سامانه نوید دانشگاه های علوم پزشکی؛ راهنمای جامع ورود و استفاده
سامانه نوید پلتفرم اصلی آموزش مجازی دانشگاههای علوم پزشکی کشور است که برای مدیریت یادگیری و ارائه دروس آنلاین استفاده میشود. در این مقاله، تمامی مراحل ورود، کار با بخشهای مختلف و رفع مشکلات احتمالی این سامانه به طور کامل بررسی شده است.
م
مدیر سیستم
نویسنده
07 Jun 2026
220 بازدید
1 دقیقه مطالعه
سامانه نوید بستر اصلی یادگیری الکترونیکی در دانشگاههای علوم پزشکی است. دانشگاه علوم پزشکی هوشمند این نرمافزار را طراحی و مدیریت میکند. این سامانه زیرساختی یکپارچه برای آموزش مجازی در سراسر کشور فراهم میآورد. اساتید و دانشجویان از این ابزار برای تعامل آموزشی استفاده میکنند.
این سامانه با سیستمهای مدیریت آموزشی مانند سیپاد و سما ارتباط مستقیم دارد. اطلاعات انتخاب واحد دانشجویان به صورت خودکار در نوید بارگذاری میشود. این هماهنگی فرآیند ثبتنام و دسترسی به دروس را تسهیل میکند. مدیران آموزشی به راحتی لیست کلاسها را مدیریت میکنند.
نوید از انواع محتوای چندرسانهای و فایلهای تعاملی پشتیبانی میکند. اساتید ویدئوها، پادکستها و جزوات درسی را در این بستر قرار میدهند. ابزارهای ارزیابی هوشمند امکان برگزاری آزمونهای آنلاین را فراهم میسازند. دانشجویان تکالیف خود را در سامانه بارگذاری و بازخورد دریافت میکنند.
امروزه نوید فراتر از یک ابزار ساده برای دوران بحران است. این سامانه اکنون رکن اصلی آموزش ترکیبی در علوم پزشکی محسوب میشود. تالارهای گفتگو فضای مناسبی برای بحثهای علمی ایجاد میکنند. این رویکرد کیفیت یادگیری را در رشتههای تخصصی ارتقا میدهد.
استانداردسازی محتوای آموزشی یکی از اهداف کلیدی این سامانه است. وزارت بهداشت از طریق نوید بر کیفیت ارائه دروس نظارت میکند. این یکپارچگی عدالت آموزشی را در تمام دانشگاهها تقویت میکند. دسترسی به منابع آموزشی معتبر برای همه دانشجویان مهیا است.
نکات کلیدی این مقاله:
LMS اختصاصی طراحی شده توسط دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای رشتههای پزشکی
یکپارچگی سیستمی اتصال خودکار به سامانههای آموزشی سما و سیپاد جهت انتقال دادهها
آموزش ترکیبی پشتیبانی از محتوای تعاملی SCORM و تالارهای گفتگو جهت یادگیری فعال
مقدمه و تعریف سامانه نوید: تحولی در آموزش علوم پزشکی
در سال ۱۴۰۵، نظام آموزشی ایران شاهد تحولات شگرفی در حوزه دیجیتال است. سامانه نوید به عنوان قلب تپنده یادگیری الکترونیکی در دانشگاههای علوم پزشکی شناخته میشود. این پلتفرم مخفف «نرمافزار ویژه یادگیری دانشگاهی» است. نوید تنها یک وبسایت ساده نیست.
آموزش پزشکی نیازمند دقت و استمرار است. سامانه نوید امکان دسترسی به منابع دست اول را فراهم میکند. اساتید برتر کشور محتوای خود را در این بستر به اشتراک میگذارند. این موضوع باعث عدالت آموزشی در سراسر کشور شده است.
امروزه بیش از ۶۵ دانشگاه علوم پزشکی از این سامانه بهره میبرند. نوید توانسته است فاصلههای جغرافیایی را از میان بردارد. دانشجویان میتوانند در هر ساعت از شبانهروز به کلاسهای خود دسترسی داشته باشند. این سامانه با ابزارهای مدرن خود، یادگیری را لذتبخشتر کرده است.
تاریخچه و متولی سامانه: از دانشگاه مجازی تا دانشگاه علوم پزشکی هوشمند
سامانه نوید مسیری طولانی را برای رسیدن به جایگاه فعلی طی کرده است. در ابتدا، متولی این سامانه «دانشگاه علوم پزشکی مجازی» بود. اما با پیشرفت تکنولوژی در سال ۱۴۰۵، این نهاد به «دانشگاه علوم پزشکی هوشمند» تغییر نام داد.
این تغییر نام نشاندهنده تغییر استراتژی از آموزش ساده به آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی است. این تحول مشابه فرآیندهای استخدامی در سامانه مهر رضوی وزارت علوم | راهنمای ثبتنام و ورود است که به سمت هوشمندسازی حرکت کردهاند.
نقش دانشگاه علوم پزشکی هوشمند
این دانشگاه وظیفه پشتیبانی فنی و محتوایی نوید را بر عهده دارد. آنها استانداردهای یادگیری الکترونیکی را تدوین میکنند. تمامی زیرساختهای سروری و امنیتی توسط تیمهای متخصص این دانشگاه مدیریت میشود. در سالهای اخیر، همکاریهای بینسازمانی گسترش یافته است.
ارتقا به پلتفرم ملی در دوران بحرانهای بهداشتی گذشته.
تبدیل شدن به مرجع اصلی آموزش ترکیبی در سال ۱۴۰۵.
یکپارچهسازی محتوای آموزشی تمام دانشگاههای تیپ ۱، ۲ و ۳.
امروزه نوید نه تنها یک ابزار، بلکه یک فرهنگ آموزشی است. اساتید موظفند محتوای خود را طبق استانداردهای این دانشگاه بارگذاری کنند. این نظم ساختاری باعث شده تا دانشجویان در هر نقطه از کشور، کیفیت آموزشی یکسانی را تجربه کنند.
جایگاه نوید در نظام آموزش ترکیبی (Blended Learning)
آموزش ترکیبی یا Blended Learning، مدل غالب آموزشی در سال ۱۴۰۵ است. در این روش، آموزش حضوری و مجازی مکمل یکدیگر هستند. سامانه نوید بستر اصلی بخش مجازی این مدل است. دانشجو پیش از حضور در کلاس، محتوای تئوری را در نوید مطالعه میکند.
اولین مزیت، افزایش بهرهوری زمان کلاسهای حضوری است. اساتید به جای تدریس مکرر مباحث پایه، به رفع اشکال میپردازند. دومین مزیت، امکان مرور چندباره مطالب توسط دانشجو است. در رشتههای سختی مثل دندانپزشکی، این قابلیت حیاتی است.
مشاهده ویدیوهای جراحی یا پروتز به دفعات، مهارت دانشجو را افزایش میدهد. این سیستم آموزشی باعث شده تا استانداردهای علمی کشور به شدت ارتقا یابد.
در سال ۱۴۰۵، بیش از ۸۰ درصد دروس علوم پزشکی به صورت ترکیبی ارائه میشود. نوید با ارائه داشبوردهای مدیریتی، میزان مشارکت دانشجویان را رصد میکند. اساتید میتوانند ببینند کدام دانشجو چه زمانی و چه مقدار محتوا را مطالعه کرده است.
این شفافیت در آموزش، باعث ایجاد انگیزه مضاعف در بین محصلان شده است.
قابلیتهای فنی و پشتیبانی از محتوای چندرسانهای
سامانه نوید در سال ۱۴۰۵ از نظر فنی به بلوغ کامل رسیده است. این پلتفرم از انواع فایلهای چندرسانهای پشتیبانی میکند. از ویدیوهای با کیفیت 4K گرفته تا پادکستهای آموزشی و فایلهای تعاملی SCORM.
پخشکننده ویدیویی اختصاصی با قابلیت تنظیم سرعت پخش.
سیستم فشردهسازی هوشمند برای کاهش مصرف ترافیک اینترنت.
پشتیبانی از واقعیت افزوده (AR) در برخی دروس آناتومی.
امکان بارگذاری فایلهای حجیم توسط اساتید بدون محدودیت زمانی.
همچنین، برای کسانی که به دنبال زمان اعلام نتایج نهایی کنکور دانشگاه آزاد ۱۴۰۳ (بهروز شده به ۱۴۰۵) هستند، نوید به عنوان مقصد نهایی آموزشی آنها عمل خواهد کرد. زیرساخت ابری نوید باعث شده تا حتی در زمان پیک مصرف، سامانه دچار کندی نشود.
این ثبات فنی، اعتماد کاربران را به آموزش مجازی دوچندان کرده است.
امنیت محتوا نیز در اولویت قرار دارد. پروتکلهای رمزنگاری پیشرفته از کپیبرداری غیرقانونی محتوا جلوگیری میکنند. اساتید میتوانند با خیال راحت دانش تخصصی خود را در این بستر قرار دهند. این موضوع باعث شده تا غنای محتوایی نوید در سال ۱۴۰۵ بینظیر باشد.
یکپارچگی و اتصال هوشمند با سامانههای سیپاد (SIPAD) و سما (SAMA)
یکی از بزرگترین نقاط قوت نوید، اتصال به سامانههای مدیریت آموزشی است. سامانههای سیپاد و سما وظیفه انتخاب واحد و ثبت نمرات را دارند. نوید به صورت خودکار لیست دانشجویان را از این سامانهها دریافت میکند.
وقتی دانشجویی در آخرین رتبه قبولی دامپزشکی دانشگاه آزاد ۱۴۰۲ - ۱۴۰۳ (آپدیت ۱۴۰۵) پذیرفته میشود، اطلاعات او در سما ثبت میگردد. بلافاصله پس از انتخاب واحد، دروس مربوطه در پنل نوید او ظاهر میشود. نیازی به ثبتنام دستی در هر درس نیست.
در سال ۱۴۰۵، این یکپارچگی به سطوح بالاتری رسیده است. نمرات آزمونهای آنلاین نوید به طور مستقیم به کارنامه دانشجو در سیپاد منتقل میشود. این یعنی حذف کاغذبازیهای اداری و سرعت بخشیدن به امور دانشجویی.
ابزارهای تعاملی و تالارهای گفتگو: تقویت یادگیری اجتماعی
یادگیری در انزوا اثربخش نیست. نوید با ایجاد تالارهای گفتگو (Forums)، فضای بحث علمی را فراهم کرده است. دانشجویان میتوانند سوالات خود را مطرح کرده و با همکلاسیهای خود تبادل نظر کنند.
سیستم پیامرسان داخلی برای ارتباط مستقیم با اساتید و دستیاران آموزشی.
قابلیت برگزاری نظرسنجیهای کلاسی برای مشارکت فعال دانشجویان.
اشتراکگذاری منابع تکمیلی توسط خود دانشجویان با تایید استاد.
این تالارها توسط اساتید مدیریت میشوند. پاسخهای برتر توسط استاد تایید شده و برای سایرین نمایش داده میشود. این کار باعث ایجاد یک بانک دانش بومی برای هر درس میگردد. یادگیری اجتماعی در نوید باعث شده تا روحیه تیمی در بین دانشجویان علوم پزشکی تقویت شود.
این مهارتی است که در آینده شغلی آنها بسیار حیاتی خواهد بود.
سیستم ارزیابی و برگزاری آزمونهای آنلاین در نوید
ارزیابی، بخش جداییناپذیر آموزش است. سامانه نوید دارای یکی از پیشرفتهترین موتورهای آزمونساز در کشور است. این سیستم قابلیت برگزاری آزمونهای تستی، تشریحی و حتی آزمونهای مبتنی بر تصویر را دارد. دقت این آزمونها با استانداردهای سامانه آزمون دانشگاه فرهنگیان azmoon.cfu.ac.ir برابری میکند.
امنیت و عدالت در آزمونهای ۱۴۰۵
برای جلوگیری از تقلب، نوید از تکنولوژیهای نظارتی هوشمند استفاده میکند. رندومایز کردن سوالات و گزینهها، محدودیت زمانی برای هر سوال و قفل شدن مرورگر از جمله این اقدامات است. این سطح از امنیت در راهنمای کامل سایت ستاد آزمون های دانشگاه اصفهان uiazmoon.ir نیز مشاهده میشود.
پس از پایان آزمون، تحلیل آماری دقیقی به استاد ارائه میشود. استاد میتواند بفهمد کدام سوال دشوارتر بوده و کدام مبحث نیاز به توضیح بیشتر دارد. دانشجو نیز بلافاصله یا پس از تایید استاد، کارنامه توصیفی خود را دریافت میکند. این بازخورد سریع، کلید موفقیت در یادگیری مدرن است.
راهنمای گامبهگام ورود و کاربری برای دانشجویان و اساتید
ورود به سامانه نوید بسیار ساده طراحی شده است. با این حال، رعایت نکات امنیتی الزامی است. در سال ۱۴۰۵، اکثر دانشگاهها از سیستم ورود یکپارچه (SSO) استفاده میکنند. این فرآیند مشابه ورود به راهنمای کامل سامانه ناد reg.tvu.ac.ir دانشگاه فنی و حرفهای است.
برای احراز هویت دقیق، داشتن سیمکارتهای بهنام دانشجو برای دریافت کد تایید الزامی است.
مراحل ورود به پنل کاربری
مراجعه به آدرس اختصاصی نوید دانشگاه خود (مثلاً [uni]navid.vums.ac.ir).
وارد کردن شماره دانشجویی به عنوان نام کاربری.
وارد کردن رمز عبور (که معمولاً در اولین ورود نیاز به تغییر دارد).
تایید هویت دو مرحلهای از طریق پیامک یا ایمیل دانشگاهی.
رابط کاربری نوید در سال ۱۴۰۵ بسیار کاربرپسند شده و با چند کلیک ساده، تمامی دروس در دسترس هستند.
مزایای اختصاصی سامانه نوید برای دانشگاههای علوم پزشکی
نوید فراتر از یک LMS معمولی است. این سامانه با نیازهای خاص علوم پزشکی بومیسازی شده است. برای مثال، امکان بارگذاری تصاویر پاتولوژی با رزولوشن بالا در آن تعبیه شده است.
یکی از مزایا، آرشیو دائمی مطالب است. دانشجویان تا پایان دوره تحصیل به محتوای ترمهای قبل دسترسی دارند. این موضوع برای آمادگی در آزمونهای جامع مانند دکتری بسیار مفید است.
همچنین، نوید با استعلام بیمه مسئولیت پزشکان | بیمه حرفهای پزشکی پیوند خورده است تا آموزشهای اخلاق پزشکی و قوانین حرفهای را به صورت اجباری ارائه دهد. این سامانه باعث شده تا نظارت بر کیفیت تدریس اساتید نیز به صورت سیستمی انجام شود.
گزارشهای دورهای نوید، نقاط قوت و ضعف هر گروه آموزشی را به دقت مشخص میکند.
دسترسیپذیری و نسخه موبایل: آموزش در هر زمان و مکان
در دنیای پرشتاب سال ۱۴۰۵، دسترسی سریع به اطلاعات حرف اول را میزند. سامانه نوید با ارائه اپلیکیشن موبایل و نسخه وب ریسپانسیو، این نیاز را برطرف کرده است. دانشجو میتواند در مسیر بیمارستان یا در زمان استراحت، پادکستهای آموزشی را گوش دهد.
تصویر ۲: یادگیری سیار با استفاده از اپلیکیشن نوید در سال ۱۴۰۵
نکات امنیتی و هشدارهای مهم در حفظ اطلاعات کاربری
امنیت دادههای آموزشی و شخصی در سال ۱۴۰۵ اهمیت دوچندانی یافته است. سامانه نوید حاوی اطلاعات حساس تحصیلی و پژوهشی است. حفاظت از این دادهها شبیه به حساسیت در سامانه بهداد بانک مرکزی؛ راهنمای جامع پرداختهای دولتی است.
کاربران باید از رمزهای عبور پیچیده شامل ترکیبی از حروف، اعداد و علائم استفاده کنند.
توصیههای امنیتی برای کاربران
هرگز اطلاعات ورود خود را در اختیار دیگران قرار ندهید. حتی برای پروژههای مشترک در راهنمای کامل سامانه پژوهشیار دانشگاه آزاد ris.iau.ac.ir، هر فرد باید با اکانت اختصاصی خود فعالیت کند. همچنین، هنگام استفاده از سیستمهای عمومی، حتماً پس از اتمام کار از حساب خود خارج شوید.
در صورت مشاهده هرگونه فعالیت مشکوک، سریعاً مراتب را به واحد IT اطلاع دهید. برای موارد مرتبط با سلامت دام و طیور نیز راهنمای کامل سامانه قرنطینه دامپزشکی e.ivo.ir استانداردهای امنیتی مشابهی را اجرا میکند.
چشمانداز آینده: نقش هوش مصنوعی در ارتقای سامانه نوید
آینده سامانه نوید با هوش مصنوعی گره خورده است. در سالهای ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶، شاهد حضور دستیاران هوشمند آموزشی در نوید خواهیم بود. این دستیاران بر اساس سطح یادگیری هر دانشجو، محتوای اختصاصی پیشنهاد میدهند.
تحلیل دادههای بزرگ (Big Data) به اساتید کمک میکند تا افت تحصیلی دانشجویان را پیشبینی کنند. همچنین، واقعیت مجازی (VR) به طور کامل با نوید ادغام خواهد شد. این تکنولوژیها در مراکزی مانند راهنمای کامل سایت مرکز آموزش های آزاد دانشگاه شیراز نیز در حال تست هستند.
سامانه نوید در سال ۱۴۰۵، نه تنها یک ابزار آموزشی، بلکه نمادی از پیشرفت تکنولوژیک ایران در حوزه علوم پزشکی است.
نقش نوید در یکپارچهسازی استانداردهای آموزشی علوم پزشکی
یکی از بزرگترین چالشها در نظام آموزش پزشکی ایران، تفاوت سطح کیفی ارائه دروس در دانشگاههای مختلف بود. سامانه نوید با هدف رفع این شکاف، بستری را فراهم کرده است که در آن سرفصلهای مصوب وزارت بهداشت به شکلی یکپارچه پیادهسازی میشوند.
این استانداردسازی نه تنها در محتوا، بلکه در روشهای ارائه نیز تجلی یافته است.
با استفاده از این سامانه، دانشگاه علوم پزشکی هوشمند توانسته است الگوهای مشخصی برای طراحی دورههای مجازی تدوین کند. این الگوها شامل نحوه چیدمان محتوا، زمانبندی جلسات و استانداردهای تولید ویدئوهای آموزشی است.
اساتید در سراسر کشور ملزم هستند محتوای خود را با این چارچوبها تطبیق دهند که نتیجه آن، تجربه کاربری مشابه برای تمام دانشجویان ایران است.
استانداردسازی در نوید به معنای محدود کردن خلاقیت اساتید نیست، بلکه به معنای تضمین حداقلهای کیفی است. به عنوان مثال، هر واحد درسی باید دارای اهداف یادگیری مشخص، منابع تکمیلی و سیستم خودارزیابی باشد.
این ساختار باعث میشود دانشجو در هر نقطه از کشور، به منابعی دسترسی داشته باشد که از نظر ساختاری با استانداردهای ملی همخوانی دارد.
علاوه بر این، استانداردسازی در بخش ارزیابی نیز اهمیت ویژهای دارد. سامانه نوید با ارائه ابزارهای نمرهدهی دقیق و فرمتهای مشخص برای تکالیف، از اعمال سلیقههای شخصی در ثبت نمرات جلوگیری میکند.
این موضوع باعث میشود که کارنامه تحصیلی دانشجویان در بستر مجازی، اعتبار و شفافیت بالایی داشته باشد و قابل استناد در مراجع بالاتر باشد.
در نهایت، این یکپارچگی به مدیران آموزشی اجازه میدهد تا نظارت دقیقتری بر کیفیت تدریس داشته باشند. گزارشهای استخراج شده از سامانه نشان میدهد که کدام بخشها نیاز به اصلاح دارند و کدام اساتید در تولید محتوای استاندارد موفقتر بودهاند.
این چرخه بازخورد، در بلندمدت به ارتقای سطح علمی کل جامعه پزشکی کشور منجر خواهد شد.
تقویت مهارت یادگیری مستقل از طریق پلتفرم نوید
در رشتههای علوم پزشکی، حجم مطالب بسیار زیاد است و آموزشهای کلاسی به تنهایی پاسخگوی نیاز دانشجویان نیست. سامانه نوید با فراهم کردن دسترسی دائمی به منابع، مفهوم «یادگیری خودراهبر» (Self-Directed Learning) را در میان دانشجویان نهادینه کرده است.
این رویکرد به دانشجو اجازه میدهد تا بر اساس سرعت یادگیری خود پیش برود.
در این سامانه، دانشجو دیگر یک شنونده غیرفعال نیست. وجود محتواهای آفلاین و تعاملی باعث میشود که فرد قبل از حضور در کلاسهای عملی یا بیمارستان، پیشزمینههای تئوری را به خوبی درک کند.
این استقلال در یادگیری، یکی از ارکان اصلی آموزش مدرن پزشکی در جهان است که نوید آن را در ایران بومیسازی کرده است.
قابلیت شخصیسازی مسیر یادگیری در نوید، به دانشجویان مستعد اجازه میدهد تا فراتر از سرفصلهای عادی حرکت کنند. آنها میتوانند به تالارهای گفتگو مراجعه کرده و با طرح سوالات عمیقتر، دانش خود را به چالش بکشند.
این فرآیند باعث میشود که روحیه پرسشگری و تحقیق در دوران دانشجویی تقویت شود که برای یک پزشک آینده حیاتی است.
همچنین، ابزارهای مدیریت زمان در سامانه نوید به دانشجویان کمک میکند تا برنامهریزی درسی خود را بهبود ببخشند. مشاهده درصد پیشرفت در هر درس و هشدارهای مربوط به مهلت ارسال تکالیف، باعث ایجاد انضباط شخصی میشود. این مهارتهای نرم، در کنار دانش تخصصی، از دانشجو فردی متخصص و مسئولیتپذیر میسازد.
یادگیری خودراهبر در نوید، وابستگی به حضور فیزیکی استاد را کاهش داده است. این موضوع به ویژه در دوران کارورزی و کارآموزی که دانشجویان زمان زیادی را در بیمارستان میگذرانند، بسیار کارآمد است.
آنها میتوانند در فواصل استراحت یا شیفتهای شب، از طریق نسخه موبایل به بازخوانی نکات کلیدی دروس خود بپردازند و یادگیری را متوقف نکنند.
کاربرد یادگیری ماشین و آنالیز داده در سامانه نوید
سامانه نوید تنها یک مخزن برای ذخیره فایلها نیست، بلکه یک منبع عظیم از دادههای آموزشی است. هر کلیک دانشجو، زمان صرف شده روی هر ویدئو و نمرات آزمونها، دادههایی هستند که میتوانند مسیر آموزشی را تغییر دهند.
تحلیل این دادهها (Learning Analytics) به اساتید کمک میکند تا نقاط ضعف کلاس خود را شناسایی کنند.
به عنوان مثال، اگر دادهها نشان دهند که اکثر دانشجویان یک ویدئوی خاص را چندین بار در یک دقیقه مشخص متوقف کردهاند، استاد متوجه میشود که آن بخش از درس پیچیده است.
این بازخورد هوشمند باعث میشود که استاد در جلسات بعدی، آن مبحث را با جزئیات و وضوح بیشتری توضیح دهد و مشکلات یادگیری را در نطفه خفه کند.
علاوه بر این، تحلیل دادهها در نوید میتواند دانشجویان در معرض خطر افت تحصیلی را شناسایی کند. سیستم میتواند به طور خودکار به دانشجویانی که مدتی است به سامانه سر نزدهاند یا نمرات تکالیفشان روند نزولی داشته، هشدار دهد.
این رویکرد پیشگیرانه، نرخ مشروطی و انصراف از تحصیل را در دانشگاههای علوم پزشکی به شکل معناداری کاهش میدهد.
مدیران ارشد دانشگاهی نیز از این تحلیلها برای تصمیمگیریهای کلان استفاده میکنند. بررسی میزان مشارکت دانشجویان در تالارهای گفتگو یا نرخ موفقیت در آزمونهای آنلاین، شاخصی برای ارزیابی عملکرد دانشکدههاست.
این شفافیت آماری باعث میشود که منابع آموزشی به صورت بهینهتر و در جایی که نیاز بیشتری وجود دارد، توزیع شوند.
در آینده نزدیک، با ورود هوش مصنوعی به لایههای عمیقتر نوید، این تحلیلها شخصیسازیتر خواهند شد. سیستم میتواند بر اساس نقاط ضعف هر دانشجو، محتواهای تکمیلی متفاوتی را به او پیشنهاد دهد.
این یعنی هر دانشجو یک دستیار آموزشی هوشمند در کنار خود خواهد داشت که بر اساس دادههای واقعی، او را به سمت موفقیت هدایت میکند.
توسعه عدالت آموزشی در مناطق محروم به واسطه نوید
یکی از بزرگترین دستاوردهای سامانه نوید، کاهش فاصله آموزشی میان دانشگاههای تیپ یک و دانشگاههای مناطق محروم است. پیش از این، دسترسی به اساتید برجسته و منابع آموزشی تراز اول تنها برای دانشجویان شهرهای بزرگ مقدور بود.
اما اکنون نوید به عنوان یک پل ارتباطی، عدالت آموزشی را در سطح کشور گسترش داده است.
از طریق قابلیت اشتراکگذاری محتوا در سطح شبکه دانشگاههای علوم پزشکی، دانشجویان در دورافتادهترین واحدها نیز میتوانند از محتواهای تولید شده توسط برترین اساتید کشور بهرهمند شوند.
این موضوع باعث میشود که سطح دانش پایه در تمام کشور به صورت همگن رشد کند و کیفیت خدمات درمانی در آینده، وابسته به جغرافیای تحصیل پزشک نباشد.
عدالت آموزشی در نوید به معنای دسترسی برابر به فرصتهای یادگیری است. برگزاری وبینارهای کشوری و دورههای مشترک بیندانشگاهی بر بستر این سامانه، محدودیتهای فیزیکی و هزینههای گزاف جابجایی دانشجویان را حذف کرده است.
این امر به ویژه برای دانشجویان مستعدی که در مناطق کمبرخوردار زندگی میکنند، یک فرصت طلایی برای شکوفایی است.
علاوه بر محتوا، سیستم ارزیابی یکپارچه نیز به عدالت کمک میکند. وقتی آزمونها و تکالیف در یک بستر استاندارد تعریف میشوند، معیارهای سنجش دانشجو در سراسر کشور به هم نزدیک میشود.
این موضوع در آزمونهای جامع و المپیادهای علمی، رقابتی عادلانهتر را رقم میزند چرا که منبع یادگیری و شیوه تمرین برای همه یکسان شده است.
در نهایت، نوید هزینههای تحصیل را برای خانوادهها کاهش داده است. با جایگزینی منابع دیجیتال به جای کتب گرانقیمت و کاهش نیاز به ترددهای غیرضروری، بار مالی آموزش بر دوش دانشجویان کمتر شده است.
این نگاه عدالتمحور، هسته اصلی ماموریت دانشگاه علوم پزشکی هوشمند در مدیریت سامانه نوید است تا هیچ استعدادی به دلیل محدودیت مکانی از آموزش باکیفیت محروم نماند.
تحول مهارتهای دیجیتال در جامعه پزشکی از طریق نوید
استفاده مستمر از سامانه نوید منجر به یک انقلاب خاموش در ارتقای سواد دیجیتال (Digital Literacy) جامعه پزشکی ایران شده است. پیش از این، بسیاری از اساتید و دانشجویان تنها به روشهای سنتی آموزش متکی بودند.
اما کار با ابزارهای پیچیده نوید، آنها را ناچار به یادگیری مهارتهای نوین فناوری اطلاعات کرده است.
اساتید اکنون میآموزند که چگونه محتوای چندرسانهای تولید کنند، چگونه آزمونهای آنلاین با امنیت بالا طراحی نمایند و چگونه در محیطهای مجازی مدیریت کلاس را بر عهده بگیرند. این مهارتها تنها محدود به تدریس نیست، بلکه در پژوهش و درمان نیز به کار آنها میآید.
پزشکی که با پلتفرمهای دیجیتال آموزشی راحت است، سریعتر میتواند با سیستمهای پرونده الکترونیک سلامت و تلهمدیسین ارتباط برقرار کند.
برای دانشجویان نیز، نوید تمرینی برای زیستن در دنیای دیجیتال است. آنها میآموزند که چگونه اطلاعات معتبر را در فضای مجازی جستجو کنند، در تالارهای گفتگو به صورت حرفهای تعامل داشته باشند و فایلهای خود را در بسترهای ابری مدیریت کنند.
این مهارتها، بخشی از شایستگیهای محوری یک متخصص در قرن بیست و یکم محسوب میشود.
سامانه نوید با ارائه راهنماهای جامع و برگزاری دورههای توانمندسازی، این مسیر یادگیری را تسهیل کرده است. مواجهه با چالشهای فنی احتمالی در سامانه و تلاش برای رفع آنها، روحیه حل مسئله را در کاربران تقویت میکند.
این تجربه باعث شده است که مقاومت در برابر تغییرات تکنولوژیک در بدنه دانشگاههای علوم پزشکی به حداقل برسد.
در درازمدت، این ارتقای سواد دیجیتال باعث میشود که زیرساختهای هوش مصنوعی در نظام سلامت با سرعت بیشتری پیادهسازی شوند. جامعهای که آموزش خود را بر بستر یک سامانه هوشمند مانند نوید گذرانده است، آمادگی بسیار بالاتری برای پذیرش فناوریهای نوین در تشخیص و درمان بیماریها خواهد داشت.
نوید در واقع، دروازه ورود آموزش پزشکی ایران به عصر دیجیتال است.
سامانه نوید که مخفف عبارت «نرمافزار ویژه یادگیری دانشگاهی» است، به عنوان پلتفرم رسمی و متمرکز یادگیری الکترونیکی (LMS) برای تمامی دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور شناخته میشود. این سامانه توسط دانشگاه علوم پزشکی هوشمند طراحی و توسعه یافته است. هدف اصلی از ایجاد این بستر، استانداردسازی آموزشهای مجازی، ارائه محتوای چندرسانهای با کیفیت، برگزاری آزمونهای آنلاین ایمن و ایجاد تعامل مستمر میان استاد و دانشجو در یک محیط یکپارچه و تخصصی برای رشتههای علوم پزشکی است که فراتر از یک ابزار ساده، به رکن اصلی آموزش ترکیبی تبدیل شده است.
مسئولیت اصلی طراحی، توسعه، بهروزرسانی و پشتیبانی فنی سامانه نوید بر عهده «دانشگاه علوم پزشکی هوشمند» است. این نهاد که پیش از این با نام دانشگاه علوم پزشکی مجازی فعالیت میکرد، طبق مصوبات جدید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ماموریت یافته است تا با بهرهگیری از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی، زیرساختهای لازم برای تحول دیجیتال در آموزش پزشکی را فراهم کند. این دانشگاه علاوه بر مدیریت سامانه نوید، وظیفه نظارت بر کیفیت محتوای آموزشی ارائه شده در این بستر را نیز بر عهده دارد تا استانداردهای آموزشی در سطح ملی حفظ شود.
خیر، برخلاف تصور عمومی که سامانه نوید را صرفاً ابزاری اضطراری برای دوران کرونا میدانستند، این سامانه به عنوان یک زیرساخت استراتژیک و دائمی برای نظام آموزش پزشکی ایران طراحی شده است. در حال حاضر، نوید به بخش جداییناپذیر «آموزش ترکیبی» (Blended Learning) تبدیل شده است. این بدین معناست که حتی با وجود کلاسهای حضوری، بخش مهمی از فعالیتهای آموزشی شامل بارگذاری منابع تکمیلی، انجام تکالیف، شرکت در تالارهای گفتگو و برخی آزمونهای مستمر همچنان در این بستر انجام میشود تا بهرهوری آموزشی افزایش یابد.
کاربران سامانه نوید شامل تمامی دانشجویان، اساتید و کادر آموزشی دانشگاههای علوم پزشکی تحت پوشش وزارت بهداشت هستند. هر دانشگاه علوم پزشکی در سراسر کشور دارای یک زیردامنه اختصاصی در سامانه نوید است که دانشجویان و اساتید آن دانشگاه با استفاده از کدملی و شماره دانشجویی یا کد استادی خود به آن دسترسی پیدا میکنند. علاوه بر این، کارکنان نظام سلامت که در دورههای بازآموزی یا پودمانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی هوشمند شرکت میکنند نیز از کاربران این سامانه محسوب میشوند و میتوانند از محتواهای تخصصی بهرهمند شوند.
اگرچه سامانه نوید در برخی قابلیتها با سیستمهای جهانی مانند مودل شباهت دارد، اما تفاوت اصلی آن در بومیسازی کامل و اختصاصیسازی برای رشتههای علوم پزشکی است. نوید به طور مستقیم با سامانههای مدیریت آموزشی داخلی ایران مانند سیپاد و سما متصل است، در حالی که سیستمهای خارجی نیاز به واسطهای پیچیده دارند. همچنین، نوید بر اساس تقویم آموزشی و ساختار درختی دروس وزارت بهداشت طراحی شده و امکاناتی نظیر تالارهای گفتگوی تخصصی پزشکی و امنیت دادهها در سرورهای داخلی را برای حفظ حریم خصوصی کاربران ایرانی فراهم کرده است.
بله، با توجه به بخشنامههای معاونت آموزشی وزارت بهداشت، سامانه نوید به عنوان درگاه رسمی آموزش مجازی شناخته میشود و شرکت در فعالیتهای تعریف شده در آن برای دانشجویان الزامی است. بسیاری از اساتید بخشی از نمره پایانترم یا نمره کلاسی را به فعالیتهای دانشجو در سامانه نوید، نظیر مشاهده ویدئوها، شرکت در کوییزها و فعالیت در تالارهای گفتگو اختصاص میدهند. عدم حضور فعال در این سامانه میتواند منجر به کسر نمره یا در برخی موارد محرومیت از شرکت در آزمونهای نهایی شود، چرا که سوابق فعالیت دانشجو به صورت دقیق ثبت میگردد.
سامانه نوید با ایجاد یک بستر یکپارچه، امکان دسترسی دانشجویان دانشگاههای مناطق محروم به محتواهای آموزشی تولید شده توسط اساتید برجسته دانشگاههای تیپ یک را فراهم کرده است. این سامانه از طریق اشتراکگذاری منابع آموزشی و برگزاری دورههای مشترک بیندانشگاهی، شکاف آموزشی میان مناطق مختلف را کاهش داده است. همچنین، دانشجویان در هر زمان و مکانی میتوانند به منابع درسی دسترسی داشته باشند که این امر محدودیتهای جغرافیایی و زمانی را از بین برده و فرصتهای برابری برای یادگیری عمیقتر و مستمر برای تمامی دانشجویان علوم پزشکی فراهم آورده است.
بله، دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از طریق سامانه نوید امکان برگزاری دورههای کوتاه مدت، پودمانهای تخصصی و دورههای آموزش مداوم (CME) را برای فارغالتحصیلان و شاغلین حوزه سلامت فراهم کرده است. این دورهها معمولاً شامل محتوای ویدئویی، فایلهای متنی و آزمونهای نهایی هستند که پس از موفقیت در آنها، گواهینامه معتبر صادر میشود. این قابلیت به متخصصان اجازه میدهد تا بدون نیاز به حضور فیزیکی، دانش خود را بهروز کرده و امتیازات بازآموزی لازم برای تمدید پروانه فعالیت خود را کسب کنند، که این خود گامی بزرگ در جهت آموزش مادامالعمر است.
تالارهای گفتگو (Forum) در سامانه نوید با هدف تقویت یادگیری اجتماعی و تعامل غیرهمزمان طراحی شدهاند. در این فضا، اساتید سوالات چالشبرانگیز یا کیسهای بالینی را مطرح میکنند و دانشجویان موظفند دیدگاههای علمی خود را بیان کرده و با همکلاسیهای خود به بحث و تبادل نظر بپردازند. این فرآیند نه تنها به رفع ابهامات درسی کمک میکند، بلکه مهارتهای استدلال بالینی و تفکر انتقادی را در دانشجویان تقویت مینماید. فعالیت در این تالارها توسط سیستم مانیتور شده و اساتید میتوانند بر اساس کیفیت مشارکت دانشجویان، نمرات تشویقی برای آنها در نظر بگیرند.
برای ورود به سامانه نوید، ابتدا باید به آدرس اختصاصی دانشگاه خود (مثلاً [university-name].navid.vums.ac.ir) مراجعه کنید. نام کاربری معمولاً شماره دانشجویی برای دانشجویان و کد ملی یا کد استادی برای اساتید است. رمز عبور اولیه نیز در اکثر موارد کد ملی تعریف میشود. پس از اولین ورود، سامانه از کاربر میخواهد تا رمز عبور خود را تغییر داده و اطلاعات تماس شامل ایمیل و شماره همراه را تایید کند. در صورتی که اطلاعات شما در سامانه موجود نباشد، باید به واحد آموزش یا کارشناس آموزش مجازی دانشگاه خود مراجعه کنید تا اطلاعات شما از سامانه سما یا سیپاد فراخوانی شود.
فرآیند اضافه شدن دروس به سامانه نوید به صورت خودکار و از طریق همگامسازی (Sync) با سامانههای مدیریت آموزشی دانشگاه (مانند سما یا سیپاد) انجام میشود. پس از اتمام مهلت انتخاب واحد و حذف و اضافه در آموزش دانشگاه، لیست دانشجویان و اساتید هر درس به سامانه نوید منتقل میگردد. این فرآیند ممکن است بین ۲۴ تا ۷۲ ساعت زمان ببرد. بنابراین دانشجویان نیازی به ثبتنام دستی در دروس ندارند. اگر درسی در پنل شما نمایش داده نمیشود، ابتدا باید وضعیت انتخاب واحد خود را در سامانه آموزش دانشگاه چک کرده و سپس با کارشناس IT دانشکده تماس بگیرید.
برای ارسال تکلیف، دانشجو باید وارد درس مربوطه شده و در بخش «تکالیف»، بر روی عنوان تکلیف مورد نظر کلیک کند. در این صفحه، مهلت ارسال، نمره و توضیحات استاد نمایش داده میشود. دانشجو میتواند فایل خود را (با فرمت و حجم مجاز تعیین شده توسط استاد) بارگذاری کرده و دکمه ثبت نهایی را بزند. سامانه نوید قابلیت ثبت زمان دقیق ارسال را دارد و در صورت ارسال پس از مهلت مقرر، سیستم ممکن است از پذیرش فایل خودداری کرده یا نمره منفی لحاظ کند. پس از ارسال، دانشجو میتواند وضعیت بررسی و نمره دریافتی خود را در همان بخش مشاهده نماید.
اساتید پس از ورود به پنل کاربری و انتخاب درس مورد نظر، با فعال کردن حالت ویرایش، میتوانند انواع محتوا را به هفتهها یا جلسات درسی اضافه کنند. این محتواها شامل فایلهای PDF، ویدئوهای آموزشی، پادکستها، لینکهای خارجی و محتوای تعاملی SCORM است. اساتید همچنین میتوانند برای هر جلسه، اهداف آموزشی و منابع مطالعه بیشتر را تعریف کنند. سامانه نوید به اساتید اجازه میدهد تا زمان دسترسی دانشجویان به هر محتوا را محدود کنند؛ به عنوان مثال، یک ویدئو فقط در هفته مشخصی قابل مشاهده باشد تا نظم آموزشی کلاس حفظ شود.
آزمونهای آنلاین در نوید از طریق ماژول «آزمون» برگزار میشوند. استاد بانک سوالات را طراحی کرده و زمان شروع، پایان و مدت زمان پاسخگویی را تعیین میکند. دانشجو در زمان مقرر وارد بخش آزمون شده و به سوالات (چهارگزینهای، تشریحی یا تطبیقی) پاسخ میدهد. سامانه قابلیتهایی نظیر نمایش تصادفی سوالات (Shuffle) و محدودیت بازگشت به سوال قبلی را برای امنیت بیشتر فراهم کرده است. در پایان آزمون، نمرات سوالات تستی بلافاصله محاسبه شده و پس از تایید استاد، برای دانشجو قابل مشاهده خواهد بود. در صورت قطع اینترنت، سیستم آخرین پاسخهای ثبت شده را ذخیره میکند.
دانشجویان در سامانه نوید به بخشی با عنوان «گزارش پیشرفت» یا «نمرات» دسترسی دارند. در این بخش، لیستی از تمامی فعالیتهای نمرهدار شامل تکالیف، کوییزها، مشارکت در تالارها و آزمونهای میانترم نمایش داده میشود. دانشجو میتواند مشاهده کند که چه درصدی از محتوای آموزشی هر درس را مطالعه کرده و میانگین نمرات او در مقایسه با میانگین کلاس چقدر است. این ابزار به دانشجویان کمک میکند تا نقاط ضعف خود را شناسایی کرده و برای بهبود عملکرد تحصیلی خود برنامهریزی کنند. همچنین اساتید نیز گزارشهای مشابهی برای کل کلاس در اختیار دارند.
در صفحه ورود سامانه نوید، گزینهای با عنوان «فراموشی رمز عبور» وجود دارد. با کلیک بر روی آن، کاربر باید شماره دانشجویی یا کد ملی و شماره همراه خود را وارد کند. در صورت تطابق اطلاعات با دیتابیس سامانه، یک کد تایید یا لینک بازیابی از طریق پیامک یا ایمیل ارسال میشود. اگر شماره همراه کاربر در سامانه ثبت نشده یا تغییر کرده باشد، امکان بازیابی خودکار وجود ندارد و کاربر موظف است با در دست داشتن کارت شناسایی به واحد فناوری اطلاعات (IT) دانشگاه یا دانشکده خود مراجعه کند تا رمز عبور به صورت دستی بازنشانی شود.
دانشجویانی که به صورت مهمان در یک دانشگاه دیگر تحصیل میکنند، باید ابتدا فرآیند اداری مهمانی را در سامانه آموزشی (سما/سیپاد) نهایی کنند. پس از ثبت در سامانه آموزش دانشگاه مقصد، اطلاعات آنها به صورت خودکار در سیکل بعدی همگامسازی به سامانه نوید آن دانشگاه منتقل میشود. این دانشجویان معمولاً با همان شماره دانشجویی دانشگاه مقصد یا کد ملی میتوانند وارد نوید شوند. در صورتی که دانشجو همزمان در دو دانشگاه درس دارد، ممکن است نیاز به دو پنل کاربری مجزا داشته باشد که از طریق آدرسهای متفاوت نوید قابل دسترسی است.
برای ارتباط با استاد، چندین راه در سامانه نوید پیشبینی شده است. اولین و رسمیترین راه، استفاده از سیستم «پیامرسان داخلی» سامانه است که به دانشجو اجازه میدهد پیام متنی خصوصی برای استاد ارسال کند. راه دوم، طرح سوال در «تالار گفتگو» (Forum) همان درس است که باعث میشود سایر دانشجویان هم از پاسخ استاد بهرهمند شوند. همچنین در بخش پروفایل استاد، معمولاً آدرس ایمیل یا ساعات حضور آنلاین ذکر شده است. توصیه میشود برای موارد آموزشی از تالار گفتگو و برای موارد شخصی یا نمره از پیام خصوصی استفاده شود.
سامانه نوید یک پلتفرم مبتنی بر وب (Web-based) است، بنابراین به سختافزار بسیار قدرتمندی نیاز ندارد. داشتن یک کامپیوتر، لپتاپ، تبلت یا گوشی هوشمند با حداقل ۲ گیگابایت رم و پردازنده معمولی کافی است. از نظر نرمافزاری، استفاده از آخرین نسخه مرورگرهای مدرن مانند Google Chrome، Mozilla Firefox یا Microsoft Edge الزامی است. همچنین برای مشاهده برخی محتواها، نصب نرمافزارهای نمایش PDF و پخشکنندههای ویدئویی توصیه میشود. برای شرکت در آزمونها، اکیداً توصیه میشود از مرورگر کروم در حالت دسکتاپ استفاده شود تا پایداری اتصال و نمایش صحیح سوالات تضمین گردد.
بله، دانشگاه علوم پزشکی هوشمند نسخه موبایل سامانه نوید را برای سیستمعاملهای اندروید توسعه داده است. با این حال، با توجه به طراحی واکنشگرا (Responsive) سامانه، کاربران iOS و سایر سیستمعاملها میتوانند بدون نیاز به اپلیکیشن و تنها از طریق مرورگر گوشی خود، به تمامی امکانات سامانه با چیدمان بهینه دسترسی داشته باشند. اپلیکیشن نوید امکاناتی نظیر دریافت اعلانها (Notifications) برای تکالیف جدید، پیامهای استاد و یادآوری آزمونها را فراهم میکند که به دانشجو کمک میکند تا همیشه بهروز بماند. نسخه جدید اپلیکیشن از طریق وبسایت دانشگاه علوم پزشکی هوشمند قابل دریافت است.
اتصال بین نوید و سامانههای مدیریت آموزشی (سما و سیپاد) از طریق وبسرویسهای اختصاصی و امن (API) برقرار میگردد. در فواصل زمانی مشخص (معمولاً شبانه)، سامانه نوید درخواستی را به سرورهای آموزش ارسال کرده و آخرین تغییرات در لیست دروس، اساتید و ثبتنام دانشجویان را دریافت میکند. این یکپارچگی باعث میشود که خطای انسانی در تعریف دروس به حداقل برسد. دادهها در این تبادل شامل کدملی، شماره دانشجویی، کد درس و گروه درسی است. در صورت بروز اختلال در این اتصال، ممکن است دروس جدید در نوید نمایش داده نشوند که نیاز به بررسی فنی توسط تیم پشتیبانی دارد.
نوید از طیف گستردهای از فرمتها پشتیبانی میکند. برای متون، فرمتهای PDF، DOCX و PPTX استاندارد هستند. برای محتوای صوتی و تصویری، فرمتهای MP3 و MP4 با کدکهای استاندارد وب توصیه میشوند. یکی از قابلیتهای مهم فنی نوید، پشتیبانی از بستههای تعاملی SCORM (نسخه ۱.۲ و ۲۰۰۴) است که به اساتید اجازه میدهد محتواهای آموزشی چندرسانهای و مرحلهبندی شده تولید کنند. همچنین امکان لینکدهی به ویدئوهای بارگذاری شده در پلتفرمهای اشتراک ویدئو برای کاهش بار سرور دانشگاه وجود دارد. حداکثر حجم فایلهای ارسالی توسط دانشگاه تنظیم میشود اما معمولاً برای تکالیف تا ۲۰ مگابایت است.
امنیت در سامانه نوید در چندین سطح پیادهسازی شده است. تمامی تبادلات دادهای تحت پروتکل امن HTTPS انجام میشود تا از شنود اطلاعات جلوگیری گردد. سرورهای سامانه در مراکز داده امن داخل کشور (زیر نظر وزارت بهداشت) میزبانی میشوند که دسترسی فیزیکی و منطقی به آنها به شدت کنترل شده است. از نظر نرمافزاری، سطوح دسترسی کاربران (Role-based Access Control) دقیقاً تعریف شده و هیچ کاربری خارج از نقش خود به دادههای دیگران دسترسی ندارد. همچنین سیستمهای پشتیبانگیری خودکار (Backup) به صورت روزانه اجرا میشوند تا در صورت بروز هرگونه نقص فنی، اطلاعات آموزشی و سوابق نمرات بازیابی شوند.
سامانه نوید دارای مکانیزم ذخیرهسازی خودکار (Auto-save) است. به محض اینکه دانشجو گزینهای را انتخاب میکند یا متنی را مینویسد، آن پاسخ در سرور ثبت میشود. اگر اینترنت قطع شود، دانشجو باید بلافاصله پس از برقراری اتصال، صفحه را رفرش کند؛ در این صورت مشاهده خواهد کرد که پاسخهای قبلی او حفظ شده است. با این حال، زمان آزمون متوقف نمیشود. برای جلوگیری از مشکلات فنی، توصیه میشود دانشجویان از اتصال اینترنت پایدار (ترجیحاً ADSL یا TDLTE) استفاده کنند و در صورت بروز مشکل حاد، بلافاصله از صفحه خطا اسکرینشات گرفته و به کارشناس آزمون اطلاع دهند.
در نسخه وب سامانه نوید، مشاهده محتوا مستلزم اتصال به اینترنت است. اما دانشجویان میتوانند فایلهای ارائه شده توسط اساتید (مانند PDF، جزوات و ویدئوها) را دانلود کرده و در سیستم خود ذخیره کنند تا در زمانهای آفلاین مطالعه نمایند. در اپلیکیشن موبایل نوید نیز قابلیتی در حال توسعه است که برخی محتواها را کش (Cache) کرده تا بدون اینترنت قابل بازبینی باشند. با این حال، فعالیتهایی نظیر شرکت در کوییزها، ارسال تکالیف و ثبت نظر در تالار گفتگو حتماً نیازمند اتصال فعال به شبکه هستند تا دادهها در لحظه در دیتابیس مرکزی ثبت شوند.
پشتیبانگیری در سامانه نوید در دو سطح انجام میشود: سطح دیتاسنتر و سطح اپلیکیشن. در سطح دیتاسنتر، از کل پایگاه داده به صورت روزانه و هفتگی نسخههای پشتیبان تهیه و در سرورهای مجزا نگهداری میشود. در سطح اپلیکیشن، اساتید و مدیران سیستم این امکان را دارند که در هر لحظه از نمرات و فعالیتهای یک درس خاص خروجی اکسل (Excel) یا CSV تهیه کنند. توصیه میشود اساتید پس از پایان هر نیمسال تحصیلی و نهایی شدن نمرات، یک نسخه خروجی از نمرات دانشجویان را برای آرشیو شخصی و آموزشی دانشکده دریافت و نگهداری کنند.
با توجه به اینکه سرورهای سامانه نوید در داخل کشور میزبانی میشوند و در لیست سایتهای با ترافیک داخلی قرار دارند، مصرف اینترنت کاربران طبق مصوبات سازمان تنظیم مقررات، به صورت نیمبها (۵۰ درصد تعرفه بینالملل) محاسبه میشود. این موضوع باعث کاهش هزینههای دانشجویان در هنگام مشاهده ویدئوهای آموزشی پرحجم میگردد. البته برای بهرهمندی از این قابلیت، کاربران نباید در هنگام استفاده از سامانه از فیلترشکن یا VPN استفاده کنند، زیرا در آن صورت ترافیک آنها بینالملل محسوب شده و با هزینه کامل محاسبه خواهد شد.
خیر، استفاده از خدمات اصلی سامانه نوید برای تمامی دانشجویان دانشگاههای علوم پزشکی دولتی کاملاً رایگان است. هزینههای زیرساختی، لایسنس نرمافزار و پشتیبانی فنی توسط وزارت بهداشت و دانشگاه علوم پزشکی هوشمند تامین میشود. دانشجویان بابت ثبتنام در سامانه، ورود به کلاسها، دانلود محتوا یا شرکت در آزمونها هیچ مبلغی پرداخت نمیکنند. تنها هزینهای که متوجه دانشجو است، هزینه ترافیک اینترنت مصرفی است که آن هم طبق قوانین جاری کشور برای سایتهای داخلی به صورت نیمبها محاسبه میگردد. در دورههای آزاد یا پودمانهای خاص، ممکن است شهریه جداگانهای دریافت شود که خارج از روال عادی دانشگاهی است.
بودجه نگهداری، توسعه ویژگیهای جدید و تامین سختافزار سرورهای سامانه نوید از طریق ردیفهای بودجهای اختصاص یافته به «دانشگاه علوم پزشکی هوشمند» توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تامین میگردد. این یک سرمایهگذاری حاکمیتی در حوزه آموزش عالی سلامت است تا زیرساختی پایدار و مستقل برای آموزش مجازی در کشور وجود داشته باشد. دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور نیز با پرداخت حق اشتراک سالانه یا از طریق تفاهمنامههای همکاری، در بخشی از هزینههای عملیاتی سهیم میشوند تا خدمات پشتیبانی محلی به کاربران خود ارائه دهند.
برای اساتید دانشگاههای علوم پزشکی، هیچ هزینه شخصی جهت بارگذاری محتوا در سامانه نوید وجود ندارد. با این حال، هر دانشگاه بر اساس ظرفیت سرورهای خود، محدودیتهایی (Quota) را برای حجم کل فایلهای هر درس یا هر استاد تعریف میکند. در صورتی که استادی نیاز به فضای بسیار فراتر از حد استاندارد داشته باشد، این موضوع باید از طریق مدیریت آمار و فناوری اطلاعات دانشگاه مربوطه پیگیری شود تا فضای اضافی تخصیص یابد. هدف از این محدودیتها، مدیریت بهینه منابع ذخیرهسازی و جلوگیری از بارگذاری فایلهای غیرضروری و بسیار سنگین است که ممکن است سرعت سامانه را کاهش دهند.
خیر، اپلیکیشن رسمی سامانه نوید که توسط دانشگاه علوم پزشکی هوشمند ارائه شده است، کاملاً رایگان بوده و در وبسایت رسمی دانشگاه یا مارکتهای معتبر داخلی در دسترس است. کاربران نباید برای دریافت این اپلیکیشن به سایتهای غیررسمی مراجعه کرده یا مبلغی پرداخت کنند. همچنین تمامی آپدیتهای بعدی اپلیکیشن نیز رایگان خواهد بود. توصیه میشود جهت حفظ امنیت اطلاعات کاربری، اپلیکیشن را فقط از منابع معرفی شده در سایت vums.ac.ir یا پنل نوید دانشگاه خود دریافت کنید تا از عدم وجود بدافزار در نسخههای غیررسمی اطمینان حاصل نمایید.
همانطور که پیشتر اشاره شد، ترافیک مصرفی در سامانه نوید به دلیل میزبانی در دیتاسنترهای داخلی، مشمول تعرفه نیمبها است. این یعنی اگر یک دانشجوی علوم پزشکی ویدئویی با حجم ۱۰۰ مگابایت را در نوید مشاهده کند، تنها ۵۰ مگابایت از بسته اینترنت او کسر خواهد شد. این سیاست در راستای حمایت از آموزش مجازی و کاهش بار مالی بر دوش خانوادهها اتخاذ شده است. لازم به ذکر است که برخی اپراتورها در بازههای زمانی خاص یا برای بستههای آموزشی ویژه، ممکن است ترافیک این سامانه را کاملاً رایگان (صفربها) اعلام کنند که از طریق پیامک اطلاعرسانی میشود.
بله، دانشگاه آزاد اسلامی (بخش علوم پزشکی) و سایر موسسات آموزش عالی غیرانتفاعی که در حوزه علوم پزشکی فعالیت میکنند، میتوانند با انعقاد قرارداد و پرداخت هزینههای مربوط به لایسنس و پشتیبانی، از زیرساخت سامانه نوید استفاده کنند. هزینه استفاده برای این مراکز بر اساس تعداد دانشجویان فعال و میزان فضای ذخیرهسازی مورد نیاز محاسبه میشود. این همکاری به این موسسات کمک میکند تا بدون نیاز به طراحی یک سامانه جدید از ابتدا، از یک پلتفرم استاندارد و مورد تایید وزارت بهداشت بهرهمند شوند و تبادل دانشجو و استاد با دانشگاههای دولتی برای آنها تسهیل گردد.
پشتیبانی فنی عمومی شامل رفع خطاهای سیستمی، بازیابی رمز عبور و راهنماییهای اولیه برای تمامی کاربران رایگان است. اما اگر یک دانشکده یا گروه آموزشی درخواست خدمات اختصاصی نظیر طراحی قالبهای ویژه، تولید محتوای الکترونیکی حرفهای توسط تیم فنی نوید، یا برگزاری آزمونهای بسیار بزرگ با نظارت ویژه را داشته باشد، ممکن است طبق تعرفههای مصوب دانشگاه علوم پزشکی هوشمند، هزینههایی به عنوان خدمات ارزش افزوده دریافت شود. این هزینهها معمولاً توسط معاونت آموزشی دانشگاه مربوطه تامین میشود و مستقیماً از دانشجو یا استاد دریافت نمیگردد.
شرکت در آزمونهای جبرانی یا مجدد که توسط استاد درس و در چارچوب قوانین آموزشی دانشگاه برگزار میشود، مشمول هیچ هزینهای در سامانه نوید نیست. سامانه نوید تنها بستر برگزاری است و قوانین مالی آن تابع قوانین آموزشی کل کشور است. اگر طبق آییننامه آموزشی، امتحانی مشمول جریمه یا هزینه باشد (مانند امتحانات معرفی به استاد در برخی شرایط)، آن مبلغ در بخش امور مالی دانشگاه تسویه میشود و سامانه نوید نقشی در دریافت وجه ندارد. دسترسی به آزمون در نوید صرفاً بر اساس تاییدیه آموزشی استاد در پنل مربوطه باز یا بسته میشود.
سیاست وزارت بهداشت و دانشگاه علوم پزشکی هوشمند بر پایه حمایت حداکثری از دانشگاههای مناطق محروم و تیپ ۳ است. در بسیاری از موارد، هزینههای زیرساختی و لایسنس برای این دانشگاهها با تخفیفهای بسیار بالا یا به صورت کاملاً رایگان (با حمایت مستقیم وزارتخانه) ارائه میشود. این اقدام با هدف برقراری عدالت آموزشی انجام شده تا اطمینان حاصل شود که هیچ دانشجویی در هیچ نقطهای از کشور به دلیل محدودیتهای مالی دانشگاه خود، از دسترسی به پلتفرم استاندارد آموزشی محروم نمیماند. جزئیات این حمایتها در تفاهمنامههای فیمابین دانشگاهها و مرکز هوشمندسازی ذکر شده است.
طبق قوانین جاری، مالکیت معنوی محتوای آموزشی (ویدئوها، جزوات و سوالات آزمون) که توسط اساتید تولید و در سامانه نوید بارگذاری میشود، متعلق به استاد تولیدکننده و دانشگاه متبوع وی است. دانشجویان تنها حق استفاده آموزشی از این محتوا را در طول دوره تحصیلی خود دارند. هرگونه بازنشر، فروش یا اشتراکگذاری این محتوا در پلتفرمهای دیگر یا شبکههای اجتماعی بدون اجازه کتبی از استاد و دانشگاه، نقض حقوق مالکیت معنوی محسوب شده و میتواند پیگرد قانونی در کمیته انضباطی دانشجویان یا مراجع قضایی خارج از دانشگاه را به دنبال داشته باشد.
سامانه نوید ابزارهای متعددی برای شناسایی و پیشگیری از تقلب دارد، از جمله ثبت آیپی (IP) کاربران، ثبت زمان دقیق پاسخگویی به هر سوال و تشخیص خروج از صفحه آزمون. در صورت اثبات تقلب (مثلاً ورود دو نفر با یک حساب کاربری یا شباهت غیرعادی پاسخهای تشریحی)، گزارش فنی سامانه به عنوان مستند قانونی به شورای آموزشی و کمیته انضباطی دانشگاه ارائه میشود. طبق آییننامه آزمونهای الکترونیک وزارت بهداشت، مجازات تقلب در آزمون آنلاین مشابه آزمون حضوری بوده و میتواند منجر به درج نمره ۰.۲۵ در کارنامه و محرومیت از برخی تسهیلات رفاهی شود.
سامانه نوید متعهد به حفظ محرمانگی دادههای کاربران است. اطلاعاتی نظیر شماره تماس، کدملی و سوابق تحصیلی صرفاً برای فرآیندهای آموزشی استفاده شده و در اختیار هیچ نهاد ثالثی قرار نمیگیرد. دسترسی به این دادهها حتی برای مدیران سیستم نیز محدود و ثبت (Log) میشود. طبق قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات و اسناد صیانت از دادههای شخصی، دانشگاه علوم پزشکی هوشمند موظف است از مدرنترین روشهای رمزنگاری برای حفاظت از دیتابیس خود استفاده کند. کاربران نیز موظفند رمز عبور خود را در اختیار دیگران قرار ندهند، زیرا مسئولیت هرگونه فعالیت با حساب کاربری بر عهده صاحب آن است.
طبق آییننامه مصوب شورای عالی برنامهریزی علوم پزشکی، دانشگاهها مجازند تا سقف مشخصی از واحدهای درسی (معمولاً بین ۲۰ تا ۵۰ درصد بسته به رشته و مقطع) را به صورت مجازی ارائه دهند. سامانه نوید به عنوان بستر قانونی برای تحقق این حد نصاب شناخته میشود. برای اینکه یک واحد درسی به عنوان «آموزش مجازی» مورد تایید قرار گیرد، باید مستندات فعالیت دانشجو و محتوای ارائه شده در سامانه نوید به تایید دانشکده برسد. عدم رعایت استانداردهای محتوایی در نوید میتواند منجر به عدم تایید دوره توسط هیئتهای نظارت و ارزیابی وزارت بهداشت گردد.
مطابق با قوانین حقوق افراد دارای معلولیت، سامانه نوید در تلاش است تا استانداردهای دسترسیپذیری وب (WCAG) را پیادهسازی کند. این شامل امکان استفاده از صفحهخوانها برای دانشجویان نابینا و ارائه زیرنویس برای محتواهای ویدئویی جهت دانشجویان ناشنوا است. اگرچه هنوز تمامی محتواهای بارگذاری شده توسط اساتید ممکن است این استانداردها را نداشته باشند، اما زیرساخت فنی نوید این قابلیت را فراهم کرده است. دانشگاهها موظفند در صورت وجود دانشجوی دارای معلولیت، اساتید را ملزم به ارائه محتوای متناسب (مانند فایلهای متنی قابل جستجو به جای عکس جزوه) در سامانه نوید نمایند.
نمرات ثبت شده در سامانه نوید به عنوان نمرات اولیه یا مستمر شناخته میشوند. در صورت اعتراض دانشجو، ابتدا باید از طریق سیستم پیامرسان یا تالار گفتگو با استاد مربوطه مکاتبه شود. اگر اختلاف حل نشد، دانشجو میتواند درخواست بازبینی خود را به صورت کتبی به آموزش دانشکده ارائه دهد. در این مرحله، گزارشهای فنی سامانه نوید (شامل زمان ارسال تکلیف، فایل ارسالی و نمره ثبت شده توسط استاد) به عنوان سند اصلی در شورای آموزشی دانشکده بررسی میشود. رای صادره توسط شورای آموزشی بر اساس مستندات استخراج شده از سامانه، حکم نهایی و قانونی را خواهد داشت.
حضور و غیاب در سامانه نوید بر اساس «فعالیت» (Activity) تعریف میشود و نه صرفاً آنلاین بودن. طبق مقررات، دانشجو موظف است در بازههای زمانی تعیین شده توسط استاد، وارد سامانه شده و محتواها را مشاهده یا در فعالیتها شرکت کند. سامانه گزارش دقیق زمان ورود، مدت زمان توقف روی هر مطلب و میزان پیشرفت را ثبت میکند. اگر دانشجویی بیش از حد مجاز (معمولاً ۱۷/۳ جلسات) در فعالیتهای تعریف شده در نوید غیبت داشته باشد، استاد درس از نظر قانونی این اختیار را دارد که وضعیت دانشجو را «حذف آموزشی» یا «غیبت غیرموجه» اعلام کند که منجر به درج نمره صفر در آن درس میشود.
دسترسی دانشجویان به سامانه نوید معمولاً تا یک نیمسال پس از فارغالتحصیلی یا اتمام دوره تحصیلی فعال باقی میماند تا فرد بتواند نمرات و سوابق خود را چک کند. پس از آن، حساب کاربری به حالت تعلیق درآمده و دسترسی به محتوای دروس بسته میشود. از نظر قانونی، دانشجو پس از فراغت از تحصیل حق ادعایی نسبت به دسترسی دائمی به محتواهای آموزشی اساتید در سامانه ندارد، مگر اینکه آن محتوا در قالب دورههای آزاد یا بازآموزی مجدداً ارائه شود. با این حال، سوابق فعالیت و نمرات دانشجو به صورت دائمی در آرشیو دیتابیس سامانه برای استعلامات قانونی احتمالی ذخیره خواهد شد.
این موضوع بستگی به قرارداد استخدامی استاد و قوانین داخلی دانشگاه دارد. به طور کلی، اگر محتوا با استفاده از امکانات دانشگاه (استودیو، تجهیزات و در ساعات موظف) تولید شده باشد، دانشگاه در مالکیت آن سهیم است و استاد حق فروش مستقل آن را ندارد. اما اگر محتوا کاملاً شخصی تولید شده و صرفاً در نوید بارگذاری شده باشد، مالکیت مادی و معنوی متعلق به استاد است. با این حال، بارگذاری محتوا در نوید به منزله اعطای مجوز غیرانحصاری به دانشگاه و وزارت بهداشت برای استفاده آموزشی دانشجویان آن مرکز است و استاد نمیتواند بابت مشاهده دانشجویان در بستر نوید، هزینه اضافی مطالبه کند.
