آموزش ایجاد شورتکات در ویندوز 7، 8 و 10

اگر هر روز بعد از روشن کردن رایانه سراغ چند برنامهٔ مشخص می‌روید، لازم نیست هر بار آیکن آن‌ها را پیدا کنید. ویندوز پوشه‌ای ویژه به نام Startup دارد. هر شورتکاتی که داخل این پوشه باشد، هنگام ورود شما به حساب کاربری خودکار اجرا می‌شود.

این قابلیت در ویندوز ۷، ۸ و ۱۰ وجود دارد و نیازی به نصب ابزار اضافه ندارد.

برای رسیدن به پوشه، کلیدهای Win+R را بزنید تا پنجرهٔ Run باز شود. سپس عبارت shell:startup را تایپ کنید و Enter بزنید. در ویندوز ۸ و ۱۰ پوشه بلافاصله باز می‌شود. در ویندوز ۷ هم معمولاً همین دستور جواب می‌دهد.

اگر جواب نداد، از مسیر Start ← All Programs ← Startup استفاده کنید و روی پوشه راست‌کلیک و Open را بزنید.

حالا شورتکات برنامهٔ موردنظر را بسازید و داخل این پوشه بکشید یا کپی کنید. دفعهٔ بعد که وارد ویندوز شوید، برنامه خودش باز می‌شود. این روش برای مرورگر، نرم‌افزار حسابداری، برنامهٔ پیام‌رسان یا حتی یک فایل متنی حاوی یادداشت‌های روزانه کاربرد دارد.

شورتکات یک پوشه هم کار می‌کند و پوشه را هنگام ورود باز می‌کند.

دستور shell:common startup پوشهٔ مشابهی را باز می‌کند که مخصوص همهٔ کاربران رایانه است. تغییر در این پوشه معمولاً به دسترسی مدیر نیاز دارد. اگر رایانه مشترک است، فقط در صورت لزوم از آن استفاده کنید، چون روی تک‌تک کاربران اثر می‌گذارد.

یک نکتهٔ مهم دربارهٔ سرعت وجود دارد. هر برنامه‌ای که همراه ویندوز بالا بیاید، مقداری حافظه و توان پردازنده مصرف می‌کند و زمان آمادهٔ شدن سیستم را بیشتر می‌کند. بهتر است فقط سه تا پنج برنامهٔ واقعاً ضروری را در این پوشه بگذارید.

برای حذف یک مورد، کافی است شورتکات را از همین پوشه پاک کنید. برنامهٔ اصلی دست‌نخورده می‌ماند و فقط اجرای خودکارش متوقف می‌شود. در ویندوز ۸ و ۱۰ می‌توانید موارد راه‌اندازی را در تب Startup مدیریت وظایف (Task Manager) هم ببینید و در صورت نیاز غیرفعال کنید.

برنامه‌هایی که دیر باز می‌شوند را می‌توان با شورتکاتی که حالت اجرا را Minimized گذاشته، بی‌سروصدا در پس‌زمینه شروع کرد.

برخی برنامه‌ها برای کار درست به دسترسی مدیر نیاز دارند. مثال‌هایش ابزارهای تنظیم سیستم، بعضی نرم‌افزارهای شبکه و برنامه‌هایی است که در پوشه‌های محافظت‌شده می‌نویسند. اگر هر بار باید روی آیکن راست‌کلیک و Run as administrator را انتخاب کنید، وقت زیادی تلف می‌شود.

می‌توانید این گزینه را برای همیشه روی خود شورتکات فعال کنید.

روی شورتکات راست‌کلیک و Properties را بزنید. در تب Shortcut دکمهٔ Advanced را بزنید. در پنجرهٔ باز شده تیک Run as administrator را بزنید و دو بار OK کنید. از این به بعد با هر بار دوبار کلیک روی شورتکات، برنامه با دسترسی بالا اجرا می‌شود.

تنظیم فقط روی همین شورتکات اعمال می‌شود و فایل اصلی برنامه تغییری نمی‌کند.

در این حالت ویندوز هر بار پنجرهٔ تأیید UAC را نشان می‌دهد و باید روی Yes بزنید. این پنجره یک لایهٔ حفاظتی است و نباید آن را برای راحتی خاموش کنید.

حذف کامل آن، هر برنامه‌ای را بدون پرسش با دسترسی بالا اجرا می‌کند و امنیت رایانه را به‌شدت پایین می‌آورد.

راه دیگر، تب Compatibility در Properties خود فایل اجرایی است. گزینهٔ Run this program as an administrator در آن تب همین کار را انجام می‌دهد، اما برای همهٔ راه‌اندازی‌های آن برنامه اعمال می‌شود، نه فقط یک شورتکات. اگر فقط یک شورتکات خاص را می‌خواهید، روش Advanced مناسب‌تر است.

یک میانبر کیبوردی هم برای مواقع اضطراری وجود دارد. نام برنامه را در جستجوی منوی Start تایپ کنید و به‌جای Enter ساده، ترکیب Ctrl+Shift+Enter را بزنید. برنامه با دسترسی مدیر باز می‌شود. این روش در ویندوز ۷ و ۱۰ جواب می‌دهد.

فقط برنامه‌هایی را با دسترسی مدیر اجرا کنید که منبعشان را می‌شناسید. برنامهٔ مخرب با این دسترسی می‌تواند فایل‌های سیستمی را تغییر دهد. اگر گزینهٔ Run as administrator در پنجرهٔ Advanced خاکستری بود، آن شورتکات به برنامهٔ اجرایی اشاره نمی‌کند. شورتکات پوشه‌ها و فایل‌های معمولی این قابلیت را ندارند.

شورتکات فقط برای باز کردن برنامه نیست. می‌توانید با آن دستورهای سیستمی را هم اجرا کنید. ویندوز ابزاری به نام shutdown دارد که با آن می‌توان خاموش کردن، راه‌اندازی مجدد و خروج از حساب را با یک دوبار کلیک انجام داد.

این روش در ویندوز ۷، ۸ و ۱۰ کار می‌کند و مخصوصاً وقتی منوی Start کند است، بسیار راحت است.

روی دسکتاپ راست‌کلیک کنید و New ← Shortcut را بزنید. در کادر مسیر، به‌جای نشانی برنامه، یکی از دستورهای زیر را بنویسید. برای خاموش شدن فوری shutdown /s /t 0 و برای ریستارت shutdown /r /t 0 را وارد کنید.

برای خروج از حساب کاربری shutdown /l و برای Hibernate دستور shutdown /h را بنویسید.

پارامتر t مدت انتظار را بر حسب ثانیه تعیین می‌کند. اگر shutdown /s /t 60 را بنویسید، رایانه یک دقیقه بعد خاموش می‌شود. در این فاصله اگر پشیمان شدید، دستور shutdown /a را در پنجرهٔ Run بزنید تا خاموشی لغو شود. می‌توانید برای همین لغو هم یک شورتکات جداگانه بسازید.

برای قفل کردن صفحه از دستور rundll32.exe user32.dll,LockWorkStation استفاده کنید. نتیجه همان قفل شدن با ترکیب Win+L است، ولی از طریق آیکن در دسترس قرار می‌گیرد. این گزینه برای کسانی که از میز کارشان زیاد دور می‌شوند مفید است.

مراقب پارامتر f باشید. این گزینه برنامه‌های باز را بدون پرسش می‌بندد و ممکن است کار ذخیره‌نشده از بین برود. اگر آن را اضافه نکنید، ویندوز مثل حالت عادی از شما می‌پرسد که برنامه‌های باز بسته شوند یا نه، و همین یک ایمنی مهم است.

پس از ساخت، یک نام روشن مثل «خاموش» یا «ریستارت» بدهید و آیکن مناسب انتخاب کنید. بهتر است این شورتکات‌ها را در جایی قرار ندهید که به‌اشتباه کلیک شود.

کنار هم گذاشتن آیکن خاموش و ریستارت روی دسکتاپ باعث اشتباه‌های ناخواسته می‌شود، پس آن‌ها را در یک پوشهٔ جداگانه نگه دارید.

آیکن شورتکات‌ها همیشه گویا نیستند. شورتکات یک فایل یا پوشه معمولاً آیکن عمومی دارد و تشخیص چند مورد شبیه به هم سخت می‌شود. ویندوز اجازه می‌دهد برای هر شورتکات آیکن جدا انتخاب کنید. این کار دسکتاپ را خواناتر می‌کند و پیدا کردن موارد پرکاربرد را سریع‌تر می‌سازد.

روی شورتکات راست‌کلیک و Properties را بزنید. در تب Shortcut دکمهٔ Change Icon را انتخاب کنید. اگر پیغامی دربارهٔ نبودن آیکن دیدید، OK بزنید. فهرستی از آیکن‌ها باز می‌شود که می‌توانید یکی را انتخاب کنید. با OK در هر دو پنجره، تغییر ثبت می‌شود.

برای دسترسی به مجموعهٔ بزرگ‌تر، دکمهٔ Browse را بزنید و فایل imageres.dll را از پوشهٔ System32 داخل ویندوز انتخاب کنید. این فایل ده‌ها آیکن آماده دارد، از جمله قفل، شبکه، پوشه‌های رنگی و نمادهای سیستمی. فایل shell32.dll هم مجموعهٔ قدیمی‌تری با آیکن‌های آشنا ارائه می‌دهد.

اگر طرح اختصاصی می‌خواهید، فایل با پسوند ico لازم است. تصویرهای PNG یا JPG مستقیم پذیرفته نمی‌شوند و باید ابتدا با یک مبدل آنلاین یا نرم‌افزار گرافیکی به ico تبدیل شوند.

برای کیفیت خوب، فایلی را انتخاب کنید که چند اندازه، از ۱۶ تا ۲۵۶ پیکسل، را در خود داشته باشد تا در نمایش‌های بزرگ و کوچک تار نشود.

فایل آیکن را در پوشه‌ای ثابت نگه دارید، مثلاً پوشه‌ای به نام Icons در Documents. اگر بعدها آن را جابه‌جا یا حذف کنید، شورتکات به آیکن پیش‌فرض برمی‌گردد یا آیکن سفید نشان می‌دهد. این مشکل بسیار رایج است.

گاهی بعد از تغییر، آیکن قدیمی هنوز دیده می‌شود. دلیلش حافظهٔ نهان آیکن‌ها در Explorer است. راه ساده این است که یک بار از حساب کاربری خارج و دوباره وارد شوید یا Explorer را از مدیریت وظایف ری‌استارت کنید.

این تغییر فقط ظاهر شورتکات را عوض می‌کند و روی فایل اصلی اثری ندارد.

فیلد Target در Properties شورتکات فقط محل برنامه را نگه نمی‌دارد. بعد از مسیر برنامه می‌توانید پارامتر هم بنویسید و رفتار اجرا را تغییر دهید. با این کار از یک برنامه چند شورتکات با رفتارهای مختلف می‌سازید، بدون اینکه چیزی نصب کنید.

مثال مشهور، مرورگر است. اگر انتهای Target مرورگر گوگل کروم عبارت --incognito را اضافه کنید، شورتکات پنجرهٔ ناشناس باز می‌کند. در Microsoft Edge پارامتر -inprivate و در فایرفاکس -private-window همین کار را می‌کند. بین مسیر برنامه و پارامتر یک فاصله بگذارید.

اگر مسیر برنامه فاصله دارد، مثل پوشهٔ Program Files، آن را داخل گیومه قرار دهید و پارامتر را بیرون از گیومه بنویسید. در غیر این صورت ویندوز مسیر را اشتباه تفسیر می‌کند و پیغام خطا می‌دهد. این رایج‌ترین اشتباه هنگام ویرایش Target است و همیشه ابتدا باید بررسی شود.

می‌توانید بعد از نام مرورگر آدرس یک سایت را هم بنویسید. در این حالت دوبار کلیک روی شورتکات، همان سایت را مستقیماً باز می‌کند. برای کار روزانه، می‌توانید برای هر سایت پرکاربرد یک شورتکات بسازید و نام و آیکن مناسب بدهید.

فیلد Start in، پوشه‌ای را تعیین می‌کند که برنامه به‌عنوان محل کار خود می‌شناسد. بعضی برنامه‌ها فایل‌های جانبی را نسبت به همین پوشه پیدا می‌کنند. اگر برنامه‌ای بدون این مقدار خطای نبودن فایل می‌دهد، آن را برابر پوشهٔ نصب برنامه قرار دهید.

فیلد Run هم سه حالت دارد: Normal window، Minimized و Maximized. انتخاب Minimized برای برنامه‌های راه‌اندازی خودکار مفید است، چون پنجره روی کارتان باز نمی‌شود. حالت Maximized هم برای برنامه‌هایی که همیشه تمام صفحه لازم دارند مناسب است. پارامترهای هر برنامه متفاوت است، پس مستندات همان برنامه را نگاه کنید.

دسکتاپی که پر از آیکن باشد کارایی را پایین می‌آورد. راه بهتر این است که شورتکات‌های پرکاربرد را به تسک‌بار یا منوی Start پین کنید و بقیه را در پوشه‌های گروهی نگه دارید. به این ترتیب هر مورد یک جای ثابت دارد و پیدا کردنش سریع می‌شود.

روی شورتکات برنامه یا خود برنامه راست‌کلیک کنید و Pin to taskbar را بزنید. آیکن در نوار پایین می‌ماند، حتی اگر برنامه بسته شود. گزینهٔ Pin to Start هم آن را در منوی Start ویندوز ۷ و ۱۰ یا صفحهٔ Start ویندوز ۸ قرار می‌دهد.

شورتکات پوشه‌ها مستقیم به تسک‌بار پین نمی‌شوند.

برای پین کردن یک پوشه روی تسک‌بار، یک شورتکات جدید بسازید. در Target ابتدا explorer.exe و بعد از یک فاصله مسیر پوشه را بنویسید. حالا این شورتکات را می‌توانید پین کنید و مثل یک برنامه رفتار می‌کند.

این ترفند برای پوشه‌هایی که هر روز لازم دارید، مثل پروژه‌های جاری، بسیار کاربردی است.

یک مزیت کم‌شناخته: برنامه‌های پین‌شده روی تسک‌بار با ترکیب Win و عدد از یک تا نه اجرا می‌شوند. اولین برنامه با Win+1، دومی با Win+2 و همین‌طور تا آخر. اگر مرتب‌سازی را با کشیدن آیکن‌ها تنظیم کنید، بدون ماوس هم به برنامه‌ها دسترسی دارید.

روی دسکتاپ راست‌کلیک کنید و از منوی View گزینه‌های Auto arrange icons و Align icons to grid را فعال کنید تا آیکن‌ها مرتب بمانند. با Show desktop icons هم می‌توانید همه را موقتاً پنهان کنید. کلید Win+D نیز همهٔ پنجره‌ها را کنار می‌زند و دسکتاپ را نشان می‌دهد.

در نهایت، یک پوشه به نام مثلاً «میانبرها» بسازید و شورتکات‌های کم‌استفاده را داخلش بریزید. فراموش نکنید که پاک کردن شورتکات، فایل یا برنامهٔ اصلی را حذف نمی‌کند. فلش کوچک گوشهٔ آیکن نشان می‌دهد که با شورتکات سروکار دارید، نه با خود فایل.

با این حال قبل از حذف، یک بار گزینهٔ Open file location را بزنید تا مطمئن شوید به کجا اشاره می‌کند.