آموزش کشیدن جدول در ورد و تنظیمات آن

این راهنما در ۱۲ بخش نشان می‌دهد چطور در ورد جدول بسازید و اندازه و ظاهر آن را متناسب با سندتان تغییر دهید. مقاله به ۴۰ سؤال دربارهٔ کار با جدول در ورد هم پاسخ می‌دهد.

پیشخوانک را به منابع منتخب گوگل اضافه کنید افزودن به منابع گوگل
تلگرام واتساپ

برای کشیدن جدول در ورد، از مسیر Insert > Table تعداد سطرها و ستون‌ها رو انتخاب کنین. نشانگر ماوس رو روی شبکه حرکت بدین تا پیش‌نمایش جدول رو ببینین. اگه تعداد دقیق سطرها و ستون‌ها رو می‌دونین، از گزینهٔ Insert Table استفاده کنین.

اگه می‌خواین بعضی خانه‌های جدول اندازه‌های متفاوتی داشته باشن، گزینهٔ Draw Table به کارتون میاد. اول کادر بیرونی جدول رو بکشین و بعد با نشانگر مدادی، خط‌های داخلی رو رسم کنین. می‌تونین با همین ابزار داخل جدولی که از قبل ساختین هم خط تازه‌ای بکشین.

اگه اطلاعات رو از قبل تایپ کردین، می‌تونین همون متن رو با Convert Text to Table به جدول تبدیل کنین. مثلاً برای ساخت فهرست تماس، نام و شمارهٔ هر نفر رو با کلید Tab جدا کنین.

هر نفر رو در یک خط بنویسین، متن رو انتخاب کنین و در پنجرهٔ تبدیل، Tabs رو بزنین.

برای تنظیم عرض ستون‌ها، داخل جدول کلیک کنین و در تب Table Layout سراغ AutoFit برین. با AutoFit Contents، ورد عرض ستون‌ها رو با محتوای خانه‌ها تنظیم می‌کنه. با AutoFit Window هم می‌تونین عرض جدول رو با فضای بین حاشیه‌های صفحه هماهنگ کنین.

برای تنظیم جای کل جدول در عرض صفحه، داخل جدول راست‌کلیک کنین و Table Properties رو باز کنین. در تب Table، از بخش Alignment تراز دلخواهتون رو انتخاب کنین. مثلاً می‌تونین جدول رو وسط صفحه بذارین یا با حاشیهٔ سمت راست صفحه هم‌تراز کنین.

نکات کلیدی این مقاله:

  • رسم دستی جدول با Draw Table کادر و خط‌های داخلی جدول رو خودتون بکشین.
  • تبدیل متن به جدول با Convert Text to Table متن جداشده با تب رو به سطر و ستون تبدیل کنین.
  • تنظیم خودکار عرض با AutoFit عرض ستون‌ها رو با محتوا یا عرض کل جدول رو با فضای صفحه هماهنگ کنین.

جدول در ورد چیست و چه کاربردهایی دارد؟

جدول در ورد چیست و چه کاربردهایی دارد؟

جدول در ورد شبکه‌ای از سطرها و ستون‌هاست که خانه‌هایی به نام «سلول» می‌سازد. هر سلول متن، عدد یا تصویر نگه می‌دارد. با جدول می‌تونین اطلاعات را مرتب، مقایسه‌پذیر و خوانا کنار هم بچینین. این ابزار تقریباً در هر سند اداری و دانشگاهی به کار می‌آید.

جدول به چه دردی می‌خوره؟

کاربردهای جدول خیلی بیشتر از چیزی است که فکر می‌کنین. فقط برای عدد و آمار نیست. حتی چیدمان صفحه را هم می‌شود با آن کنترل کرد.

  • ساخت رزومه با دو ستون برای عنوان و توضیح
  • تنظیم برنامه هفتگی کلاس یا کار
  • نمایش جدول مقایسه قیمت و مشخصات محصول
  • تهیه فاکتور، صورت‌حساب و گزارش مالی
  • چیدن عکس و زیرنویس کنار هم در یک ردیف

چرا به جای Tab و Space از جدول استفاده کنیم؟

خیلی‌ها برای تراز کردن متن از فاصله و Tab استفاده می‌کنن. نتیجه‌اش معمولاً به‌هم‌ریختگی است. با کوچک‌ترین تغییر فونت، همه‌چیز جابه‌جا می‌شود. جدول این مشکل را ندارد، چون هر داده در خانه خودش می‌ماند.

یک مزیت دیگر هم دارد. می‌تونین به سطر و ستون‌ها رنگ، حاشیه و تراز جداگانه بدین. ویرایش بعدی هم خیلی راحت‌تر می‌شود.

نمونه یک جدول ساده با سه سطر و سه ستون در نرم‌افزار ورد
نمونه یک جدول ساده در ورد: سطر اول به عنوان سرستون استفاده شده است.

در ادامه، همه روش‌های ساخت جدول و تنظیمات مهم آن را قدم‌به‌قدم می‌بینیم. این راهنما برای نسخه‌های رایج ورد در سال ۱۴۰۵، از جمله Microsoft 365 و Word 2021، کاربرد دارد. منوها در نسخه‌های قدیمی‌تر کمی فرق دارن، اما منطق کار یکی است.

کشیدن جدول با شبکه Insert Table (سریع‌ترین روش)

کشیدن جدول با شبکه Insert Table (سریع‌ترین روش)

سریع‌ترین راه ساخت جدول، شبکه خانه‌های رنگی در منوی Insert است. از تب Insert روی Table کلیک کنین و نشانگر را روی خانه‌ها ببرین. با کلیک، جدولی با همان تعداد سطر و ستون در محل نشانگر متن ساخته می‌شود.

مراحل ساخت جدول با شبکه

  1. نشانگر متن را جایی بذارین که جدول باید بیاید.
  2. به تب Insert برین و روی Table کلیک کنین.
  3. نشانگر ماوس را روی شبکه حرکت بدین تا تعداد سطر و ستون روشن شود.
  4. بالای شبکه، ابعاد انتخاب‌شده (مثلاً 4×3) نمایش داده می‌شود.
  5. روی خانه آخر کلیک کنین تا جدول ساخته شود.

محدودیت‌های این روش

شبکه فقط ۱۰ ستون و ۸ سطر را نشان می‌دهد. اگر جدول بزرگ‌تری لازم دارین، باید از پنجره Insert Table استفاده کنین. همچنین نمی‌تونین عرض ستون‌ها را همان لحظه تعیین کنین.

اما نگران نباشین. بعد از ساخت جدول، هر سطر یا ستونی را می‌شود اضافه یا حذف کرد.

اضافه کردن سطر و ستون بعد از ساخت

روی یکی از سلول‌ها کلیک راست کنین و Insert را بزنین. گزینه‌های درج سطر بالا، سطر پایین، ستون چپ و ستون راست را می‌بینین. یک ترفند هم وجود دارد: در آخرین سلول جدول کلید Tab را بزنین تا سطر تازه اضافه شود.

شبکه انتخاب سطر و ستون در منوی Insert > Table ورد
با حرکت نشانگر روی شبکه، پیش‌نمایش جدول همزمان در سند دیده می‌شود.

این روش برای جدول‌های کوچک و کارهای عجله‌ای عالی است. برای جدول‌هایی با اندازه دقیق، روش بعدی مناسب‌تر است.

ساخت جدول با پنجره Insert Table و تعیین اندازه دقیق

ساخت جدول با پنجره Insert Table و تعیین اندازه دقیق

پنجره Insert Table به شما اجازه می‌دهد تعداد دقیق سطر و ستون و حالت عرض ستون‌ها را از همان ابتدا مشخص کنین. از مسیر Insert > Table > Insert Table وارد آن بشین. برای جدول‌های بزرگ‌تر از ۱۰ ستون و ۸ سطر، تنها راه همین است.

مراحل کار

  1. روی تب Insert و بعد Table کلیک کنین.
  2. گزینه Insert Table را انتخاب کنین.
  3. در کادر Number of columns تعداد ستون‌ها را بنویسین.
  4. در کادر Number of rows تعداد سطرها را بنویسین.
  5. یکی از حالت‌های عرض را انتخاب و روی OK کلیک کنین.

سه حالت AutoFit در این پنجره

بخش AutoFit behavior سه گزینه دارد. هر کدام رفتار متفاوتی در برابر محتوا نشان می‌دهد.

  • Fixed column width: عرض ستون‌ها ثابت می‌ماند. حالت پیش‌فرض Auto است و عرض صفحه را بین ستون‌ها تقسیم می‌کند.
  • AutoFit to contents: ستون‌ها با طول متن تنظیم می‌شوند.
  • AutoFit to window: جدول با عرض صفحه یا پنجره هماهنگ می‌شود.

ذخیره تنظیمات برای جدول‌های بعدی

اگر همیشه جدول‌هایی با یک ابعاد می‌سازین، تیک Remember dimensions for new tables را بزنین. نتیجه‌اش این است که دفعه بعد همین اندازه‌ها در پنجره می‌آید. دیگر لازم نیست هر بار دوباره تایپ کنین.

یک نکته فنی هم هست: ورد حداکثر ۶۳ ستون در هر جدول می‌پذیرد. برای جدول‌های خیلی عریض، بهتر است صفحه را افقی (Landscape) کنین یا جدول را بشکنین.

پنجره Insert Table در ورد با کادرهای تعداد ستون و سطر
در پنجره Insert Table می‌شود تعداد سطر، ستون و حالت AutoFit را تعیین کرد.

رسم دستی جدول با ابزار Draw Table

رسم دستی جدول با ابزار Draw Table

Draw Table ابزاری است که نشانگر ماوس را به مداد تبدیل می‌کند. با آن کادر بیرونی را می‌کشین و بعد خطوط داخلی را هر جا خواستین رسم می‌کنین. برای جدول‌هایی با سلول‌های نامنظم، بهترین انتخاب همین ابزار است.

چطور جدول را با مداد بکشیم؟

  1. از تب Insert روی Table کلیک کنین.
  2. گزینه Draw Table را بزنین. نشانگر به مداد تبدیل می‌شود.
  3. در سند، از گوشه بالا-چپ تا گوشه پایین-راست بکشین تا کادر بیرونی ساخته شود.
  4. با کشیدن خط عمودی، ستون و با کشیدن خط افقی، سطر اضافه کنین.
  5. برای خروج از حالت رسم، کلید Esc را بزنین.

کار با پاک‌کن (Eraser)

اگر خطی را اشتباه کشیدین، نگران نباشین. وقتی داخل جدول کلیک می‌کنین، تب Layout ظاهر می‌شود. در آن گروه Draw، ابزار Eraser را می‌بینین. با کلیک روی یک خط، همان خط پاک و دو سلول مجاور ادغام می‌شوند.

کاربرد واقعی Draw Table

این ابزار فقط برای ساخت از صفر نیست. روی جدولی که قبلاً ساخته‌اید هم کار می‌کند. مثلاً می‌خواین یک سلول را فقط به دو بخش تقسیم کنین. با مداد یک خط داخل همان سلول می‌کشین و کار تمام است.

برای فرم‌هایی مثل درخواست‌نامه یا فرم ثبت‌نام، که ستون‌ها هم‌اندازه نیستن، Draw Table خیلی صرفه‌جویی می‌کند. ولی برای جدول داده‌های منظم، دقت دستی کافی نیست. همان‌جا روش پنجره Insert Table بهتر جواب می‌دهد.

رسم جدول با ابزار Draw Table و نشانگر مدادی در ورد
با ابزار Draw Table هر خطی را می‌شود دقیقاً همان‌جا که لازم است رسم کرد.

روش‌های دیگر ساخت جدول: Quick Tables، اکسل و تبدیل متن به جدول

روش‌های دیگر ساخت جدول: Quick Tables، اکسل و تبدیل متن به جدول

غیر از شبکه، پنجره و ابزار Draw، ورد سه راه دیگر هم دارد: قالب‌های آماده Quick Tables، درج صفحه‌گسترده اکسل و تبدیل متن به جدول. هر کدام برای شرایط خاصی مناسب‌ترند. در ادامه هرکدام را جدا توضیح می‌دهیم.

Quick Tables: قالب‌های آماده

از مسیر Insert > Table > Quick Tables به چند قالب آماده می‌رسین. تقویم، لیست جدول‌بندی‌شده و جدول با زیرعنوان از نمونه‌هاست. قالب را انتخاب می‌کنین و فقط داده‌های خودتان را جایگزین می‌کنین.

درج جدول از اکسل

اگر محاسبه و فرمول لازم دارین، از Insert > Table > Excel Spreadsheet استفاده کنین. یک صفحه‌گسترده اکسل داخل ورد باز می‌شود. دقت کنین که نتیجه یک شیء درج‌شده است، نه جدول معمولی ورد.

راه ساده‌تر این است که محدوده را در اکسل کپی و در ورد Paste کنین. آن‌وقت جدول معمولی و قابل ویرایش می‌گیرین. برای حفظ ظاهر هنگام چسباندن، چسباندن فایل‌های ورد بدون تغییر فرمت را ببینین.

تبدیل متن به جدول

متنی دارین که با ویرگول یا Tab جدا شده؟ می‌شود آن را به جدول تبدیل کرد.

  1. متن را انتخاب کنین.
  2. به Insert > Table > Convert Text to Table برین.
  3. تعداد ستون و نویسه جداکننده (پاراگراف، ویرگول، Tab یا نویسه دلخواه) را تعیین کنین.
  4. روی OK کلیک کنین.

کار برعکس هم ممکن است. در تب Layout گزینه Convert to Text جدول را به متن برمی‌گرداند. جزئیات بیشتر در آموزش تبدیل متن به جدول در ورد و بالعکس آمده است.

گزینه‌های Quick Tables و Excel Spreadsheet در منوی Insert Table
همه این روش‌ها از همان منوی Insert > Table در دسترس هستند.

تنظیم عرض ستون، ارتفاع سطر و ابعاد جدول

تنظیم عرض ستون، ارتفاع سطر و ابعاد جدول

برای تغییر اندازه، یا مرز ستون و سطر را با ماوس بکشین، یا مقدار دقیق را در تب Layout وارد کنین. گروه Cell Size در این تب، کادرهای Height و Width دارد. این روش دقیق‌تر است و نتیجه‌اش قابل تکرار.

تغییر اندازه با ماوس

نشانگر را روی خط مرزی ببرین تا به فلش دوطرفه تبدیل شود. حالا بکشین. اگر هنگام کشیدن کلید Alt را نگه دارین، ورد اندازه را دقیق‌تر و بدون پرش نشان می‌دهد.

تعیین اندازه عددی

  1. داخل جدول کلیک کنین.
  2. به تب Layout برین.
  3. در گروه Cell Size مقدار Height را برای ارتفاع سطر بنویسین.
  4. مقدار Width را برای عرض ستون بنویسین.

هم‌اندازه کردن سطرها و ستون‌ها

اگر ستون‌ها نامنظم شده‌اند، همه را انتخاب کنین. بعد در گروه Cell Size روی Distribute Columns یا Distribute Rows کلیک کنین. ورد فضا را مساوی بین همه تقسیم می‌کند.

AutoFit برای تنظیم خودکار

دکمه AutoFit در همان گروه سه گزینه دارد: AutoFit Contents، AutoFit Window و Fixed Column Width. اولی جدول را با طول متن هماهنگ می‌کند. دومی جدول را به عرض صفحه می‌رساند.

یادتان باشد عرض جدول به حاشیه‌های صفحه وابسته است. اگر جدول از کاغذ بیرون می‌زند، اول حاشیه‌ها را بررسی کنین. راهنمای حاشیه‌بندی صفحه در ورد این موضوع را کامل توضیح داده است.

گروه Cell Size در تب Layout با کادرهای Height و Width
اندازه دقیق سطر و ستون از گروه Cell Size در تب Layout تنظیم می‌شود.

تراز جدول و تنظیمات راست‌به‌چپ برای متن فارسی

تراز جدول و تنظیمات راست‌به‌چپ برای متن فارسی

برای تراز جدول، داخل آن کلیک راست کنین و Table Properties را باز کنین. در تب Table بخش Alignment، سه گزینه Left، Center و Right دارین. برای سند فارسی معمولاً Right یا Center مناسب‌تر است.

تراز جدول در برابر تراز متن

این دو را قاطی نکنین. تراز جدول، موقعیت کل جدول در صفحه است. تراز متن، چیدمان نوشته داخل هر سلول است. هر کدام جدا تنظیم می‌شود.

  1. روی علامت چهارجهته گوشه جدول کلیک کنین تا همه انتخاب شود.
  2. کلیک راست کنین و Table Properties را بزنین.
  3. در تب Table گزینه Right یا Center را انتخاب کنین.
  4. OK را بزنین.

راست‌چین کردن متن فارسی

جدول را انتخاب کنین. در تب Home دکمه Right-to-Left Text Direction را بزنین. همچنین می‌تونین از Ctrl + Right Shift استفاده کنین. این میان‌بر فقط وقتی کار می‌کند که زبان فارسی در ویندوز اضافه شده باشد.

جهت‌دار شدن خود جدول

در سند فارسی دوست دارین ستون اول سمت راست باشد. وقتی جهت را راست‌به‌چپ می‌کنین، ترتیب ستون‌ها هم برعکس می‌شود. این رفتار در نسخه‌های مختلف ورد کمی فرق دارد. اگر اثری ندیدین، ابتدا مطمئن شین زبان‌های راست‌به‌چپ در تنظیمات ورد فعال است.

در تب Layout گزینه Text Direction هم هست. این یکی فقط جهت چرخش متن (افقی یا عمودی) را عوض می‌کند. با راست‌به‌چپ بودن اشتباه نگیرینش.

پنجره Table Properties و گزینه‌های تراز راست، وسط و چپ
تراز کل جدول در تب Table از پنجره Table Properties انتخاب می‌شود.

ادغام و تقسیم سلول‌ها (Merge, Split, Unmerge)

ادغام و تقسیم سلول‌ها (Merge, Split, Unmerge)

برای ادغام، چند سلول مجاور را انتخاب کنین و در تب Layout روی Merge Cells کلیک کنین. برای تقسیم، یک سلول را انتخاب و Split Cells را بزنین. هر دو گزینه در گروه Merge همین تب هستند.

ادغام سلول‌ها (Merge Cells)

  1. سلول‌های مورد نظر را با کشیدن ماوس انتخاب کنین.
  2. به تب Layout برین.
  3. در گروه Merge روی Merge Cells کلیک کنین.

این کار برای عنوان‌های کلی بالای جدول عالی است. مثلاً یک سلول بزرگ که روی چند ستون را پوشش می‌دهد.

اگر سلول‌ها متن داشته باشند، متن همه در یک سلول جمع می‌شود. قبل از ادغام، محتوا را بررسی کنین.

تقسیم سلول (Split Cells)

سلول را انتخاب و Split Cells را بزنین. پنجره‌ای باز می‌شود. تعداد ستون و سطر جدید را در آن وارد کنین. مثلاً عدد ۲ برای ستون، سلول را به دو نیم تقسیم می‌کند.

برگرداندن ادغام (Unmerge Cells)

اگر سلولی را اشتباه ادغام کردین، آن را انتخاب و Split Cells بزنین. در برخی نسخه‌ها گزینه Unmerge Cells هم دیده می‌شود. هر دو، سلول ادغام‌شده را به خانه‌های اولیه برمی‌گردانند. Ctrl + Z هم بلافاصله جواب می‌دهد.

یک هشدار مهم

ادغام زیاد، جدول را شکننده می‌کند. کپی، مرتب‌سازی و اضافه کردن ستون با سلول‌های ادغام‌شده دردسر دارد. هر جا می‌شود، از ادغام کم استفاده کنین. این نکته در بخش بعدی درباره سرستون هم مهم می‌شود.

گروه Merge در تب Layout با دکمه‌های Merge Cells و Split Cells
دکمه‌های ادغام و تقسیم سلول در گروه Merge از تب Layout قرار دارند.

طراحی و زیباسازی جدول با تب Design: حاشیه، سایه‌زنی و سبک‌های آماده

طراحی و زیباسازی جدول با تب Design: حاشیه، سایه‌زنی و سبک‌های آماده

ظاهر جدول را از تب Table Design تغییر می‌دهین. این تب وقتی داخل جدول کلیک کنین ظاهر می‌شود. سه ابزار اصلی آن سبک‌های آماده (Table Styles)، سایه‌زنی (Shading) و حاشیه‌ها (Borders) هستند.

سبک‌های آماده

در گروه Table Styles ده‌ها طرح آماده هست. نشانگر را روی هر کدام ببرین تا پیش‌نمایش را ببینین. با کلیک اعمال می‌شود. در گروه Table Style Options می‌تونین Header Row، Banded Rows و First Column را روشن یا خاموش کنین.

سایه‌زنی (Shading)

برای رنگ‌آمیزی سلول‌ها، آن‌ها را انتخاب و روی Shading کلیک کنین. رنگ دلخواه را بردارین. برای جدول راه‌راه، سطرهای یک‌درمیان را انتخاب کنین و رنگ بدین. خواندن اعداد با این کار خیلی راحت‌تر می‌شود.

حاشیه‌ها (Borders)

  1. جدول یا سلول‌های مورد نظر را انتخاب کنین.
  2. در تب Table Design روی فلش کنار Borders کلیک کنین.
  3. نوع حاشیه، مثل All Borders یا Outside Borders، را بزنین.
  4. برای شخصی‌سازی، Line Style، Line Weight و Pen Color را تنظیم کنین.

گزینه No Border خطوط را پنهان می‌کند. برای چیدمان بدون خط، این روش کاربرد زیادی دارد. اگر خطی ناخواسته بعد از جدول ظاهر شد، راهنمای حذف خط افقی در ورد کمک می‌کند.

یک قانون ساده: رنگ‌ها را محدود نگه دارین. یک رنگ برای سرستون و یک رنگ ملایم برای سطرهای یک‌درمیان کافی است.

تب Table Design با سبک‌های آماده، سایه‌زنی و حاشیه‌ها
تب Table Design همه ابزارهای ظاهری جدول را یک‌جا جمع کرده است.

تکرار سرستون در صفحات بعد و مدیریت جداول طولانی

تکرار سرستون در صفحات بعد و مدیریت جداول طولانی

برای تکرار سرستون در هر صفحه، سطر اول را انتخاب کنین و در Table Properties، تب Row، گزینه «Repeat as header row at the top of each page» را فعال کنین. بعد از آن، عنوان ستون‌ها بالای هر صفحه جدول دوباره ظاهر می‌شود.

مراحل فعال‌سازی

  1. اشاره‌گر را در سطر اول جدول بذارین یا کل سطر را انتخاب کنین.
  2. روی آن کلیک راست و Table Properties را بزنین.
  3. به تب Row برین.
  4. تیک Repeat as header row at the top of each page را بزنین.
  5. OK را بزنین.

راه سریع‌تر هم هست. در تب Layout و گروه Data، دکمه Repeat Header Rows را بزنین. این قابلیت برای پایان‌نامه، گزارش مالی و فهرست‌های بلند ضروری است.

جلوگیری از شکستن سطر بین دو صفحه

گاهی یک سطر نصفش در یک صفحه و نصفش در صفحه بعد می‌افتد. در همان تب Row تیک «Allow row to break across pages» را بردارین. حالا هر سطر کامل به صفحه بعد می‌رود.

نکات مدیریت جدول طولانی

  • سطر عنوان را ساده نگه دارین و ادغام عمودی نکنین. گزارش‌هایی هست که ادغام عمودی در سطر عنوان، تکرار سرستون را مختل می‌کند.
  • جدول خیلی طولانی را به چند جدول کوتاه بشکنین.
  • قبل از چاپ، پیش‌نمایش صفحات را ببینین.

جدول‌های بلند معمولاً به شماره صفحه هم نیاز دارن. اگر هنوز تنظیم نکرده‌اید، شماره‌گذاری صفحات در ورد را بخوانین. پیش از چاپ نهایی هم تنظیمات پرینت در ورد را مرور کنین.

تب Row در پنجره Table Properties و گزینه تکرار سطر عنوان
گزینه تکرار سرستون در تب Row از پنجره Table Properties قرار دارد.

اشتباهات رایج و نکات مهم هنگام کار با جدول در ورد

اشتباهات رایج و نکات مهم هنگام کار با جدول در ورد

رایج‌ترین اشتباه‌ها شامل استفاده از Space برای چیدمان، ادغام بیش از حد سلول‌ها، فراموش کردن سرستون تکراری و ساخت جدول عریض‌تر از صفحه است. با رعایت چند اصل ساده، می‌شود از همه آن‌ها دوری کرد.

اشتباهاتی که زیاد می‌بینیم

  • تراز با Space: متن داخل سلول را با فاصله‌های پشت‌سرهم تراز نکنین. از ابزارهای تراز استفاده کنین.
  • اندازه ثابت برای همه چیز: ارتفاع ثابت خیلی کم، متن را می‌برد.
  • رنگ زیاد: جدول رنگارنگ خوانایی را پایین می‌آورد.
  • جدول شناور ناخواسته: با کشیدن جدول، گاهی متن دور آن می‌پیچد. در Table Properties گزینه Text wrapping را روی None بذارین.

مشکل جدول بعد از Paste

وقتی جدول را از سند دیگری می‌چسبانین، ممکن است فونت و اندازه عوض شود. هنگام Paste، گزینه Keep Source Formatting یا Match Destination Styles را با دقت انتخاب کنین.

مشکل جدولی که از صفحه بیرون می‌زند

اول AutoFit Window را امتحان کنین. اگر نشد، حاشیه‌های صفحه یا جهت کاغذ را بررسی کنین. گاهی با Landscape کردن همان صفحه مشکل حل می‌شود.

چک‌لیست سریع قبل از ذخیره

  1. سرستون برای جدول‌های چندصفحه‌ای تکرار می‌شود.
  2. تراز و جهت متن فارسی درست است.
  3. هیچ سلولی متن بریده‌شده ندارد.
  4. جدول داخل حاشیه‌های صفحه جا شده است.
  5. پیش‌نمایش چاپ را دیده‌اید.

یک عادت خوب: همیشه نسخه پشتیبان بگیرین. اگر جدول بزرگی با ساختار پیچیده دارین، قبل از تغییرات عمده یک کپی از فایل بذارین کنار.

مقایسه جدول بریده‌شده از صفحه و جدول تنظیم‌شده با AutoFit Window
با AutoFit Window جدول در محدوده حاشیه‌های صفحه باقی می‌ماند.

جمع‌بندی و انتخاب بهترین روش ساخت جدول

جمع‌بندی و انتخاب بهترین روش ساخت جدول

بهترین روش به نیازتان بستگی دارد. برای جدول کوچک، شبکه Insert Table کافی است. برای ابعاد دقیق، پنجره Insert Table بهتر است. برای ساختار نامنظم، Draw Table را انتخاب کنین. داده‌های آماده را هم با تبدیل متن یا Paste از اکسل وارد کنین.

کدام روش برای چه کاری؟

  • شبکه Insert Table: جدول کوچک تا ۱۰ ستون و ۸ سطر، خیلی سریع.
  • پنجره Insert Table: تعداد دقیق سطر و ستون و ذخیره ابعاد برای دفعات بعد.
  • Draw Table: فرم‌ها و جدول‌هایی با سلول‌های نامساوی.
  • Quick Tables: قالب‌های آماده مثل تقویم.
  • اکسل: داده‌های عددی و محاسباتی.
  • تبدیل متن: وقتی داده‌ها از قبل تایپ شده‌اند.

مسیر پیشنهادی برای مبتدی‌ها

اگر تازه شروع کرده‌اید، این ترتیب را امتحان کنین. اول با شبکه یک جدول بسازین. بعد اندازه را در Layout تنظیم کنین. سپس ظاهر را با Table Design زیبا کنین. در آخر، برای جدول بلند سرستون تکراری را فعال کنین.

با چند بار تمرین، این مراحل به عادت تبدیل می‌شوند. ساخت یک جدول مرتب دیگر از دو دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد.

چند میان‌بر که وقتتان را می‌گیرد

  • کلید Tab در آخرین سلول، سطر جدید اضافه می‌کند.
  • Ctrl + Z هر تغییر اشتباه را برمی‌گرداند.
  • علامت چهارجهته گوشه جدول، کل آن را انتخاب می‌کند.

حالا همه ابزارها را می‌شناسین. جدول بعدی‌تان را با روش مناسب بسازین، تراز فارسی را درست تنظیم کنین و سرستون را فراموش نکنین. جدول خوب یعنی خواننده بدون زحمت داده‌ها را پیدا کند.

نمونه جدول نهایی با سرستون رنگی و سطرهای راه‌راه در ورد
نمونه یک جدول تمیز با سرستون مشخص و سطرهای راه‌راه.

میانبرهای صفحه‌کلید برای کار سریع‌تر با جدول

کسی که روزانه با جدول کار می‌کند، با ماوس زمان زیادی از دست می‌دهد. چند میانبر ساده سرعت کار را چند برابر می‌کند و دست شما را از صفحه‌کلید جدا نمی‌کند. لازم نیست همه را حفظ کنید. همین چند مورد پرکاربرد برای شروع کافی است.

کلید Tab مهم‌ترین میانبر جدول است. با هر بار فشردن آن، مکان‌نما به سلول بعدی می‌رود و کل محتوای سلول انتخاب می‌شود. اگر در آخرین سلول جدول Tab را بزنید، ورد خودش یک سطر تازه زیر جدول اضافه می‌کند.

برای ثبت داده‌های پشت‌سرهم، این ترفند از هر روش دیگری سریع‌تر است.

برای برگشتن به سلول قبلی از Shift+Tab استفاده کنید. نکته‌ای که اغلب نادیده گرفته می‌شود این است که Tab داخل جدول به سلول بعدی می‌رود و فاصله‌گذاری نمی‌کند. اگر واقعاً می‌خواهید داخل یک سلول نویسه تب وارد کنید، باید Ctrl+Tab را بزنید.

جابه‌جایی سطرها هم نیازی به برش و چسباندن ندارد. مکان‌نما را در سطر موردنظر بگذارید و Alt+Shift+Up یا Alt+Shift+Down را بزنید. سطر همراه با تمام محتوایش یک ردیف بالا یا پایین می‌رود. این روش برای مرتب کردن دستی فهرست‌های کوتاه بسیار کارآمد است.

گاهی جدول در ابتدای سند قرار دارد و بالای آن جایی برای نوشتن نیست. مکان‌نما را در ابتدای اولین سلول بگذارید و کلید Enter را بزنید. جدول یک خط پایین می‌رود و بالای آن پاراگراف خالی ایجاد می‌شود.

برای شکستن یک جدول به دو جدول مستقل هم می‌توانید در سطر موردنظر Ctrl+Shift+Enter را بزنید.

انتخاب هم میانبر دارد. با کشیدن ماوس روی حاشیه سلول یا کلیک سه‌گانه در یک سلول می‌توانید بخشی را انتخاب کنید. اگر Shift را نگه دارید و با کلیدهای جهت‌نما حرکت کنید، چند سلول مجاور با هم انتخاب می‌شوند. بعد از انتخاب، قالب‌بندی یا حذف یکجا انجام می‌شود.

توصیه عملی این است که هر هفته یک میانبر تازه را در کارهای واقعی تمرین کنید. بعد از چند هفته، بیشتر کارهای جدول بدون ماوس انجام می‌شود. در سندهای اداری و گزارش‌های طولانی، این تفاوت در پایان روز به‌خوبی حس می‌شود.

مرتب‌سازی اطلاعات جدول بر اساس نام، عدد یا تاریخ

اگر فهرستی از نام‌ها، مبلغ‌ها یا تاریخ‌ها در جدول وارد کرده‌اید، لازم نیست سطرها را یکی‌یکی جابه‌جا کنید. ورد ابزار مرتب‌سازی دارد و کار را در چند ثانیه انجام می‌دهد. این ابزار از جدول اکسل ساده‌تر است، ولی برای فهرست‌های معمولی کاملاً کافی است.

مکان‌نما را داخل جدول بگذارید. در تب Layout روی گزینه Sort بزنید. پنجره‌ای باز می‌شود که ستون مبنا، نوع داده و جهت مرتب‌سازی را از شما می‌خواهد. نوع داده سه حالت دارد: Text برای نام و عبارت، Number برای مقدار عددی و Date برای تاریخ.

انتخاب درست نوع داده اهمیت زیادی دارد. اگر ستون عددی را با حالت Text مرتب کنید، عدد ۱۰ قبل از ۹ قرار می‌گیرد، چون مقایسه حرف‌به‌حرف انجام می‌شود. پس برای مبلغ، تعداد و شماره ردیف همیشه Number را انتخاب کنید.

پایین پنجره گزینه‌ای برای وجود سطر عنوان هست. اگر سطر اول جدول عنوان ستون‌هاست، گزینه Header row را فعال کنید تا آن سطر در مرتب‌سازی شرکت نکند. اگر این گزینه را اشتباه انتخاب کنید، عنوان ستون‌ها وسط داده‌ها می‌افتد و باید با Ctrl+Z برگردید.

می‌توانید تا سه سطح مرتب‌سازی تعریف کنید. برای مثال ابتدا بر اساس نام شهر و سپس در هر شهر بر اساس مبلغ مرتب کنید. ورد ردیف‌هایی را که در سطح اول برابرند، با سطح دوم و بعد سطح سوم از هم جدا می‌کند.

در جدول‌های فارسی چند نکته را بررسی کنید. اگر ستونی ارقام فارسی دارد و ترتیب عددی درست درنمی‌آید، پیش از مرتب‌سازی ارقام را به لاتین تبدیل کنید یا نوع داده را روی Text بگذارید. همچنین حرف‌های «ی» و «ک» عربی و فارسی ممکن است ترتیب نام‌ها را به هم بریزند.

مرتب‌سازی فقط روی سطرهای کامل کار می‌کند. در جدولی که سلول ادغام‌شده دارد، ورد معمولاً پیام خطا می‌دهد یا نتیجه نامرتب می‌شود. پیش از اجرا، ادغام‌ها را باز کنید و بعد از پایان کار دوباره بسازید.

جمع و میانگین گرفتن از ستون‌ها بدون ماشین‌حساب

بیشتر کاربران فکر می‌کنند محاسبه فقط کار اکسل است. در حالی که ورد هم برای جدول‌های ساده فرمول دارد. اگر فاکتور، لیست هزینه یا نمره‌نامه کوچکی در سند ورد دارید، می‌توانید جمع و میانگین را همان‌جا حساب کنید.

مکان‌نما را در سلولی بگذارید که قرار است نتیجه آنجا بیاید. سپس از تب Layout گزینه Formula را بزنید. اگر بالای سلول عدد باشد، ورد خودش فرمول =SUM(ABOVE) را پیشنهاد می‌دهد. یعنی مجموع همه عددهای بالای این سلول. با تأیید، نتیجه در سلول می‌نشیند.

به‌جای ABOVE می‌توانید از LEFT، RIGHT یا BELOW هم استفاده کنید. برای جمع ردیف‌های افقی، حالت LEFT مناسب است. اگر عددی خالی یا متنی باشد، ورد آن را نادیده می‌گیرد و فقط از مقدارهای عددی استفاده می‌کند.

توابع دیگری هم در دسترس‌اند. AVERAGE میانگین، MAX بیشترین مقدار، MIN کمترین مقدار و COUNT تعداد سلول‌های عددی را برمی‌گرداند. برای انتخاب سلول مشخص هم می‌توانید از نشانی ستونی و ردیفی استفاده کنید. مثلاً =SUM(B2:B6) مجموع ستون B از ردیف دوم تا ششم است.

پنجره Formula یک فهرست Number format هم دارد. از آن برای تعیین شکل نتیجه استفاده کنید، مثل جداکننده هزار یا دو رقم اعشار. در فاکتورها معمولاً قالب با جداکننده هزار خواناتر است.

مهم‌ترین تفاوت با اکسل این است که نتیجه به‌صورت خودکار به‌روز نمی‌شود. اگر عددی را عوض کنید، باید روی سلول نتیجه کلیک کنید و F9 را بزنید. برای به‌روزرسانی همه فرمول‌ها، کل جدول را انتخاب و بعد F9 را فشار دهید.

این مورد را پیش از چاپ یا ارسال سند فراموش نکنید.

درباره ارقام فارسی هم احتیاط کنید. فرمول‌ها با ارقام لاتین بهتر کار می‌کنند و اگر عددها فارسی تایپ شده باشند، ممکن است مجموع درست حساب نشود. اگر جدول بزرگ است یا محاسبه‌ها پیچیده‌اند، بهتر است داده را در اکسل نگه دارید و فقط نتیجه نهایی را به ورد بیاورید.

چطور جدول را وسط صفحه نشکنیم؟

گاهی جدول به پایان صفحه می‌رسد و یک سطر نصفه در صفحه اول می‌ماند و نیمه دیگرش در صفحه بعد شروع می‌شود. نتیجه، خواندن سخت و ظاهر نامرتب است. دلیلش تنظیم پیش‌فرض ورد است که اجازه می‌دهد هر سطر بین دو صفحه تقسیم شود.

برای حل این مشکل، تمام جدول را انتخاب کنید و روی آن کلیک راست کنید. گزینه Table Properties را باز کنید و به زبانه Row بروید. تیک Allow row to break across pages را بردارید.

از این پس هر سطر کامل در یک صفحه می‌ماند و اگر جا نباشد، کل سطر به صفحه بعد می‌رود.

این تنظیم مخصوصاً برای جدول‌هایی که سلول‌های پرمتن دارند مفید است. توضیح‌های چندخطی، آدرس و شرح محصول معمولاً همان سطرهایی هستند که وسط صفحه می‌شکنند.

گاهی می‌خواهید کل جدول یا چند سطر خاص در یک صفحه بمانند. برای این کار همه سطرها را به‌جز آخرین سطر انتخاب کنید. در تب Home وارد تنظیمات Paragraph شوید و در زبانه Line and Page Breaks گزینه Keep with next را فعال کنید.

ورد سطرها را به سطر بعدی می‌چسباند و کل مجموعه را یکجا نگه می‌دارد.

این روش برای جدول‌های کوتاه مناسب است. اگر جدول از یک صفحه بلندتر باشد، ورد ناچار است آن را بشکند و دستور شما نادیده گرفته می‌شود. در این حالت بهتر است جدول را به چند بخش منطقی تقسیم کنید.

یک نکته جانبی هم وجود دارد. عنوان یا عبارت توضیحی بالای جدول ممکن است در صفحه قبل تنها بماند. برای جلوگیری از آن، همان پاراگراف را انتخاب کنید و Keep with next را روی آن هم بزنید تا همراه جدول به صفحه بعد برود.

بعد از هر تغییر در متن بالایی سند، دوباره جدول‌ها را مرور کنید. حذف یا اضافه شدن چند خط باعث جابه‌جایی صفحه‌ها می‌شود و ممکن است محل شکستن تغییر کند. نگاه نهایی پیش از چاپ یا تهیه PDF بهتر است در حالت Print Preview انجام شود.

چرخاندن متن و تنظیم حاشیه داخلی سلول‌ها

در جدول‌های حرفه‌ای، عنوان ستون‌ها گاهی به‌صورت عمودی نوشته می‌شود تا جدول باریک‌تر شود. ورد این کار را بدون نیاز به ابزار جانبی انجام می‌دهد. سلول موردنظر را انتخاب کنید و در تب Layout روی Text Direction بزنید.

با هر بار کلیک، متن بین حالت افقی، چرخش به یک سمت و چرخش به سمت دیگر تغییر می‌کند.

این قابلیت برای جدول‌های برنامه هفتگی، جدول حضور و غیاب و فرم‌هایی که ستون‌های زیاد دارند کاربرد دارد. ارتفاع سطر را بعد از چرخاندن کمی بیشتر کنید تا متن بریده نشود.

تراز متن داخل سلول فقط راست یا چپ نیست. در گروه Alignment نه دکمه وجود دارد که ترکیب بالا، وسط و پایین را با راست، وسط و چپ مشخص می‌کنند. برای عنوان‌ها معمولاً حالت وسط‌چین از هر دو جهت بهترین ظاهر را دارد.

برای اعداد، تراز به یک سمت ثابت ستون را مرتب‌تر نشان می‌دهد.

اگر سلول‌ها بیش از حد به متن چسبیده‌اند، به حاشیه داخلی نگاه کنید. در همان تب Layout روی Cell Margins کلیک کنید. می‌توانید فاصله بالا، پایین، چپ و راست را به‌صورت کلی تعیین کنید. با تغییر کوچک، مثلاً چند دهم سانتی‌متر، خوانایی جدول به‌طور محسوسی بهتر می‌شود.

در همین پنجره گزینه Allow spacing between cells هم هست. این گزینه فاصله‌ای بین سلول‌ها می‌اندازد و ظاهر کارت‌مانند به جدول می‌دهد. با آن باید بیشتر دقت کنید، چون حاشیه‌ها دوگانه دیده می‌شوند و بعضی جدول‌ها شلوغ می‌شوند.

در Table Properties، زبانه Cell، تنظیم Vertical Alignment وجود دارد. اگر متن چند سلول هم‌ردیف ارتفاع‌های متفاوت دارد، تراز عمودی وسط، ظاهر یکدست‌تری ایجاد می‌کند. گزینه Options در همان زبانه هم اجازه می‌دهد خود ورد متن را با اندازه سلول تطبیق دهد.

برای متن فارسی، هنگام چرخاندن یا ترازبندی، جهت پاراگراف را هم بررسی کنید. اگر نشانه‌گذاری یا عدد جابه‌جا دیده می‌شود، جهت راست‌به‌چپ پاراگراف را از تب Home دوباره اعمال کنید.

افزودن شماره و عنوان خودکار به جدول‌ها

در گزارش، پایان‌نامه و سندهای رسمی، هر جدول باید شماره و عنوان داشته باشد. بسیاری از کاربران این شماره‌ها را دستی تایپ می‌کنند. اشکال این کار آن است که با اضافه یا حذف شدن یک جدول، همه شماره‌های بعدی غلط می‌شوند.

ورد این مشکل را با شماره‌گذاری خودکار حل کرده است.

جدول را انتخاب کنید و در تب References گزینه Insert Caption را بزنید. در پنجره باز شده، برچسب را روی Table بگذارید. ورد شماره را خودش می‌سازد و کنار آن می‌توانید عنوان جدول را بنویسید. در نسخه‌های فارسی، برچسب معمولاً «جدول» نمایش داده می‌شود.

محل قرار گرفتن عنوان را از فهرست Position انتخاب کنید. در بیشتر سندهای رسمی، عنوان جدول بالای آن می‌آید و عنوان شکل‌ها پایین‌شان. اگر در آیین‌نامه دانشگاه یا سازمان خودتان قاعده دیگری هست، همان را رعایت کنید.

مزیت اصلی این روش، ارجاع‌دهی است. هر جا در متن بخواهید به جدولی اشاره کنید، به‌جای نوشتن شماره از Cross-reference در همان تب استفاده کنید. شماره‌ای که وارد می‌شود به جدول متصل است و اگر ترتیب جدول‌ها عوض شود، با به‌روزرسانی فیلدها اصلاح می‌شود.

برای به‌روز کردن شماره‌ها، کل سند را با Ctrl+A انتخاب کنید و F9 را بزنید. اگر پنجره‌ای درباره به‌روزرسانی فهرست باز شد، گزینه مربوط به کل فهرست را انتخاب کنید.

وقتی همه جدول‌ها عنوان خودکار دارند، می‌توانید فهرست جدول‌ها را هم بسازید. از همان تب References گزینه Insert Table of Figures را باز کنید و برچسب Table را انتخاب کنید. ورد فهرستی با شماره صفحه تولید می‌کند. این فهرست برای پایان‌نامه‌ها و گزارش‌های فنی تقریباً الزامی است.

سبک ظاهری عنوان را از Caption style در گروه Styles تغییر دهید. با یک بار تنظیم فونت، اندازه و رنگ، همه عنوان‌ها یکدست می‌شوند و نیازی به قالب‌بندی تک‌تک آن‌ها نیست.

جدول در دل جدول: چیدمان فرم‌ها و دسترس‌پذیری

جدول فقط برای نمایش داده نیست. بسیاری از فرم‌ها، رزومه‌ها و سربرگ‌ها با جدول چیده می‌شوند، چون جدول جای هر عنصر را دقیق نگه می‌دارد. اگر قرار است فقط برای چیدمان استفاده کنید، خطوط جدول را حذف کنید.

جدول را انتخاب کنید و از تب Design در بخش Borders گزینه No Border را بزنید.

پس از حذف خطوط، ممکن است ساختار جدول ناپدید شود و ویرایش سخت شود. برای دیدن شبکه کمرنگ، در تب Layout گزینه View Gridlines را روشن کنید. این خطوط فقط روی صفحه دیده می‌شوند و چاپ نمی‌شوند.

گاهی لازم است داخل یک سلول، جدول دیگری بسازید. مثلاً در فرم استخدام، یک سلول بزرگ شامل جدول سوابق کاری است. مکان‌نما را در همان سلول بگذارید و مانند حالت عادی از Insert > Table استفاده کنید. ورد جدول تازه را داخل سلول قرار می‌دهد.

جدول تودرتو راحت ساخته می‌شود، ولی نباید زیاده‌روی کرد. هر لایه اضافه، اصلاح عرض و ارتفاع را سخت‌تر می‌کند و احتمال به‌هم‌ریختگی را هنگام باز شدن فایل در نرم‌افزار دیگر بالا می‌برد. بیش از یک یا دو سطح تودرتویی توصیه نمی‌شود.

اگر سند را برای کسانی تهیه می‌کنید که از صفحه‌خوان استفاده می‌کنند، جدول‌های چیدمانی دردسر ایجاد می‌کنند. صفحه‌خوان آن‌ها را مثل جدول داده می‌خواند و ترتیب محتوا گیج‌کننده می‌شود. اگر امکان دارد، برای ساختارهای ساده از ستون‌بندی صفحه یا تب‌ها و فاصله‌گذاری استفاده کنید.

برای جدول‌های داده‌ای، توضیح جایگزین بنویسید. روی جدول کلیک راست کنید، Table Properties را باز کنید و در زبانه Alt Text یک عنوان و توضیح کوتاه وارد کنید. این متن به کاربران نابینا کمک می‌کند بفهمند جدول درباره چیست.

سطر عنوان را حتماً مشخص کنید و از ادغام‌های بی‌دلیل خودداری کنید. جدول ساده و منظم هم برای انسان و هم برای ابزارهای کمکی، بهتر خوانده می‌شود.

مینا قاسمی
مینا قاسمی

کارشناس آموزش و دانشگاه

مینا قاسمی کارشناس آموزش عالی است و حوزه مدرسه تا دانشگاه را پوشش می‌دهد. او درباره کنکور، ثبت‌نام‌های تحصیلی، بورسیه و سامانه‌های آموزشی راهنماهای دقیق و به‌روز می‌نویسد.

دانشگاه کنکور بورسیه آموزش آنلاین
مشاهده همه مقالات

دیدگاه‌ها

نظرات شما پس از بررسی منتشر خواهد شد. اطلاعات تماس محفوظ می‌ماند.

هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفری باشید!