آموزش نصب فلش پلیر در مرورگرهای مختلف

این مقاله در ۱۲ بخش به روش‌های نصب و فعال‌سازی ادوبی فلش پلیر در مرورگرهای مختلف می‌پردازد و به ۴۵ پرسش پاسخ می‌دهد. این روش‌ها به نسخه‌های قدیمی مربوط‌اند، چون مرورگرهای رایج پشتیبانی از فلش را کنار گذاشته‌اند.

پیشخوانک را به منابع منتخب گوگل اضافه کنید افزودن به منابع گوگل
تلگرام واتساپ
آموزش نصب فلش پلیر در مرورگرهای مختلف

نه، دیگه نمی‌تونین فلش پلیر رو روی هیچ مرورگری نصب کنین و لازمم نیست. Adobe فلش پلیر رو از ۳۱ دسامبر ۲۰۲۰ رسماً بازنشسته کرد. از ۱۲ ژانویه ۲۰۲۱ (۲۳ دی ۱۳۹۹) هم اجرای محتوای فلش رو بست و دانلودش رو از سایتش برداشت.

این تصمیم ناگهانی نبود. Adobe سال ۲۰۱۷ اعلام کرد پشتیبانی رو تا ۲۰۲۰ تموم می‌کنه. دلیلش آسیب‌پذیری‌های امنیتی مکرر بود. HTML5، WebGL و WebAssembly هم کارهای فلش رو سریع‌تر و امن‌تر انجام می‌دادن.

مرورگرها هم همین مسیر رو رفتن. فایرفاکس از نسخه ۸۵ پشتیبانی از پلاگین رو کامل حذف کرد. کروم از نسخه ۸۸ فلش داخلی‌اش رو برداشت. اج، اپرا و سافاری هم دیگه فلش رو اجرا نمی‌کنن.

روی موبایل هم وضع فرقی نداره. اندروید از سال ۲۰۱۲ فلش رو کنار گذاشته بود و روی iOS هیچ‌وقت پشتیبانی نشد. پس نصب‌کننده‌ای که امروز با اسم «فلش پلیر» پیدا می‌کنین، احتمالاً بدافزاره. اجراش نکنین.

تو این مقاله توضیح می‌دیم چرا نصب فلش دیگه جواب نمی‌ده. بعدش سراغ جایگزین‌های امن می‌ریم. با این راهنما می‌تونین محتوای قدیمی‌تون رو بدون ریسک باز کنین.

نکات کلیدی این مقاله:

  • ۳۱ دسامبر ۲۰۲۰ پایان رسمی عمر فلش پلیر
  • فایرفاکس ۸۵ و کروم ۸۸ نسخه‌هایی که پشتیبانی فلش را حذف کردند
  • HTML5 جایگزین امن و استاندارد فلش

پایان عمر فلش پلیر: چرا دیگر نمی‌توان آن را نصب کرد

فلش پلیر را دیگر نمی‌تونین نصب کنین، چون Adobe آن را رسماً بازنشسته کرده. پشتیبانی از ۳۱ دسامبر ۲۰۲۰ (۱۱ دی ۱۳۹۹) تمام شد. از ۱۲ ژانویه ۲۰۲۱ (۲۳ دی ۱۳۹۹) هم خود فلش اجازه نمی‌دهد محتوای SWF اجرا شود. مرورگرهای اصلی هم پلاگین را حذف کردن.

پس هر آموزشی که در سال ۱۴۰۵ می‌گوید «فلش را از این لینک نصب کنین»، یا قدیمی است یا فریب.

چه اتفاقی افتاد؟

Adobe در ژوئیه ۲۰۱۷ خبر داد که فلش را تا پایان ۲۰۲۰ کنار می‌گذارد. شرکت‌های بزرگ مرورگر هم همان زمان برنامه حذف را اعلام کردن. وقتی ضرب‌الاجل رسید، Adobe لینک دانلود را از سایتش برداشت.

از آن روز هیچ نسخه رسمی و امن برای دانلود وجود ندارد. نسخه‌های قدیمی هم دیگر اجرا نمی‌شوند. حتی اگر فایل نصب را از جای دیگری پیدا کنین، نرم‌افزار خودش محتوا را قفل می‌کند.

چرا اصرار بر نصب بی‌فایده است؟

  • کروم، فایرفاکس، اج و سافاری کد پشتیبانی را از خودشان پاک کرده‌اند.
  • نسخه نصب‌شده قدیمی بعد از ژانویه ۲۰۲۱ بلاک می‌شود.
  • فایل‌هایی که «فلش فعال‌شده» می‌فروشند، تقریباً همیشه بدافزارند.
  • سایت‌هایی که هنوز فلش لازم داشتند، بیشترشان به HTML5 رفتن یا از بین رفتن.
پیام توقف پشتیبانی Adobe از فلش پلیر در ژانویه ۲۰۲۱
Adobe از ۱۲ ژانویه ۲۰۲۱ اجرای محتوای فلش را در پلیر مسدود کرد.

خبر خوب این است که برای دیدن محتوای قدیمی راه‌های امن‌تری هست. در بخش‌های بعدی، هم می‌بینیم هر مرورگر چه وضعیتی دارد، هم راه جایگزین را قدم‌به‌قدم می‌گیم.

پایان فلش پلیر: چرا دیگر چیزی برای نصب وجود ندارد؟

فلش پلیر چه بود و چرا کنار گذاشته شد

فلش پلیر افزونه‌ای بود که انیمیشن، بازی و ویدیو را داخل مرورگر اجرا می‌کرد. دلیل کنار رفتنش سه چیز بود: آسیب‌پذیری‌های امنیتی پیاپی، مصرف زیاد باتری و پردازنده، و ظهور HTML5 که همان کارها را بدون افزونه انجام می‌داد.

فلش برای چه کاری استفاده می‌شد؟

یادتونه سایت‌های بازی آنلاین، کلیپ‌های انیمیشنی و پخش‌کننده‌های ویدیو؟ بیشترشان فلش بودن. فایل‌ها پسوند SWF داشتند و طراح‌ها با زبان ActionScript برایشان کد می‌نوشتند.

یک دوره، تقریباً هر سایت پرترافیکی فلش لازم داشت. برای همین هم نصبش بخشی از کار روزمره کاربرها بود.

چرا از رده خارج شد؟

  1. امنیت: هر چند ماه یک حفره تازه کشف می‌شد و مهاجم‌ها از طریق آن کد مخرب اجرا می‌کردن.
  2. موبایل: فلش روی گوشی‌ها سنگین بود. اپل هیچ‌وقت آن را روی iOS نپذیرفت.
  3. استانداردهای باز: HTML5، WebGL و WebAssembly جای آن را گرفتند و دیگر به افزونه نیاز نبود.
  4. هزینه نگهداری: Adobe ترجیح داد انرژی‌اش را روی ابزارهای دیگر بگذارد.

مرورگرها هم کم‌کم افزونه‌ها را محدود کردن. کروم پشتیبانی از NPAPI را از نسخه ۴۵ در سال ۲۰۱۵ حذف کرد و فلش به نسخه داخلی خودش وابسته شد. همین نشان می‌داد روند چقدر جدی است.

نتیجه ساده است: فلش مرد، چون دنیای وب بدون آن هم راحت جلو می‌رفت. محتوای قدیمی مانده، ولی خودِ پلاگین برنمی‌گردد.

فلش پلیر چه بود و چرا این‌قدر محبوب شد؟

وضعیت فلش در گوگل کروم و اپرا

فلش در کروم و اپرا کار نمی‌کند و راهی هم برای فعال‌کردنش نیست. کروم از نسخه ۸۸ (ژانویه ۲۰۲۱) فلش داخلی را کامل حذف کرد. اپرا هم روی هسته کرومیوم ساخته شده و همان مسیر را رفته.

گزینه‌های قدیمی دیگر وجود ندارند

در آموزش‌های قدیمی می‌گفتن به آدرس chrome://settings/content/flash برین. این صفحه دیگر وجود ندارد. گزینه‌های «Allow sites to run Flash» و «Manage exceptions» هم از تنظیمات پاک شده‌اند.

اگر هنوز یک نسخه خیلی قدیمی کروم دارین، آن را به‌روز کنین. مرورگر قدیمی خودش یک خطر امنیتی جدی است، فلش یا بی‌فلش.

اگر پیام «فلش را نصب کنین» دیدین

این پیام در کروم تقریباً همیشه از طرف خود سایت است، نه مرورگر. یا سایت قدیمی است و هنوز اسکریپت قدیمی را دارد، یا سایت جعلی است. در هر دو حالت نباید چیزی دانلود کنین.

  1. روی دکمه یا لینک دانلود کلیک نکنین.
  2. تب را ببندین و آدرس سایت را دوباره بررسی کنین.
  3. اگر محتوای قدیمی می‌خواین، به بخش Ruffle همین مقاله برین.
  4. کروم را از chrome://settings/help به‌روز نگه دارین.

اپرا و بقیه مرورگرهای کرومیومی

اپرا، بریو، ویوالدی و اج جدید همه از کرومیوم استفاده می‌کنن. وقتی کرومیوم فلش را حذف کرد، آن‌ها هم حذفش کردن. نصب افزونه یا فایل اضافه چیزی را درست نمی‌کند و فقط ریسک می‌آورد.

خط زمانی افول فلش از ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۱

وضعیت فلش در فایرفاکس

فایرفاکس از نسخه ۸۵ (ژانویه ۲۰۲۱) پشتیبانی از افزونه‌های NPAPI و در نتیجه فلش را کامل حذف کرد. هیچ تنظیم یا ترفندی آن را برنمی‌گرداند. نسخه‌های جدید مثل ۱۴۰ به بعد هم اصلاً کدی برای فلش ندارند.

فایرفاکس ESR هم کمکی نمی‌کند

بعضی‌ها فکر می‌کنن نسخه ESR هنوز فلش دارد. این‌طور نیست. حتی نسخه پشتیبانی بلندمدت هم همان تاریخ فلش را کنار گذاشت.

نسخه‌های خیلی قدیمی فایرفاکس شاید هنوز بتوانند پلاگین را بارگذاری کنن. ولی خود پلاگین Adobe بعد از ۱۲ ژانویه ۲۰۲۱ محتوا را بلاک می‌کند. پس فایده‌ای ندارد.

چه کاری باید بکنین؟

  1. فایرفاکس را از منوی Help و About Firefox به‌روز کنین.
  2. اگر افزونه‌ای به اسم «Flash Player» یا «Shockwave Flash» می‌بینین، آن را حذف کنین.
  3. برای محتوای SWF، افزونه Ruffle را از فروشگاه افزونه‌های رسمی Mozilla نصب کنین.
  4. به هیچ سایتی برای دانلود فایل نصب فلش اعتماد نکنین.

ایمنی مرورگر

یکی از دلایل مهم حذف پلاگین‌ها، امنیت بود. فایرفاکس بعد از حذف NPAPI سطح حمله کمتری دارد. پس بهتر است خوشحال باشین که این در باز نمی‌شود، نه این‌که دنبال راه دور زدنش بگردین.

همین قاعده برای هر مرورگر دیگری هم برقرار است. افزونه کمتر یعنی خطر کمتر.

وضعیت فلش در مایکروسافت اج، اینترنت اکسپلورر و سافاری

فلش در این سه مرورگر هم پشتیبانی نمی‌شود. مایکروسافت با به‌روزرسانی KB4577586 فلش را از ویندوز برداشت. اینترنت اکسپلورر هم در ژوئن ۲۰۲۲ بازنشسته شد. سافاری نیز از نسخه ۱۴ (۲۰۲۰) فلش را رها کرد.

مایکروسافت اج

اج جدید بر پایه کرومیوم است. پس وضعیتش مثل کروم است: فلش ندارد و گزینه‌ای هم برای فعال‌سازی ندارد. اج قدیمی (Legacy) هم با ویندوز به‌روز شد و فلش داخلی‌اش پاک شد.

اینترنت اکسپلورر

اینترنت اکسپلورر فلش را به شکل کنترل ActiveX اجرا می‌کرد. حالا هم خودِ IE بازنشسته شده، هم آن کنترل از ویندوز رفته. روی نسخه‌های جدید ویندوز ۱۰ و ۱۱ برنامه IE اصلاً با همان کارکرد قبلی در دسترس نیست.

اگر شرکتی هنوز به یک سیستم قدیمی با فلش وابسته است، باید آن را به HTML5 منتقل کند یا از شبیه‌ساز استفاده کند.

سافاری

اپل سال‌ها قبل از بقیه، فلش را از دستگاه‌هایش دور نگه داشت. در macOS هم از سافاری ۱۴ به بعد پشتیبانی تمام شد. بنابراین روی مک هم چیزی برای نصب نیست.

  • اج: بدون فلش، مثل کروم.
  • IE: بازنشسته و بدون پشتیبانی.
  • سافاری: از نسخه ۱۴ فلش ندارد.

نتیجه یکی است. در هیچ‌کدام از این مرورگرها نباید دنبال نصب فلش باشین.

فلش روی موبایل: اندروید و iOS

فلش روی موبایل هم عملاً وجود ندارد. در iOS هیچ‌وقت پشتیبانی نشد. در اندروید هم Adobe از سال ۲۰۱۲ توسعه را متوقف کرد و بعد از ۲۰۲۰ حتی نسخه قدیمی هم دیگر اجرا نمی‌شود.

اندروید

فایل‌های APK که ادعا می‌کنن «فلش پلیر برای اندروید ۱۲ و ۱۳» هستن، تقریباً همیشه تقلبی‌اند. بعضی فقط تبلیغ نشان می‌دهند. بعضی بدتر، اجازه‌های خطرناک می‌خواهند.

اگر هنوز می‌خواین برنامه قدیمی فلشی را تست کنین، اندروید روی کامپیوتر محیط جدا و قابل حذف می‌دهد. البته آن‌جا هم فلش اجرا نمی‌شود، ولی ریسک گوشی اصلی‌تان را نمی‌گیرین.

آیفون و آیپد

iOS هیچ‌وقت فلش نداشت. استیو جابز در ۲۰۱۰ دلایلش را نوشت: پایداری، امنیت و مصرف باتری. بعدتر معلوم شد حق داشت.

اگر در فروشگاه اپ چیزی با اسم «Flash Player» دیدین، آن یک مرورگر یا پخش‌کننده ویدیو است. قرار نیست فلش واقعی اجرا کند.

اگر گوشی‌تان گوگل پلی ندارد

بعضی گوشی‌ها مثل هوآوی بدون سرویس‌های گوگل می‌آیند. در این حالت وسوسه می‌شین از هر سایتی APK بگیرین. قبلش راهنمای نصب گوگل پلی روی هوآوی را ببینین. اگر روی گوشی دیگری هستین، نصب فروشگاه Play مسیر امن‌تری است.

قانون ساده است: برنامه را فقط از فروشگاه معتبر بگیرین.

خطرات دانلود و نصب فلش پلیر از سایت‌های غیررسمی

هر فایل «فلش پلیر» که امروز دانلود کنین، با احتمال بسیار زیاد بدافزار است. Adobe نسخه رسمی را جمع کرده و هیچ نسخه امنی جز آن نیست. پس هر سایتی که لینک نصب می‌دهد، دارد فریبتان می‌دهد.

فریب‌های رایج

  • پنجره‌ای که می‌گوید «Flash Player شما قدیمی است، الان به‌روز کنین».
  • سایتی که فایل نصب «فلش فعال‌شده برای ۱۴۰۵» می‌فروشد.
  • افزونه‌هایی با نام فلش که در اصل تبلیغ‌افزار هستند.
  • ویدیو یا بازی که بدون «به‌روزرسانی» اجرا نمی‌شود.

از ۲۰۲۱ به بعد این پنجره‌های جعلی یکی از رایج‌ترین راه‌های پخش بدافزار شده‌اند. تقلید از ظاهر Adobe هم کار سختی نیست.

بدافزار چه کار می‌کند؟

فایل نصب جعلی ممکن است رمزهای ذخیره‌شده مرورگر را بدزدد. ممکن است کیف پول رمزارز را خالی کند. گاهی هم فقط تبلیغ‌افزار و نوار ابزار مزاحم نصب می‌کند.

برای ما که با حساب بانکی و خرید آنلاین سروکار داریم، خطرش جدی‌تر است. یک افزونه مخرب می‌تواند صفحه پرداخت را هم ببیند.

اگر اشتباه نصب کردین

  1. اینترنت را قطع کنین.
  2. برنامه و افزونه ناشناس را از سیستم و مرورگر حذف کنین.
  3. با یک آنتی‌ویروس معتبر اسکن کامل بزنین.
  4. رمز ایمیل و حساب‌های مهم را از دستگاه دیگری عوض کنین.
  5. اگر وارد پنل بانک شده بودین، رمز و پین دوم را هم تغییر بدین.

اجرای محتوای قدیمی فلش با Ruffle

برای اجرای فایل‌های SWF امن‌ترین راه، شبیه‌ساز Ruffle است. این برنامه متن‌باز است و با Rust نوشته شده. در مرورگر داخل محیط ایزوله WebAssembly اجرا می‌شود و دسترسی خطرناکی به سیستم ندارد.

نصب افزونه مرورگر

  1. به سایت رسمی ruffle.rs بروین.
  2. بخش دانلود را باز کنین و افزونه مرورگر خودتان را انتخاب کنین.
  3. افزونه را از فروشگاه رسمی مرورگر نصب کنین.
  4. صفحه‌ای که محتوای فلش دارد را دوباره بارگذاری کنین.
  5. اگر محتوا اجرا نشد، روی آیکون Ruffle بزنین و اجازه را بررسی کنین.
اجرای یک بازی قدیمی فلش با افزونه Ruffle در مرورگر
Ruffle فایل SWF را مستقیم داخل صفحه اجرا می‌کند.

برنامه دسکتاپ

اگر فایل SWF روی کامپیوتر دارین، نسخه دسکتاپ Ruffle را هم می‌تونین بگیرین. فایل را باز می‌کنین و بدون مرورگر اجرا می‌شود. این روش برای آرشیو شخصی عالی است.

محدودیت‌ها

Ruffle ActionScript 1 و 2 را خوب پشتیبانی می‌کند. ActionScript 3 هنوز بخشی را پوشش می‌دهد. پس بعضی بازی‌های پیچیده ممکن است درست کار نکنن یا صدا و گرافیک‌شان ایراد داشته باشد.

همیشه افزونه را فقط از سایت رسمی یا فروشگاه معتبر بگیرین. اسم Ruffle هم در سایت‌های جعلی زیاد سوءاستفاده می‌شود.

آرشیو بازی‌ها و انیمیشن‌های فلش با Flashpoint

اگر دنبال بازی‌ها و انیمیشن‌های قدیمی فلش هستین، Flashpoint بهترین گزینه است. این پروژه رایگان، ده‌ها هزار بازی و انیمیشن فلش را جمع کرده و آفلاین روی کامپیوتر اجرا می‌کند.

فرق Flashpoint با Ruffle

Ruffle فقط یک شبیه‌ساز است. Flashpoint یک کتابخانه کامل است که خودش پخش‌کننده‌های لازم را هم همراه دارد. شما فهرست بازی‌ها را می‌بینین، جستجو می‌کنین و کلیک می‌کنین.

محتوا روی سیستم خودتان اجرا می‌شود و به اینترنت وصل نیست. همین هم از ریسک امنیتی کم می‌کند.

دو نسخه اصلی

  • Infinity: نسخه سبک. هر بازی را هنگام نیاز دانلود می‌کند.
  • Ultimate: نسخه کامل. حجم آن صدها گیگابایت است و همه چیز را از قبل دارد.

نصب قدم‌به‌قدم

  1. وارد flashpointarchive.org شوین.
  2. نسخه مناسب را انتخاب کنین. برای شروع Infinity کافی است.
  3. فایل را در یک پوشه جدید استخراج کنین.
  4. برنامه Flashpoint را اجرا کنین.
  5. بازی یا انیمیشن مورد نظر را جستجو و باز کنین.

برای دانلود حتماً به سایت رسمی بروین. نسخه‌های دست‌کاری‌شده در شبکه‌های اجتماعی کم نیستن.

سایر جایگزین‌ها: Lightspark و آرشیو اینترنت

غیر از Ruffle و Flashpoint، دو راه دیگر هم دارین. یکی پخش‌کننده متن‌باز Lightspark است. دیگری مجموعه آثار فلش در Internet Archive که داخل مرورگر اجرا می‌شود.

Lightspark

Lightspark یک پروژه متن‌باز برای اجرای فایل‌های SWF است. تمرکزش روی ActionScript 3 و کارکرد روی لینوکس است. هنوز مثل Ruffle پرکاربرد نیست و بعضی فایل‌ها را درست اجرا نمی‌کند.

اگر کاربر لینوکس هستین و مایلین چیزی جز Ruffle امتحان کنین، ارزش یک تست را دارد.

آرشیو اینترنت

Internet Archive آثار فلش را نگه داشته و برای نمایش از شبیه‌ساز استفاده می‌کند. لازم نیست چیزی نصب کنین. وارد صفحه اثر می‌شین و داخل همان صفحه اجرا می‌شود.

این روش برای تماشای یک انیمیشن یا بازی خاص عالی است. برای مجموعه بزرگ، Flashpoint بهتر است.

کدام را انتخاب کنم؟

  • یک سایت قدیمی را مرور می‌کنین: افزونه Ruffle.
  • یک فایل SWF روی دیسک دارین: Ruffle دسکتاپ.
  • مجموعه بازی می‌خواین: Flashpoint.
  • فقط یک اثر مشخص را می‌خواین ببینین: Internet Archive.
  • کاربر لینوکس و علاقه‌مند به آزمایش هستین: Lightspark.

یک نکته درباره نسخه چینی فلش هم بگم. آن نسخه جداگانه و با مجوز محلی عرضه می‌شود. برای کاربر ایرانی توصیه‌اش نمی‌کنیم، چون به‌روزرسانی و اعتماد به آن مشخص نیست.

پرسش‌های متداول درباره فلش پلیر

فلش پلیر در ۱۴۰۵ رسماً مرده است و نصب‌شدنی نیست. اینجا جواب کوتاه پرسش‌هایی را می‌خوانین که بیشتر از همه می‌پرسن. هر جواب را ساده نوشتیم تا سریع تصمیم بگیرین.

آیا هنوز راهی برای فعال‌کردن فلش در کروم هست؟

نه. کروم از نسخه ۸۸ فلش را حذف کرده. برای محتوای قدیمی از Ruffle استفاده کنین.

آیا نسخه قدیمی فلش را می‌شود نصب کرد؟

می‌شود، ولی بعد از ۱۲ ژانویه ۲۰۲۱ خودش محتوا را اجرا نمی‌کند. فایل‌های قدیمی هم معمولاً آلوده‌اند. توصیه نمی‌کنیم.

فلش پلیر را روی ویندوز ۱۱ چه کار کنم؟

هیچ. ویندوز بعد از به‌روزرسانی KB4577586 فلش را حذف کرده. چیزی برای نصب نیست.

فلش پلیر با فلش مموری یا فلش کردن گوشی چه فرقی دارد؟

هیچ ربطی ندارد. این‌ها اسم مشترک دارن و فقط همین. برای نصب ویندوز از حافظه فلش، نصب ویندوز ۱۰ از روی فلش مموری را ببینین. برای نصب رام روی گوشی هم راهنمای نصب رام و فلش کردن گوشی هوآوی مفید است.

آیا Ruffle امن است؟

وقتی از سایت رسمی بگیرین، بله. متن‌باز است و داخل محیط ایزوله مرورگر اجرا می‌شود. فقط نسخه جعلی را نگیرین.

چرا سایت من هنوز پیام «فلش را نصب کنید» می‌دهد؟

یا سایت قدیمی است و بازسازی نشده، یا جعلی است. در هر دو حالت دانلود نکنین. اگر سایت معتبر است، به پشتیبانی‌اش خبر بدین.

جمع‌بندی: به‌جای نصب فلش، چه کار کنیم

به‌جای نصب فلش، از Ruffle برای اجرای فایل‌ها و صفحه‌های قدیمی و از Flashpoint برای بازی‌ها و انیمیشن‌ها استفاده کنین. فلش پلیر از ژانویه ۲۰۲۱ بازنشسته است و هر فایل نصبی که امروز می‌بینین، خطر دارد.

خلاصه سریع

  • کروم، اپرا، فایرفاکس، اج و سافاری فلش ندارن.
  • اینترنت اکسپلورر بازنشسته شده و دیگر مرجع نیست.
  • اندروید و iOS هم پشتیبانی نمی‌کنن.
  • سایت‌های «دانلود فلش» تقریباً همیشه فریب‌اند.

قدم‌های عملی

  1. مرورگرتان را به آخرین نسخه به‌روز کنین.
  2. هر افزونه یا برنامه‌ای که اسمش فلش پلیر است را حذف کنین.
  3. اگر باید یک صفحه قدیمی را ببینین، افزونه Ruffle را از سایت رسمی بگیرین.
  4. برای بازی‌ها و انیمیشن‌ها Flashpoint را از flashpointarchive.org نصب کنین.
  5. برای دیدن یک اثر مشخص، اول Internet Archive را امتحان کنین.

آخرین نکته

فلش یک فصل تمام‌شده از تاریخ وب است. می‌شود خاطراتش را زنده نگه داشت، ولی لازم نیست خود پلاگین را برگردانیم. ابزارهای امروزی همان کار را امن‌تر انجام می‌دهند.

اگر سیستم‌تان بعد از نصب فایل ناشناسی عجیب رفتار می‌کند، همان لحظه اسکن کنین و رمزها را عوض کنین. دیر کردن در این مورد فقط ضرر دارد.

شناخت فایل SWF و بررسی امنیت آن پیش از باز کردن

فایل‌هایی با پسوند SWF خروجی نهایی پروژه‌های فلش بودند. بازی، بنر تبلیغاتی، انیمیشن و حتی درس‌های آموزشی کامل در همین قالب ذخیره می‌شدند. اگر هنوز چنین فایلی روی هارد یا فلش‌مموری‌تان مانده، لازم نیست دنبال نصب فلش پلیر بگردید. شبیه‌سازهای امروزی می‌توانند آن را مستقیم باز کنند.

فایل SWF فقط یک تصویر متحرک نیست. داخلش کد ActionScript هم قرار دارد و این کد می‌تواند به شبکه وصل شود یا با فایل‌های سیستم کار کند. بخش بزرگی از حفره‌های امنیتی فلش از همین راه سوءاستفاده می‌شد. پس فایل ناشناس را هیچ‌وقت بدون بررسی اجرا نکنید.

چند نشانه کمک می‌کند اعتماد به یک فایل را بسنجید. اول منبع دانلود را ببینید. بعد حجم فایل را با انتظارتان مقایسه کنید. بازی ساده‌ای که چند ده مگابایت حجم دارد مشکوک است. سوم، فایل را قبل از باز کردن با ضدویروس خودتان یا سرویس‌هایی مثل VirusTotal اسکن کنید.

فایل‌هایی که با پسوند EXE عرضه می‌شوند و خود را «بازی همراه با پخش‌کننده فلش» معرفی می‌کنند، خطر بیشتری دارند. Adobe زمانی نسخه مستقل فلش پلیر را با نام Projector منتشر می‌کرد و آن هم فایل اجرایی بود. نسخه‌های دست‌کاری‌شده‌اش هنوز در سایت‌های ناشناس پخش می‌شود.

فقط اگر منبع کاملاً معتبر است سراغشان بروید.

برای باز کردن امن یک فایل SWF سه مسیر دارید. نسخه دسکتاپ Ruffle را بگیرید و فایل را روی آن بکشید. یا از Flashpoint استفاده کنید که فایل‌ها را در محیطی کنترل‌شده اجرا می‌کند.

راه سوم این است که فایل را داخل یک ماشین مجازی باز کنید تا اگر مشکلی بود، به سیستم اصلی‌تان نرسد.

گاهی فقط می‌خواهید محتوای فایل را ببینید، نه اینکه آن را اجرا کنید. ابزارهایی مثل JPEXS Free Flash Decompiler تصویرها، صداها، فونت‌ها و کد را از SWF بیرون می‌کشند. این ابزار وقتی به کار می‌آید که فایل اصلی پروژه یعنی FLA را گم کرده‌اید و فقط خروجی نهایی دارید.

یک نکته آخر درباره فایل‌هایی که از ایمیل یا پیام‌رسان می‌رسند. اگر کسی فایل SWF فرستاد و گفت «برای دیدنش باید فلش پلیر نصب کنی»، تقریباً مطمئن باشید کلاهبرداری است. فایل درست را با شبیه‌ساز باز می‌کنند و نیازی به نصب برنامه جداگانه نیست.

تفاوت ActionScript 1، 2 و 3 و اثرش بر اجرای درست محتوا

فلش در طول عمرش سه نسل زبان برنامه‌نویسی داشت. ActionScript 1 و 2 به ماشین مجازی قدیمی‌تری به نام AVM1 تکیه داشتند. ActionScript 3 از فلش پلیر نسخه ۹ در سال ۲۰۰۶ آمد و ماشین مجازی تازه‌ای به نام AVM2 گرفت.

این دو نسل تقریباً مثل دو زبان جدا رفتار می‌کنند و شبیه‌سازها هم با هر کدام جور دیگری کار می‌کنند.

این تفاوت برای کاربر عادی مهم است، چون تعیین می‌کند یک بازی قدیمی درست اجرا شود یا نه. محتوای ساخته‌شده با ActionScript 1 و 2 در Ruffle معمولاً بی‌دردسر کار می‌کند. محتوای AS3 به کتابخانه بسیار بزرگ‌تری وابسته است و پشتیبانی از آن هنوز کامل نیست.

پروژه Ruffle هم خودش همین را اعلام می‌کند.

برای فهمیدن نسخه یک فایل، ساده‌ترین راه باز کردنش در JPEXS است. این برنامه در بخش اطلاعات فایل می‌گوید کد با کدام نسخه ActionScript نوشته شده و چه نسخه‌ای از فلش پلیر لازم دارد. اگر فایل با Flash CS3 یا جدیدتر ساخته شده باشد، به احتمال زیاد AS3 است.

بعضی قابلیت‌ها در شبیه‌سازها ضعیف‌اند یا اصلاً نیستند. بازی‌های سه‌بعدی که از Stage3D استفاده می‌کردند، افزونه‌های بومی و بعضی روش‌های ضبط دوربین و میکروفون از این دسته‌اند. بازی‌هایی هم که فقط با کیبورد و ماوس و گرافیک دوبعدی کار می‌کنند، معمولاً بهترین نتیجه را می‌گیرند.

مشکل دیگر به خود کد برنمی‌گردد. خیلی از بازی‌های آنلاین برای بارگذاری مرحله‌ها، امتیازها یا تبلیغات به سرورهایی وصل می‌شدند که سال‌هاست خاموش‌اند. چنین بازی‌ای ممکن است روی صفحه «در حال بارگذاری» گیر کند، با اینکه شبیه‌ساز هیچ ایرادی ندارد.

نسخه آفلاین همان بازی در آرشیو Flashpoint معمولاً این مشکل را ندارد.

سیاست‌های امنیتی مرورگر هم اثر دارد. فایل SWF قدیمی برای تماس با دامنه‌های دیگر به فایل crossdomain.xml تکیه می‌کرد، اما مرورگرهای امروز قواعد سخت‌گیرانه‌تری مثل CORS دارند. پس حتی با شبیه‌ساز کامل، درخواست‌های بین‌دامنه‌ای ممکن است مسدود شوند.

اگر با خطا یا رفتار عجیب روبه‌رو شدید، پیش از سرزنش خودتان یا مرورگر، نسخه ActionScript و وابستگی بازی به سرور را بررسی کنید. بیشتر وقت‌ها مشکل از همین دو چیز است.

مهاجرت پروژه‌های فلش به HTML5 برای صاحبان محتوا

اگر وب‌سایت، آموزشگاه یا کسب‌وکاری دارید که هنوز بنر، انیمیشن یا درس تعاملی فلش دارد، شبیه‌ساز فقط راه‌حل موقت است. راه پایدار این است که محتوا را به فناوری‌های امروزی منتقل کنید.

خبر خوب اینکه این کار شدنی است و برای بیشتر پروژه‌ها از چیزی که فکر می‌کنید ساده‌تر پیش می‌رود.

قدم اول سیاهه‌برداری است. همه فایل‌های SWF سایت را فهرست کنید و هر کدام را در یکی از چند گروه بگذارید: انیمیشن ساده، ویدیو، بنر تبلیغاتی، بازی یا محتوای آموزشی تعاملی. هر گروه راه جداگانه‌ای دارد و اغلب معلوم می‌شود که نیمی از فایل‌ها اصلاً دیگر به کار نمی‌آیند.

انیمیشن‌های ساده را با Adobe Animate می‌توان از فایل FLA به خروجی HTML5 Canvas یا WebGL برد. این نرم‌افزار همان فلش پروفشنال قدیمی است که سال ۲۰۱۶ نامش عوض شد. اگر فقط خروجی SWF دارید و FLA را گم کرده‌اید، ابتدا باید با ابزار استخراج دارایی‌ها را بیرون بکشید.

برای ویدیوها ماجرا آسان‌تر است. محتوا را به MP4 تبدیل کنید و با تگ ویدیوی استاندارد HTML نمایش دهید. برای انیمیشن‌های برداری سبک هم می‌توانید از قالب Lottie کمک بگیرید. این قالب با افزونه Bodymovin از After Effects خروجی می‌گیرد و روی همه مرورگرها و موبایل روان اجرا می‌شود.

بازی‌ها و برنامه‌های تعاملی سخت‌ترند، چون کد ActionScript باید دوباره نوشته شود. یک مسیر رایج استفاده از Haxe با کتابخانه OpenFL است. API آن شبیه فلش است و بازنویسی را سریع‌تر می‌کند. مسیر دیگر ساخت دوباره با موتورهای جاوااسکریپتی مثل Phaser است.

نرم‌افزارهای تولید محتوای آموزشی مثل Articulate Storyline و Adobe Captivate هم سال‌هاست خروجی HTML5 می‌دهند. اگر دوره‌های شما با آن‌ها ساخته شده، شاید فقط لازم باشد پروژه را باز کنید و دوباره منتشر کنید.

یک نکته مخصوص فارسی: فونت‌های فارسی در فایل SWF داخل خود فایل جاسازی می‌شدند. در نسخه جدید باید فونت را به‌صورت وب‌فونت بارگذاری کنید و جهت متن را راست‌به‌چپ تنظیم کنید. بعد از انتقال هم نمایش را روی چند مرورگر و موبایل امتحان کنید.

پاک‌سازی کامل بقایای فلش از ویندوز و مک

اگر سال‌ها پیش فلش پلیر را نصب کرده‌اید، احتمالاً هنوز چیزی از آن روی سیستم‌تان مانده است. نسخه‌های قدیمی دارای حفره‌های امنیتی شناخته‌شده‌اند و هیچ‌وقت وصله نمی‌شوند. حذف کامل آن یکی از ساده‌ترین کارهایی است که امنیت رایانه را بالا می‌برد.

در ویندوز از بخش برنامه‌ها و ویژگی‌ها شروع کنید. موردهایی مثل Adobe Flash Player و Flash Player ActiveX یا NPAPI یا PPAPI را پیدا کنید و حذف کنید. روی ویندوزهایی که به‌روز مانده‌اند، مایکروسافت با به‌روزرسانی KB4577586 خود جزء فلش را برداشته است و شاید چیزی برای حذف نمانده باشد.

بعد سراغ بقایای فایل‌ها بروید. پوشه Macromed\Flash در مسیر System32 و SysWOW64 و پوشه Macromedia در بخش AppData کاربر محل رایج بازمانده‌هاست. پیش از پاک کردن هر پوشه، مطمئن شوید همان را می‌خواهید. پشتیبان گرفتن از چیزی که مطمئن نیستید، هیچ هزینه‌ای ندارد.

فلش یک سرویس به‌روزرسانی هم داشت. در زمان‌بند وظایف ویندوز یا بخش سرویس‌ها دنبال موردی با نام Adobe Flash Player Updater بگردید. اگر هنوز فعال است، غیرفعالش کنید یا حذفش کنید. کار این سرویس دیگر چیزی جز ایجاد هشدارهای بی‌مورد نیست.

در مک، افزونه معمولاً در پوشه Internet Plug-Ins قرار دارد و فایلی به نام Flash Player.plugin است. تنظیمات آن هم در پوشه Preferences و Application Support کتابخانه کاربر پراکنده است. اگر سیستم شما هنوز Adobe Flash Player Uninstaller را دارد، بهتر است همان را اجرا کنید.

سراغ مرورگرها هم بروید. فهرست افزونه‌ها یا برنامه‌های جانبی را نگاه کنید و اگر چیزی با نام Shockwave Flash مانده، آن را غیرفعال یا حذف کنید. نسخه‌های جدید مرورگر این مورد را ندارند، پس وجودش نشانه قدیمی بودن مرورگر است و باید خودش هم به‌روز شود.

اگر فلش را از منبعی غیررسمی نصب کرده بودید، فقط حذف کافی نیست. سیستم را با یک ضدویروس معتبر اسکن کنید و رمزهای حساب‌های مهم را از دستگاهی دیگر عوض کنید. فایل نصب جعلی گاهی چیزی بیش از فلش پلیر روی سیستم می‌گذارد.

فلش در سازمان‌ها و سیستم‌های صنعتی قدیمی

داستان فلش فقط به بازی و انیمیشن ختم نمی‌شود. در بعضی سازمان‌ها هنوز پنل‌های مدیریتی، سامانه‌های آموزش داخلی، داشبوردهای گزارش و نرم‌افزارهای کنترل صنعتی هستند که ظاهرشان با فلش ساخته شده است. چون سیستم سال‌ها درست کار کرده، کسی به تغییرش فکر نکرده و حالا با پایان پشتیبانی روبه‌رو شده‌اند.

در محیط‌های صنعتی، صفحه‌های اپراتوری مثل HMI و بعضی رابط‌های SCADA گاهی از فلش استفاده می‌کردند. تعویض چنین سیستمی ساده نیست، چون ممکن است روی تجهیزات گران‌قیمت یا خط تولید فعال سوار باشد. در این وضعیت، اولین کار جدا کردن شبکه است، نه عجله برای نصب چیزی.

راه‌حل کوتاه‌مدت رایج، نگه داشتن یک رایانه یا ماشین مجازی ایزوله است که به اینترنت وصل نیست. روی آن مرورگر قدیمی و نسخه قدیمی فلش می‌ماند و فقط به همان سامانه داخلی دسترسی دارد. این روش امنیت را کاملاً تضمین نمی‌کند، اما سطح حمله را بسیار کوچک می‌کند.

راه دیگر، قرار دادن Ruffle به‌عنوان بخشی از خود سامانه است. اگر صفحه‌ها بر پایه ActionScript 1 و 2 یا فرم‌های ساده ساخته شده‌اند، ممکن است جایگزینی اسکریپت کافی باشد. باید هر صفحه را با کاربران واقعی امتحان کنید، چون مشکل معمولاً در جزئیاتی مثل اتصال به سرور ظاهر می‌شود.

Adobe پیش‌تر اعلام کرده بود که با شرکت Harman برای مشتریان سازمانی منتخب خارج از چین پشتیبانی محدودی فراهم می‌کند. این خدمات برای کاربران عادی و بیشتر شرکت‌های کوچک در دسترس نیست و نباید روی آن حساب باز کرد. اگر قراردادی دارید، با فروشنده خودتان تماس بگیرید.

راه‌حل نهایی همیشه بازنویسی است. بهتر است یک برنامه زمان‌بندی‌شده داشته باشید: ابتدا مهم‌ترین صفحه‌ها را به HTML5 ببرید و بعد بقیه را. در همین حین، دسترسی به سیستم قدیمی را فقط به افراد لازم بدهید و تمام رخدادهای ورود را ثبت کنید.

بهترین زمان برای شروع این کار همین امروز است. هر ماه تأخیر یعنی سیستمی که روی فناوری بی‌پشتیبان کار می‌کند و هزینه انتقال هم با گذشت زمان کمتر نمی‌شود.

مینا قاسمی
مینا قاسمی

کارشناس آموزش و دانشگاه

مینا قاسمی کارشناس آموزش عالی است و حوزه مدرسه تا دانشگاه را پوشش می‌دهد. او درباره کنکور، ثبت‌نام‌های تحصیلی، بورسیه و سامانه‌های آموزشی راهنماهای دقیق و به‌روز می‌نویسد.

دانشگاه کنکور بورسیه آموزش آنلاین
مشاهده همه مقالات

دیدگاه‌ها

نظرات شما پس از بررسی منتشر خواهد شد. اطلاعات تماس محفوظ می‌ماند.

هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفری باشید!