان یا با تخفیف بالا در مراکز مشاوره دولتی صادر می‌شود.

هزینه جلسه اول (غربالگری) به حساب مرکز غربالگری که معمولاً تحت نظارت مستقیم بهزیستی است واریز می‌شود. اما هزینه‌های جلسات مشاوره تخصصی باید مستقیماً به مرکز مشاوره‌ای که زوجین به آن ارجاع شده‌اند پرداخت گردد. تمامی مراکز موظف هستند طبق تعرفه مصوب عمل کنند و دریافت هرگونه وجه اضافی تحت عناوین مختلف غیرقانونی است. توصیه می‌شود متقاضیان بابت هر پرداختی، رسید دریافت کنند تا در صورت بروز اختلاف یا نیاز به پیگیری، مستندات کافی در اختیار داشته باشند.

هزینه‌هایی که بابت جلسات برگزار شده پرداخت شده است، به هیچ عنوان قابل استرداد نیست، زیرا خدمات مشاوره‌ای ارائه شده است. اما اگر زوجین تعدادی از جلسات را پیش‌پرداخت کرده باشند و قبل از برگزاری آن جلسات به سازش برسند و انصراف دهند، مرکز مشاوره موظف است هزینه جلسات برگزار نشده را به آن‌ها بازگرداند. هزینه مرحله غربالگری نیز به دلیل انجام فرآیند ارزیابی و ثبت در سامانه، غیرقابل بازگشت است. هدف از این هزینه‌ها پوشش مخارج عملیاتی مراکز و حق‌الزحمه متخصصین است.

خیر، تعرفه اعلام شده برای جلسات مشاوره معمولاً به ازای «هر جلسه» است، نه به ازای هر نفر. در واقع زوجین با هم در جلسه شرکت می‌کنند و یک هزینه واحد برای آن تایم مشاوره پرداخت می‌نمایند. البته در برخی موارد که مشاور تشخیص دهد نیاز به جلسات انفرادی برای هر یک از طرفین وجود دارد، ممکن است بابت آن جلسات مجزا هزینه دریافت شود، اما در روال عادی سامانه تصمیم، هزینه به صورت مشترک محاسبه می‌شود. تقسیم پرداخت این هزینه بین زن و مرد بستگی به توافق فی‌مابین آن‌ها دارد.

خیر، هزینه‌های سامانه تصمیم (غربالگری و مشاوره) کاملاً مجزا از هزینه‌های دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و دادگستری است. مبالغی که در سامانه تصمیم پرداخت می‌کنید صرفاً مربوط به فرآیند پیشگیری و مشاوره است. پس از دریافت گواهی عدم انصراف، زمانی که برای ثبت دادخواست طلاق به دفاتر خدمات قضایی مراجعه می‌کنید، باید هزینه‌های جداگانه‌ای بابت ثبت دادخواست، هزینه دادرسی و سایر تشریفات قانونی پرداخت نمایید که بر اساس تعرفه‌های قوه قضائیه محاسبه می‌شود.

تعرفه‌های خدمات مشاوره و غربالگری معمولاً در ابتدای هر سال یا در پایان سه ماهه اول سال، توسط سازمان بهزیستی کشور و با هماهنگی مراجع ذی‌صلاح بازنگری و ابلاغ می‌شود. این تغییرات بر اساس نرخ تورم و هزینه‌های جاری مراکز مشاوره تعیین می‌گردد. مراکز موظف هستند پوستر تعرفه جدید را در معرض دید مراجعین نصب کنند. اگر زوجین فرآیند خود را در اواخر سال شروع کنند و جلسات آن‌ها به سال جدید کشیده شود، ممکن است جلسات باقی‌مانده را طبق تعرفه جدید پرداخت کنند.

گواهی عدم انصراف صادر شده از سامانه تصمیم دارای مدت اعتبار محدودی است که معمولاً ۳ ماه (۹۰ روز) تعیین می‌شود. این به آن معناست که زوجین پس از دریافت گواهی، حداکثر ۳ ماه فرصت دارند تا به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و دادخواست طلاق خود را رسماً ثبت کنند. در صورتی که این مدت سپری شود و اقدامی صورت نگیرد، گواهی از درجه اعتبار ساقط شده و برای شروع مجدد فرآیند قضایی، زوجین ناچارند دوباره در سامانه ثبت‌نام کرده و مراحل مشاوره را از ابتدا طی کنند.

وظیفه مشاور در سامانه تصمیم، قضاوت یا تعیین مقصر نیست. گزارش مشاور به دادگاه صرفاً شامل خلاصه‌ای از وضعیت روان‌شناختی زوجین، علت عدم سازش و توافقات احتمالی در خصوص مسائل جانبی است. مشاور حق ندارد در گزارش نهایی به قاضی توصیه کند که حکم طلاق صادر شود یا نشود، بلکه فقط «عدم انصراف طرفین از طلاق» را گواهی می‌کند. تصمیم نهایی در مورد صدور گواهی عدم امکان سازش یا حکم طلاق صرفاً بر عهده قاضی پرونده در دادگاه خانواده است که بر اساس قوانین موضوعه و شواهد موجود اتخاذ می‌شود.

سامانه تصمیم و سامانه ثنا دو سیستم مجزا اما مکمل هستند. سامانه ثنا برای ابلاغ‌های الکترونیکی قضایی است. برای اینکه بتوانید در سامانه تصمیم ثبت‌نام کنید و بعداً دادخواست خود را در دادگاه پیگیری نمایید، حتماً باید هر دو زوج در سامانه ثنا (sana.adliran.ir) ثبت‌نام کرده و احراز هویت شده باشند. در واقع، بسیاری از اطلاع‌رسانی‌های مربوط به پرونده طلاق و نوبت‌های دادگاه از طریق حساب کاربری ثنا انجام می‌شود. داشتن حساب ثنا برای ثبت دادخواست پس از اتمام مراحل سامانه تصمیم الزامی است.

وکیل می‌تواند مراحل ثبت‌نام اینترنتی در سایت zaman.behzisti.net را به نیابت از موکل خود انجام دهد، اما نکته بسیار مهم این است که حضور فیزیکی خود زوجین در جلسات غربالگری و مشاوره الزامی است. قانون حمایت از خانواده بر حضور شخصی زوجین در جلسات مشاوره تاکید دارد تا امکان صلح و سازش مستقیماً بررسی شود. بنابراین وکیل نمی‌تواند به تنهایی در جلسات شرکت کند و گواهی عدم انصراف را دریافت نماید. نقش وکیل در این مرحله بیشتر جنبه راهنمایی و انجام امور اداری ثبت‌نام را دارد.

بله، داشتن وکالت در طلاق یا همان «حق طلاق» که در اسناد رسمی ثبت شده است، فرد را از طی کردن مراحل سامانه تصمیم معاف نمی‌کند. حتی در این حالت نیز زوجه باید به عنوان متقاضی در سامانه ثبت‌نام کرده و مراحل غربالگری و مشاوره را طی کند. تفاوت در اینجاست که در جلسات مشاوره و مراحل بعدی دادگاه، زوجه می‌تواند با استفاده از وکالت‌نامه‌ای که دارد، به جای زوج نیز امضا کند یا وکیل بگیرد، اما اصل فرآیند مشاوره برای بررسی امکان بازگشت به زندگی باید طی شود.

طبق اصول اخلاق حرفه‌ای روان‌شناسی و قوانین سازمان بهزیستی، تمامی مباحث مطرح شده در جلسات مشاوره محرمانه است. مشاور اجازه ندارد جزئیات خصوصی زندگی زوجین را در گزارش خود برای دادگاه منعکس کند، مگر مواردی که مستقیماً به تصمیم‌گیری قانونی مربوط می‌شود (مانند وجود اعتیاد شدید، بیماری‌های روانی خطرناک یا کودک‌آزاری). گزارش نهایی که به دادگاه ارسال می‌شود بسیار کلی بوده و صرفاً بر نتیجه‌گیری در مورد امکان یا عدم امکان ادامه زندگی مشترک تمرکز دارد تا حریم خصوصی خانواده حفظ شود.

در طلاق‌های یک‌طرفه که یکی از زوجین مخالف جدایی است، سامانه تصمیم نقش تعدیل‌کننده دارد. مشاور تلاش می‌کند تا فرد متقاضی را با واقعیت‌های بعد از طلاق آشنا کرده و فرد مخالف را برای پذیرش شرایط یا تلاش برای رفع نواقص زندگی ترغیب کند. اگر در نهایت توافقی حاصل نشود، سامانه گزارش عدم سازش را صادر می‌کند. در این حالت، پرونده در دادگاه به صورت ترافعی بررسی می‌شود. وجود گزارش مشاور مبنی بر اینکه یکی از طرفین تمام تلاش خود را برای حفظ زندگی انجام داده، می‌تواند در نگاه قاضی موثر باشد.

سامانه تصمیم و مشاوران آن مرجع قانونی برای تعیین تکلیف قطعی حضانت نیستند، اما در طول جلسات مشاوره، یکی از وظایف اصلی مشاور کمک به زوجین برای رسیدن به یک «توافق‌نامه جامع» است. این توافق‌نامه شامل مواردی مانند حضانت فرزندان، زمان ملاقات، میزان نفقه و حقوق مالی زوجه است. اگر زوجین در حضور مشاور بر سر این مسائل توافق کنند، این موارد در گزارش نهایی قید شده و معمولاً مورد تایید قاضی قرار می‌گیرد. در صورت عدم توافق، دادگاه بر اساس مصلحت کودک و قوانین جاری در این خصوص حکم صادر خواهد کرد.

عملاً دور زدن سامانه تصمیم امکان‌پذیر نیست، زیرا سیستم قضایی ایران (عدل ایران) به گونه‌ای طراحی شده که ثبت دادخواست طلاق را منوط به وارد کردن کد رهگیری گواهی عدم انصراف صادر شده از سوی بهزیستی کرده است. اگر فردی سعی کند بدون طی این مراحل دادخواست خود را به شکل دیگری ثبت کند، دادگاه قرار ابطال دادخواست یا رد دعوا صادر خواهد کرد. این اجبار قانونی برای اطمینان از اجرای ماده ۲۵ قانون حمایت از خانواده است که ارجاع به مشاوره را در تمامی دعاوی طلاق (جز در موارد خاص) الزامی می‌داند.

بله، حتی پس از صدور گواهی و در تمامی مراحل رسیدگی در دادگاه و حتی در دفترخانه طلاق، قانونگذار راه را برای سازش باز گذاشته است. زوجین در هر لحظه که پشیمان شوند، می‌توانند با اعلام انصراف خود، پرونده را در هر مرحله‌ای که باشد مختومه کنند. گواهی صادر شده از سامانه تصمیم تنها یک اجازه برای ورود به دادگاه است و به معنای اجبار به طلاق نیست. بسیاری از زوجین حتی پس از صدور حکم طلاق و در مهلت قانونی قبل از ثبت در دفترخانه، به سازش رسیده و به زندگی مشترک بازگشته‌اند.