اعلام نتایج انتخاب رشته ارشد ۱۴۰۲ + راهنمای گام‌به‌گام

نتایج نهایی آزمون کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۲ در دهه اول شهریور ماه (حدوداً ۱۲ شهریور) از سوی سازمان سنجش آموزش کشور منتشر شد. این نتایج شامل وضعیت قبولی داوطلبان در تمامی دوره‌های روزانه، نوبت دوم، غیرانتفاعی، پیام نور و پردیس‌های خودگردان بود. داوطلبان پس از مشاهده نتیجه، بازه زمانی مشخصی (معمولاً یک هفته) فرصت داشتند تا برای ثبت‌نام اولیه به سامانه‌های آموزشی دانشگاه‌های محل قبولی خود مراجعه کنند.

کارنامه اولیه که در خرداد ماه منتشر شد، تنها حاوی رتبه، تراز و وضعیت مجاز بودن داوطلب برای انتخاب رشته در دوره‌های مختلف بود. اما نتایج نهایی که در شهریور ۱۴۰۲ اعلام گشت، مشخص می‌کند که داوطلب با توجه به اولویت‌های انتخابی و ظرفیت دانشگاه‌ها، دقیقاً در کدام کد‌رشته‌محل پذیرفته شده است. در واقع نتیجه نهایی، حکم قطعی ورود به دانشگاه محسوب می‌شود و داوطلب را از وضعیت بلاتکلیفی خارج می‌کند.

خیر، معمولاً نتایج انتخاب رشته کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی با فاصله‌ای اندک (چند روز پس از سراسری) از طریق سامانه اختصاصی مرکز سنجش و پذیرش دانشگاه آزاد به نشانی azmoon.org اعلام می‌شود. در سال ۱۴۰۲ نیز داوطلبانی که در فرم انتخاب رشته دانشگاه آزاد شرکت کرده بودند، باید به صورت جداگانه نتایج خود را در این سایت چک می‌کردند، هرچند آزمون ورودی هر دو سیستم (سراسری و آزاد) به صورت یکپارچه برگزار شده بود.

وضعیت مردود به این معناست که نمره کل و رتبه داوطلب در هیچ‌یک از ۱۰۰ انتخاب موجود در فرم انتخاب رشته، در مقایسه با سایر متقاضیان و ظرفیت دانشگاه‌ها، حد نصاب لازم را کسب نکرده است. این اتفاق معمولاً زمانی رخ می‌دهد که داوطلب انتخاب‌های خود را بسیار خوش‌بینانه چیده باشد یا ظرفیت رشته‌های انتخابی او بسیار محدود باشد. این افراد باید منتظر مراحل احتمالی تکمیل ظرفیت یا آزمون سال آینده باشند.

کارنامه نهایی که به کارنامه سبز معروف است، معمولاً حدود یک هفته تا ده روز پس از اعلام نتایج نهایی در سایت سازمان سنجش منتشر می‌شود. این کارنامه حاوی رتبه داوطلب در تمام کد‌رشته‌محل‌های انتخابی او و مقایسه آن با رتبه آخرین نفر پذیرفته شده در آن رشته است. هدف از انتشار این کارنامه، شفاف‌سازی فرآیند گزینش و امکان بررسی شانس قبولی در اولویت‌های پایین‌تر برای موارد خاص مانند انتقالی است.

بله، سازمان سنجش پس از اعلام نتایج، سیستمی را تحت عنوان «ارسال درخواست» در سامانه پاسخگویی خود فعال می‌کند. داوطلبانی که نسبت به نتیجه خود اعتراض دارند یا معتقدند در بررسی اولویت‌ها خطایی رخ داده، می‌توانند درخواست خود را ثبت کنند. البته اعتراض به نتایج نهایی معمولاً تنها در صورتی منجر به تغییر نتیجه می‌شود که خطای سیستمی یا اشتباه در درج سهمیه اثبات شود و اعتراض به «سختی سوالات» یا «پایین بودن تراز» در این مرحله مسموع نیست.

در نتایج نهایی سال ۱۴۰۲، سهمیه‌های رزمندگان و ایثارگران (۵ درصد و ۲۵ درصد)، سهمیه آزاد و سهمیه شاگرد اولی (استعداد درخشان) اعمال شد. هر داوطلب بر اساس سهمیه تایید شده خود در زمان ثبت‌نام، با افراد مشابه در همان سهمیه مقایسه شده است. تاثیر سهمیه به این صورت است که ظرفیت مشخصی از هر رشته به واجدین شرایط اختصاص می‌یابد و این موضوع می‌تواند شانس قبولی افراد را در دانشگاه‌های برتر به شدت تغییر دهد.

طبق مصوبات جدید، پذیرفته‌شدگان دوره‌های روزانه آزمون ارشد ۱۴۰۲، حتی در صورت عدم ثبت‌نام در دانشگاه محل قبولی، از شرکت در آزمون ارشد سال ۱۴۰۳ محروم نخواهند بود. این قانون که در سال‌های اخیر با تغییراتی همراه بود، در سال ۱۴۰۲ به نفع داوطلبان اصلاح شد تا افرادی که از قبولی خود رضایت ندارند، بدون محرومیت یک‌ساله بتوانند شانس خود را برای سال بعد امتحان کنند، مگر اینکه در دوره‌های خاص بورسیه باشند.

داوطلبانی که اطلاعات ثبت‌نامی خود را فراموش کرده‌اند، باید به سیستم پاسخگویی سازمان سنجش مراجعه کرده و پس از عضویت در سایت، درخواست «بازیابی شماره پرونده و شماره داوطلبی» را ثبت کنند. سیستم به صورت خودکار و پس از تطبیق کدملی و اطلاعات شناسنامه‌ای، این مفقودی را جبران کرده و اطلاعات را در پنل کاربری نمایش می‌دهد. این فرآیند معمولاً به صورت آنی یا در کمتر از چند ساعت انجام می‌شود تا داوطلب از مشاهده نتایج باز نماند.

بلافاصله پس از مشاهده نام دانشگاه محل قبولی، داوطلب باید به وب‌سایت رسمی آن دانشگاه مراجعه نماید. هر دانشگاه تقویم آموزشی و زمان‌بندی خاص خود را برای ثبت‌نام ورودی‌های جدید اعلام می‌کند. معمولاً ابتدا یک مرحله ثبت‌نام اینترنتی و بارگذاری مدارک در سامانه آموزشی دانشگاه (مانند سامانه گلستان یا سما) انجام می‌شود و سپس نوبت به تحویل حضوری مدارک می‌رسد. عدم مراجعه در بازه زمانی اعلام شده به منزله انصراف قطعی تلقی خواهد شد.

مدارک عمومی شامل اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی، عکس پرسنلی جدید، مدرک کارشناسی (یا گواهی موقت فراغت از تحصیل)، فرم تسویه حساب وام‌های دانشجویی دوره قبل و مدارک مربوط به وضعیت نظام وظیفه برای آقایان است. همچنین پذیرفته‌شدگانی که با سهمیه خاص قبول شده‌اند، باید تاییدیه سهمیه خود را ارائه دهند. توصیه می‌شود داوطلبان حداقل ۵ نسخه کپی از مدرک کارشناسی خود تهیه کنند، زیرا اصل مدرک تا پایان تحصیل در بایگانی دانشگاه می‌ماند.

ثبت‌نام غیرحضوری معمولاً از طریق سامانه‌هایی مثل «گلستان» انجام می‌گیرد. دانشجو با کدملی یا شماره داوطلبی وارد سامانه شده، اطلاعات فردی را تکمیل و اسکن مدارک را بارگذاری می‌کند. در این مرحله، دانشجو موظف است فرم‌های تعهدنامه را مطالعه و تایید نماید. پس از بررسی کارشناسان آموزش و تایید مدارک اسکن شده، شماره دانشجویی موقت صادر می‌شود که اجازه انتخاب واحد در نیمسال اول را به دانشجو می‌دهد. تایید نهایی منوط به تطبیق اصل مدارک در مرحله حضوری است.

در مقطع کارشناسی ارشد، تغییر رشته یا گرایش بسیار دشوارتر از مقطع کارشناسی است. طبق آیین‌نامه‌ها، دانشجو باید حداقل یک نیمسال تحصیلی را با معدل بالا سپری کند و سپس درخواست خود را ارائه دهد. موافقت با تغییر رشته منوط به وجود ظرفیت در رشته مقصد، موافقت هر دو گروه آموزشی (مبدا و مقصد) و دارا بودن نمره آخرین نفر پذیرفته شده در رشته مقصد در سال ورود دانشجو است. بنابراین در بدو ورود، امکان تغییر رشته سیستمی وجود ندارد.

انتقال در مقطع کارشناسی ارشد به دلیل محدودیت ظرفیت و خاص بودن دروس هر دانشگاه، به ندرت انجام می‌شود. با این حال، دانشجویان می‌توانند در اردیبهشت ماه سال بعد از طریق سامانه سجاد وزارت علوم درخواست میهمانی خود را ثبت کنند. برای نیمسال اول، تنها در موارد استثنایی مانند بیماری خاص، ازدواج یا فوت سرپرست که پس از انتخاب رشته رخ داده باشد، دانشگاه‌ها ممکن است با میهمانی موقت موافقت کنند. لازم به ذکر است که انتقال از دوره شبانه به روزانه ممنوع است.

داوطلب در این شرایط کاملاً مختار است که بر اساس علاقه، اعتبار دانشگاه، دوری و نزدیکی و یا شهریه، یکی را انتخاب کند. ثبت‌نام در یکی از دانشگاه‌ها به منزله انصراف از دیگری است. نکته مهم این است که داوطلب نباید در هر دو دانشگاه ثبت‌نام قطعی انجام دهد، زیرا داشتن دو شماره دانشجویی فعال در یک مقطع تحصیلی تخلف محسوب می‌شود. توصیه می‌شود ابتدا اولویت اصلی خود را نهایی کرده و سپس از اقدام برای دانشگاه دوم خودداری کنید.

در سال‌های اخیر، برگزاری مرحله تکمیل ظرفیت برای دانشگاه‌های دولتی به شدت محدود شده و تنها در صورت عدم پر شدن ظرفیت‌ها با موافقت شورای سنجش و پذیرش انجام می‌شود. اگر قرار به برگزاری باشد، معمولاً در اواخر مهر یا آبان ماه اطلاع‌رسانی می‌گردد. در این مرحله، افرادی که قبول نشده‌اند یا از قبولی فعلی خود رضایت ندارند، می‌توانند مجدداً انتخاب رشته کنند. البته در سال ۱۴۰۲ اولویت با پر کردن ظرفیت‌های خالی مانده در دوره‌های شهریه‌پرداز و دانشگاه‌های کم‌متقاضی بود.

پذیرفته‌شدگان باید به سامانه «estelam.msrt.ir» مراجعه کرده و با وارد کردن کد ملی و شماره شناسنامه، کد رهگیری تاییدیه تحصیلی مدرک کارشناسی خود را دریافت کنند. این کد باید در زمان ثبت‌نام اینترنتی در سامانه دانشگاه محل قبولی درج شود. این فرآیند جایگزین مکاتبات پستی قدیمی شده و سرعت بررسی مدارک را افزایش داده است. داوطلبانی که از دانشگاه آزاد فارغ‌التحصیل شده‌اند نیز باید از سامانه اختصاصی دانشگاه آزاد تاییدیه خود را دریافت نمایند.

عدم مراجعه داوطلب در تاریخ‌های اعلام شده توسط دانشگاه، به منزله «انصراف از تحصیل» تلقی می‌گردد و دانشگاه حق دارد ظرفیت خالی را به سازمان سنجش گزارش دهد. اگر داوطلب عذر موجهی داشته باشد، باید در اولین فرصت به صورت حضوری به مدیریت آموزش دانشگاه مراجعه کرده و درخواست کتبی خود را ارائه دهد. در بسیاری از موارد، دانشگاه‌ها تا پیش از پایان زمان حذف و اضافه، با تاخیرهای چند روزه موافقت می‌کنند، اما این یک حق قانونی برای داوطلب نیست و بستگی به مساعدت دانشگاه دارد.

این خطا معمولاً به سه دلیل رخ می‌دهد: ۱. اشتباه در وارد کردن اعداد (باید کیبورد روی حالت انگلیسی باشد). ۲. استفاده از فیلترشکن که باعث اختلال در پروتکل‌های امنیتی سایت می‌شود. ۳. عدم تطابق اطلاعات وارد شده با دیتابیس زمان ثبت‌نام. برای حل این مشکل، ابتدا کش مرورگر خود را پاک کنید، فیلترشکن را خاموش نمایید و در صورت تکرار، از روش دوم جستجو (با استفاده از شماره پرونده و کد رهگیری ثبت‌نام) استفاده کنید.

بله، سایت سازمان سنجش با مرورگرهای موبایل سازگار است، اما به دلیل ترافیک بالای سایت در لحظات اولیه اعلام نتایج، استفاده از موبایل ممکن است با کندی یا عدم نمایش صحیح کدهای امنیتی (Captcha) همراه باشد. توصیه حرفه‌ای این است که برای مشاهده نتیجه و به ویژه پرینت کارنامه، از کامپیوتر یا لپ‌تاپ و مرورگرهای بروز شده Chrome یا Firefox استفاده کنید تا در بارگذاری المان‌های گرافیکی کارنامه مشکلی پیش نیاید.

اگر سهمیه شما در کارنامه نهایی اشتباه درج شده (مثلاً سهمیه ایثارگران اعمال نشده)، نباید به صورت حضوری به سازمان سنجش بروید. راه حل فنی، استفاده از «سیستم پاسخگویی الکترونیکی» در سایت سنجش است. شما باید تیکت با موضوع «تقاضای بررسی مجدد سهمیه» ارسال کرده و اسکن مدارک اثباتی خود را ضمیمه کنید. کارشناسان پس از استعلام از ارگان مربوطه، در صورت تایید، کارنامه شما را اصلاح و نتیجه جدید را در پنل کاربری‌تان اعمال می‌کنند.

تنها مرجع رسمی اعلام نتایج آزمون‌های دولتی در ایران، وب‌سایت سازمان سنجش آموزش کشور به نشانی sanjesh.org است. داوطلبان باید مراقب سایت‌های جعلی و فیشینگ که با نام‌های مشابه یا درگاه‌های پرداخت غیرمجاز قصد سرقت اطلاعات یا مبالغی را دارند، باشند. سازمان سنجش برای مشاهده نتایج هیچ مبلغی دریافت نمی‌کند و هرگونه درخواست وجه برای نمایش کارنامه، نشانه کلاهبرداری است. همیشه به قفل امنیتی (HTTPS) در کنار آدرس سایت توجه کنید.

سریع‌ترین راه، مراجعه به بخش «سیستم پاسخگویی» سایت سنجش و انتخاب گزینه «فراموشی شماره پرونده/کد رهگیری» است. با وارد کردن اطلاعاتی نظیر کدملی، شماره شناسنامه و سال تولد، سیستم به صورت خودکار این اطلاعات را به شماره موبایلی که زمان ثبت‌نام تایید کرده بودید، پیامک می‌کند یا در همان صفحه نمایش می‌دهد. اگر شماره موبایل شما تغییر کرده باشد، باید از طریق ارسال تیکت و احراز هویت با کارت ملی، درخواست تغییر شماره موبایل در سامانه را بدهید.

این مشکل معمولاً ناشی از ترافیک بسیار سنگین سرورهای سازمان سنجش در ساعات اولیه اعلام نتایج است. وقتی تعداد درخواست‌ها از ظرفیت پاسخگویی سرور فراتر می‌رود، برخی درخواست‌ها ناقص اجرا می‌شوند. راه حل فنی این است که در ساعات کم‌ترافیک (مانند نیمه‌شب یا صبح زود) اقدام کنید. همچنین فشردن کلیدهای Ctrl+F5 برای بارگذاری مجدد کامل صفحه بدون استفاده از حافظه کش مرورگر می‌تواند در حل این مشکل موثر باشد.

خیر، سازمان سنجش هیچ‌گونه کارنامه فیزیکی یا نامه‌ای به صورت پستی برای داوطلبان ارسال نمی‌کند. تمامی فرآیندهای اطلاع‌رسانی به صورت الکترونیکی انجام می‌شود. داوطلبان موظف هستند نسخه PDF کارنامه خود را از سایت دانلود کرده و پرینت بگیرند. این نسخه چاپی به همراه کد امنیتی مندرج در پایین آن، برای تمامی دانشگاه‌ها و مراجع قانونی معتبر است و در صورت نیاز، دانشگاه‌ها خودشان از طریق استعلام سیستمی، اصالت آن را تایید می‌کنند.

کدهای عددی یا علائم در کارنامه نهایی نشان‌دهنده وضعیت خاص داوطلب در آن انتخاب است. برای مثال، کد ۱ به معنای عدم دارا بودن شرایط عمومی یا اختصاصی در آن رشته خاص، و کد ۷ به معنای عدم کسب حد نصاب در مصاحبه برای رشته‌های خاص (مانند دانشگاه شاهد یا فرهنگیان) است. داوطلبان برای درک دقیق این کدها باید به دفترچه راهنمای انتخاب رشته و اطلاعیه پیوست کارنامه نهایی که توسط سازمان سنجش منتشر می‌شود، مراجعه کنند تا دلیل عدم قبولی در اولویت‌های بالاتر خود را بیابند.

شهریه دوره‌های نوبت دوم شامل دو بخش «شهریه ثابت» و «شهریه متغیر» است. در سال ۱۴۰۲، شهریه ثابت بسته به گروه آموزشی (علوم انسانی، فنی مهندسی یا علوم پایه) بین ۲ تا ۴ میلیون تومان در هر نیمسال متغیر بود. شهریه متغیر نیز بر اساس تعداد واحدهای نظری و عملی محاسبه می‌شود. به طور میانگین، هزینه هر ترم برای یک دانشجوی شبانه ارشد در سال ۱۴۰۲ بین ۶ تا ۹ میلیون تومان برآورد شده است که البته در دانشگاه‌های تراز اول تهران این مبلغ کمی بالاتر است.

دانشگاه پیام نور معمولاً ارزان‌ترین گزینه شهریه‌پرداز محسوب می‌شود. در سال ۱۴۰۲، هزینه هر ترم ارشد در پیام نور حدود ۴ تا ۶ میلیون تومان بود. در مقابل، دانشگاه‌های غیرانتفاعی بسته به سطح کیفی و منطقه جغرافیایی، شهریه‌ای بین ۶ تا ۱۰ میلیون تومان دریافت می‌کردند. مزیت پیام نور در پایین بودن شهریه متغیر است، در حالی که دانشگاه‌های غیرانتفاعی خدمات حضوری بیشتری ارائه می‌دهند که باعث افزایش هزینه‌های جانبی دانشجو می‌شود.

قوانین انصراف در دانشگاه‌های مختلف متفاوت است. در دوره‌های روزانه، اگر دانشجو پس از ثبت‌نام قطعی انصراف دهد، معمولاً جریمه نقدی مستقیم ندارد اما فرصت تحصیل رایگان در آن مقطع را از دست داده است. در دوره‌های شهریه‌پرداز (شبانه، آزاد، پردیس)، دانشجو موظف است مبلغی معادل شهریه ثابت ترم‌های باقی‌مانده یا درصدی از شهریه کل را به عنوان جریمه انصراف پرداخت کند تا مدارک تحصیلی قبلی او آزاد شود. این مبلغ می‌تواند بین ۵ تا ۱۵ میلیون تومان متغیر باشد.

بله، صندوق رفاه دانشجویان وزارت علوم برای تمامی دانشجویان دوره‌های نوبت دوم، پیام نور، غیرانتفاعی و آزاد، وام شهریه در نظر گرفته است. در سال ۱۴۰۲، مبلغ این وام برای مقطع ارشد افزایش یافت و دانشجویان می‌توانستند بخش عمده‌ای از شهریه خود را از طریق این وام پوشش دهند. بازپرداخت این وام‌ها معمولاً پس از فارغ‌التحصیلی و با اقساط طولانی‌مدت انجام می‌شود. ثبت‌نام وام از طریق سامانه پورتال دانشجویی صندوق رفاه انجام می‌گیرد.

دانشگاه‌های دولتی تعهدی برای ارائه خوابگاه به دانشجویان نوبت دوم (شبانه) و سایر دوره‌های شهریه‌پرداز ندارند. در صورت وجود ظرفیت مازاد، این دانشجویان می‌توانند با پرداخت هزینه تمام‌شده (که چندین برابر هزینه دانشجویان روزانه است) از خوابگاه استفاده کنند. در سال ۱۴۰۲، هزینه خوابگاه خودگردان یا شبانه ماهانه بین ۱.۵ تا ۳ میلیون تومان بود. هزینه تغذیه نیز برای این دانشجویان با نرخ آزاد یا نیمه‌دوبان محاسبه می‌شود که تفاوت معناداری با نرخ دولتی دارد.

پردیس‌های خودگردان گران‌ترین دوره‌های تحصیلی در ایران هستند. در سال ۱۴۰۲، شهریه این دوره‌ها در دانشگاه‌های مطرحی مانند تهران یا شریف، برای هر ترم بین ۱۵ تا ۲۵ میلیون تومان متغیر بود. این مبلغ شامل شهریه ثابت بسیار بالا و شهریه متغیر دروس تخصصی است. داوطلبانی که این دوره‌ها را انتخاب کرده‌اند باید توانایی مالی کافی برای پرداخت کل هزینه دوره (حدود ۸۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان برای دو سال) را داشته باشند، زیرا تخفیف در این دوره‌ها بسیار نادر است.

خیر، مشاهده نتایج و ثبت‌نام اولیه در سایت سازمان سنجش کاملاً رایگان است. مبالغی که تحت عنوان «هزینه خدمات ثبت‌نام» مطرح می‌شود، مربوط به زمان ثبت‌نام در آزمون (آذر ماه سال قبل) بوده است. تنها هزینه‌ای که ممکن است در مرحله اعلام نتایج پرداخت شود، هزینه مربوط به «درخواست بررسی مجدد» یا «اعتراض به نتیجه» است که مبلغ ناچیزی بوده و از طریق خرید کارت اعتباری در سایت سنجش انجام می‌شود. هزینه‌های اصلی ثبت‌نام مستقیماً توسط دانشگاه محل قبولی دریافت می‌گردد.

بسیاری از دانشگاه‌های تراز اول برای جذب رتبه‌های تک‌رقمی و برتر، تسهیلات ویژه‌ای در نظر می‌گیرند. این تسهیلات شامل کمک‌هزینه تحصیلی ماهیانه، اولویت در واگذاری خوابگاه‌های نوساز، بودجه بیشتر برای پایان‌نامه و امکان اشتغال در پروژه‌های پژوهشی دانشگاه است. همچنین بنیاد ملی نخبگان نیز برای واجدین شرایط، وام‌های ودیعه مسکن و جوایز تحصیلی در نظر می‌گیرد. داوطلبان برتر باید پس از اعلام نتایج، به دفتر استعدادهای درخشان دانشگاه محل قبولی خود مراجعه کنند.

بر اساس آخرین تغییرات قانونی و رای دیوان عدالت اداری، محرومیت شرکت در آزمون سال بعد برای پذیرفته‌شدگان دوره روزانه که در دانشگاه ثبت‌نام نمی‌کردند، لغو شده است. بنابراین، اگر شما در ارشد ۱۴۰۲ در دوره روزانه قبول شده‌اید اما به هر دلیلی تمایل به ثبت‌نام ندارید، می‌توانید بدون هیچ مشکلی در آزمون ارشد ۱۴۰۳ شرکت کنید. این یک تغییر بزرگ نسبت به قوانین سخت‌گیرانه سال‌های گذشته است که آزادی عمل بیشتری به داوطلبان می‌دهد.

پذیرفته‌شدگان مرد که فاقد کارت پایان خدمت یا معافیت دائم هستند، باید بلافاصله پس از قبولی، از طریق سامانه «پلیس +۱۰» یا سامانه سخا، درخواست معافیت تحصیلی برای مقطع ارشد ثبت کنند. مهلت معرفی مشمولان فارغ‌التحصیل کارشناسی به نظام وظیفه یک سال است. اگر این مهلت به پایان رسیده باشد، داوطلب تنها در صورتی می‌تواند ثبت‌نام کند که غیبت نداشته باشد. دانشگاه‌ها پس از رویت «نامه ابطال معافیت تحصیلی مقطع قبلی» و صدور معافیت جدید، ثبت‌نام را نهایی می‌کنند.

طبق آیین‌نامه‌های آموزشی وزارت علوم، تحصیل همزمان در دو رشته در مقطع کارشناسی ارشد ممنوع است. تنها استثنا برای این قانون، دانشجویان «استعداد درخشان» هستند که تحت شرایط بسیار خاص و با تایید شورای هدایت استعدادهای درخشان، اجازه تحصیل در یک رشته دوم (معمولاً در مقطع کارشناسی یا به صورت دوره‌های کهاد) را دارند. در صورت کشف تحصیل همزمان، هر دو قبولی داوطلب لغو و از ادامه تحصیل محروم خواهد شد.

پذیرفته‌شدگان دوره روزانه به دلیل بهره‌مندی از آموزش رایگان، متعهد هستند که پس از فارغ‌التحصیلی به میزان مدت تحصیل خود (معمولاً دو سال) در داخل کشور خدمت کنند. تا زمانی که این تعهد انجام نشود یا هزینه آن (لغو تعهد خدمت) پرداخت نگردد، اصل دانشنامه و ریزنمرات رسمی برای ترجمه یا ارائه به خارج از کشور آزاد نخواهد شد. این قانون برای دوره‌های شبانه و غیرانتفاعی وجود ندارد و مدارک آن‌ها بلافاصله پس از تسویه حساب مالی آزاد است.

سهمیه شاگرد اولی (استعداد درخشان) به افرادی تعلق می‌گرفت که در مقطع کارشناسی جزو ۱۰ درصد برتر هم‌رشته و هم‌ورودی خود بودند. این افراد علاوه بر شرکت در آزمون، می‌توانستند از ظرفیت مازاد ۱۰ درصدی دانشگاه‌ها استفاده کنند. در اعلام نتایج نهایی، اگر داوطلب در انتخاب‌های عادی خود قبول نمی‌شد، سیستم وضعیت او را در سهمیه شاگرد اولی بررسی می‌کرد. لازم به ذکر است که این سهمیه فقط برای یک بار و بلافاصله پس از فارغ‌التحصیلی قابل استفاده است.

افرادی که در سال‌های گذشته از مقطع ارشد انصراف داده بودند، برای قبولی در ارشد ۱۴۰۲ با محدودیت قانونی مواجه نبودند، مشروط بر اینکه تسویه حساب کامل با دانشگاه قبلی انجام شده و وضعیت نظام وظیفه آن‌ها (برای آقایان) مشخص باشد. نکته مهم این است که اگر فردی از دوره روزانه انصراف داده باشد، برای تحصیل مجدد در دوره روزانه همان مقطع، ممکن است با محدودیت استفاده دوباره از آموزش رایگان مواجه شود (بسته به مصوبات داخلی وزارت علوم).

طبق بندهای صریح دفترچه راهنما، مسئولیت هرگونه اشتباه در انتخاب کد‌رشته‌محل‌ها یا درج اطلاعات نادرست (مانند معدل اشتباه یا سهمیه غیرواقعی) کاملاً بر عهده داوطلب است. اگر پس از اعلام نتایج نهایی مشخص شود که داوطلب معدل خود را بالاتر از مقدار واقعی اعلام کرده، قبولی او در هر مرحله‌ای که باشد (حتی پس از فارغ‌التحصیلی) لغو خواهد شد. سازمان سنجش در این موارد بسیار سخت‌گیرانه عمل کرده و معمولاً با درخواست‌های اصلاح پس از اعلام نتایج موافقت نمی‌کند.

از نظر قانونی، تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد (به ویژه دوره روزانه) یک فعالیت تمام‌وقت محسوب می‌شود. کارمندان دولت برای ادامه تحصیل ملزم به دریافت «موافقت‌نامه کتبی و بدون قید و شرط» از سازمان متبوع خود هستند. طبق قانون، برگزاری کلاس‌های ارشد نباید با ساعات اداری تداخل داشته باشد، مگر اینکه کارمند مرخصی تحصیلی دریافت کند. برای بخش خصوصی محدودیت قانونی کمتری وجود دارد، اما دانشجو موظف است در تمامی کلاس‌ها و جلسات پژوهشی حضور فعال داشته باشد.