راهنمای کامل آپدیت ویندوز 10 قدم به قدم

گاهی Windows Update روی سیستم شما گیر می‌کند، خطا می‌دهد یا اینترنت پایداری ندارد. در این شرایط می‌توانید بسته‌ی هر آپدیت را جداگانه دانلود و دستی نصب کنید. مرجع رسمی این کار سایت Microsoft Update Catalog است. این روش برای رایانه‌هایی که اینترنت محدود دارند هم کاربرد دارد.

ابتدا شماره‌ی KB آپدیت موردنظر را پیدا کنید. این شماره را در بخش Update history برنامه‌ی Settings می‌بینید. برای نمونه، یکی از منابع بسته‌ی KB5066791 را آخرین به‌روزرسانی تجمیعی نسخه‌ی ۲۲H2 معرفی می‌کند. شماره را در کاتالوگ جست‌وجو کنید تا فهرست بسته‌ها نمایش داده شود.

در نتایج، معماری سیستم را با دقت انتخاب کنید. اگر ویندوز شما ۶۴ بیتی است، بسته‌ی x64 را بگیرید. نسخه‌ی x86 مخصوص ویندوز ۳۲ بیتی است و روی سیستم ۶۴ بیتی نصب نمی‌شود. معماری سیستم را از مسیر Settings، بخش System و سپس About می‌توانید ببینید.

فایل دانلودشده معمولاً پسوند msu دارد. با دوبار کلیک روی آن، نصب‌کننده‌ی مستقل Windows Update اجرا می‌شود و بسته را نصب می‌کند. اگر ترجیح می‌دهید از خط فرمان استفاده کنید، دستور wusa با مسیر فایل و گزینه‌ی quiet هم همین کار را انجام می‌دهد.

پس از پایان نصب، سیستم را ریستارت کنید.

یک نکته‌ی مهم درباره‌ی ترتیب نصب وجود دارد. بسته‌های تجمیعی جدید معمولاً شامل تغییرات قبلی هستند، اما آپدیت‌های پشته‌ی سرویس‌دهی ممکن است پیش‌نیاز باشند. اگر نصب با خطای نامعتبر بودن بسته متوقف شد، ابتدا ببینید آپدیت پیش‌نیاز جداگانه‌ای در صفحه‌ی توضیحات همان KB ذکر شده است یا نه.

برای اطمینان از موفقیت نصب، دوباره به Update history بروید. نصب موفق با وضعیت Successfully installed نمایش داده می‌شود. اگر نام آپدیت در فهرست نبود، فایل گزارش را بررسی کنید یا دستور DISM را برای ترمیم تصویر سیستم اجرا کنید.

منبع دانلود را حتماً بررسی کنید. فایل‌های آپدیت را فقط از آدرس رسمی کاتالوگ بگیرید. سایت‌های ثالث و کانال‌های اشتراک‌گذاری ممکن است فایل دستکاری‌شده یا آلوده ارائه دهند.

اگر تردید دارید، امضای دیجیتال فایل را از تب Digital Signatures در Properties بررسی کنید و مطمئن شوید ناشر آن Microsoft Corporation است.

این روش جایگزین کامل Windows Update نیست. اگر مشکل اصلی از سرویس‌های خراب یا فضای خالی کم دیسک باشد، نصب دستی هم بی‌نتیجه می‌ماند. پس همیشه فضای خالی کافی روی درایو C داشته باشید.

بسیاری از کاربران ویندوز ۱۰ فکر می‌کنند ارتقا به ویندوز ۱۱ فقط به حجم رم یا سرعت پردازنده بستگی دارد. در عمل، دو قابلیت امنیتی یعنی TPM نسخه‌ی ۲٫۰ و Secure Boot بیشترین ناسازگاری‌ها را ایجاد می‌کنند. بررسی آن‌ها پیش از شروع ارتقا در وقت شما صرفه‌جویی می‌کند.

الزامات پایه‌ی ویندوز ۱۱ شامل پردازنده‌ی ۶۴ بیتی با دست‌کم دو هسته و سرعت یک گیگاهرتز، چهار گیگابایت رم و ۶۴ گیگابایت فضای ذخیره‌سازی است. علاوه بر این، سیستم باید از حالت UEFI با Secure Boot پشتیبانی کند و تراشه‌ی TPM ۲٫۰ داشته باشد.

پردازنده نیز باید در فهرست مدل‌های پشتیبانی‌شده باشد.

ساده‌ترین راه، اجرای برنامه‌ی رسمی PC Health Check است. این ابزار دلیل ناسازگاری را هم نمایش می‌دهد. اگر پیام نشان داد که سیستم شرایط را ندارد، به متن پیام دقت کنید. گاهی مشکل فقط یک تنظیم غیرفعال در BIOS است و نیازی به تعویض قطعه نیست.

برای بررسی دستی TPM، کلیدهای Windows و R را بزنید و عبارت tpm.msc را وارد کنید. در پنجره‌ی باز‌شده باید نسخه‌ی مشخصات برابر ۲٫۰ باشد. اگر پیام «TPM پیدا نشد» دیدید، احتمالاً قابلیت آن در BIOS خاموش است.

روی بردهای اینتل این گزینه معمولاً PTT و روی بردهای AMD معمولاً fTPM نام دارد.

برای Secure Boot، برنامه‌ی msinfo32 را اجرا کنید. دو مقدار را ببینید: BIOS Mode باید UEFI باشد و Secure Boot State باید On باشد. اگر BIOS Mode روی Legacy است، دیسک شما احتمالاً با قالب MBR ساخته شده است.

ابزار mbr2gpt می‌تواند آن را بدون پاک کردن اطلاعات به GPT تبدیل کند.

قبل از تبدیل دیسک، حتماً از اطلاعات نسخه‌ی پشتیبان بگیرید. اشتباه در این مرحله ممکن است سیستم را بوت‌نشدنی کند. پس از تبدیل، وارد BIOS شوید، حالت را روی UEFI بگذارید و Secure Boot را فعال کنید.

پردازنده‌های قدیمی‌تر معمولاً مشکل اصلی هستند. به‌صورت کلی، مدل‌های جدیدتر از نسل هشتم اینتل یا سری ۲۰۰۰ رایزن بیشتر احتمال سازگاری دارند، اما برای اطمینان فهرست رسمی مایکروسافت را ببینید. اگر پردازنده در فهرست نبود، ارتقای رسمی ممکن نیست و باید سراغ گزینه‌های دیگر بروید.

اگر رایانه‌ی شما با ویندوز ۱۱ سازگار نیست و فعلاً امکان تعویض آن ندارید، می‌توانید با چند لایه‌ی دفاعی ریسک را کاهش دهید. این اقدامات جای وصله‌های امنیتی رسمی را نمی‌گیرند، اما سطح حمله را کوچک‌تر می‌کنند. هدف این است که سیستم تا زمان مهاجرت کمتر آسیب‌پذیر بماند.

اولین لایه، حساب کاربری است. برای کارهای روزمره از حساب استاندارد استفاده کنید و حساب مدیر را فقط هنگام نصب برنامه به کار ببرید. بسیاری از بدافزارها برای نصب خود به دسترسی مدیر نیاز دارند. با حساب استاندارد، بخش بزرگی از آن‌ها قدرت اجرا پیدا نمی‌کنند.

دومین لایه، مرورگر است. بیشتر حملات از طریق وب شروع می‌شوند، پس مرورگر را همیشه به‌روز نگه دارید. بررسی کنید که نسخه‌ی مرورگر انتخابی شما هنوز روی ویندوز ۱۰ پشتیبانی می‌شود، چون سازندگان مرورگر زمان‌بندی جداگانه‌ای دارند. افزونه‌های غیرضروری را هم حذف کنید.

سومین لایه، آنتی‌ویروس و فایروال است. Microsoft Defender را فعال نگه دارید یا از یک آنتی‌ویروس معتبر استفاده کنید. مایکروسافت اعلام کرده بخشی از به‌روزرسانی‌های Defender ادامه می‌یابد، اما جزئیات و مدت آن را باید از صفحات رسمی بررسی کنید. فایروال ویندوز را هم خاموش نکنید.

چهارمین لایه، کاهش سرویس‌های در معرض شبکه است. دسترسی Remote Desktop را اگر لازم ندارید غیرفعال کنید. اشتراک‌گذاری فایل را محدود کنید. پروتکل قدیمی SMBv1 را از Windows Features خاموش کنید. هر سرویس باز، یک مسیر بالقوه برای نفوذ است.

پنجمین لایه، رفتار کاربر است. پیوست‌های ایمیل ناشناس را باز نکنید، نرم‌افزار کرک‌شده نصب نکنید و روی پیام‌های هشدار جعلی کلیک نکنید. در سیستمی که وصله‌ی امنیتی دریافت نمی‌کند، احتیاط انسانی مهم‌ترین سپر باقی‌مانده است.

لایه‌ی آخر، پشتیبان‌گیری مطمئن است. از اطلاعات مهم بر اساس قاعده‌ی ۳-۲-۱ نسخه‌ی پشتیبان بسازید: سه نسخه، روی دو نوع رسانه، و یکی خارج از محل. اگر باج‌افزار حمله کند، همین نسخه‌ها تفاوت میان بازیابی و از دست رفتن کامل اطلاعات هستند.

از این سیستم برای کارهای حساس مثل بانکداری اینترنتی یا ورود به حساب‌های مالی کمتر استفاده کنید. اگر مجبورید، حتماً احراز هویت دومرحله‌ای را روشن کنید. هرچه زودتر برنامه‌ی مهاجرت تعریف کنید، چون این دفاع‌ها موقت هستند.

آپدیت‌های ویندوز گاهی در بدترین زمان ریستارت می‌شوند یا پهنای باند اینترنت را اشغال می‌کنند. خوشبختانه چند تنظیم کمتر شناخته‌شده در Windows Update وجود دارد که این رفتار را مهار می‌کند. با تنظیم درست آن‌ها، آپدیت دیگر مزاحم کار شما نمی‌شود.

اولین تنظیم Active hours است. در Settings به بخش Update & Security و سپس Windows Update بروید و گزینه‌ی Change active hours را بزنید. بازه‌ی ساعات کاری خود را وارد کنید. ویندوز در این بازه ریستارت خودکار انجام نمی‌دهد.

اگر الگوی کاری ثابتی ندارید، حالت تنظیم خودکار را بر اساس رفتار خود روشن بگذارید.

دومین تنظیم Restart options است. با فعال کردن آن می‌توانید زمان دقیق ریستارت را خودتان انتخاب کنید. این گزینه وقتی آپدیتی نصب شده و فقط منتظر راه‌اندازی مجدد است ظاهر می‌شود. می‌توانید ریستارت را به ساعتی مثل پایان شب موکول کنید.

سومین تنظیم Pause updates است. در ویندوز ۱۰ می‌توانید دریافت آپدیت‌ها را برای چند روز متوقف کنید. این امکان برای زمانی مفید است که در میانه‌ی یک پروژه‌ی مهم هستید. اما توقف طولانی توصیه نمی‌شود، چون مهم‌ترین وصله‌ها را از دست می‌دهید.

چهارمین تنظیم Delivery Optimization است. این قابلیت اجازه می‌دهد بخشی از آپدیت‌ها از رایانه‌های دیگر دریافت شود. اگر پهنای باند محدود دارید، در تنظیمات Advanced options می‌توانید سقف دانلود و آپلود را مشخص کنید یا اشتراک با دستگاه‌های خارج از شبکه‌ی خود را ببندید.

پنجمین تنظیم Metered connection است. اگر اتصال شما حجمی است، آن را به‌عنوان اتصال محدود علامت‌گذاری کنید. ویندوز در این حالت بسیاری از آپدیت‌های بزرگ را خودکار دانلود نمی‌کند. فقط به یاد داشته باشید که آپدیت‌های امنیتی ضروری را بعداً دستی بگیرید.

گزینه‌ی دیگر Receive updates for other Microsoft products است. با روشن کردن آن، نرم‌افزارهایی مثل Office هم همراه ویندوز به‌روز می‌شوند. این کار باعث می‌شود برنامه‌های پرکاربرد شما از وصله‌های امنیتی عقب نمانند.

پس از تغییر تنظیمات، یک بار دکمه‌ی Check for updates را بزنید تا مطمئن شوید سرویس سالم است. اگر وضعیت با خطا همراه شد، همین تنظیمات را به حالت پیش‌فرض برگردانید و دوباره امتحان کنید.

بیشتر کاربران فقط به آپدیت خود ویندوز فکر می‌کنند، اما درایورها و فریمور هم نقش مهمی در پایداری و امنیت دارند. درایور قدیمی کارت گرافیک یا شبکه می‌تواند باعث کندی، قطعی اتصال یا صفحه‌ی آبی شود. فریمور دستگاه‌ها نیز گاهی آسیب‌پذیری‌های مستقل از ویندوز دارد.

ساده‌ترین مسیر، بخش Optional updates است. در Windows Update روی View optional updates بزنید. ویندوز درایورهای تأییدشده‌ی تولیدکنندگان را اینجا نمایش می‌دهد. این درایورها پیش از انتشار آزمایش شده‌اند و ریسک ناسازگاری در آن‌ها کمتر از فایل‌های ناشناس است.

برای کارت گرافیک بهتر است درایور را از سایت سازنده یعنی NVIDIA، AMD یا Intel دریافت کنید. نسخه‌های سازنده معمولاً زودتر از ویندوز منتشر می‌شوند و بهینه‌سازی بیشتری دارند. پیش از نصب، نسخه‌ی فعلی را در Device Manager و تب Driver یادداشت کنید تا در صورت مشکل بتوانید برگردید.

در Device Manager، گزینه‌ی Roll Back Driver یک نجات‌دهنده است. اگر پس از نصب درایور جدید مشکل پیش آمد، با همین دکمه به نسخه‌ی قبلی برمی‌گردید. این گزینه فقط وقتی فعال است که درایور قبلی هنوز روی سیستم باقی مانده باشد.

درباره‌ی ابزارهای خودکار درایوریاب احتیاط کنید. بعضی از آن‌ها نسخه‌های نامناسب نصب می‌کنند یا نرم‌افزار تبلیغاتی اضافه می‌کنند. بهتر است درایورها را از سایت سازنده‌ی لپ‌تاپ یا مادربرد بگیرید، چون مدل دقیق دستگاه شما را می‌شناسد.

به‌روزرسانی BIOS یا UEFI حساس‌تر است. این کار فقط زمانی لازم است که سازنده مشکل مشخصی را رفع کرده باشد، مثل پشتیبانی از قابلیت جدید یا وصله‌ی امنیتی. در حین فلش، هرگز سیستم را خاموش نکنید. لپ‌تاپ را به شارژر وصل کنید و برای رایانه‌ی رومیزی از UPS استفاده کنید.

قبل از هر فلش BIOS، یادداشت‌ها و تنظیمات فعلی را ذخیره کنید، چون پس از به‌روزرسانی ممکن است به حالت پیش‌فرض برگردند. همچنین یادداشت کنید که TPM و Secure Boot روشن بودند یا نه، چون برای ارتقای بعدی به ویندوز ۱۱ اهمیت دارد.

یک برنامه‌ی ساده کافی است: هر چند ماه یک بار درایورهای اصلی را مرور کنید و فقط مواردی را که واقعاً مشکل یا قابلیت جدید دارند، به‌روز کنید.

برای سازمانی که ده‌ها یا صدها رایانه با ویندوز ۱۰ دارد، موضوع پایان پشتیبانی فقط یک آپدیت شخصی نیست. مدیران فناوری باید فهرست دستگاه‌ها را بشناسند، اولویت‌بندی کنند و مهاجرت را مرحله‌ای انجام دهند. شروع بدون برنامه معمولاً به هزینه‌ی پیش‌بینی‌نشده و اختلال در کار منجر می‌شود.

قدم اول، تهیه‌ی موجودی دقیق است. برای هر دستگاه نسخه‌ی ویندوز، مدل پردازنده، وضعیت TPM و Secure Boot و حجم رم را ثبت کنید. ابزارهایی مثل Intune و Configuration Manager این گزارش را خودکار می‌گیرند. نتیجه، دستگاه‌ها را در سه گروه قرار می‌دهد: آماده‌ی ارتقا، نیازمند تنظیم، و نیازمند تعویض.

قدم دوم، کنترل آپدیت‌هاست. سازمان‌ها می‌توانند با WSUS یا Windows Update for Business زمان و ترتیب نصب را مدیریت کنند. روش حلقه‌ای رایج است: ابتدا گروه کوچک آزمایشی، سپس بخش‌های دیگر. اگر وصله‌ای مشکل ایجاد کند، پیش از رسیدن به همه‌ی کارکنان کشف می‌شود.

قدم سوم، بررسی نرم‌افزارهای تخصصی است. برنامه‌های حسابداری، سخت‌افزارهای صنعتی و نرم‌افزارهای قدیمی ممکن است با ویندوز ۱۱ مشکل داشته باشند. پیش از ارتقای گسترده، آن‌ها را روی نمونه‌ی آزمایشی اجرا کنید و با تأمین‌کننده‌ی نرم‌افزار درباره‌ی نسخه‌ی سازگار صحبت کنید.

برای دستگاه‌هایی که فوری قابل تعویض نیستند، برنامه‌ی ESU یک پل موقت است. بر اساس منابع تحقیق، مشتریان سازمانی گزینه‌ی ESU پولی تا اکتبر ۲۰۲۸ دارند، اما این تاریخ در منابع مختلف یکسان توضیح داده نشده است.

پیش از هر تعهد مالی، شرایط و قیمت را از صفحات رسمی مایکروسافت یا نماینده‌ی لایسنس خود تأیید کنید.

یک مورد جالب، Cloud PCهاست. بر اساس یافته‌ها، برای ویندوز ۱۰ نسخه‌ی ۲۲H2 که روی Azure اجرا می‌شود، ESU بدون هزینه‌ی اضافه در دسترس است. اگر سازمان شما از دسکتاپ ابری استفاده می‌کند، این موضوع می‌تواند فشار مهاجرت را موقتاً کم کند.

در کنار فناوری، آموزش کارکنان را فراموش نکنید. تغییر ظاهر منوی Start و تنظیمات در ویندوز ۱۱ ممکن است در ابتدا بهره‌وری را پایین بیاورد. یک راهنمای کوتاه داخلی و پشتیبانی در هفته‌های اول، این افت را کاهش می‌دهد.

در نهایت، تاریخ‌های مهاجرت را در تقویم پروژه ثبت کنید و بودجه‌ی تعویض سخت‌افزار را پیش از فشار زمان تصویب کنید.

همه‌ی رایانه‌های قدیمی لزوماً باید دور ریخته شوند. اگر سخت‌افزار شما با ویندوز ۱۱ سازگار نیست اما هنوز سالم کار می‌کند، می‌توانید سیستم‌عاملی انتخاب کنید که پشتیبانی فعال دارد. این کار هم امنیت را بهتر می‌کند و هم عمر دستگاه را افزایش می‌دهد.

یکی از گزینه‌های محبوب، توزیع‌های سبک لینوکس مثل Linux Mint یا Ubuntu است. این سیستم‌ها به‌طور مرتب وصله‌ی امنیتی دریافت می‌کنند و روی سخت‌افزار ضعیف‌تر هم روان کار می‌کنند. محیط گرافیکی آن‌ها شباهت زیادی به ویندوز دارد، پس یادگیری سختی ندارد.

پشتیبانی از زبان فارسی در لینوکس امروز مناسب است. صفحه‌کلید فارسی، نمایش راست‌به‌چپ و فونت‌های فارسی در بیشتر توزیع‌ها قابل تنظیم است. با این حال، قبل از نصب دائمی، نسخه‌ی Live را از روی فلش اجرا کنید و چاپگر، وای‌فای و صفحه‌کلید را آزمایش کنید.

گزینه‌ی دیگر ChromeOS Flex است که گوگل برای تبدیل رایانه‌های قدیمی به دستگاهی شبیه Chromebook ارائه می‌دهد. این سیستم سبک است، سریع بالا می‌آید و بیشتر کارش با مرورگر انجام می‌شود. اگر نیاز شما وب‌گردی، ایمیل و اسناد آنلاین است، انتخاب خوبی به نظر می‌رسد.

پیش از تصمیم، نرم‌افزارهای ضروری خود را فهرست کنید. اگر فقط به مرورگر، ایمیل، ویرایشگر سند و پخش ویدیو نیاز دارید، مهاجرت ساده است. اما برنامه‌های تخصصی ویندوزی مثل بعضی نرم‌افزارهای حسابداری یا طراحی ممکن است روی این سیستم‌ها اجرا نشوند.

برای برخی برنامه‌ها ابزارهای سازگاری مثل Wine وجود دارد، ولی عملکرد آن‌ها تضمین‌شده نیست. اگر برنامه‌ای برای کار شما حیاتی است، ابتدا نسخه‌ی وب یا جایگزین آن را بررسی کنید. اجرای ویندوز در ماشین مجازی هم فقط برای نیازهای محدود مناسب است.

مسیر سوم، تقویت سخت‌افزار است. گاهی افزودن رم یا تعویض هارد با SSD، رایانه‌ی قدیمی را کاملاً قابل استفاده می‌کند. با این حال، ارتقای SSD و رم، مشکل TPM یا پردازنده‌ی ناسازگار را حل نمی‌کند، پس ابتدا مطمئن شوید مانع اصلی چیست.

اگر هیچ‌کدام مناسب نبود، دستگاه قدیمی را می‌توان به کاربردهای کم‌ریسک اختصاص داد، مانند فایل‌سرور خانگی بدون دسترسی به اینترنت یا پخش‌کننده‌ی رسانه. مهم این است که سیستم بدون پشتیبانی امنیتی، به حساب‌های حساس و اطلاعات مالی متصل نماند.