راهنمای رایت سی دی در ویندوز 10 و 7

<p>هنگام خرید دیسک خام با دو برچسب روبه‌رو می‌شوید: CD-R و CD-RW. دیسک CD-R را فقط یک بار می‌توان نوشت. پس از بسته‌شدن، فایل‌ها ثابت می‌مانند و فضای آن‌ها آزاد نمی‌شود.

این دیسک ارزان‌تر است و برای آرشیو یا تحویل فایل به دیگران انتخاب بهتری است.</p><p>دیسک CD-RW قابل پاک‌شدن و بازنویسی است. اگر فایل‌هایی دارید که مدام تغییر می‌کنند، مثلاً پوشه‌ی کاری موقت برای جابه‌جایی بین دو رایانه، این نوع دیسک کاربردی‌تر است.

در عوض قیمت آن بیشتر است و بعضی پخش‌کننده‌های قدیمی آن را سخت‌تر می‌خوانند.</p><p>برای پاک‌کردن، دیسک را در درایو بگذارید و پنجره‌ی This PC را باز کنید. روی درایو کلیک راست کنید و گزینه‌ی Format را بزنید.

در بعضی نسخه‌ها پس از انتخاب درایو، در تب Manage گزینه‌ی Erase this disc هم دیده می‌شود. نام و محل دقیق این گزینه‌ها ممکن است بسته به نسخه‌ی ویندوز کمی فرق کند.</p><p>در پنجره‌ی فرمت، گزینه‌ی Quick Format سریع‌تر است، اما فقط ساختار فایل‌ها را پاک می‌کند.

اگر دیسک را به شخص دیگری می‌دهید یا اطلاعات حساس روی آن بوده، پاک‌سازی کامل مطمئن‌تر است. فرمت کامل زمان بیشتری می‌برد، پس صبر کنید و درایو را وسط کار بیرون نیاورید.</p><p>پاک‌کردن دیسک همه‌ی محتوای آن را حذف می‌کند و بازگرداندن آن معمولاً ممکن نیست.

قبل از شروع، یک بار محتوا را مرور کنید و فایل‌های لازم را روی هارد یا فلش کپی کنید. این کار در عمل از اشتباهات پرهزینه جلوگیری می‌کند.</p><p>هر دیسک CD-RW تعداد محدودی بار پاک و نوشته می‌شود و این عدد به کیفیت دیسک بستگی دارد.

اگر دیسکی بارها خطای رایت داد، خط‌وخش دارد یا زود ناخوانا می‌شود، وقت تعویض آن است. ادامه دادن با دیسک فرسوده ممکن است فایل‌هایتان را بدون هشدار خراب کند.</p><p>نکته‌ی دیگر سازگاری است. بازتاب‌دهی CD-RW کمتر از CD-R است و بعضی پخش‌کننده‌های خودرو یا دستگاه‌های قدیمی آن را نمی‌شناسند.

اگر قرار است دیسک در دستگاهی غیر از رایانه پخش شود، بهتر است از CD-R استفاده کنید و آن را در حالت Mastered ببندید. برای کار روزمره روی رایانه، CD-RW همراه Live File System انتخاب راحت‌تری است.</p>

<p>بسیاری از خطاهای رایت از اینجا شروع می‌شود که حجم فایل‌ها از ظرفیت دیسک بیشتر است. یک سی‌دی استاندارد حدود ۷۰۰ مگابایت داده یا ۸۰ دقیقه موسیقی جا می‌دهد. دی‌وی‌دی تک‌لایه معمولاً ۴٫۷ گیگابایت و دی‌وی‌دی دولایه حدود ۸٫۵ گیگابایت ظرفیت دارد.

این اعداد را پیش از خرید دیسک با حجم کار خود مقایسه کنید.</p><p>برای برآورد حجم، همه‌ی فایل‌ها و پوشه‌ها را انتخاب کنید، کلیک راست بزنید و Properties را باز کنید. عدد Size معمولاً همان چیزی است که باید با ظرفیت دیسک مقایسه شود.

اگر پوشه‌های زیادی دارید، صبر کنید تا ویندوز شمارش را تمام کند، چون عدد اولیه ممکن است ناقص باشد.</p><p>ممکن است ظرفیت اعلام‌شده روی بسته با عدد نمایش‌داده‌شده در ویندوز فرق داشته باشد.

سازندگان گیگابایت را بر مبنای ده و ویندوز بر مبنای دو حساب می‌کند، پس یک دی‌وی‌دی ۴٫۷ گیگابایتی در ویندوز حدود ۴٫۳ تا ۴٫۴ گیگابایت نشان داده می‌شود. این اختلاف خطا یا کم‌فروشی نیست و فقط مربوط به واحدهاست.</p><p>ساختار فایل سیستم هم مقداری از فضا را می‌گیرد.

در حالت Live File System، ویندوز برای ثبت اطلاعات دیسک فضای اضافه مصرف می‌کند. پس بهتر است حدود ده درصد حاشیه‌ی اطمینان بگذارید و دیسک را تا آخرین بایت پر نکنید.</p><p>در حالت Mastered، ویندوز فایل‌ها را ابتدا در یک پوشه‌ی موقت روی هارد آماده می‌کند.

بنابراین روی درایو سیستم باید فضای خالی در حد حجم دیسک وجود داشته باشد. اگر فضای کافی نباشد، رایت شروع نمی‌شود یا وسط کار با خطا متوقف می‌شود. قبل از شروع، فضای درایو C را بررسی کنید.</p><p>ویندوز فایل‌های شما را به‌طور خودکار روی چند دیسک تقسیم نمی‌کند.

اگر حجم کار بیشتر از یک دیسک است، پوشه‌ها را از قبل دسته‌بندی کنید و هر دسته را روی دیسک جداگانه بنویسید. بهتر است دیسک‌ها را شماره‌گذاری کنید تا بعداً پیدا کردن فایل‌ها آسان باشد.</p><p>فایل‌های بسیار بزرگ، مثل یک ویدیوی چند گیگابایتی، روی سی‌دی جا نمی‌شوند.

اگر یک فایل واحد از ظرفیت دیسک بزرگ‌تر است، باید دیسک بزرگ‌تر یا فلش را انتخاب کنید. تقسیم‌کردن فایل با نرم‌افزار آرشیو ممکن است، اما گیرنده هم باید همه‌ی قطعه‌ها را داشته باشد تا آن را باز کند.</p>

<p>هر دیسک فهرستی از فایل‌هایش دارد که قالب آن را فایل سیستم تعیین می‌کند. دو قالب رایج در رایت معمولی UDF و ISO 9660 هستند.

انتخاب شما بین دو حالت رایت، در عمل نوع فایل سیستم را هم مشخص می‌کند و روی سازگاری با دستگاه‌های دیگر اثر مستقیم می‌گذارد.</p><p>حالت Live File System بر پایه‌ی UDF کار می‌کند. این قالب اجازه می‌دهد فایل‌ها را مثل فلش اضافه یا حذف کنید.

UDF ساختار مدرن‌تری دارد، اما پخش‌کننده‌های قدیمی و بعضی سیستم‌عامل‌های کهنه ممکن است نسخه‌ی مورد استفاده را نشناسند. به همین دلیل چنین دیسکی گاهی فقط روی ویندوزهای جدیدتر باز می‌شود.</p><p>حالت Mastered معمولاً ساختاری شبیه ISO 9660 با افزونه‌ی Joliet می‌سازد.

این ساختار قدیمی و بسیار فراگیر است و تقریباً همه‌ی پخش‌کننده‌ها و سیستم‌عامل‌ها آن را می‌خوانند. دلیل اینکه دیسک بسته‌شده روی دستگاه‌های مختلف بهتر کار می‌کند همین است.</p><p>افزونه‌ی Joliet اجازه می‌دهد نام فایل‌ها حروف یونیکد، از جمله فارسی، داشته باشد.

با این حال طول نام محدود است و حدود ۶۴ نویسه را پشتیبانی می‌کند.

اگر نام فایل‌هایتان بلند است، آن‌ها را قبل از رایت کوتاه کنید تا در دستگاه‌های دیگر ناقص نمایش داده نشوند.</p><p>برای دیسکی که قرار است روی رایانه‌ی تلویزیون، گیم‌کنسول یا پخش‌کننده‌ی خودرو استفاده شود، نام لاتین و کوتاه امن‌تر است.

بعضی دستگاه‌ها نام فارسی را به‌صورت علامت‌های نامفهوم نشان می‌دهند یا اصلاً فایل را نمی‌خوانند. اگر مطمئن نیستید، یک دیسک آزمایشی روی همان دستگاه امتحان کنید.</p><p>مک و لینوکس هر دو قالب را پشتیبانی می‌کنند.

بنابراین اگر دیسک را برای کاربران غیر ویندوز می‌فرستید، بیشتر مشکل از نسخه‌ی UDF یا نام فایل‌هاست و نه خود سیستم‌عامل.

در شک و تردید، حالت Mastered با نام‌های ساده بالاترین احتمال موفقیت را دارد.</p><p>در نهایت انتخاب ساده است: اگر دیسک فقط برای استفاده‌ی شخصی روی همان رایانه است و می‌خواهید بعداً فایل اضافه کنید، UDF راحت‌تر است.

اگر دیسک باید جای دیگری کار کند، قالب سازگارتر را انتخاب کنید و نام‌ها را قبل از رایت مرتب کنید.</p>

<p>یکی از رایج‌ترین دلایل رایت دیسک، ساخت دیسک نصب یا بازیابی ویندوز است. این کار با رایت معمولی فایل‌ها فرق دارد. اگر فایل ISO را مثل یک فایل عادی به درایو کپی کنید، دیسکی می‌سازید که فقط یک فایل بزرگ دارد و رایانه از روی آن راه‌اندازی نمی‌شود.

برای بوت‌شدن باید محتوای ایمیج روی دیسک نوشته شود.</p><p>راه درست این است که روی فایل ISO کلیک راست کنید و گزینه‌ی رایت ایمیج را بزنید تا ابزار داخلی ویندوز، ISO را به‌صورت ایمیج روی دیسک بنویسد.

پس از پایان، در پنجره‌ی دیسک باید پوشه‌هایی مثل sources و boot دیده شود. اگر فقط یک فایل ISO می‌بینید، دیسک بوت‌شدنی نیست.</p><p>حجم ایمیج را از قبل بررسی کنید. بعضی نسخه‌های ISO ویندوز از ظرفیت دی‌وی‌دی تک‌لایه بزرگ‌ترند و به دی‌وی‌دی دولایه نیاز دارند.

در این حالت درایو شما هم باید دولایه را پشتیبانی کند. اگر درایو یا دیسک مناسب ندارید، ساخت فلش بوت گزینه‌ی کم‌دردسرتری است.</p><p>برای بوت‌کردن، رایانه را خاموش و دیسک را در درایو بگذارید و سپس هنگام روشن‌شدن کلید منوی بوت را بزنید.

این کلید بین سازنده‌ها فرق می‌کند و معمولاً یکی از F12، F11، F8، F2 یا Esc است. نام درایو نوری را در فهرست پیدا کنید و Enter بزنید.

پیام فشردن یک کلید برای بوت را هم باید سریع تأیید کنید.</p><p>اگر رایانه دیسک را نمی‌بیند، تنظیمات UEFI یا Legacy را بررسی کنید. بعضی دیسک‌ها فقط در یکی از این دو حالت بوت می‌شوند. همچنین مطمئن شوید ترتیب بوت در بایوس درایو نوری را نادیده نمی‌گیرد.

تغییر این تنظیم‌ها را با دقت انجام دهید و مقدار قبلی را یادداشت کنید.</p><p>پیش از نصب، از اطلاعات مهم نسخه‌ی پشتیبان بگیرید. بوت‌شدن از دیسک نصب فقط راه‌اندازی را انجام می‌دهد، اما انتخاب اشتباه پارتیشن در مراحل بعد می‌تواند اطلاعات را پاک کند.

اگر هدف فقط تعمیر یا بازیابی است، گزینه‌ی Repair را انتخاب کنید و نه نصب تازه را.</p><p>همیشه ISO را از منبع رسمی مایکروسافت تهیه کنید. ایمیج‌های دست‌کاری‌شده می‌توانند بدافزار همراه داشته باشند.

پس از رایت هم بد نیست یک بار دیسک را روی رایانه‌ی آزمایشی بوت کنید تا مطمئن شوید قبل از نیاز واقعی سالم است.</p>

<p>رایت بدون پیام خطا همیشه به معنای دیسک سالم نیست. گاهی فایل‌ها ناقص نوشته می‌شوند و فقط وقتی به آن‌ها نیاز دارید متوجه می‌شوید.

چند دقیقه راستی‌آزمایی از این غافلگیری جلوگیری می‌کند، به‌خصوص اگر دیسک برای آرشیو، نصب سیستم یا تحویل به شخص دیگری است.</p><p>در ابزار رایت ایمیج ویندوز گزینه‌ای با عنوان Verify disc after burning وجود دارد.

با فعال‌کردن آن، ویندوز بعد از رایت دیسک را دوباره می‌خواند و درستی داده‌ها را بررسی می‌کند. این کار زمان رایت را تقریباً دو برابر می‌کند، اما برای دیسک‌های مهم ارزش دارد.</p><p>برای دیسک‌هایی که با File Explorer ساخته‌اید، چنین گزینه‌ی خودکاری در دسترس نیست.

راه ساده این است که دیسک را بیرون بیاورید، دوباره وارد کنید و تعداد فایل‌ها و حجم کل را از Properties با پوشه‌ی اصلی مقایسه کنید.

سپس چند فایل را باز کنید، به‌ویژه فایل‌های بزرگ یا آخرین فایل‌هایی که اضافه کرده‌اید.</p><p>برای فایل ISO می‌توانید پیش از رایت، مقدار هش آن را حساب کنید. در PowerShell دستور Get-FileHash را با مسیر فایل اجرا کنید.

اگر منبع دانلود مقدار SHA-256 رسمی را منتشر کرده باشد، دو عدد باید دقیقاً یکی باشند. هر تفاوت یعنی فایل ناقص دانلود شده یا دست‌کاری شده است.</p><p>توجه کنید که هش مربوط به خود فایل ISO است و نه محتوای دیسک رایت‌شده.

دیسک بوت‌شدنی شامل فایل ISO نیست، بلکه محتوای آن را دارد. بنابراین هش ISO فقط سلامت ورودی را تضمین می‌کند و برای سلامت خروجی باید از گزینه‌ی Verify یا آزمایش عملی استفاده کنید.</p><p>اگر دیسک در آزمایش خطا داد، قبل از رایت دوباره به علت فکر کنید.

دلیل ممکن است دیسک بی‌کیفیت، سرعت بالا، لنز کثیف یا فایل منبع خراب باشد. فقط تکرار همان کار با همان دیسک معمولاً نتیجه‌ی بهتری نمی‌دهد. اول دیسک را عوض کنید و سرعت را کم کنید.</p><p>برای دیسک‌های بسیار مهم، دو نسخه بسازید و هر دو را آزمایش کنید.

هزینه‌ی یک دیسک اضافه ناچیز است، اما از دست‌دادن تنها نسخه‌ی یک آرشیو یا دیسک نصب ممکن است زمان زیادی از شما بگیرد.</p>

<p>دیسک رایت‌شده برخلاف تصور بعضی افراد ماندگاری نامحدود ندارد. لایه‌ی رنگی دیسک‌های خانگی در گذر زمان و تحت گرما، رطوبت و نور تغییر می‌کند و ممکن است خوانایی کاهش یابد.

طول عمر دقیق به کیفیت دیسک و شرایط نگهداری بستگی دارد، پس اتکا به یک نسخه برای سال‌های طولانی ریسک دارد.</p><p>دیسک را همیشه از لبه‌ها یا سوراخ وسط بگیرید و به سطح براق دست نزنید. اثر انگشت و چربی می‌تواند خواندن را مختل کند.

دیسک‌ها را در قاب مخصوص یا پاکت نرم نگه دارید و از چیدن آن‌ها روی هم بدون محافظ خودداری کنید، چون خط‌وخش روی سطح ممکن است داده را ناخوانا کند.</p><p>برای نام‌گذاری از ماژیک دائمی با نوک نرم و فقط روی سطح برچسب دیسک استفاده کنید.

ماژیک‌های سخت یا خودکار ممکن است لایه‌ی محافظ را آسیب بزنند. برچسب‌های چسبی هم پیشنهاد نمی‌شوند، چون ممکن است با گذشت زمان جدا شوند یا تعادل چرخش دیسک را در درایو به هم بزنند.</p><p>محل نگهداری باید خشک، خنک و دور از آفتاب مستقیم باشد.

داخل خودرو، کنار پنجره یا نزدیک بخاری جای خوبی نیست. دیسک را عمودی در قاب نگه دارید تا تاب برنداشته باشد.

رطوبت زیاد هم می‌تواند به لایه‌های دیسک آسیب بزند، پس جای مرطوب مثل زیرزمین مناسب نیست.</p><p>اگر دیسک کثیف شد، آن را با پارچه‌ی نرم و بدون پرز تمیز کنید.

حرکت دست را از مرکز به سمت لبه‌ها بگیرید و نه به‌صورت دایره‌ای، چون خط‌های دایره‌ای می‌توانند مسیر خواندن را مختل کنند. از مواد شوینده‌ی قوی و حلال‌ها پرهیز کنید و اگر لازم شد، فقط کمی آب تمیز به کار ببرید.</p><p>برای اطلاعات مهم، دیسک را تنها نسخه‌ی پشتیبان نگیرید.

همان فایل‌ها را روی هارد خارجی یا حافظه‌ی ابری هم نگه دارید و هر چند وقت یک بار دیسک را آزمایش کنید.

اگر فایلی دیر باز شد یا درایو بارها تلاش کرد، فوراً اطلاعات را به دیسک یا رسانه‌ی تازه منتقل کنید.</p><p>در مجموع، دیسک خوب است، اما راه‌حل تنها نیست. با نگهداری درست و داشتن حداقل دو نسخه، ریسک از دست‌رفتن اطلاعات را بسیار کم می‌کنید.

هر چند سال یک بار فایل‌های مهم را به رسانه‌ی جدیدتر منتقل کنید.</p>