نمونه سوال جغرافیای دهم ریاضی نوبت اول با جواب (دی ماه)

طبق بخشنامه‌های رسمی آموزش و پرورش، کتاب جغرافیای ایران پایه دهم که میان تمامی رشته‌ها مشترک است، شامل ۱۰ درس می‌باشد. برای امتحانات نوبت اول (دی ماه)، معمولاً ۵ درس اول کتاب منبع اصلی سوالات هستند. این دروس شامل مباحث پایه جغرافیا، روش‌های پژوهش، موقعیت جغرافیایی ایران، ناهمواری‌ها و در نهایت مبحث مهم آب‌وهوای ایران است. بارم‌بندی این ۲۰ نمره معمولاً به گونه‌ای توزیع می‌شود که دروس ۳ تا ۵ به دلیل حجم مطالب علمی و نقشه‌ای، سهم بیشتری (حدود ۱۴ نمره) را به خود اختصاص می‌دهند.

خیر، کتاب «جغرافیای ایران» یک کتاب عمومی و مشترک برای تمامی رشته‌های نظری شامل ریاضی و فیزیک، علوم تجربی و علوم انسانی در پایه دهم است. تمامی سرفصل‌ها، تمرینات و نقشه‌های موجود در کتاب برای همه دانش‌آموزان یکسان طراحی شده است. تنها تفاوت ممکن است در سطح دشواری سوالات طرح شده توسط دبیران مدارس مختلف باشد، اما منبع اصلی آزمون نوبت اول دی ماه برای همگی یکسان و شامل ۵ درس ابتدایی کتاب است.

درس اول به عنوان مدخل ورود به این علم، مفاهیم بنیادی مانند تعریف جغرافیا، رابطه انسان و محیط و اهمیت دید ترکیبی را آموزش می‌دهد. در امتحانات نوبت اول، معمولاً ۲ تا ۳ نمره به این درس اختصاص می‌یابد. سوالات این بخش اغلب در قالب تعاریف کلیدی، تکمیل جاهای خالی و سوالات چهارگزینه‌ای درباره شاخه‌های دانش جغرافیا مطرح می‌شود. درک صحیح این درس به دانش‌آموز کمک می‌کند تا فلسفه مطالعه دروس بعدی را بهتر درک کند.

دروس ۴ (ناهمواری‌های ایران) و ۵ (آب‌وهوای ایران) به دلیل داشتن جزئیات علمی زیاد، مفاهیم تحلیلی و ارتباط مستقیم با نقشه‌ها، بیشترین سهم بارم‌بندی را دارند. معمولاً طراحان سوال حدود ۸ تا ۱۰ نمره از ۲۰ نمره کل را به این دو درس اختصاص می‌دهند. مباحثی مانند انواع حوضه‌های آبریز، ویژگی‌های رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس، و توده‌های هوایی ورودی به ایران از بخش‌های بسیار نمره‌آور و استراتژیک در آزمون دی ماه محسوب می‌شوند.

یک آزمون استاندارد معمولاً از ۵ بخش اصلی تشکیل شده است: ۱. سوالات صحیح و غلط (۲ نمره) برای سنجش دقت، ۲. سوالات جای خالی (۲ نمره) برای بررسی تسلط بر واژگان کلیدی، ۳. سوالات چهارگزینه‌ای (۳ نمره) جهت ارزیابی قدرت تشخیص، ۴. سوالات کوتاه پاسخ و شناسایی روی نقشه (۵ نمره) و ۵. سوالات تشریحی و تحلیلی (۸ نمره) که عمق یادگیری دانش‌آموز را در مباحثی مثل علل پدیده‌های جغرافیایی می‌سنجد.

علاوه بر تاثیر نمره این درس در معدل کل و سوابق تحصیلی که در کنکور سراسری نقش حیاتی دارد، درس جغرافیا به تقویت دید فضایی و تحلیلی دانش‌آموزان کمک می‌کند. مفاهیم موجود در درس ۲ (روش مطالعه و پژوهش) شباهت زیادی به متدولوژی علمی دارد که در مهندسی کاربرد دارد. همچنین، کسب نمره بالا در این درس عمومی می‌تواند تراز کلی دانش‌آموز را در کارنامه نوبت اول و نهایی به شکل چشمگیری بهبود ببخشد.

درس ۳ به بررسی «موقعیت جغرافیایی ایران» می‌پردازد. نکات کلیدی این درس شامل موقعیت ریاضی (طول و عرض جغرافیایی)، موقعیت نسبی، مرزهای سیاسی و اهمیت خلیج فارس و تنگه هرمز است. در امتحانات نوبت اول، سوالات مربوط به همسایگان ایران، طول مرزها و مفهوم «ژئوپلیتیک» از این درس بسیار متداول است. دانش‌آموزان باید بتوانند موقعیت ایران را نسبت به دریاهای اطراف و کشورهای همسایه بر روی نقشه به درستی تشخیص دهند.

اگرچه متن کتاب منبع اصلی است، اما برای کسب نمره ۲۰، مطالعه متن به تنهایی کافی نیست. دانش‌آموزان باید بر «فعالیت‌ها»، «نقشه‌ها» و «نمودارهای» کتاب نیز مسلط باشند. بسیاری از سوالات نوبت اول مستقیماً از داخل فعالیت‌های کلاسی یا تحلیل نقشه‌های موجود در درس ۴ و ۵ طرح می‌شوند. استفاده از نمونه سوالات سال‌های گذشته به دانش‌آموز کمک می‌کند تا با لحن طراحان و نحوه تبدیل جملات کتاب به سوالات امتحانی آشنا شود.

بهترین روش، استفاده از تکنیک «خلاصه‌نویسی نموداری» است. ابتدا متن هر درس را سریع بخوانید، سپس مفاهیم اصلی را به صورت نمودار درختی ترسیم کنید. برای درس ۴ و ۵، حتماً نقشه ایران را جلوی خود بگذارید و پدیده‌ها را روی آن پیدا کنید. در نهایت، حل حداقل ۳ نمونه سوال از مدارس برتر در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ توصیه می‌شود. این کار باعث می‌شود نقاط ضعف شما در بخش‌های حفظی و تحلیلی قبل از جلسه امتحان مشخص گردد.

معتبرترین مراجع برای دریافت این سوالات، سایت‌هایی نظیر «گاما»، «کانون فرهنگی آموزش (قلم‌چی)» و «پادرس» هستند. در این سایت‌ها می‌توانید سوالات را بر اساس استان، شهر و حتی سطح دشواری فیلتر کنید. توصیه می‌شود سوالات نوبت اول دی ماه سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ را دانلود کنید، زیرا با آخرین تغییرات کتاب درسی همخوانی بیشتری دارند. حتماً نمونه سوالاتی را انتخاب کنید که دارای پاسخنامه کاملاً تشریحی باشند تا اشتباهات خود را بلافاصله تصحیح کنید.

برای پاسخگویی به سوالات نقشه، ابتدا باید راهنمای نقشه (Legend) را به دقت مطالعه کنید. در جغرافیای دهم، معمولاً نقشه‌های ناهمواری (درس ۴) و حوضه‌های آبریز مورد پرسش قرار می‌گیرند. شما باید مکان دقیق رشته‌کوه‌های اصلی، قله‌های بلند، دشت‌های وسیع و رودهای مهم را حفظ باشید. تمرین با نقشه‌های گنگ (بدون نام) بهترین فرآیند برای تسلط بر این بخش است. در جلسه امتحان، ابتدا عوارض بزرگ و شاخص را شناسایی کنید تا موقعیت سایر موارد برایتان روشن شود.

این بخش یکی از فنی‌ترین مباحث نوبت اول است. فرآیند یادگیری آن باید شامل شناخت ۵ توده هوایی اصلی (سودانی، مدیترانه‌ای، قطبی شمال، سیبری و مرطوب موسمی) باشد. شما باید جهت ورود هر توده، زمان فعالیت (زمستان یا تابستان) و پیامد آن (بارش، سرما یا گرما) را بدانید. در پاسخ به سوالات، حتماً به نام توده و منشأ جغرافیایی آن اشاره کنید. استفاده از فلش‌های جهت‌نما در ذهن یا روی چک‌نویس به شما در تشخیص درست کمک می‌کند.

حل آزمون شبیه‌ساز در شرایط زمانی واقعی (مثلاً ۹۰ دقیقه)، باعث می‌شود مغز شما با فرمت سوالات و مدیریت زمان هماهنگ شود. این فرآیند به شما نشان می‌دهد که در کدام بخش‌ها (مثلاً سوالات تشریحی درس ۴) زمان بیشتری از دست می‌دهید. وقتی قبل از امتحان اصلی، با چندین مدل سوال «صحیح/غلط» یا «ارتباط دهید» مواجه شده باشید، در جلسه امتحان دی ماه با اعتماد به نفس بیشتری عمل کرده و از اشتباهات ناشی از عجله پرهیز می‌کنید.

درس ۲ برخلاف سایر دروس، جنبه مهارتی دارد. برای یادگیری آن، مراحل یک تحقیق جغرافیایی را به ترتیب حفظ کنید: ۱. طرح سوال، ۲. تدوین فرضیه، ۳. جمع‌آوری اطلاعات، ۴. تجزیه و تحلیل و ۵. نتیجه‌گیری. سعی کنید برای هر مرحله یک مثال واقعی در ذهن بسازید. مثلاً اگر موضوع تحقیق «علل خشکی دریاچه ارومیه» باشد، فرضیه شما چه خواهد بود؟ این نوع نگاه کاربردی باعث می‌شود سوالات فرآیندی این درس را به راحتی پاسخ دهید.

در سوالات مقایسه‌ای، بهترین روش استفاده از جدول است. حتی اگر در برگه امتحان جدولی وجود ندارد، پاسخ خود را دسته‌بندی کنید. برای مقایسه ناهمواری‌ها، پارامترهایی مثل «جهت رشته‌کوه»، «نحوه پیدایش»، «بلندترین قله» و «تاثیر بر بارش» را ملاک قرار دهید. این نوع پاسخ‌دهی دقیق و منظم، نظر مصحح را جلب کرده و احتمال دریافت نمره کامل را افزایش می‌دهد. تمرکز بر تفاوت‌های کلیدی (مثلاً چین‌خوردگی در زاگرس در مقابل آتشفشانی بودن برخی نقاط البرز) بسیار مهم است.

بسیاری از سایت‌های معتبر مانند «شبکه رشد» یا کانال‌های آموزشی در آپارات، ویدیوهای تحلیل نمونه سوالات نوبت اول را به صورت رایگان ارائه می‌دهند. فرآیند صحیح این است که ابتدا خودتان یک نمونه سوال را حل کنید، سپس ویدیوی تحلیل آن توسط دبیر را تماشا کنید. این کار باعث می‌شود نکاتی که در متن کتاب به آن‌ها توجه نکرده‌اید (نکات کنکوری و تحلیلی) برایتان روشن شود و در حافظه بلندمدت شما تثبیت گردد.

وارونگی دما یک پدیده جوی است که در آن برخلاف حالت عادی، با افزایش ارتفاع، دمای هوا به جای کاهش، افزایش می‌یابد. این اتفاق معمولاً در شب‌های سرد و صاف زمستان (دی ماه) در شهرهای بزرگ مانند تهران رخ می‌دهد. در این حالت، لایه هوای گرم مانند یک سقف روی هوای سرد و آلوده مجاور زمین قرار می‌گیرد و مانع از صعود آلاینده‌ها می‌شود. در امتحانات، معمولاً از علل بروز و پیامدهای زیست‌محیطی آن سوال طرح می‌شود.

موقعیت ریاضی یا مطلق، محل دقیق یک پدیده روی کره زمین بر اساس مختصات جغرافیایی (طول و عرض جغرافیایی) است که با اعداد بیان می‌شود؛ مثلاً ایران بین عرض‌های ۲۵ تا ۳۹ درجه شمالی قرار دارد. اما موقعیت نسبی، محل قرارگیری یک کشور نسبت به سایر پدیده‌های طبیعی یا انسانی اطراف (دریاها، کشورها، تنگه‌ها) است. در سوالات فنی، ممکن است از شما خواسته شود اهمیت موقعیت نسبی ایران در منطقه خاورمیانه را تحلیل کنید.

حوضه آبریز دریای خزر یکی از مهم‌ترین حوضه‌های آبریز ایران است. ویژگی فنی آن، شیب تند رودها به سمت شمال و کوتاه بودن طول مسیر آن‌هاست. رودهای این حوضه مانند سفیدرود و ارس، بیشترین حجم آبدهی را نسبت به مساحت خود دارند. در امتحانات، شناسایی این حوضه روی نقشه و نام بردن رودهای اصلی آن که از رشته‌کوه البرز سرچشمه می‌گیرند، از سوالات متداول و نمره‌آور بخش فنی است.

عوامل موثر بر آب‌وهوای ایران به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند: ۱. عوامل ثابت (کنترل‌کننده) شامل عرض جغرافیایی، ارتفاع و دوری و نزدیکی به دریاها. ۲. عوامل متغیر (خارجی) شامل توده‌های هوایی که در فصول مختلف وارد کشور می‌شوند. برای مثال، عرض جغرافیایی پایین باعث می‌شود بخش‌های جنوبی ایران گرم‌تر باشند، در حالی که ارتفاعات البرز و زاگرس باعث کاهش دما و افزایش بارش در نواحی کوهستانی می‌شوند.

فرضیه، پاسخ احتمالی و پیشنهادی پژوهشگر به سوال تحقیق است که هنوز به اثبات نرسیده است. یک فرضیه فنی باید: ۱. قابل اندازه‌گیری و آزمایش باشد، ۲. به صورت جمله‌ای خبری و واضح بیان شود، ۳. رابطه بین دو یا چند متغیر را نشان دهد. در امتحانات جغرافیای دهم، ممکن است سناریویی به شما داده شود و از شما بخواهند برای آن یک فرضیه مناسب بنویسید؛ مثلاً برای سوال «چرا خاک دشت لوت شور است؟».

دشت‌ها سرزمین‌های همواری هستند که در میان کوه‌ها یا در مناطق داخلی قرار گرفته‌اند و لزوماً به دریا راه ندارند (مانند دشت کویر)، اما جلگه‌ها سرزمین‌های همواری هستند که در کنار دریاها تشکیل شده و از رسوب‌گذاری رودخانه‌ها به وجود آمده‌اند (مانند جلگه خوزستان). از نظر فنی، جلگه‌ها به دلیل خاک آبرفتی برای کشاورزی بسیار مستعدتر از دشت‌های داخلی هستند. در نقشه نوبت اول، تفکیک این دو عارضه بسیار اهمیت دارد.

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین آبراه‌های بین‌المللی است که خلیج فارس را به دریای عمان متصل می‌کند. از نظر فنی و ژئوپلیتیک، این تنگه گلوگاه انرژی جهان محسوب می‌شود، زیرا بخش بزرگی از نفت و گاز صادراتی منطقه از آن عبور می‌کند. در درس ۳، بر مالکیت ایران بر سواحل شمالی این تنگه و نقش آن در امنیت ملی تاکید شده است. سوالات امتحانی معمولاً بر جنبه‌های اقتصادی و سیاسی این موقعیت تمرکز دارند.

طبق قوانین فیزیک جغرافیا، به ازای هر ۱۰۰۰ متر افزایش ارتفاع، دما حدود ۶ درجه سانتی‌گراد کاهش می‌یابد. این عامل فنی باعث شده است که حتی در عرض‌های جغرافیایی پایین (جنوبی)، مناطقی مانند کوهستان‌های کرمان دارای آب‌وهوای سرد باشند. در امتحان نوبت اول، ممکن است از شما خواسته شود علت تفاوت دمای دو شهر که در یک عرض جغرافیایی هستند اما ارتفاع متفاوتی دارند (مانند یزد و کرمان) را توضیح دهید.

اکثر منابع معتبر مانند سایت کانون و پادرس، نمونه سوالات سال‌های گذشته را به صورت رایگان در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌دهند. با این حال، برخی پلتفرم‌ها مانند «گاما» برای دسترسی به پاسخنامه‌های بسیار تشریحی یا آزمون‌های آنلاین تالیفی، هزینه اندکی (در حد چند هزار تومان) دریافت می‌کنند. در کل، منابع رایگان باکیفیت به قدری زیاد هستند که نیازی به صرف هزینه‌های گزاف برای خرید پکیج‌های گران‌قیمت نیست.

اگرچه جغرافیا یک درس علوم انسانی به نظر می‌رسد، اما مفاهیم آن در مهندسی عمران، شهرسازی، مدیریت منابع آب و هواشناسی کاربرد فراوان دارد. درک صحیح از ناهمواری‌ها و آب‌وهوا (دروس ۴ و ۵) پایه و اساس بسیاری از پروژه‌های عمرانی است. سرمایه‌گذاری زمانی روی این درس در پایه دهم، دید مهندسی شما را نسبت به محیط پیرامون تقویت کرده و در آینده شغلی به عنوان یک متخصص، دید جامع‌تری به شما می‌دهد.

هزینه فرصت در اینجا، از دست دادن نمره معدل‌ساز و کاهش تراز تحصیلی است. با توجه به ضریب دروس عمومی در سوابق تحصیلی، نمره پایین در جغرافیا می‌تواند رتبه نهایی شما را جابجا کند. اختصاص دادن تنها ۱۰ تا ۱۵ ساعت مطالعه مفید برای این درس در طول دی ماه، می‌تواند نمره شما را از ۱۰ به ۲۰ برساند. این یک سرمایه‌گذاری زمانی بسیار پرسود است که ریسک افت معدل را به شدت کاهش می‌دهد.

برای اکثر دانش‌آموزان، کتاب درسی به همراه نمونه سوالات رایگان موجود در اینترنت کاملاً کافی است. خرید کتاب‌های کمک‌درسی تنها زمانی توصیه می‌شود که دانش‌آموز در درک مفاهیم پایه مشکل جدی داشته باشد یا بخواهد برای کنکور از همین الان تست‌زنی را تمرین کند. هزینه خرید یک کتاب کمک‌درسی در حال حاضر بین ۱۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومان است که با توجه به محتوای رایگان وب‌سایت‌ها، می‌تواند اختیاری باشد.

هزینه کلاس‌های خصوصی بسته به تجربه دبیر و شهر محل سکونت متفاوت است، اما معمولاً برای هر جلسه ۹۰ دقیقه‌ای مبلغی بین ۳۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان دریافت می‌شود. با توجه به ماهیت درس جغرافیا که بخشی از آن حفظی و بخشی تحلیلی است، استفاده از ویدیوهای آموزشی رایگان در آپارات یا سایت‌های آموزشی، جایگزین بسیار مقرون‌به‌صرفه‌تری نسبت به کلاس خصوصی است و همان کارایی را دارد.

ارزان‌ترین و موثرترین راه، چاپ کردن چند نسخه از نقشه‌های گنگ (لال) ایران است که در اینترنت به وفور یافت می‌شود. هزینه چاپ هر برگ بسیار ناچیز است. شما می‌توانید با استفاده از مداد رنگی، حوضه‌های آبریز، رشته‌کوه‌ها و توده‌های هوایی را روی این نقشه‌ها ترسیم کنید. این روش فعالانه یادگیری، بسیار موثرتر از خرید نقشه‌های آماده و گران‌قیمت بازار است و باعث تثبیت اطلاعات در ذهن می‌شود.

بله، اپلیکیشن‌هایی مانند «پادرس» یا «همیار» که محتوای گام‌به‌گام و نمونه سوالات را ارائه می‌دهند، حجم بسیار کمی مصرف می‌کنند (معمولاً زیر ۵۰ مگابایت). با توجه به اینکه این اپلیکیشن‌ها دسترسی سریع به پاسخ فعالیت‌ها و سوالات امتحانی شب امتحان را فراهم می‌کنند، استفاده از آن‌ها بسیار بهینه است. در واقع، هزینه اینترنت مصرفی برای دسترسی به این منابع در مقابل هزینه خرید کتاب‌های چاپی، تقریباً صفر محسوب می‌شود.

مطالعه مستمر (هفته‌ای ۱ ساعت) باعث می‌شود مطالب در حافظه بلندمدت ثبت شوند و استرس شب امتحان حذف شود. اما مطالعه فشرده در شب امتحان (۱۰ ساعت مداوم)، اگرچه ممکن است نمره قبولی بیاورد، اما باعث خستگی مفرط ذهنی و فراموشی سریع مطالب بعد از آزمون می‌شود. از نظر بهره‌وری آموزشی، مطالعه مستمر هزینه ذهنی کمتری دارد و کیفیت یادگیری را برای سال‌های بعد و کنکور تضمین می‌کند.

بارم‌بندی و سرفصل‌های امتحانی توسط «سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی» و «دفتر تألیف کتاب‌های درسی» تعیین و از طریق بخشنامه‌های رسمی به مدارس کل کشور ابلاغ می‌شود. دبیران موظف هستند در امتحانات نوبت اول دی ماه، بودجه‌بندی ۲۰ نمره‌ای را رعایت کنند. معمولاً ۵ نمره به مستمر (فعالیت‌های کلاسی، پرسش‌های شفاهی و حضور) و ۱۵ نمره به آزمون کتبی اختصاص می‌یابد که در نهایت به نمره ۲۰ تبدیل می‌شود.

طبق قانون و بودجه‌بندی استاندارد، امتحان نوبت اول باید از مباحث تدریس شده در نیمه اول سال تحصیلی (معمولاً ۵ درس اول) باشد. طرح سوال از دروسی که تدریس نشده یا مربوط به بودجه‌بندی نوبت دوم است، خلاف مقررات آموزشی بوده و دانش‌آموزان یا اولیا می‌توانند نسبت به آن اعتراض کنند. البته اگر مدرسه‌ای سرعت تدریس بالاتری داشته و درس ۶ را هم تمام کرده باشد، با اطلاع قبلی می‌تواند سوال طرح کند.

دانش‌آموزان حق دارند حداکثر تا یک هفته پس از اعلام نتایج، اعتراض کتبی خود را به مدیریت مدرسه تحویل دهند. برگه امتحانی باید توسط دبیر مربوطه یا دبیر هم‌رشته دیگری مجدداً بازبینی شود. در این بازبینی، نمره تمام سوالات دوباره جمع‌بندی شده و اگر بخشی تصحیح نشده باشد یا اشتباهی در محاسبه نمره صورت گرفته باشد، اصلاح می‌گردد. نمره نهایی پس از بازبینی، نمره قطعی دانش‌آموز خواهد بود.

اگر غیبت دانش‌آموز موجه (با ارائه گواهی پزشکی معتبر و تایید شورای مدرسه) باشد، مدرسه موظف است امتحان مجدد از وی به عمل آورد یا نمره نوبت دوم را برای نوبت اول جایگزین کند (طبق آیین‌نامه اجرایی مدارس). اما اگر غیبت غیرموجه باشد، نمره صفر برای امتحان منظور خواهد شد. تصمیم‌گیری نهایی در مورد موجه بودن غیبت بر عهده شورای مدرسه و مدیر است.

خیر، طبق قوانین برگزاری امتحانات کتبی، استفاده از هرگونه کتاب، جزوه، نقشه یا اطلس جغرافیایی در جلسه امتحان ممنوع است و تقلب محسوب می‌شود. تمام نقشه‌های مورد نیاز برای پاسخگویی به سوالات باید در متن برگه امتحانی توسط طراح سوال چاپ شده باشد. دانش‌آموزان تنها مجاز به همراه داشتن لوازم‌التحریر معمولی (خودکار، مداد، پاک‌کن) هستند، مگر اینکه دبیر برای رسم نمودار، خط‌کش را مجاز اعلام کرده باشد.

در امتحانات نوبت اول (دی ماه)، مسئولیت طراحی سوالات بر عهده دبیر مربوطه در هر مدرسه است. برخلاف امتحانات نهایی خرداد ماه که به صورت کشوری برگزار می‌شود، امتحانات دی ماه «داخلی» محسوب می‌شوند. با این حال، طراح موظف است استانداردهای طراحی سوال (تنوع سوالات، رعایت بارم‌بندی و سطح دشواری) را رعایت کند و سوالات باید به تایید مدیر یا سرگروه آموزشی مدرسه برسد.

نمره مستمر نوبت اول شامل ۲۰ نمره جداگانه است که بر اساس فعالیت‌های دانش‌آموز از مهر ماه تا دی ماه محاسبه می‌شود. این نمره شامل پاسخ به پرسش‌های کلاسی، انجام فعالیت‌های کتاب، پروژه‌های تحقیقی (مانند درس ۲) و نمرات آزمون‌های کلاسی است. نمره نهایی کارنامه در نوبت اول، میانگین نمره مستمر و نمره آزمون کتبی پایانی است، لذا فعالیت‌های کلاسی وزن قانونی زیادی در نتیجه نهایی دارند.

طبق مصوبات آموزش و پرورش، منبع اصلی سوالات کتاب درسی است و طراحان نباید از منابع خارج از کتاب سوال طرح کنند. با این حال، سوالات «مفهومی» که بر اساس استنباط از متن، نقشه‌ها و فعالیت‌های کتاب هستند، کاملاً قانونی و استاندارد محسوب می‌شوند. این یعنی دانش‌آموز نباید فقط به حفظ طوطی‌وار اکتفا کند، بلکه باید بتواند مفاهیم را در موقعیت‌های جدید (مثلاً تحلیل یک نقشه جدید با استفاده از دانش کتاب) به کار ببرد.