آموزش سفارشی سازی ویندوز 10 به صورت کامل

برای سفارشی‌سازی ویندوز 10 کافیست مسیر Settings > Personalization را باز کنین. از همین‌جا پس‌زمینه، رنگ‌ها، تم، صفحه قفل، منوی Start، نوار وظیفه و فونت‌ها را عوض می‌کنین. این روش رسمی و امن‌ترین راه است و نرم‌افزار اضافه نمی‌خواهد. هر بخش را جداگانه توضیح می‌دهیم.

در چند دقیقه ظاهر سیستم را مطابق سلیقه‌تان می‌سازین.

قبل از شروع، یک هشدار مهم داریم. مایکروسافت پشتیبانی عمومی ویندوز 10 را در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵ (۲۲ مهر ۱۴۰۴) پایان داد. آخرین نسخه، یعنی 22H2، دیگر به‌روزرسانی امنیتی رایگان نمی‌گیرد. فقط برنامه ESU با شرایط محدود در دسترس است.

پس ماندن روی ویندوز 10 بدون به‌روزرسانی امنیتی، ریسک واقعی دارد.

نوار وظیفه بیشترین تغییر را به شما می‌دهد. با راست‌کلیک و انتخاب Taskbar settings می‌تونین آن را خودکار مخفی کنین، دکمه‌ها را کوچک کنین یا قفلش کنین. Task View، جستجو و News and Interests را هم خاموش می‌کنین. اسم آخری بعدها Widgets شد. همه این تغییرات برگشت‌پذیرند.

اگر به ویندوز 11 فکر می‌کنین، اول سخت‌افزارتان را بررسی کنین. رایانه باید TPM 2.0، Secure Boot و پردازنده سازگار داشته باشد. بسیاری از رایانه‌های قدیمی این شرایط را ندارند. پس قبل از ارتقا، سازگاری را چک کنین. در ادامه، قدم‌به‌قدم هر دو مسیر را مرور می‌کنیم.

نکات کلیدی این مقاله:

پایان پشتیبانی ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵ ویندوز 10 نسخه 22H2 دیگر به‌روزرسانی امنیتی رایگان نمی‌گیرد
Settings > Personalization امن‌ترین مسیر رسمی برای تغییر پس‌زمینه، رنگ، تم و نوار وظیفه
TPM 2.0 و Secure Boot حداقل‌های لازم برای ارتقا به ویندوز 11

مقدمه: سفارشی‌سازی ویندوز 10 چیست و چرا مهم است؟

سفارشی‌سازی ویندوز 10 یعنی ظاهر و رفتار سیستم رو با سلیقه و نیاز خودتون هماهنگ کنین. پس‌زمینه، رنگ‌ها، نوار وظیفه، منوی Start و تم‌ها همه جزو این کار هستن. بیشترش هم بدون نصب هیچ برنامه اضافه‌ای شدنیه.

سفارشی‌سازی دقیقاً یعنی چی؟

ویندوز از همون روز اول با یک ظاهر پیش‌فرض میاد. این ظاهر برای همه کاربرها یکسانه. ولی شما ممکنه طراح باشین یا برنامه‌نویس یا دانشجو. هر کدوم از این‌ها چیدمان و ابزار متفاوتی لازم دارن.

سفارشی‌سازی دو لایه داره. لایه اول، تغییرات ظاهری مثل تصویر زمینه و رنگ پنجره‌هاست. لایه دوم، تغییرات کاربردی مثل پین‌کردن برنامه‌ها، تنظیم آیکن‌های سیستم و مرتب‌کردن میانبرهاست.

چرا ارزش وقت گذاشتن داره؟

برنامه‌های پرکاربردتون با یک کلیک در دسترسن.
چشم‌تون با حالت تاریک و رنگ مناسب کمتر خسته می‌شه.
محیط کار مرتب‌تر، تمرکز بیشتری می‌ده.
سیستم شبیه خودتون می‌شه، نه شبیه همه.

یک نکته مهم هم داریم. ویندوز 10 دیگه پشتیبانی امنیتی عمومی نداره. برای همین، قبل از هر تغییری باید وضعیت امنیت سیستم‌تون رو بدونین. بخش بعدی دقیقاً همین رو توضیح می‌ده.

توی این راهنما قدم‌به‌قدم جلو می‌ریم. اول سراغ تنظیمات رسمی می‌ریم. بعد نوار وظیفه، منوی Start و تم‌ها رو بررسی می‌کنیم. آخرش هم ابزارهای جانبی، نکات ایمنی و راه برگشت به حالت اولیه رو می‌بینیم.

دسکتاپ ویندوز 10 با تم سفارشی و نوار وظیفه مرتب — یک دسکتاپ ویندوز 10 بعد از سفارشی‌سازی

مقدمه: سفارشی‌سازی ویندوز 10 چیست و چرا مهم است؟

هشدار مهم: پایان پشتیبانی ویندوز 10 و پیامدهای امنیتی آن

مایکروسافت پشتیبانی عمومی ویندوز 10 رو در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵ (۲۲ مهر ۱۴۰۴) تموم کرد. از اون تاریخ، کاربرهای خانگی به‌روزرسانی امنیتی رایگان دریافت نمی‌کنن. آخرین نسخه هم 22H2 هست و نسخه جدیدتری نمیاد.

یعنی چی که پشتیبانی تموم شده؟

سیستم شما روشن می‌شه و برنامه‌ها اجرا می‌شن. ولی هر حفره امنیتی جدید که پیدا بشه، دیگه وصله رسمی نمی‌گیره. مهاجم‌ها دقیقاً دنبال همین سیستم‌های وصله‌نشده‌ان.

برنامه ESU یا «به‌روزرسانی‌های امنیتی گسترش‌یافته» فقط برای مدت محدود و با شرایط خاص ارائه شد. بازه ویژه کاربران خانگی هم تا مهر ۱۴۰۵ بود و الان تموم شده. نسخه سازمانی ESU تا سال ۲۰۲۸ ادامه داره و پولیه.

خطرهای واقعی چیه؟

بدافزار و باج‌افزار از حفره‌های وصله‌نشده وارد می‌شن.
برنامه‌های جدید کم‌کم از ویندوز 10 پشتیبانی نمی‌کنن.
مرورگرها و آنتی‌ویروس‌ها هم آخرش پشتیبانی رو قطع می‌کنن.
بانکداری اینترنتی روی سیستم ناامن ریسک بالایی داره.

پس باید چیکار کنیم؟

بهترین راه، ارتقا به ویندوز 11 هست. اگه سخت‌افزارتون اجازه نمی‌ده، چند اصل ساده رو رعایت کنین:

مرورگر و آنتی‌ویروس رو همیشه به‌روز نگه دارین.
از حساب کاربری معمولی استفاده کنین، نه ادمین.
از اطلاعات مهم نسخه پشتیبان بگیرین.
روی این سیستم کارهای بانکی حساس انجام ندین.

سفارشی‌سازی ظاهر ویندوز 10 هنوز ممکنه و خطری نداره. فقط یادتون باشه که ظاهر قشنگ جای امنیت رو نمی‌گیره.

هشدار مهم: پایان پشتیبانی ویندوز 10 و پیامدهای امنیتی آن

ارتقا به ویندوز 11: شرایط و پیش‌نیازها

برای نصب ویندوز 11 به پردازنده 64 بیتی سازگار، حداقل 4 گیگابایت رم، 64 گیگابایت حافظه، TPM نسخه 2.0 و Secure Boot نیاز دارین. بسیاری از سیستم‌های قدیمی همین دو مورد آخر رو ندارن و ارتقا براشون ممکن نیست.

حداقل‌های رسمی

پردازنده: حداقل دو هسته و فرکانس 1 گیگاهرتز، از لیست رسمی مایکروسافت.
رم: 4 گیگابایت یا بیشتر.
حافظه: 64 گیگابایت فضای ذخیره‌سازی.
سیستم‌عامل پایه: UEFI با قابلیت Secure Boot.
امنیت: TPM 2.0.
کارت گرافیک: سازگار با DirectX 12.

به‌طور معمول پردازنده‌های اینتل نسل هشتم به بعد و AMD رایزن 2000 به بالا از لیست سازگار هستن.

چطور بفهمیم سیستممون سازگاره؟

برنامه PC Health Check رو از سایت مایکروسافت نصب کنین.
روی Check now بزنین.
اگه پیام سازگاری دیدین، ادامه بدین.
اگه خطا داد، پیام رو بخونین. معمولاً به TPM یا Secure Boot اشاره می‌کنه.

گاهی TPM روی مادربرد هست ولی توی بایوس خاموشه. وارد بایوس بشین و گزینه‌هایی مثل fTPM یا PTT رو فعال کنین.

قبل از ارتقا چیکار کنیم؟

از فایل‌های مهم نسخه پشتیبان بگیرین. بعد از Settings > Update & Security وارد Windows Update بشین و ببینین پیشنهاد ارتقا اومده یا نه. اگه نظر دارین بعداً خودتون به‌روزرسانی‌ها رو کنترل کنین، راهنمای غیرفعال کردن آپدیت خودکار ویندوز 11 به دردتون می‌خوره.

سفارشی‌سازی با تنظیمات رسمی (Settings > Personalization)

امن‌ترین راه سفارشی‌سازی، بخش Personalization در تنظیمات ویندوزه. روی دسکتاپ راست‌کلیک کنین و Personalize رو بزنین. از اونجا پس‌زمینه، رنگ‌ها، تم، صفحه قفل، منوی Start و نوار وظیفه رو تغییر می‌دین.

مراحل ورود به تنظیمات

کلیدهای Win + I رو همزمان بزنین.
روی Personalization کلیک کنین.
از منوی سمت راست بخش دلخواه رو انتخاب کنین.

بخش‌های اصلی

Background: تصویر، رنگ ساده یا نمایش اسلاید.
Colors: رنگ تأکید، حالت روشن یا تاریک و شفافیت.
Lock screen: تصویر قفل و برنامه‌هایی که اطلاعاتشون نمایش داده می‌شه.
Themes: ذخیره و تعویض مجموعه تنظیمات.
Fonts: مدیریت فونت‌های نصب‌شده.

چند توصیه کاربردی

اگه شب‌ها زیاد کار می‌کنین، توی Colors حالت Dark رو انتخاب کنین. چشم‌تون کمتر اذیت می‌شه. برای تصویر زمینه هم عکس ساده بهتره، چون آیکن‌ها خواناتر می‌مونن.

فعال‌کردن Transparency effects قشنگه، ولی روی سیستم‌های ضعیف کمی سنگینی ایجاد می‌کنه. اگه سیستم کند شد، اون رو خاموش کنین.

اگه دنبال دسترسی سریع به تنظیمات پنهان هستین، حالت God Mode در ویندوز همه تنظیمات رو توی یک پوشه جمع می‌کنه.

صفحه Personalization در تنظیمات ویندوز 10

شخصی‌سازی نوار وظیفه (Taskbar) مرحله به مرحله

برای شخصی‌سازی نوار وظیفه، روی فضای خالی اون راست‌کلیک کنین و Taskbar settings رو بزنین. از همونجا می‌تونین نوار رو مخفی کنین، دکمه‌ها رو کوچک کنین، جای نوار رو عوض کنین و آیکن‌های سیستمی رو مدیریت کنین.

تنظیمات پایه

روی نوار وظیفه راست‌کلیک کنین.
Taskbar settings رو انتخاب کنین.
گزینه Lock the taskbar رو برای تغییر چیدمان خاموش کنین.
اگه صفحه کوچیکی دارین، Use small taskbar buttons رو روشن کنین.
برای فضای بیشتر، Automatically hide the taskbar رو فعال کنین.

پین‌کردن برنامه‌ها

برنامه رو از منوی Start پیدا کنین. راست‌کلیک کنین و Pin to taskbar رو بزنین. برای برداشتن هم همین مسیر رو برین و Unpin from taskbar رو انتخاب کنین. می‌تونین آیکن‌ها رو با کشیدن جابه‌جا کنین.

خاموش‌کردن موارد اضافه

دکمه Task View رو از منوی راست‌کلیک نوار برداریم.
کادر جستجو رو به آیکن کوچک یا Hidden تبدیل کنیم.
بخش News and Interests (که بعدها اسمش Widgets شد) رو خاموش کنیم.
آیکن‌هایی که لازم ندارین رو از Select which icons appear on the taskbar حذف کنیم.

یک نکته درباره موقعیت هم داریم. نوار وظیفه رو می‌شه به چپ، راست یا بالای صفحه برد. روی مانیتورهای عریض، قرار دادنش کنار صفحه فضای عمودی بیشتری می‌ده.

تنظیمات نوار وظیفه ویندوز 10 — صفحه Taskbar settings در ویندوز 10

تنظیم و مرتب‌سازی منوی Start و کاشی‌ها

منوی Start رو با پین‌کردن کاشی‌ها (Live Tiles)، گروه‌بندی اون‌ها و تنظیمات Settings > Personalization > Start شخصی‌سازی می‌کنین. می‌تونین برنامه‌های پرکاربرد رو نمایش بدین یا مخفی کنین و پوشه‌های دلخواه رو کنار دکمه پاور بذارین.

پین‌کردن و برداشتن کاشی

منوی Start رو باز کنین.
روی برنامه مورد نظر راست‌کلیک کنین.
Pin to Start رو بزنین.
برای برداشتن، روی کاشی راست‌کلیک و Unpin from Start رو انتخاب کنین.

گروه‌بندی کاشی‌ها

کاشی‌ها رو با کشیدن کنار هم بذارین تا گروه تشکیل بشه. بالای هر گروه می‌تونین اسم بذارین، مثلاً «کار» یا «سرگرمی». این کار پیدا کردن برنامه‌ها رو خیلی راحت‌تر می‌کنه.

با راست‌کلیک روی هر کاشی، More و بعد Resize اندازه رو عوض می‌کنین. برای کاشی‌های اطلاعاتی مثل هواشناسی، اندازه بزرگ‌تر مفیده. برای بقیه، کوچیک کافیه.

تنظیمات پیشرفته‌تر

گزینه Show most used apps رو خاموش کنین تا فهرست شلوغ نشه.
با Use Start full screen منوی تمام‌صفحه داشته باشین.
توی Choose which folders appear on Start پوشه‌هایی مثل Documents و Downloads رو اضافه کنین.
Live Tile رو برای برنامه‌های بی‌مصرف خاموش کنین تا سیستم سبک‌تر بشه.

اگه کاشی‌ها رو دوست ندارین، می‌تونین همه رو Unpin کنین و فقط فهرست برنامه‌ها رو نگه دارین. این منوی Start ساده‌تر و شبیه نسخه‌های قدیمی می‌شه.

نصب و تعویض تم‌ها: روش رسمی و غیررسمی

روش رسمی نصب تم، Microsoft Store هست. از مسیر Settings > Personalization > Themes روی «Get more themes in Microsoft Store» بزنین، تم دلخواه رو دانلود و Apply کنین. روش غیررسمی به ابزار جانبی نیاز داره و ریسک بیشتری داره.

روش رسمی، گام به گام

Win + I رو بزنین و وارد Personalization بشین.
بخش Themes رو باز کنین.
روی Get more themes in Microsoft Store کلیک کنین.
تم مورد نظر رو انتخاب و Get رو بزنین.
بعد از دانلود، Launch و سپس تم رو از لیست انتخاب کنین.

هر تم معمولاً شامل چند تصویر زمینه، رنگ تأکید و گاهی صدا و نشانگر ماوس هست. می‌تونین تنظیمات یک تم رو تغییر بدین و با Save theme ذخیره کنین.

روش غیررسمی

تم‌های غیررسمی معمولاً فایل .theme یا .msstyles هستن. برای اجرای اون‌ها اغلب به ابزارهایی مثل UxStyle یا SecureUxTheme نیاز دارین. این ابزارها فایل‌های سیستمی رو دست می‌زنن.

قبل از نصب تم غیررسمی

یک نقطه بازیابی (Restore Point) بسازین.
فقط از منابع معتبر دانلود کنین.
فایل رو با آنتی‌ویروس اسکن کنین.
اگه تم با نسخه ویندوزتون سازگار نیست، اصلاً نصب نکنین.

یادتون باشه که بعد از هر به‌روزرسانی بزرگ ویندوز، تم‌های غیررسمی ممکنه خراب بشن. در این حالت به تم پیش‌فرض برگردین و دوباره نصب کنین.

ابزارهای شخص ثالث برای سفارشی‌سازی پیشرفته

برای سفارشی‌سازی فراتر از تنظیمات رسمی، چند ابزار معتبر وجود داره: PowerToys برای ابزارهای کاربردی، Rainmeter برای ویجت، TranslucentTB برای نوار شفاف، StartAllBack و Open-Shell برای منوی Start و Winaero Tweaker برای تنظیمات پنهان.

امن‌ترین گزینه: PowerToys

Microsoft PowerToys ابزار رسمی و متن‌بازه. FancyZones پنجره‌ها رو توی قالب‌های دلخواه می‌چینه. PowerToys Run جستجوی سریع می‌ده. Color Picker رنگ هر نقطه صفحه رو برمی‌داره. Keyboard Manager هم کلیدها رو دوباره نگاشت می‌کنه.

ابزارهای ظاهری

Rainmeter: ویجت و اسکین دسکتاپ، مثل ساعت و مصرف رم.
TranslucentTB: نوار وظیفه رو شفاف یا محو می‌کنه.
StartAllBack و Open-Shell: منوی Start رو به شکل دلخواه برمی‌گردونن.
Wallpaper Engine: والپیپر زنده، ولی پولیه.

ابزارهای تنظیمات پنهان

Ultimate Windows Tweaker ساخته The Windows Club هست و برای ویندوز 10 نسخه جداگانه داره. Winaero Tweaker هم گزینه‌های مخفی ویندوز رو توی یک پنجره جمع می‌کنه. تعداد دقیق ترفندهای هر نسخه رو از سایت سازنده چک کنین.

قبل از نصب هر ابزار این چند مورد رو بررسی کنین:

فقط از سایت رسمی سازنده دانلود کنین.
نسخه سازگار با ویندوز 10 رو انتخاب کنین.
یک نقطه بازیابی بسازین.
بعد از نصب، عملکرد سیستم رو چند روز زیر نظر بگیرین.

نسخه‌های کرک‌شده این ابزارها ریسک بدافزار دارن. اگه ابزاری پولیه، یا نسخه رایگان رسمی رو استفاده کنین یا بهش نیاز ندارین.

مزایای سفارشی‌سازی ویندوز و تأثیر آن بر بهره‌وری

سفارشی‌سازی درست، دسترسی به برنامه‌ها رو سریع‌تر می‌کنه، فشار بصری رو کم می‌کنه و محیط کار رو منظم‌تر نشون می‌ده. نتیجه‌اش تمرکز بیشتر و وقت کمتری هست که صرف پیدا کردن چیزها می‌شه.

مزایای مشخص

سرعت دسترسی: برنامه‌های روزانه با یک کلیک باز می‌شن.
راحتی چشم: حالت تاریک و رنگ‌های ملایم خستگی رو کم می‌کنن.
نظم ذهنی: دسکتاپ و منوی Start مرتب، حواس‌پرتی رو کم می‌کنه.
تناسب با کار: هر شغلی چیدمان خودش رو می‌خواد.

اثر روی بهره‌وری

فرض کنین روزی ۲۰ بار برای پیدا کردن یک برنامه، ۱۰ ثانیه وقت می‌ذارین. این یعنی بیش از سه دقیقه در روز و بیش از ۱۰ ساعت در سال. پین‌کردن درست همین رو تقریباً صفر می‌کنه.

ابزارهایی مثل FancyZones هم کار با چند پنجره رو راحت می‌کنن. برنامه‌نویس‌ها و طراح‌ها بیشترین سود رو می‌برن.

اثر روی عملکرد سیستم

بعضی تغییرات سیستم رو سبک‌تر می‌کنن. خاموش کردن افکت شفافیت و Live Tile مصرف منابع رو کم می‌کنه. در مقابل، ویجت‌های زنده و والپیپر متحرک رم و پردازنده مصرف می‌کنن.

اگه سیستم‌تون ضعیفه، سراغ تغییرات سبک برین. برای بهبود سرعت هم می‌تونین از قابلیت ReadyBoost در ویندوز 10 استفاده کنین. مثلاً روی سیستمی با هارد معمولی، حس سرعت فرق می‌کنه.

نکات ایمنی و هشدارها پیش از اعمال تغییرات

قبل از هر تغییر جدی، یک نقطه بازیابی بسازین، از اطلاعات مهم نسخه پشتیبان بگیرین و فقط از منابع رسمی دانلود کنین. این سه کار ساده، بیشتر مشکلات سفارشی‌سازی رو قبل از شروع خنثی می‌کنن.

ساخت نقطه بازیابی

توی منوی Start عبارت «Create a restore point» رو جستجو کنین.
روی درایو C کلیک و Configure رو بزنین.
گزینه Turn on system protection رو فعال کنین.
برگردین و Create رو بزنین.
یک اسم مشخص مثل «قبل از تم» بذارین.

هشدارهای مهم

نرم‌افزار کرک‌شده یا تم‌های ناشناس ممکنه بدافزار داشته باشن.
ویرایش رجیستری بدون دانش کافی می‌تونه سیستم رو از کار بندازه.
ابزارهایی که فایل‌های سیستمی رو تغییر می‌دن، ریسک بیشتری دارن.
چند ابزار مشابه رو همزمان نصب نکنین.

فضای دیسک و منابع

تم‌ها و تصاویر زمینه حجم می‌گیرن. اگه فضای درایو C کمه، قبلش مشکل رو حل کنین. راهنمای رفع مشکل low disk space در ویندوز کمکتون می‌کنه.

یک اصل کلی هم داریم: هر بار فقط یک تغییر بدین. اگه مشکلی پیش اومد، دقیقاً می‌دونین کار کدوم تغییر بوده. تغییرات رو دسته‌ای انجام ندین.

یادتون باشه که ویندوز 10 دیگه وصله امنیتی رایگان نمی‌گیره. بنابراین از ابزارهای ناشناس که دسترسی بالا می‌خوان، کاملاً دوری کنین.

رفع مشکلات رایج و بازگشت به تنظیمات پیش‌فرض

اگه بعد از سفارشی‌سازی مشکلی پیش اومد، ساده‌ترین راه برگشت، انتخاب تم پیش‌فرض Windows از بخش Themes هست. برای مشکلات جدی‌تر، ابزار آخر System Restore و نقطه بازیابی قبلی شماست.

برگشت به تم پیش‌فرض

Win + I و بعد Personalization رو باز کنین.
وارد Themes بشین.
تم Windows یا Windows (light) رو انتخاب کنین.
اگه ابزار جانبی نصب کردین، از Apps & features حذفش کنین.

استفاده از System Restore

توی Start عبارت «Create a restore point» رو جستجو کنین.
روی System Restore بزنین.
نقطه بازیابی قبل از تغییر رو انتخاب کنین.
مراحل رو تأیید کنین و صبر کنین سیستم ری‌استارت بشه.

مشکلات متداول

نوار وظیفه ناپدید شد: Explorer رو از Task Manager ری‌استارت کنین.
فونت‌ها به هم ریخت: تم پیش‌فرض رو انتخاب و سیستم رو ری‌استارت کنین.
برنامه‌ای باز نمی‌شه: ممکنه فایل‌های سیستمی آسیب دیده باشن. اگه با خطای 0xc000007b مواجه شدین، راهنمای اختصاصی‌اش رو ببینین.
تاچ‌پد یا درایور مشکل پیدا کرد: به‌روزرسانی درایور معمولاً کافیه. برای تاچ‌پد، تنظیمات تاچ‌پد لپ‌تاپ رو چک کنین.

اگه هیچ‌کدوم جواب نداد، از گزینه Reset this PC در Settings > Update & Security > Recovery استفاده کنین. گزینه Keep my files فایل‌های شخصی رو نگه می‌داره. قبلش حتماً نسخه پشتیبان بگیرین.

جمع‌بندی و توصیه نهایی

سفارشی‌سازی ویندوز 10 با تنظیمات رسمی ساده و امنه، اما از آنجا که پشتیبانی این ویندوز تموم شده، بهترین توصیه ارتقا به ویندوز 11 در صورت سازگاری سخت‌افزاره. تغییرات ظاهری رو همیشه با نقطه بازیابی شروع کنین.

خلاصه مسیر پیشنهادی

اول بررسی کنین سیستم‌تون برای ویندوز 11 سازگاره یا نه.
یک نقطه بازیابی و نسخه پشتیبان بسازین.
از تنظیمات رسمی Personalization شروع کنین.
نوار وظیفه و منوی Start رو مرتب کنین.
اگه لازم شد، فقط ابزارهای معتبر مثل PowerToys رو اضافه کنین.

توصیه نهایی

زیاده‌روی نکنین. یک دسکتاپ ساده و منظم از یک دسکتاپ پر از ویجت و افکت بهتره. هدف اینه که کارتون راحت‌تر بشه، نه اینکه سیستم کند و ناپایدار بشه.

به‌روز بودن مرورگر، آنتی‌ویروس و برنامه‌ها از قشنگی ظاهر مهم‌تره. اگه هنوز روی ویندوز 10 مونده‌این، برنامه ارتقاتون رو عقب نندازین.

قدم بعدی

اگه می‌خواین سیستم‌تون رو حرفه‌ای‌تر مدیریت کنین، قابلیت‌هایی مثل هایبرنیت در ویندوز رو هم یاد بگیرین. تنظیم درست این گزینه‌ها مصرف انرژی و زمان بوت رو بهتر می‌کنه.

حالا نوبت شماست. امروز یک تغییر کوچیک انجام بدین، مثلاً پین‌کردن پنج برنامه پرکاربرد، و تأثیرش رو توی یک هفته ببینین.

چند میزکار روی یک مانیتور: مدیریت پنجره‌ها با دسکتاپ‌های مجازی

اگر هم‌زمان با مرورگر، ایمیل، فایل‌های کاری و برنامه‌های سرگرمی کار می‌کنید، نوار وظیفه خیلی زود شلوغ می‌شود. ویندوز 10 برای این مشکل قابلیتی دارد که کمتر کسی سراغش می‌رود: دسکتاپ‌های مجازی. هر دسکتاپ مجازی یک میزکار مستقل است که مجموعه‌ای از پنجره‌ها را جدا از بقیه نگه می‌دارد.

برای ساخت دسکتاپ جدید کلیدهای Win+Tab را بزنید و روی گزینه New desktop در بالای صفحه کلیک کنید. میان‌بر سریع‌تر آن Win+Ctrl+D است. برای جابه‌جایی میان دسکتاپ‌ها از Win+Ctrl+Left و Win+Ctrl+Right استفاده کنید. برای بستن دسکتاپ فعلی هم Win+Ctrl+F4 را بزنید.

پنجره‌های دسکتاپ بسته‌شده از بین نمی‌روند. ویندوز آن‌ها را به دسکتاپ مجاور منتقل می‌کند، پس نگران از دست رفتن کار نباشید.

چیدمان پیشنهادی ساده است. یک دسکتاپ را برای کار اصلی بگذارید: ویرایشگر، اکسل و پیام‌رسان کاری. دسکتاپ دوم را به موارد شخصی مثل شبکه‌های اجتماعی و موسیقی اختصاص دهید. دسکتاپ سوم می‌تواند برای آموزش و مطالعه باشد.

با این تفکیک، تمرکز شما کمتر به هم می‌خورد و Alt+Tab هم فهرست کوتاه‌تری نشان می‌دهد.

برای انتقال یک پنجره به دسکتاپ دیگر، وارد Task View شوید و پنجره را روی دسکتاپ مقصد بکشید. روش دیگر این است که در همان صفحه روی پنجره راست‌کلیک کنید و گزینه Move to را بزنید.

اگر می‌خواهید برنامه‌ای روی همه دسکتاپ‌ها دیده شود، گزینه Show this window on all desktops را انتخاب کنید.

رفتار نوار وظیفه را هم می‌توانید تنظیم کنید. به مسیر Settings > System > Multitasking بروید. در بخش Virtual desktops مشخص می‌کنید نوار وظیفه پنجره‌های همه دسکتاپ‌ها را نشان دهد یا فقط دسکتاپ فعلی را. همین گزینه برای Alt+Tab هم وجود دارد.

اگر دسکتاپ‌ها را برای جداسازی کامل کارها می‌خواهید، گزینه «فقط دسکتاپ فعلی» بهتر است.

چند محدودیت را هم بدانید. در ویندوز 10 نمی‌توان برای هر دسکتاپ تصویر زمینه جداگانه گذاشت. پنجره‌های باز هم پس از خاموش‌کردن رایانه حفظ نمی‌شوند و باید دوباره باز شوند.

با این حال، برای کسی که زیاد با چند پنجره کار می‌کند، این قابلیت رایگان و بدون نصب برنامه اضافه یکی از مؤثرترین راه‌های منظم‌کردن محیط کار است.

وضوح متن و اندازه عناصر: تنظیم مقیاس نمایش و ClearType

بخش بزرگی از احساس راحتی هنگام کار با ویندوز به خوانایی متن‌ها برمی‌گردد. اگر نوشته‌ها ریز یا محو دیده می‌شوند، قبل از عوض‌کردن تم یا فونت، تنظیمات نمایش را بررسی کنید. این تنظیمات مستقیم روی وضوح و اندازه همه چیز اثر می‌گذارند.

به مسیر Settings > System > Display بروید و بخش Scale and layout را پیدا کنید. گزینه Change the size of text, apps, and other items اندازه همه عناصر را یک‌جا تغییر می‌دهد. برای مانیتورهای Full HD با اندازه ۲۴ اینچ معمولاً ۱۰۰ درصد مناسب است.

روی لپ‌تاپ‌های ۱۵ اینچی با رزولوشن بالا، ۱۲۵ یا ۱۵۰ درصد انتخاب بهتری است.

همیشه رزولوشن پیشنهادی با برچسب Recommended را نگه دارید. اگر رزولوشن را پایین‌تر از مقدار اصلی مانیتور بگذارید، تصویر کش می‌آید و لبه حروف محو می‌شود. این مشکل به‌ویژه روی متن فارسی که ظرافت زیادی دارد بیشتر به چشم می‌آید.

اگر فقط متن را می‌خواهید بزرگ‌تر کنید و بقیه عناصر ثابت بمانند، از مسیر Settings > Ease of Access > Display استفاده کنید. نوار Make text bigger اندازه نوشته‌ها را بدون تغییر مقیاس کلی بالا می‌برد.

ابزار دیگری که کمتر شناخته می‌شود ClearType است. در جستجوی ویندوز عبارت Adjust ClearType text را بنویسید و آن را اجرا کنید. چند مرحله پیش می‌آید و در هر مرحله باید از میان چند نمونه متن، خواناترین را انتخاب کنید.

ویندوز بر اساس انتخاب‌های شما نحوه رندر حروف را برای همان مانیتور تنظیم می‌کند. اگر چند مانیتور دارید، این کار را برای هرکدام جداگانه انجام دهید.

نکته‌ای که اغلب نادیده گرفته می‌شود: بعضی برنامه‌های قدیمی با مقیاس بالا تار نمایش داده می‌شوند. در این حالت روی فایل اجرایی برنامه راست‌کلیک کنید و Properties را باز کنید.

سپس در تب Compatibility گزینه Change high DPI settings را بزنید و برای override کردن رفتار مقیاس‌بندی تیک مربوطه را بزنید. بعد از هر تغییر، یک بار از حساب کاربری خارج و دوباره وارد شوید تا اثر کامل تنظیمات را ببینید.

راحتی چشم در کار شبانه: نور شب و حالت تاریک

کسانی که ساعت‌ها پشت مانیتور می‌نشینند، بعد از مدتی خستگی چشم و سردرد را تجربه می‌کنند. ویندوز 10 چند ابزار داخلی دارد که این فشار را کم می‌کنند. بیشتر آن‌ها فقط با چند کلیک فعال می‌شوند و نیازی به نصب برنامه ندارند.

مهم‌ترین ابزار Night light است. این قابلیت رنگ صفحه را گرم‌تر می‌کند و مقدار نور آبی را کاهش می‌دهد. برای فعال‌کردن آن به Settings > System > Display بروید و Night light را روشن کنید.

با کلیک روی Night light settings می‌توانید شدت اثر را با نوار Color temperature تنظیم کنید.

بهتر است زمان‌بندی خودکار بگذارید. گزینه Schedule night light دو حالت دارد. حالت اول روشن‌شدن از غروب تا طلوع آفتاب است که به موقعیت مکانی دستگاه نیاز دارد. حالت دوم تعیین ساعت دلخواه است، مثلاً ۲۰:۰۰ تا ۶:۰۰ صبح.

اگر سرویس موقعیت مکانی را خاموش نگه می‌دارید، حالت دوم را انتخاب کنید.

حالت تاریک مکمل خوبی برای نور شب است. در Settings > Personalization > Colors گزینه Choose your default app mode را روی Dark بگذارید. بسیاری از برنامه‌های مایکروسافت و فروشگاه، از جمله File Explorer، این تنظیم را اعمال می‌کنند.

مرورگرها و برخی برنامه‌ها تنظیم جداگانه دارند و باید خودشان را هم عوض کنید.

روشنایی صفحه را با محیط هماهنگ کنید. اگر در اتاقی تاریک کار می‌کنید و صفحه خیلی روشن است، چشم زودتر خسته می‌شود. روی لپ‌تاپ‌ها می‌توانید از Action Center روشنایی را سریع تغییر دهید. در مانیتورهای رومیزی باید از دکمه‌های خود مانیتور استفاده کنید.

یک قاعده ساده هم کمک می‌کند: هر ۲۰ دقیقه، ۲۰ ثانیه به نقطه‌ای در فاصله حدود ۶ متری نگاه کنید. این قاعده که به ۲۰-۲۰-۲۰ معروف است توسط چشم‌پزشکان توصیه می‌شود. می‌توانید با Focus assist اعلان‌های مزاحم را هم موقتاً ساکت کنید تا تمرکزتان بیشتر حفظ شود.

ترکیب این تنظیمات، کار طولانی با رایانه را آسان‌تر می‌کند.

جای‌دادن هوشمند پنجره‌ها: Snap Assist و میان‌برهای چیدمان

مرتب‌کردن دستی پنجره‌ها با ماوس وقت زیادی می‌گیرد. ویندوز 10 قابلیتی به نام Snap دارد که پنجره‌ها را با یک حرکت یا یک میان‌بر در نیمه یا ربع صفحه جا می‌دهد.

برای مقایسه دو سند، نوشتن گزارش هم‌زمان با مرور یک منبع، یا دنبال‌کردن آموزش ویدیویی هم‌زمان با کار، بسیار کاربردی است.

ساده‌ترین راه کشیدن پنجره به لبه صفحه است. اگر پنجره را به لبه چپ یا راست ببرید، نیمی از صفحه را پر می‌کند. اگر به یکی از چهار گوشه ببرید، یک‌چهارم صفحه را می‌گیرد. اگر به لبه بالا ببرید، پنجره تمام‌صفحه می‌شود.

میان‌برهای صفحه‌کلید سریع‌تر هستند. کلید Win همراه با Left یا Right پنجره فعال را به نیمه چپ یا راست می‌فرستد. ترکیب Win+Up پنجره را بزرگ می‌کند و Win+Down آن را به حالت قبلی برمی‌گرداند یا کوچک می‌کند.

برای ربع صفحه، ابتدا Win+Left را بزنید و بعد Win+Up یا Win+Down را اضافه کنید.

پس از جا‌دادن یک پنجره، Snap Assist وارد عمل می‌شود. نیمه خالی صفحه بندانگشتی پنجره‌های باز دیگر را نشان می‌دهد و با یک کلیک می‌توانید یکی را در آنجا بگذارید. اگر این رفتار را نمی‌خواهید، آن را از Settings > System > Multitasking خاموش کنید.

در همان صفحه گزینه‌هایی برای تغییر اندازه هم‌زمان دو پنجره کنار هم وجود دارد.

در مانیتورهای عریض، دو نیمه ممکن است کافی نباشد. در این حالت می‌توانید از PowerToys استفاده کنید. این مجموعه ابزار متن‌باز مایکروسافت ماژولی به نام FancyZones دارد که امکان تعریف ناحیه‌های دلخواه، مثلاً سه ستون، را می‌دهد.

پیش از نصب، سازگاری نسخه آن با ویندوز خود را در صفحه رسمی پروژه بررسی کنید.

یادتان باشد که قابلیت Snap Layouts که با نگه‌داشتن ماوس روی دکمه بزرگ‌کردن پنجره ظاهر می‌شود، مخصوص ویندوز 11 است و در ویندوز 10 وجود ندارد. با این حال، همین میان‌برهای ساده هم برای بیشتر کاربران کافی هستند و بعد از چند روز استفاده، به عادت تبدیل می‌شوند.

بالا آمدن سریع‌تر سیستم: کنترل برنامه‌های Startup

سفارشی‌سازی فقط ظاهر نیست. اگر ویندوز بعد از روشن‌شدن دقیقه‌ها طول می‌کشد تا قابل استفاده شود، معمولاً دلیلش برنامه‌هایی است که همراه سیستم بالا می‌آیند. مدیریت این فهرست ساده‌ترین راه برای سریع‌تر شدن بوت است.

دو راه برای دیدن این فهرست وجود دارد. راه اول مسیر Settings > Apps > Startup است که فهرستی ساده با کلید روشن و خاموش دارد. راه دوم Task Manager است. کلیدهای Ctrl+Shift+Esc را بزنید و به تب Startup بروید.

اگر فقط چند تب می‌بینید، ابتدا روی More details کلیک کنید.

در Task Manager ستون Startup impact تأثیر هر برنامه را با برچسب‌های Low، Medium و High نشان می‌دهد. برنامه‌هایی با تأثیر High که روزانه به آن‌ها نیاز ندارید، اولین گزینه برای غیرفعال‌کردن هستند. برای این کار روی برنامه راست‌کلیک کنید و Disable را بزنید.

برنامه حذف نمی‌شود و هر وقت خواستید به‌صورت دستی اجرا می‌شود.

قبل از غیرفعال‌کردن، نام و ناشر برنامه را بخوانید. ستون Publisher کمک می‌کند. برنامه‌های مرتبط با آنتی‌ویروس، درایور کارت گرافیک و صدا، و ابزارهای امنیتی را روشن نگه دارید. در مقابل، مواردی مثل برنامه‌های به‌روزرسانی ناشران مختلف، پیام‌رسان‌هایی که فقط گاهی استفاده می‌کنید و لانچرهای بازی معمولاً می‌توانند خاموش شوند.

اگر اسم برنامه‌ای را نمی‌شناسید، روی آن راست‌کلیک کنید و Search online را بزنید. این کار نام را در موتور جستجو باز می‌کند تا مطمئن شوید چه چیزی است. با شناخت برنامه‌های ناشناخته، احتمال غیرفعال‌کردن اشتباه یک مؤلفه سیستمی کم می‌شود.

یک تغییر در یک زمان انجام دهید. دو یا سه برنامه را غیرفعال کنید، سیستم را دوباره راه‌اندازی کنید و تفاوت را ببینید. در بالای Task Manager مقدار Last BIOS time هم نشان داده می‌شود.

این عدد زمان صرف‌شده در مرحله سخت‌افزاری را نشان می‌دهد و به شما کمک می‌کند بفهمید کندی از نرم‌افزار است یا سخت‌افزار.

مدیریت فایل‌ها به سبک خودتان: تنظیمات File Explorer

File Explorer برنامه‌ای است که تقریباً هر روز باز می‌کنید، پس چند تغییر کوچک در آن می‌تواند در طول زمان صرفه‌جویی زیادی ایجاد کند. بیشتر این تنظیمات در نوار بالای پنجره و منوی Options قرار دارند.

اولین تغییر، نقطه شروع است. به‌طور پیش‌فرض File Explorer روی Quick access باز می‌شود. اگر ترجیح می‌دهید مستقیم درایوها را ببینید، تب View را باز کنید و Options را بزنید. در کادر باز‌شده، گزینه Open File Explorer to را روی This PC بگذارید.

همین‌جا می‌توانید نمایش فایل‌ها و پوشه‌های اخیر در Quick access را هم خاموش کنید تا حریم خصوصی بهتری داشته باشید.

نمایش پسوند فایل‌ها یک تنظیم امنیتی مهم است. در تب View گزینه File name extensions را تیک بزنید. با این کار پسوندهایی مثل pdf یا exe کنار نام فایل دیده می‌شود. فایلی که ظاهراً سند است ولی پسوند اجرایی دارد، به این شکل راحت‌تر شناسایی می‌شود.

برای کار با فایل‌های سیستمی یا مخفی، گزینه Hidden items را از همان تب فعال کنید. این گزینه فقط نمایش را تغییر می‌دهد و فایل‌ها را حذف یا ویرایش نمی‌کند. بعد از کارتان دوباره خاموشش کنید تا به فایل‌های سیستمی دست نزنید.

Quick access را هم می‌توان شخصی‌سازی کرد. روی هر پوشه‌ای که زیاد به آن مراجعه می‌کنید راست‌کلیک و Pin to Quick access را انتخاب کنید. پوشه‌های پروژه جاری، دانلودها و دسکتاپ گزینه‌های رایج هستند. پوشه‌هایی که دیگر لازم ندارید را با Unpin from Quick access بردارید.

حالت نمایش فایل‌ها نیز اهمیت دارد. از تب View بین Details، Large icons و Tiles جابه‌جا شوید. برای پوشه‌های اسناد، Details بهتر است چون تاریخ و حجم را نشان می‌دهد. برای عکس‌ها، Large icons مناسب‌تر است.

اگر برای هر نوع پوشه حالت متفاوتی می‌خواهید، ویندوز نوع پوشه را خودش تشخیص می‌دهد و تنظیم را همان‌جا نگه می‌دارد. برای یکسان‌کردن همه پوشه‌ها، در Options > View گزینه Apply to Folders را بزنید.

تنظیم تایپ فارسی: زبان، چیدمان صفحه‌کلید و میان‌بر تعویض زبان

برای کاربران ایرانی، یک سفارشی‌سازی ضروری تنظیم درست زبان و صفحه‌کلید است. نصب‌نبودن درست زبان فارسی باعث مشکلاتی مثل نمایش نادرست حروف، تایپ معکوس یا جابه‌جایی دشوار میان فارسی و انگلیسی می‌شود. خوشبختانه تنظیم آن ساده است.

به Settings > Time & Language > Language بروید. اگر Persian در فهرست زبان‌ها نیست، روی Add a language کلیک کنید و آن را جستجو و اضافه کنید.

در مرحله انتخاب ویژگی‌ها، بسته زبان و در صورت وجود، ورودی دست‌خط و تبدیل متن به گفتار را متناسب با نیازتان انتخاب کنید. لازم نیست زبان نمایشی ویندوز را عوض کنید؛ می‌توانید ویندوز را انگلیسی نگه دارید و فقط صفحه‌کلید فارسی داشته باشید.

بعد از افزودن، روی Persian کلیک کنید و Options را بزنید. در بخش Keyboards می‌بینید که چه چیدمانی نصب شده است. چیدمان استاندارد فارسی را نگه دارید. اگر چیدمان دیگری که عادت ندارید اضافه شده، آن را حذف کنید تا هنگام تعویض زبان سردرگم نشوید.

تعویض زبان با دو میان‌بر انجام می‌شود. Win+Space میان زبان‌ها و چیدمان‌ها جابه‌جا می‌شود. میان‌بر Alt+Shift هم به‌صورت پیش‌فرض کار می‌کند. اگر ترجیح می‌دهید میان‌بر دیگری داشته باشید، به Settings > Devices > Typing > Advanced keyboard settings بروید و Language bar options را باز کنید.

سپس در تب Advanced Key Settings می‌توانید ترکیب کلید را تغییر دهید.

یک قابلیت مفید دیگر این است که ویندوز زبان ورودی را برای هر پنجره جداگانه به خاطر بسپارد. در Advanced keyboard settings گزینه Let me use a different input method for each app window را فعال کنید.

با این کار اگر در یک برنامه فارسی و در برنامه دیگر انگلیسی تایپ می‌کنید، با هر بار تعویض پنجره مجبور به عوض‌کردن زبان نمی‌شوید.

در نهایت، شاخص زبان در نوار وظیفه (مثلاً FA یا ENG) را بررسی کنید. اگر دیده نمی‌شود، در تنظیمات نوار وظیفه بخش System icons و گزینه Input Indicator را روشن کنید. این نشانگر کوچک جلوی بسیاری از اشتباه‌های تایپی را می‌گیرد.