eFootball 2022؛ منفورترین بازی در تاریخ PES

شرکت کونامی با معرفی eFootball، یکی از بزرگترین ریسک‌های تاریخ صنعت بازی‌های ویدیویی را پذیرفت. این شرکت تصمیم گرفت مدل سنتی فروش سالانه بازی با قیمت کامل (۶۰ تا ۷۰ دلار) را کنار بگذارد.

آن‌ها به سمت مدل «بازی به عنوان یک سرویس» یا GaaS حرکت کردند که در آن هسته بازی رایگان است.

این تغییر استراتژی صرفاً یک تصمیم فنی نبود، بلکه واکنشی به موفقیت‌های عظیم بخش «آلتیمیت تیم» در بازی رقیب و سودآوری بازی‌های موبایلی بود. کونامی متوجه شد که درآمد حاصل از پرداخت‌های درون‌برنامه‌ای بسیار پایدارتر و بیشتر از فروش نسخه‌های فیزیکی است.

به همین دلیل، آن‌ها تمرکز خود را از بهبود سالانه گرافیک به سمت ایجاد یک پلتفرم دائمی تغییر دادند.

در این مدل جدید، بازی دیگر هر سال ری‌برند نمی‌شود، بلکه با آپدیت‌های فصلی و سالانه به نسخه جدید (مثل ۲۰۲۴ یا ۲۰۲۵) ارتقا می‌یابد. این موضوع باعث می‌شود بازیکنان پیشرفت‌های خود را از یک سال به سال دیگر منتقل کنند.

با این حال، این استراتژی در ابتدا با شکست مواجه شد زیرا زیرساخت‌های لازم برای چنین جهشی آماده نبود.

کونامی با اولویت دادن به درآمدزایی از طریق پلتفرم‌های موبایل، عملاً کیفیت نسخه‌های کنسول و کامپیوتر را فدا کرد. این شرکت ژاپنی تصور می‌کرد که طرفداران قدیمی به خاطر رایگان بودن بازی، از ایرادات فنی چشم‌پوشی می‌کنند.

اما واقعیت این بود که جامعه کاربری PES به کیفیت گیم‌پلی اهمیت بیشتری می‌داد تا مدل اقتصادی بازی.

در نهایت، استراتژی کونامی اگرچه در سال ۲۰۲۲ یک فاجعه بود، اما در سال‌های بعد به ثبات رسید. اکنون این شرکت درآمد بسیار بالایی از فروش کارت‌های بازیکنان اسطوره‌ای در بخش دریم تیم دارد.

این موفقیت مالی نشان می‌دهد که چرا آن‌ها با وجود انتقادات شدید، هرگز به فرمول قدیمی PES بازنگشتند.

گیم‌پلی در eFootball 2022 نسبت به نسخه‌های قبلی PES تغییرات رادیکالی را تجربه کرد. کونامی سیستم دفاعی بازی را به طور کامل بازنویسی کرد و مکانیسم «دفاع تاکتیکی» را معرفی نمود.

در این سیستم، دیگر فشردن یک دکمه برای گرفتن توپ کافی نبود و بازیکن باید زمان‌بندی دقیقی برای قطع توپ یا تنه زدن به حریف داشت.

یکی دیگر از تغییرات مهم، اضافه شدن ویژگی Sharp Kick بود. این قابلیت به بازیکنان اجازه می‌داد با نگه داشتن دکمه‌های ترکیبی، ضربات قدرتمندتر و دقیق‌تری بزنند. اما مشکل اینجا بود که انیمیشن‌های مربوط به این حرکات بسیار طولانی بودند.

در دنیای واقعی فوتبال، سرعت عمل حرف اول را می‌زند، اما در نسخه ۲۰۲۲، بازیکنان بسیار سنگین و کند به نظر می‌رسیدند.

فیزیک توپ که همیشه نقطه قوت سری PES بود، در نسخه‌های اولیه eFootball دچار افت شد. توپ گاهی رفتارهای غیرپیش‌بینی و عجیبی نشان می‌داد که ناشی از عدم هماهنگی موتور آنریل با کدهای قدیمی بازی بود.

کونامی سعی داشت با تمرکز بر نبردهای یک‌به‌یک، هیجان بازی را بالا ببرد، اما باگ‌های برخورد (Collision System) باعث می‌شد بازیکنان به طرز مضحکی در هم گره بخورند.

با گذشت زمان و در نسخه‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، این مکانیسم‌ها صیقل خوردند. سرعت بازی افزایش یافت و پاسخ‌دهی دکمه‌ها (Input Lag) به شکل قابل توجهی بهبود پیدا کرد. اکنون گیم‌پلی بازی ترکیبی از سرعت بالای بازی‌های آرکید و دقت بازی‌های شبیه‌ساز است.

اگرچه هنوز هم سنگینی خاصی در حرکت بازیکنان حس می‌شود که امضای کار کونامی است.

در مجموع، گیم‌پلی eFootball از یک فاجعه غیرقابل بازی در سال ۲۰۲۲، به یک تجربه استاندارد تبدیل شده است. با این حال، هنوز هم بسیاری از طرفداران معتقدند که عمق تاکتیکی موجود در PES 2021 بسیار فراتر از چیزی است که اکنون در eFootball تجربه می‌کنیم.

بخش «دریم تیم» (Dream Team) در واقع جایگزین مستقیم بخش MyClub در سری PES شد. در این بخش، بازیکنان وظیفه دارند تیم رویایی خود را با خرید بازیکنان فعلی و اسطوره‌های تاریخ فوتبال بسازند. تفاوت اصلی این بخش با نسخه‌های قدیمی، آزادی عمل بیشتر در شخصی‌سازی و ارتقای بازیکنان است.

در سیستم جدید، هر بازیکن دارای سطح (Level) مشخصی است و شما می‌توانید با استفاده از امتیازهای تجربه، ویژگی‌های خاص او را تقویت کنید. برای مثال، می‌توانید یک مهاجم را به گونه‌ای تمرین دهید که سرعت بیشتری داشته باشد یا قدرت تمام‌کنندگی‌اش بهبود یابد.

این سیستم نقش‌آفرینی‌گونه، جذابیت زیادی برای کاربران ایجاد کرده است تا وقت بیشتری را صرف بازی کنند.

کونامی برای درآمدزایی، کارت‌های مختلفی را معرفی کرده است؛ از کارت‌های Standard گرفته تا کارت‌های Epic و Big Time. کارت‌های بیگ‌تایم معمولاً مربوط به یک بازی خاص و درخشان از یک ستاره در گذشته است.

این کارت‌ها با ویژگی‌های اغراق‌آمیز، باعث می‌شوند بازیکنان برای به دست آوردن آن‌ها مبالغ زیادی در بخش پرداخت‌های درون‌برنامه‌ای هزینه کنند.

یکی از انتقادات وارد به دریم تیم، شباهت زیاد آن به سیستم‌های «پرداخت برای برد» (Pay to Win) است. بازیکنانی که پول واقعی خرج می‌کنند، به راحتی می‌توانند تیمی از اسطوره‌ها مثل مسی، رونالدینیو و مالدینی بسازند.

این موضوع تعادل بازی را در رقابت‌های آنلاین به هم می‌زند و بازیکنان رایگان را در وضعیت دشواری قرار می‌دهد.

با وجود این انتقادات، دریم تیم تنها بخشی است که کونامی به طور منظم برای آن محتوا تولید می‌کند. رویدادهای هفتگی، چالش‌های آنلاین و جوایز مختلف باعث شده تا این بخش به موتور محرک بازی تبدیل شود.

در واقع، eFootball بدون دریم تیم عملاً محتوای دندان‌گیری برای ارائه به مخاطب مدرن خود ندارد.

بازار بازی‌های فوتبالی سال‌هاست که در انحصار دو قطب بزرگ یعنی کونامی و الکترونیک آرتز قرار دارد. با تغییر نام PES به eFootball و فیفا به EA Sports FC، رقابت وارد فاز جدیدی شده است.

کونامی با رایگان کردن بازی خود، سعی کرد سهم بازار را از رقیب قدرتمندش برباید، اما در ابتدا نتیجه معکوس گرفت.

الکترونیک آرتز با داشتن لایسنس‌های بی‌شمار از لیگ‌ها و تیم‌های معتبر، همیشه دست بالاتر را در بخش محتوا داشته است. در مقابل، کونامی استراتژی «لایسنس‌های انحصاری محدود» را در پیش گرفت.

آن‌ها با بستن قراردادهای سنگین با تیم‌هایی مثل بارسلونا، بایرن مونیخ و اینتر میلان، سعی کردند بخشی از هواداران این تیم‌ها را به سمت خود بکشانند.

نکته جالب اینجاست که eFootball در بازار موبایل بسیار موفق‌تر از کامپیوتر و کنسول عمل کرده است. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، به دلیل رایگان بودن و سیستم مورد نیاز پایین‌تر، eFootball انتخاب اول کاربران موبایلی است.

این موضوع باعث شده تا کونامی از نظر تعداد نصب و کاربر فعال، اعداد خیره‌کننده‌ای را ثبت کند که حتی برای رقیبش نگران‌کننده است.

با این حال، در بازار کنسول‌های نسل نهم، ورق به نفع EA FC برمی‌گردد. گرافیک خیره‌کننده، بخش‌های متنوع مثل Career Mode و لایسنس کامل لیگ قهرمانان اروپا، باعث شده تا بازیکنان حرفه‌ای همچنان به پرداخت هزینه کامل برای بازی رقیب تمایل داشته باشند.

کونامی برای رقابت واقعی، نیاز دارد بخش‌های آفلاین خود را احیا کند.

در سال‌های اخیر، ورود رقبای جدیدی مثل UFL و Goals نیز به گوش می‌رسد. این موضوع نشان می‌دهد که بازار شبیه‌سازهای فوتبال دیگر یک فضای دو قطبی امن نیست.

کونامی اگر بخواهد جایگاه خود را حفظ کند، باید فراتر از یک بازی موبایلی پورت شده عمل کند و استانداردهای نسل نهم را به طور کامل بپذیرد.

نسخه ۲۰۲۲ بازی eFootball به عنوان یک «دموی فنی ناقص» در تاریخ ثبت شد. اما کونامی با انتشار آپدیت ۱.۰.۰ در بهار ۲۰۲۲، اولین قدم جدی را برای نجات بازی برداشت.

در این آپدیت، بسیاری از باگ‌های گرافیکی خنده‌دار و مشکلات مربوط به هوش مصنوعی رفع شدند و بازی بالاخره شکلی شبیه به یک محصول نهایی پیدا کرد.

در نسخه‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، تمرکز اصلی بر روی بهبود انیمیشن‌ها و سیستم دریبل‌زنی بود. کونامی با استفاده از تکنولوژی‌های جدید ضبط حرکت، سعی کرد سنگینی بیش از حد بازیکنان را تعدیل کند.

همچنین سیستم نورپردازی بازی در استادیوم‌های لایسنس شده بهبود یافت تا فاصله گرافیکی با رقیب سنتی کمتر شود، هرچند هنوز در بخش تماشاگران ضعف‌های جدی دیده می‌شود.

یکی از بزرگترین تحولات فنی، بهبود پایداری سرورها بود. در ماه‌های اول عرضه، تجربه آنلاین بازی به دلیل تاخیر زیاد تقریباً غیرممکن بود. اما اکنون با بهینه‌سازی کدهای شبکه و اضافه شدن سرورهای منطقه‌ای، تجربه رقابت‌های آنلاین بسیار روان‌تر شده است.

این موضوع برای بازی‌ای که کاملاً بر پایه بخش آنلاین بنا شده، حیاتی بود.

در نسخه ۲۰۲۵، کونامی قول داده است که هوش مصنوعی تیمی را به سطح جدیدی برساند. بازیکنان بدون توپ اکنون فضاهای خالی را بهتر تشخیص می‌دهند و در دفاع پوشش‌های هوشمندانه‌تری ایجاد می‌کنند.

همچنین فیزیک برخوردها به گونه‌ای اصلاح شده که دیگر شاهد عبور دست و پای بازیکنان از داخل یکدیگر (Clipping) نباشیم.

اگرچه eFootball هنوز با روزهای اوج PES فاصله دارد، اما روند تکاملی آن مثبت ارزیابی می‌شود. کونامی ثابت کرد که با وجود شروعی فاجعه‌بار، قصد رها کردن این پروژه را ندارد.

آن‌ها با گوش دادن به بازخوردهای جامعه کاربری، توانستند بازی را از لبه پرتگاه سقوط نجات دهند و به یک پلتفرم پایدار برای آینده تبدیل کنند.