آشنایی با قابلیت Screen Time در iOS 12

هر یکشنبه، آیفون به‌صورت خودکار اعلانی با عنوان «گزارش هفتگی Screen Time» ارسال می‌کند که میانگین زمان استفاده روزانه را نسبت به هفته گذشته مقایسه می‌کند. این اعلان نقطه شروع خوبی برای ارزیابی عادت‌های دیجیتال است، اما جزئیات واقعی در خود اپلیکیشن تنظیمات پنهان شده‌اند.

برای دیدن گزارش کامل باید به مسیر Settings > Screen Time > See All Activity رفت. در این بخش نموداری ستونی از میزان استفاده هر روز هفته نمایش داده می‌شود و می‌توان با لمس هر ستون، دقیقاً مشخص کرد چه ساعاتی از روز بیشترین استفاده رخ داده است.

برنامه‌ها در این گزارش به دسته‌هایی مانند شبکه‌های اجتماعی، سرگرمی، بهره‌وری و خلاقیت تقسیم می‌شوند. مشاهده اینکه کدام دسته بیشترین سهم از زمان را گرفته، معمولاً دقیق‌تر از حس شخصی کاربر از نحوه گذران وقت است.

دو شاخص دیگر در پایین گزارش دیده می‌شوند: تعداد Pickups (دفعاتی که گوشی برداشته و روشن شده) و تعداد Notifications دریافتی. این دو عدد به‌تنهایی می‌توانند نشانه خوبی از سطح وابستگی به گوشی باشند، حتی اگر زمان کلی استفاده بالا نباشد.

کاربردی‌ترین استفاده از این گزارش، تنظیم عددهای واقع‌بینانه برای App Limits است؛ به‌جای انتخاب یک عدد دلبخواهی، بهتر است میانگین واقعی هفته گذشته را مبنا قرار داد و هر هفته کمی آن را کاهش داد.

وقتی یک برنامه به سقف زمانی تعیین‌شده در App Limits می‌رسد، صفحه‌ای قفل‌مانند روی آیفون ظاهر می‌شود که استفاده از آن برنامه را متوقف می‌کند. در همین صفحه، دکمه‌ای با عنوان «Ignore Limit» یا «درخواست زمان بیشتر» وجود دارد که معمولاً نادیده گرفته می‌شود.

با لمس این دکمه، سه گزینه نمایش داده می‌شود: افزودن ۱۵ دقیقه، افزودن یک ساعت، یا نادیده‌گرفتن محدودیت تا پایان روز جاری. انتخاب هرکدام فوراً محدودیت را موقتاً لغو می‌کند.

در حساب‌هایی که از طریق Family Sharing مدیریت می‌شوند و کاربر یک Child Account دارد، این درخواست مستقیماً اجرا نمی‌شود. به‌جای آن اعلانی برای Family Organizer ارسال می‌شود که باید آن را تأیید یا رد کند، و کودک تنها بعد از این تأیید به برنامه دسترسی پیدا می‌کند.

اما اگر همین رمز Screen Time توسط خود کاربر بالغ روی دستگاه شخصی‌اش تنظیم شده باشد، تأیید درخواست بدون دخالت فرد دیگری و صرفاً با وارد کردن همان رمز انجام می‌شود؛ این موضوع عملاً محدودیت را به یک یادآوری نمادین تبدیل می‌کند نه یک مانع واقعی.

برای کسانی که به‌دنبال محدودیت جدی و بدون راه فرار هستند، راه‌حل غیرفعال‌کردن کامل گزینه درخواست زمان اضافه از طریق فعال‌سازی «Block at End of Limit» در تنظیمات همان App Limit است؛ در این حالت برنامه تا روز بعد کاملاً غیرفعال می‌ماند.

بسیاری از کاربران تصور می‌کنند Screen Time فقط برای اپلیکیشن‌ها کاربرد دارد، در حالی که این ابزار امکان کنترل دقیق مرور وب در سافاری را نیز از طریق بخش Content & Privacy Restrictions فراهم می‌کند.

مسیر دسترسی این تنظیم Settings > Screen Time > Content & Privacy Restrictions > Content Restrictions > Web Content است. در این بخش سه حالت وجود دارد: دسترسی بدون محدودیت، محدودسازی سایت‌های نامناسب به‌صورت خودکار، و محدودترین حالت یعنی «Allowed Websites Only».

در حالت Allowed Websites Only، سافاری فقط اجازه بازدید از دامنه‌هایی را می‌دهد که کاربر یا والد از پیش در فهرست سفید وارد کرده است. این حالت برای کودکان یا برای افرادی که می‌خواهند هنگام کار تمرکز بیشتری داشته باشند بسیار کاربردی است.

نکته مهمی که کمتر به آن توجه می‌شود این است که این محدودیت صرفاً روی سافاری اعمال نمی‌شود، بلکه روی هر مرورگر دیگری که از موتور WebKit اپل استفاده کند نیز تأثیر می‌گذارد؛ طبق قوانین اپ‌استور، تمام مرورگرهای شخص ثالث روی iOS ملزم به استفاده از همین موتور هستند.

به همین دلیل، نصب یک مرورگر دیگر مانند کروم یا فایرفاکس روی آیفون راهی برای دورزدن این محدودیت نیست و همان سیاست وب‌سایت‌های مجاز در آن‌ها نیز اعمال می‌شود.

رمز Screen Time کاملاً مستقل از رمز قفل صفحه آیفون است، و فراموش کردن آن یکی از شایع‌ترین مشکلاتی است که کاربران پس از مدتی عدم استفاده از این قابلیت با آن مواجه می‌شوند.

ساده‌ترین راه‌حل از مسیر Settings > Screen Time > Change Screen Time Passcode و سپس انتخاب گزینه «Forgot Passcode» در دسترس است. در این حالت سیستم هویت کاربر را از طریق Apple Account تأیید می‌کند و امکان تعیین رمز جدید را فراهم می‌سازد.

اگر دستگاه متعلق به یک Child Account در گروه Family Sharing باشد، این فرآیند حتی ساده‌تر است؛ Family Organizer می‌تواند از دستگاه خودش و بدون نیاز به دسترسی فیزیکی به آیفون کودک، رمز Screen Time را از راه دور بازنشانی کند.

مشکل جایی پیش می‌آید که دستگاه به هیچ Apple Account فعالی متصل نیست، مثلاً در یک آیفون دست دوم بدون اطلاع از حساب قبلی. در این شرایط تنها راه باقی‌مانده ورود به Recovery Mode و بازنشانی کامل دستگاه است که متأسفانه تمام داده‌های ذخیره‌نشده را نیز پاک می‌کند.

برای پیشگیری از این مشکل، توصیه می‌شود رمز Screen Time هرگز با رمز قفل صفحه یکسان انتخاب نشود و در یک مدیر رمز عبور معتبر ذخیره گردد تا در آینده نیازی به فرآیند بازیابی پیچیده نباشد.

برای کاربرانی که با یک Apple Account واحد روی چند دستگاه اپل از جمله آیفون، آیپد و مک وارد شده‌اند، Screen Time به‌صورت پیش‌فرض تمام داده‌های استفاده را از طریق iCloud میان این دستگاه‌ها همگام‌سازی می‌کند.

نتیجه عملی این همگام‌سازی آن است که یک App Limit تعیین‌شده برای مثلاً شبکه اجتماعی، به‌صورت مشترک میان تمام دستگاه‌ها مصرف می‌شود؛ اگر کاربر یک ساعت از سهمیه را روی آیفون استفاده کند، همان مقدار از سهمیه باقی‌مانده در آیپد نیز کسر خواهد شد.

برای کسانی که می‌خواهند هر دستگاه گزارش و محدودیت جداگانه داشته باشد، در Settings > Screen Time گزینه‌ای به نام Share Across Devices وجود دارد که با خاموش‌کردن آن، هر دستگاه مستقل از بقیه عمل می‌کند.

این تنظیم به‌خصوص برای افرادی که آیپد را صرفاً برای کار و آیفون را برای مصارف شخصی استفاده می‌کنند اهمیت دارد، چون خاموش‌کردن اشتراک‌گذاری باعث می‌شود گزارش‌های هر دستگاه بازتاب دقیق‌تری از نوع استفاده واقعی داشته باشد.

روی مک نیز مسیر مشابهی از طریق System Settings > Screen Time در دسترس است و همان منطق همگام‌سازی مبتنی بر iCloud را دنبال می‌کند، بنابراین تغییر تنظیمات در یک دستگاه به‌طور خودکار در بقیه نیز منعکس می‌شود.

اپلیکیشن‌هایی مانند Opal، Forest و Freedom نیز قابلیت محدودسازی زمان استفاده از گوشی را ارائه می‌دهند، اما تفاوت بنیادینی در سطح دسترسی این ابزارها به سیستم‌عامل نسبت به Screen Time وجود دارد.

چون Screen Time بخشی از خود iOS است، می‌تواند در سطح سیستم یک برنامه را واقعاً و به‌طور کامل قفل کند. اپلیکیشن‌های شخص ثالث در بهترین حالت فقط می‌توانند اعلان یا یک لایه رویی نمایش دهند که کاربر معمولاً می‌تواند به‌سادگی آن را ببندد یا نادیده بگیرد.

در عوض، این اپلیکیشن‌ها معمولاً گزارش‌های بصری جذاب‌تر، عناصر گیمیفیکیشن مانند کاشتن یک درخت مجازی هنگام دوری از گوشی، و امکان همراهی و مسدودسازی گروهی با دوستان را ارائه می‌دهند که در Screen Time پیش‌فرض وجود ندارد.

بسیاری از کاربران حرفه‌ای این دو ابزار را به‌صورت ترکیبی به کار می‌برند: از Screen Time برای یک محدودیت سخت‌گیرانه و سخت‌تر برای دورزدن استفاده می‌کنند، و از اپلیکیشن شخص ثالث برای انگیزه روزانه و تحلیل بصری‌تر بهره می‌برند.

هزینه نیز عامل تعیین‌کننده‌ای است؛ Screen Time کاملاً رایگان و بدون نیاز به ثبت حساب جداست، در حالی که اکثر رقبای شخص ثالث بر پایه مدل اشتراک ماهانه یا سالانه فعالیت می‌کنند.

یکی از دغدغه‌های رایج کاربران این است که آیا اپل به جزئیات دقیق نحوه استفاده آن‌ها از برنامه‌ها دسترسی دارد و آیا این داده‌ها در مسیر تبلیغات هدفمند به کار گرفته می‌شوند.

طبق سیاست رسمی حریم خصوصی اپل، آمار Screen Time به‌صورت محلی روی خود دستگاه پردازش می‌شود و در صورت فعال‌بودن پشتیبان‌گیری iCloud، به‌صورت end-to-end encrypted ذخیره می‌گردد؛ این یعنی حتی خود اپل نیز امکان مشاهده محتوای این داده‌ها را ندارد.

در محیط Family Sharing، تنها فردی که به‌عنوان Family Organizer تعیین شده به گزارش کامل اعضای خانواده از جمله کودکان دسترسی دارد، و این دسترسی نیز همیشه با یک اعلان شفاف به حساب کودک اطلاع‌رسانی می‌شود، نه به‌صورت پنهانی.

کاربران در هر زمان می‌توانند از مسیر Settings > Screen Time کل تاریخچه ثبت‌شده را حذف کنند. این عمل محدودیت‌های فعلی تعیین‌شده را تغییر نمی‌دهد، اما تمام آمار و نمودارهای گذشته را به‌طور کامل صفر می‌کند.

نکته پایانی برای توسعه‌دهندگان و کاربران کنجکاو این است که اپلیکیشن‌های شخص ثالث فقط در صورت دریافت مجوز صریح از طریق Family Controls API می‌توانند به داده‌های تجمیعی و محدود دسترسی پیدا کنند، نه به جزئیات لحظه‌به‌لحظه فعالیت کاربر.