راهنمای کامل استخدامی آموزش و پرورش ۱۴۰۲ (شرایط و زمان)

در سال ۱۴۰۲، وزارت آموزش و پرورش برای تامین نیروی انسانی خود سه آزمون مجزا برگزار کرد. اولین مرحله مربوط به جذب «آموزگار ابتدایی و استثنایی» بود. مرحله دوم به جذب «دبیر و هنرآموز» برای مقاطع متوسطه اول، دوم و هنرستان‌ها اختصاص یافت. در نهایت، مرحله سوم تحت عنوان «مشاغل کیفیت‌بخشی» برای جذب مربیان پرورشی، تربیت‌بدنی، مراقبان سلامت و مشاوران مدارس برگزار شد که هر کدام دفترچه و شرایط اختصاصی خود را داشتند.

برخلاف سال‌های گذشته که تفاوت سنی میان مدرک لیسانس و فوق‌لیسانس وجود داشت، در سال ۱۴۰۲ طبق مصوبات جدید، حداکثر سن برای تمامی داوطلبان با مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد به صورت یکسان ۴۰ سال تمام تعیین گردید. این تغییر با هدف ایجاد عدالت آموزشی و فرصت برابر برای تمامی فارغ‌التحصیلان دانشگاهی صورت گرفت تا افراد با تجربه علمی بالاتر نیز شانس ورود به بدنه آموزش و پرورش را داشته باشند.

بله، دانشجویان سال آخر به شرطی می‌توانستند در آزمون شرکت کنند که حداکثر تا تاریخ برگزاری آزمون کتبی یا زمان اعلام شده در دفترچه راهنما، گواهی موقت فراغت از تحصیل خود را دریافت کرده باشند. ملاک اصلی آموزش و پرورش برای تایید صلاحیت، داشتن مدرک تحصیلی معتبر در زمان بررسی مدارک و پیش از مرحله ارزیابی تکمیلی است؛ بنابراین افرادی که پس از مهلت مقرر فارغ‌التحصیل می‌شدند، از فرآیند استخدام حذف می‌گردیدند.

در آزمون آموزگاری ۱۴۰۲، تنوع رشته‌ها بسیار گسترده بود. علاوه بر رشته‌های علوم تربیتی و روانشناسی، فارغ‌التحصیلان رشته‌هایی مانند دروس معارف اسلامی، علوم قرآنی، ادبیات فارسی، ریاضیات و حتی برخی رشته‌های علوم پایه نیز مجاز به ثبت‌نام بودند. هدف از این تنوع، جذب نیروهای متخصص در حوزه‌های مختلف برای تدریس در مقطع ابتدایی بود تا کیفیت آموزشی در پایه‌های بنیادین با استفاده از دانش‌های متنوع بهبود یابد.

آزمون دبیری مختص جذب معلم برای دروس نظری دبیرستان‌ها مانند فیزیک، شیمی، ادبیات و معارف بود. اما آزمون هنرآموزی به منظور جذب استادکار و دبیر فنی برای هنرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش طراحی شده بود. داوطلبان هنرآموزی عمدتاً از میان فارغ‌التحصیلان رشته‌های مهندسی، هنر و مهارت‌های فنی انتخاب می‌شدند تا بتوانند دروس عملی و کارگاهی را به دانش‌آموزان آموزش دهند و آن‌ها را برای بازار کار آماده کنند.

این آزمون که در اواخر سال ۱۴۰۲ کلید خورد، با هدف تقویت بخش‌های غیرآموزشی اما حیاتی مدارس برگزار شد. پست‌های سازمانی شامل مربی امور تربیتی و سبک زندگی (پرورشی)، مربی تربیت‌بدنی و سلامت، مشاور واحد آموزشی و مراقب سلامت بود. این نیروها وظیفه دارند علاوه بر مسائل درسی، به سلامت جسمانی، روانی و رشد اخلاقی و اجتماعی دانش‌آموزان در محیط مدرسه نظارت داشته و برنامه‌های فرهنگی را مدیریت کنند.

بله، بر اساس توافقات صورت گرفته، دارندگان مدارک سطح دو و سه حوزوی معادل کارشناسی و کارشناسی ارشد، مجاز به شرکت در آزمون‌های استخدامی آموزش و پرورش (به‌ویژه در رشته‌های معارف اسلامی، دبیری الهیات و مربی پرورشی) بودند. این افراد باید مدارک خود را از مراکز معتبر مدیریت حوزه‌های علمیه دریافت کرده باشند تا در زمان تطبیق مدارک، با مشکلی مواجه نشوند و بتوانند در مراحل ارزیابی تکمیلی شرکت کنند.

در دفترچه‌های استخدامی سال ۱۴۰۲، شرط معدل برای شرکت در آزمون حذف شده بود. این اقدام به منظور فراهم کردن فرصت برای تمامی فارغ‌التحصیلان انجام شد تا توانمندی علمی آن‌ها صرفاً از طریق آزمون کتبی و ارزیابی‌های تخصصی سنجیده شود. بنابراین، داوطلبان با هر معدلی در مقطع کارشناسی یا ارشد، به شرط داشتن رشته تحصیلی مرتبط و رعایت سقف سنی، مجاز به ثبت‌نام و رقابت در این آزمون بزرگ کشوری بودند.

مرجع اصلی ثبت‌نام و برگزاری آزمون کتبی برای تمامی خوشه‌های شغلی (آموزگاری، دبیری و کیفیت‌بخشی)، درگاه اطلاع‌رسانی سازمان سنجش آموزش کشور به نشانی sanjesh.org بود. داوطلبان باید با مراجعه به این سایت، خرید کارت اعتباری و تکمیل فرم‌های مربوطه، کد رهگیری دریافت می‌کردند. البته در مراحل بعدی برای بارگذاری مدارک ارزیابی تکمیلی، سامانه‌های داخلی آموزش و پرورش مانند my.medu.ir نیز مورد استفاده قرار گرفتند.

این فرآیند شامل پنج گام اصلی است: ۱. ثبت‌نام و شرکت در آزمون کتبی؛ ۲. اعلام نتایج اولیه (سه برابر ظرفیت)؛ ۳. بررسی مدارک خوداظهاری و معاینات پزشکی اولیه؛ ۴. شرکت در کانون‌های ارزیابی تکمیلی (مصاحبه، تدریس و بحث گروهی)؛ ۵. گزینش عقیدتی و سیاسی. پس از طی این مراحل، پذیرفته‌شدگان نهایی برای گذراندن دوره یک‌ساله مهارت‌آموزی به دانشگاه فرهنگیان یا شهید رجایی معرفی می‌شوند و سپس ابلاغ کاری دریافت می‌کنند.

این سامانه به عنوان پنجره واحد خدمات الکترونیک آموزش و پرورش، نقش کلیدی در مرحله پس از آزمون کتبی داشت. داوطلبانی که حد نصاب نمره کتبی را کسب کرده بودند، موظف بودند مدارک شناسایی، تحصیلی و سوابق پژوهشی خود را در این سامانه بارگذاری کنند. همچنین نوبت‌دهی برای حضور در کانون‌های ارزیابی، مشاهده کارنامه نهایی و پیگیری وضعیت گزینش از طریق این درگاه انجام می‌شد که باعث افزایش سرعت و شفافیت در فرآیند استخدام گردید.

معاینات پزشکی با هدف اطمینان از توانایی جسمی و روانی داوطلب برای شغل معلمی انجام می‌شود. این موارد شامل سنجش بینایی (دید چشم با عینک یا بدون عینک)، شنوایی‌سنجی، بررسی سلامت تارهای صوتی، عدم لکنت زبان، سلامت ستون فقرات و اندام‌های حرکتی، و همچنین بررسی سلامت روان است. در صورتی که داوطلب دارای بیماری صعب‌العلاج یا نقص عضوی باشد که مانع انجام وظایف معلمی شود، در این مرحله از ادامه فرآیند باز می‌ماند.

پس از اعلام نتایج هر مرحله، بازه زمانی مشخصی (معمولاً ۴۸ تا ۷۲ ساعت) برای ثبت اعتراضات در نظر گرفته می‌شود. برای آزمون کتبی، اعتراض باید از طریق سیستم پاسخگویی سازمان سنجش ثبت شود. اما برای مرحله ارزیابی تکمیلی، داوطلبان باید به سامانه my.medu.ir مراجعه کرده و درخواست بازبینی خود را ثبت کنند. این اعتراضات توسط کارشناسان مستقل بررسی شده و در صورت تایید خطا، نمره داوطلب اصلاح و نتیجه جدید اعلام می‌گردد.

به طور معمول، فاصله بین برگزاری آزمون کتبی تا اعلام نتایج نهایی و شروع دوره مهارت‌آموزی حدود ۴ تا ۶ ماه به طول می‌انجامد. برای مثال در سال ۱۴۰۲، آزمون‌های بهاری در تابستان به مرحله ارزیابی رسیدند و نتایج نهایی در اواخر شهریور و مهرماه اعلام شد. بلافاصله پس از آن، فرآیند ثبت‌نام در دانشگاه فرهنگیان آغاز گردید. البته به دلیل نیاز شدید مدارس، برخی پذیرفته‌شدگان همزمان با گذراندن دوره، تدریس در کلاس درس را نیز آغاز کردند.

فرآیند گزینش معمولاً موازی با ارزیابی تکمیلی یا بلافاصله پس از تایید صلاحیت‌های علمی و مهارتی آغاز می‌شود. در این مرحله، پرونده داوطلب در هسته گزینش استان بررسی شده و تحقیقات محلی صورت می‌گیرد. سپس داوطلب برای مصاحبه حضوری دعوت می‌شود که در آن سوالاتی پیرامون احکام شرعی، مسائل سیاسی روز و التزام به ولایت فقیه پرسیده می‌شود. قبولی در این مرحله برای صدور حکم استخدامی الزامی است.

این دوره که توسط دانشگاه فرهنگیان برگزار می‌شود، شامل دروس تربیتی و مهارتی است که داوطلبان غیرفرهنگیانی برای معلم شدن به آن نیاز دارند. سرفصل‌ها شامل روش‌ها و فنون تدریس، روانشناسی تربیتی، اندازه‌گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی، کارورزی در مدارس و آشنایی با تکنولوژی‌های آموزشی است. این دوره معمولاً در دو پودمان ارائه می‌شود و در پایان، آزمون جامع (اصلح) برگزار می‌گردد که قبولی در آن شرط تمدید قرارداد است.

یکی از بزرگترین تحولات سال ۱۴۰۲، تغییر در وزن نمرات بود. سهم آزمون کتبی از ۷۰ درصد به ۴۰ درصد کاهش یافت و در مقابل، سهم ارزیابی تکمیلی (مصاحبه و کانون‌های ارزیابی) به ۶۰ درصد افزایش پیدا کرد. این تغییر نشان‌دهنده تمرکز آموزش و پرورش بر شناسایی مهارت‌های عملی، ویژگی‌های شخصیتی و توانایی‌های ارتباطی داوطلبان به جای تکیه صرف بر دانش تئوریک و حافظه‌محوری در آزمون‌های تستی است.

کانون‌های ارزیابی در سال ۱۴۰۲ جایگزین مصاحبه‌های سنتی شدند و شامل سه بخش اصلی بودند: ۱. ارائه تدریس (داوطلب باید یک موضوع درسی را در حضور ارزیابان تدریس می‌کرد)؛ ۲. ایفای نقش (شبیه‌سازی مواجهه با والدین دانش‌آموز یا حل یک چالش مدرسه‌ای)؛ ۳. بحث گروهی (بررسی یک موضوع اجتماعی یا آموزشی به همراه سایر داوطلبان). در هر بخش، ارزیابان آموزش‌دیده بر اساس چک‌لیست‌های دقیق، مهارت‌های کلامی، قدرت حل مسئله و نفوذ کلام داوطلب را می‌سنجیدند.

منابع آزمون به سه دسته تقسیم شدند: حیطه عمومی شامل معارف اسلامی، تاریخ و فرهنگ تمدن، دانش سیاسی و اجتماعی و توانایی‌های عمومی ذهنی بود. حیطه اختصاصی شامل اسناد بالادستی آموزش و پرورش، روش‌ها و فنون تدریس و روانشناسی تربیتی می‌شد. حیطه تخصصی نیز مستقیماً به دانش داوطلب در رشته مورد نظر (مثلاً ریاضی، فیزیک یا دروس ابتدایی) مربوط بود. داوطلبان باید برای هر سه بخش آمادگی کامل کسب می‌کردند تا حد نصاب لازم را به دست آورند.

مانند سایر آزمون‌های سازمان سنجش، در آزمون استخدامی آموزش و پرورش نیز هر پاسخ صحیح دارای یک نمره مثبت و هر سه پاسخ غلط، یک پاسخ صحیح را از بین می‌برد (نمره منفی یک‌سوم). بنابراین به داوطلبان توصیه می‌شود از پاسخگویی شانسی به سوالاتی که در مورد آن‌ها تردید دارند خودداری کنند، زیرا نمره منفی می‌تواند به شدت تراز نهایی را کاهش داده و مانع از رسیدن داوطلب به مرحله ارزیابی تکمیلی شود.

حد نصاب نمره کتبی، حداقل امتیازی است که داوطلب باید کسب کند تا پرونده‌اش برای ورود به مرحله بعد بررسی شود. این حد نصاب معمولاً معادل ۵۰ درصد میانگین نمره سه نفر اول در هر شغل-محل است. کسب حد نصاب به معنای قبولی قطعی نیست، بلکه تنها اجازه ورود به رقابت در مرحله ارزیابی تکمیلی را صادر می‌کند. افرادی که نمره آن‌ها کمتر از حد نصاب باشد، حتی در صورت خالی ماندن ظرفیت، از چرخه رقابت حذف می‌شوند.

در سناریوی ایفای نقش، داوطلب معمولاً در موقعیت گفتگو با یک والد معترض یا یک دانش‌آموز دارای مشکل قرار می‌گیرد. ارزیابان در این مرحله ویژگی‌هایی نظیر سعه صدر، قدرت اقناع، مدیریت هیجان، رعایت ادب و اخلاق حرفه‌ای، توانایی ارائه راهکارهای منطقی و مهارت‌های ارتباط غیرکلامی را بررسی می‌کنند. هدف این است که مشخص شود آیا فرد در شرایط پرفشار محیط مدرسه می‌تواند تعاملات سازنده‌ای با ارکان مختلف مدرسه داشته باشد یا خیر.

در بحث گروهی، گروهی از داوطلبان پیرامون یک موضوع مشخص به گفتگو می‌پردازند. هدف از این مرحله، سنجش توانایی کار تیمی، احترام به آراء دیگران، قدرت تحلیل، نحوه بیان دیدگاه‌ها بدون پرخاشگری و توانایی هدایت گروه به سمت یک نتیجه‌گیری واحد است. در آموزش و پرورش مدرن، معلم باید بتواند در شوراهای معلمان و فعالیت‌های جمعی مشارکت فعال و مثبت داشته باشد، لذا این مرحله وزن مهمی در نمره نهایی دارد.

داشتن گواهینامه‌های معتبر مانند ICDL یا مدارک زبان در مرحله ارزیابی تکمیلی به عنوان «سوابق پژوهشی و مهارتی» امتیاز مثبت دارد. اگرچه این مدارک شرط لازم برای ثبت‌نام نیستند، اما در بخش بررسی رزومه، می‌توانند نمره داوطلب را در بخش امتیازات جانبی ارتقا دهند. همچنین تسلط بر فناوری‌های نوین آموزشی در مرحله «ارائه تدریس» به شدت مورد توجه ارزیابان قرار می‌گیرد و می‌تواند تفاوت نمره‌ای قابل توجهی ایجاد کند.

هزینه ثبت‌نام در آزمون‌های سال ۱۴۰۲ مبلغی در حدود ۲۳۰ هزار تومان تعیین شده بود که داوطلبان باید آن را به صورت الکترونیکی و از طریق خرید کارت اعتباری در سایت سازمان سنجش پرداخت می‌کردند. این مبلغ صرف هزینه‌های اجرایی آزمون، طراحی سوالات و تصحیح پاسخنامه‌ها می‌شد. لازم به ذکر است که این هزینه غیرقابل استرداد بوده و داوطلبان باید پیش از پرداخت، از دارا بودن تمامی شرایط مندرج در دفترچه اطمینان حاصل می‌کردند.

تمامی هزینه‌های مربوط به معاینات پزشکی اولیه، آزمایش‌های خون، نوار قلب، بینایی‌سنجی و سایر تست‌های تخصصی بر عهده خود داوطلب است. این مبالغ بر اساس تعرفه‌های مصوب مراکز درمانی طرف قرارداد آموزش و پرورش دریافت می‌شود. داوطلبانی که به مرحله ارزیابی تکمیلی دعوت می‌شوند، باید این هزینه‌ها را در مراکز معرفی شده پرداخت کنند تا گواهی سلامت آن‌ها صادر و در پرونده استخدامی درج گردد.

خیر، دوره مهارت‌آموزی ماده ۲۸ دارای شهریه است. بخشی از هزینه‌های این دوره توسط دولت تامین می‌شود، اما پرداخت بخشی از شهریه (که شامل هزینه‌های آموزشی و پودمان‌هاست) بر عهده خود مهارت‌آموز است. در سال ۱۴۰۲، داوطلبان موظف بودند طبق زمان‌بندی دانشگاه فرهنگیان، نسبت به واریز شهریه اقدام کنند. البته در برخی موارد امکان پرداخت اقساطی یا کسر از حقوق پس از استخدام برای تسهیل شرایط داوطلبان پیش‌بینی شده است.

حقوق معلمان بر اساس قانون مدیریت خدمات کشوری و طرح رتبه‌بندی معلمان تعیین می‌شود. در سال ۱۴۰۲، حداقل حقوق دریافتی برای معلمان تازه استخدام (بدون سابقه) با احتساب مزایای رتبه‌بندی آموزشیار معلم، رقمی بین ۸ تا ۱۰ میلیون تومان بود. البته این مبلغ بسته به منطقه جغرافیایی (مناطق محروم یا مرزی)، وضعیت تاهل و تعداد فرزندان افزایش می‌یابد. همچنین مزایایی مانند بیمه خدمات درمانی و صندوق ذخیره فرهنگیان نیز به این مبالغ اضافه می‌شود.

در حالت استاندارد، به مهارت‌آموزان در طول دوره یک‌ساله حقوقی تعلق نمی‌گیرد، زیرا آن‌ها هنوز به عنوان کارمند رسمی یا پیمانی شناخته نمی‌شوند. اما در سال ۱۴۰۲ به دلیل کمبود شدید نیرو، بسیاری از پذیرفته‌شدگان از ابتدای سال تحصیلی به کلاس درس اعزام شدند. برای این دسته از افراد، ابلاغ حق‌التدریس یا قرارداد پیمانی صادر شد که منجر به دریافت حقوق ماهانه گردید. اما افرادی که فقط در کلاس‌های دانشگاه شرکت می‌کردند، دریافتی نداشتند.

دانشگاه فرهنگیان معمولاً مسئولیتی در قبال تامین خوابگاه و غذای رایگان برای مهارت‌آموزان ماده ۲۸ ندارد. این افراد برخلاف دانشجو-معلمان پیوسته، باید هزینه‌های اقامت و تغذیه خود را در شهرهایی که دوره برگزار می‌شود، شخصاً تامین کنند. البته در برخی پردیس‌ها، امکانات خوابگاهی با دریافت هزینه جداگانه و در صورت وجود ظرفیت مازاد، در اختیار مهارت‌آموزان غیربومی قرار می‌گیرد که نرخ آن بر اساس مصوبات رفاهی دانشگاه تعیین می‌شود.

بله، پذیرفته‌شدگان نهایی در بدو ورود به دوره مهارت‌آموزی، تعهد محضری می‌دهند که مدت زمان مشخصی (معمولاً دو برابر مدت آموزش یا حداقل ۱۰ سال) در منطقه تعیین شده خدمت کنند. در صورتی که فرد پس از شروع به کار یا در میانه دوره مهارت‌آموزی انصراف دهد، موظف است خسارت‌های ناشی از آموزش و هزینه‌های اجرایی آزمون را به دولت پرداخت کند. مبلغ این جریمه بر اساس محاسبات حقوقی وزارتخانه و هزینه‌های صرف شده تعیین می‌شود.

کارت صلاحیت حرفه‌ای پس از موفقیت در آزمون جامع (اصلح) پایان دوره مهارت‌آموزی صادر می‌شود. صدور این کارت و شرکت در آزمون جامع مستلزم پرداخت هزینه‌ای جداگانه است که توسط مرکز سنجش دانشگاه فرهنگیان اعلام می‌شود. این مبلغ صرف طراحی سوالات آزمون کتبی و عملی اصلح و صدور گواهینامه دیجیتال یا فیزیکی می‌شود. داشتن این کارت برای استمرار فعالیت در آموزش و پرورش و بهره‌مندی از مزایای رتبه‌بندی در سال‌های آتی الزامی است.

طبق قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، به ازای تاهل و داشتن هر فرزند، دو درصد (تا حداکثر ۱۰ درصد) به نمره مکتسبه آزمون کتبی داوطلب اضافه شد. همچنین به ازای تاهل یک سال و به ازای هر فرزند نیز یک سال (تا سقف ۵ سال) به حداکثر سن مجاز برای شرکت در آزمون افزوده گردید. این امتیازات نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در قبولی داوطلبان متاهل داشت و باعث شد بسیاری از افراد با سن بالاتر از ۴۰ سال نیز بتوانند در رقابت شرکت کنند.

سهمیه ۲۵ درصد متعلق به فرزندان و همسران شهدا، جانبازان ۲۵ درصد و بالاتر، و آزادگان است. سهمیه ۵ درصد نیز به رزمندگان با سابقه حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه در جبهه، همسر و فرزندان آن‌ها و فرزندان جانبازان زیر ۲۵ درصد اختصاص دارد. داوطلبان مشمول این سهمیه‌ها باید در زمان ثبت‌نام، کد ایثارگری خود را وارد کنند. این افراد در یک فضای رقابتی مجزا نسبت به داوطلبان آزاد سنجیده می‌شوند و حد نصاب قبولی آن‌ها نیز متفاوت است.

داوطلبانی که بومی یک شهرستان (به جز مراکز استان‌ها و تهران) محسوب می‌شدند، ضریب ۱.۴ در نمره کتبی آن‌ها اعمال گردید. بومی بودن به معنای متولد شدن در آن شهرستان یا داشتن سابقه سکونت ۱۰ ساله (با تایید استشهاد محلی یا سوابق تحصیلی) است. این قانون با هدف ماندگاری نیروها در مناطق بومی و جلوگیری از درخواست انتقالی‌های مکرر وضع شده است. داوطلبان بومی باید در زمان بررسی مدارک، مستندات لازم را ارائه دهند.

پذیرفته‌شدگان نهایی موظف به سپردن تعهد محضری هستند که به مدت ۱۰ سال در منطقه جغرافیایی که در آن قبول شده‌اند، خدمت کنند. در طول این مدت، فرد حق درخواست جابجایی یا انتقال به شهر دیگر را نخواهد داشت (مگر در موارد استثنایی و با موافقت مبدأ و مقصد). این تعهد برای تضمین تامین نیروی انسانی در مناطق محروم و توازن توزیع معلم در سطح کشور اخذ می‌شود و تخطی از آن عواقب حقوقی دارد.

بله، طبق قانون جامع حمایت از حقوق معلولان، ۳ درصد از ظرفیت استخدامی دستگاه‌های اجرایی از جمله آموزش و پرورش به معلولان (با توانایی انجام کار) اختصاص دارد. این افراد باید گواهی معتبر از سازمان بهزیستی داشته باشند. در مرحله معاینات پزشکی، وضعیت آن‌ها توسط کمیسیون‌های تخصصی بررسی می‌شود تا اطمینان حاصل شود که نوع معلولیت آن‌ها مانع از انجام وظایف معلمی (مانند تدریس یا مدیریت کلاس) نمی‌شود.

ارائه مدارک تحصیلی جعلی، سوابق کیفری موثر، اعتیاد به مواد مخدر، عدم التزام به قانون اساسی و ولایت فقیه، و همچنین ممنوعیت‌های قانونی صادر شده توسط مراجع قضایی از جمله موارد محرومیت هستند. همچنین اگر داوطلبی در آزمون سال قبل قبول نهایی شده و در دوره مهارت‌آموزی شرکت نکرده باشد، ممکن است طبق ضوابط دفترچه، از شرکت در آزمون سال بعد محروم شود. صداقت در تکمیل فرم‌های خوداظهاری برای جلوگیری از محرومیت بسیار حیاتی است.

کارمندان رسمی و پیمانی سایر دستگاه‌های دولتی در صورتی می‌توانند در آزمون شرکت کنند که هیچ‌گونه منع قانونی برای استعفا و جابجایی نداشته باشند. این افراد در صورت قبولی نهایی، باید پیش از شروع دوره مهارت‌آموزی یا صدور حکم استخدامی جدید، استعفای قطعی خود را از دستگاه قبلی ارائه دهند. لازم به ذکر است که سوابق دولتی قبلی این افراد در صورت تایید آموزش و پرورش، می‌تواند در سنوات خدمتی و رتبه‌بندی آن‌ها لحاظ شود.

داوطلبان مرد باید تا تاریخ برگزاری آزمون کتبی، دارای کارت پایان خدمت یا معافیت دائم (پزشکی یا غیرپزشکی) باشند. افرادی که در حال گذراندن خدمت سربازی هستند، تنها در صورتی مجاز به شرکت بودند که تاریخ ترخیص آن‌ها قبل از زمان اعلام شده برای استخدام قطعی باشد. معافیت تحصیلی برای شرکت در آزمون استخدامی پذیرفته نیست و داوطلب حتماً باید وضعیت نظام وظیفه مشخصی داشته باشد تا امکان صدور حکم استخدامی فراهم شود.