چگونه گوشی را بوت لودر کنیم؟ راهنمای گام‌به‌گام

برای آنلاک بوت‌لودر، اول گزینه OEM unlocking را در Developer options روشن می‌کنین. بعد با دستور adb reboot bootloader گوشی را وارد حالت فست‌بوت می‌کنین و دستور fastboot flashing unlock را می‌زنین. همین چند قدم، قفل بوت‌لودر را باز می‌کند.

بوت‌لودر نرم‌افزار کوچکی است که پیش از اندروید اجرا می‌شود. این نرم‌افزار سخت‌افزار را راه‌اندازی می‌کند و اصالت سیستم‌عامل را با Verified Boot بررسی می‌کند. بعد کرنل را بالا می‌آورد. پس نقش اصلی بوت‌لودر، امنیت و صحت بوت است.

آنلاک همیشه اطلاعات گوشی را کامل پاک می‌کند. پیش از شروع، از عکس‌ها، پیام‌ها و فایل‌هایتان پشتیبان بگیرین. بعد از پشتیبان‌گیری، با خیال راحت سراغ مراحل بعدی بروین.

کد عمومی‌ای مثل «A123BCD» وجود ندارد و ساختگی است. کامند پرامپت هم روش مستقلی نیست؛ فقط محیط اجرای دستورات است. ابزار واقعی، پکیج Platform Tools گوگل است که باید دانلود کنین. اگر OEM unlocking خاکستری بود، احتمالاً اپراتور یا سازنده آن را قفل کرده است.

برای قفل کردن دوباره، از fastboot flashing lock استفاده می‌کنین. دستور قدیمی fastboot oem unlock فقط به درد دستگاه‌های قدیمی می‌خورد. در بعضی مدل‌ها مثل Pixel 2 XL، دستور unlock_critical هم لازم است. در ادامه، همه این مراحل را قدم‌به‌قدم می‌بینین.

نکات کلیدی این مقاله:

روشن کردن OEM unlocking پیش از هر کاری، این گزینه را در Developer options فعال کنید
fastboot flashing unlock دستور آنلاک گوشی‌های جدید؛ دستور oem unlock فقط برای مدل‌های قدیمی است
پاک شدن کامل اطلاعات آنلاک همیشه داده‌ها را حذف می‌کند، پس حتماً پشتیبان بگیرید

بوت‌لودر گوشی چیست و چه نقشی در امنیت اندروید دارد؟

بوت‌لودر نرم‌افزار کوچکی است که پیش از اندروید اجرا می‌شود. کارش راه‌اندازی سخت‌افزار و بررسی اصالت سیستم‌عامل است. اگر همه‌چیز سالم باشد، کرنل را بالا می‌آورد. بوت‌لودر قفل‌شده فقط اجازه می‌دهد نرم‌افزار امضاشده‌ی سازنده روی گوشی اجرا شود.

بوت‌لودر دقیقاً چه کار می‌کنه؟

وقتی دکمه‌ی پاور را می‌زنید، اولین کدی که اجرا می‌شود بوت‌لودر است. اول سخت‌افزار پایه را آماده می‌کند. بعد امضای دیجیتال بخش‌های سیستم را چک می‌کند و آخر سر کرنل را بالا می‌آورد.

بعضی‌ها فکر می‌کنند بوت‌لودر «مدیر سیستم‌عامل» است. این تعریف دقیق نیست. محور اصلی کار بوت‌لودر امنیت و صحت بوت است. حالت‌های Fastboot و Recovery فقط ابزارهای جانبی آن هستند.

Verified Boot یعنی چی؟

اندروید از مکانیزمی به اسم Verified Boot استفاده می‌کند. این مکانیزم هر مرحله از بوت را با مرحله‌ی قبل تأیید می‌کند. اگر کسی سیستم را دستکاری کرده باشد، گوشی هشدار می‌دهد یا اصلاً بالا نمی‌آید.

برای همین بوت‌لودر قفل، یک سد دفاعی جدی است. بدافزار نمی‌تواند به‌راحتی سیستم‌عامل را عوض کند. کسی که گوشی گمشده‌ی شما را پیدا کرده هم نمی‌تواند با فلش یک سیستم‌عامل دیگر، سراغ داده‌هایتان برود.

قفل یا آنلاک؟ تفاوت دو حالت

قفل‌شده (Locked): فقط نرم‌افزار امضاشده‌ی سازنده اجرا می‌شود. وضعیت پیش‌فرض تقریباً همه‌ی گوشی‌هاست.
آنلاک‌شده (Unlocked): می‌توانید ریکاوری سفارشی یا رام دیگری نصب کنید. در عوض، بخشی از سد امنیتی کنار می‌رود.

پس آنلاک کردن یعنی مسئولیت امنیت را از سازنده به خودتان منتقل کنید. این تصمیم مزیت دارد، ولی هزینه هم دارد. در بخش‌های بعدی هر دو طرف را کامل بررسی می‌کنیم.

بوت‌لودر گوشی چیست و چه نقشی در امنیت اندروید دارد؟

چرا کاربران به آنلاک بوت‌لودر نیاز پیدا می‌کنند؟

بیشتر کاربران برای نصب رام سفارشی، ریکاوری سفارشی یا روت کردن گوشی بوت‌لودر را آنلاک می‌کنند. بدون این کار، سازنده اجازه‌ی دست‌کاری سیستم را نمی‌دهد. آنلاک فقط در را باز می‌کند و کار اصلی بعدش شروع می‌شود.

دلایل رایج

رام سفارشی: مثلاً LineageOS یا یک نسخه‌ی تمیز بدون برنامه‌های اضافه.
ریکاوری سفارشی: مثل TWRP برای پشتیبان‌گیری کامل و نصب فایل‌های زیپ.
روت: دسترسی کامل به سیستم برای کنترل عمیق‌تر دستگاه.
احیای گوشی قدیمی: وقتی سازنده دیگر آپدیت نمی‌دهد، رام جامعه‌ی کاربری عمر گوشی را بیشتر می‌کند.
توسعه و تست: برنامه‌نویس‌ها گاهی باید ایمیج سیستم را مستقیم فلش کنند.

آیا واقعاً به آنلاک نیاز دارید؟

اگر فقط می‌خواهید ظاهر گوشی را عوض کنید، لانچر کافی است. اگر مشکل شما کندی است، اول حافظه را خالی کنید. آنلاک برای کسی است که می‌داند چرا آن را می‌خواهد.

یک نکته‌ی مهم هم هست. خودِ آنلاک هیچ قابلیت جدیدی به گوشی اضافه نمی‌کند. فقط اجازه می‌دهد چیز دیگری نصب کنید. پیش از شروع، مطمئن شوید رام یا ریکاوری مناسب مدل گوشی‌تان وجود دارد.

بعضی توضیحات قدیمی، «حذف برنامه‌های سیستمی» را جزو کارهای آنلاک می‌دانند. این‌طور نیست. حذف برنامه‌های سیستمی به روت یا رام سفارشی مربوط است و آنلاک فقط پیش‌نیاز آن‌هاست.

چرا کاربران به آنلاک بوت‌لودر نیاز پیدا می‌کنند؟

پیش‌نیازها و آماده‌سازی قبل از آنلاک بوت‌لودر

قبل از آنلاک باید از همه‌ی اطلاعات گوشی پشتیبان بگیرید، باتری را بالای ۵۰ درصد نگه دارید و کابل USB سالم آماده کنید. آنلاک همیشه حافظه را پاک می‌کند. پس هر چیزی که برایتان مهم است باید بیرون از گوشی باشد.

چک‌لیست قبل از شروع

از عکس‌ها، مخاطبین، پیام‌ها و فایل‌های مهم پشتیبان بگیرید.
باتری گوشی را حداقل تا ۵۰ درصد شارژ کنید.
یک کامپیوتر ویندوز، مک یا لینوکس آماده کنید.
کابل USB اصلی یا باکیفیت بردارید. کابل‌های ضعیف وسط کار قطع می‌شوند.
درایور USB سازنده را روی ویندوز نصب کنید.
حساب گوگل و حساب سازنده را یادداشت کنید، چون ممکن است بعد از ریست لازم شوند.

برنامه‌های مالی و ورود دو مرحله‌ای

اگر برنامه‌ی بانک یا احراز هویت دو مرحله‌ای روی گوشی دارید، حواستان باشد. بعد از ریست باید دوباره فعالشان کنید. بعضی بانک‌ها برای ورود به دستگاه جدید پیامک یا مراجعه‌ی حضوری می‌خواهند.

وضعیت گوشی را بشناسید

مدل دقیق و کشور سازنده‌ی گوشی روی روش آنلاک اثر دارد. مثلاً نسخه‌ی اپراتوری آمریکا معمولاً قفل می‌ماند. با راهنمای دیدن سال ساخت و کشور سازنده‌ی گوشی می‌توانید همین اطلاعات را در چند دقیقه پیدا کنید.

یک بررسی هم قبل از شروع انجام دهید. ببینید برای مدل شما رام یا ریکاوری سفارشی فعال وجود دارد یا نه. اگر ندارد، آنلاک کردن فقط خطر ایجاد می‌کند و فایده‌ای ندارد.

پیش‌نیازها و آماده‌سازی قبل از آنلاک بوت‌لودر

نصب Platform Tools گوگل و ابزارهای ADB و Fastboot

برای ارتباط با گوشی باید بسته‌ی Platform Tools گوگل را دانلود کنید. این بسته ابزارهای ADB و Fastboot را دارد. فایل زیپ را از سایت رسمی developer.android.com بگیرید، در یک پوشه استخراج کنید و دستورات را از همان پوشه اجرا کنید.

کامند پرامپت روش مستقل نیست

خیلی از آموزش‌های قدیمی از «آنلاک با کامند پرامپت» حرف می‌زنند. کامند پرامپت فقط محیط اجرای دستورات است. ابزار اصلی همان ADB و Fastboot است که در Platform Tools قرار دارد.

مراحل نصب روی ویندوز

به صفحه‌ی رسمی SDK Platform Tools بروید.
نسخه‌ی مخصوص سیستم‌عامل خودتان را دانلود کنید.
فایل زیپ را در پوشه‌ای ساده، مثلاً C:\platform-tools، استخراج کنید.
داخل پوشه کلیک راست کنید و ترمینال یا PowerShell را باز کنید.
دستور adb version را بزنید تا نصب درست را تأیید کنید.

در مک و لینوکس هم روش مشابه است. فقط باید دستورات را با پیشوند ./ اجرا کنید، مثلاً ./adb devices.

تست اتصال

گوشی را با کابل وصل کنید و دستور adb devices را بزنید. روی گوشی پیامی برای تأیید اتصال می‌آید. آن را قبول کنید. اگر شماره‌ی سریال گوشی در لیست دیده شد، همه‌چیز آماده است.

پوشه‌ی Platform Tools و اجرای دستور adb devices در ترمینال — اجرای دستور adb devices برای تست اتصال گوشی به کامپیوتر

فعال‌سازی Developer Options، OEM Unlocking و USB Debugging

ابتدا باید Developer Options را فعال کنید. بعد گزینه‌های OEM unlocking و USB debugging را روشن کنید. بدون این سه مرحله، دستور آنلاک روی گوشی اجرا نمی‌شود. مسیر دقیق منوها بسته به برند و نسخه‌ی اندروید کمی فرق دارد.

مراحل گام‌به‌گام

وارد Settings و بعد About phone شوید.
روی Build number هفت بار پشت‌سرهم بزنید. پیام «شما اکنون توسعه‌دهنده هستید» ظاهر می‌شود.
به Settings و System و Developer options بروید. در بعضی گوشی‌ها این منو جای دیگری است.
گزینه‌ی OEM unlocking را روشن کنید. ممکن است رمز یا پین گوشی را بخواهد.
گزینه‌ی USB debugging را هم روشن کنید.

OEM Unlocking دقیقاً چیست؟

این گزینه به بوت‌لودر اعلام می‌کند که اجازه‌ی آنلاک دارید. یعنی خودتان صراحتاً قبول کرده‌اید. بدون روشن بودن آن، دستور fastboot خطا می‌دهد.

اگر این گزینه خاکستری است، نگران نباشید. در بخش «مشکلات رایج» دلایل و راه‌حل‌هایش را توضیح می‌دهیم. گاهی فقط اتصال به اینترنت و چند روز صبر لازم است.

نکته‌ی امنیتی

بعد از اتمام کار، گزینه‌ی USB debugging را خاموش کنید. این گزینه اگر روشن بماند، به هر کامپیوتر تأییدشده دسترسی گسترده می‌دهد. همین احتیاط ساده خطر نفوذ از طریق شارژرهای عمومی را کم می‌کند.

مراحل گام‌به‌گام آنلاک بوت‌لودر با دستور fastboot

در گوشی‌های مدل ۲۰۱۵ به بعد، دستور آنلاک fastboot flashing unlock است. ابتدا با adb reboot bootloader وارد حالت بوت‌لودر شوید، بعد دستور آنلاک را بزنید و روی گوشی تأیید کنید.

مراحل اجرا

گوشی را روشن نگه دارید و با کابل به کامپیوتر وصل کنید.
در ترمینال پوشه‌ی platform-tools دستور adb reboot bootloader را اجرا کنید.
صبر کنید گوشی وارد حالت Fastboot شود.
دستور fastboot devices را بزنید. باید شماره‌ی سریال گوشی را ببینید.
دستور fastboot flashing unlock را اجرا کنید.
روی صفحه‌ی گوشی با کلیدهای صدا گزینه‌ی Unlock the bootloader را انتخاب و با پاور تأیید کنید.
گوشی ریست می‌شود و حافظه کامل پاک می‌شود. چند دقیقه صبر کنید.

دستور قدیمی و دستور جدید

دستور fastboot oem unlock مخصوص دستگاه‌های قدیمی است. برای گوشی‌های امروزی از دستور flashing استفاده کنید. در بعضی مدل‌ها، مثل Pixel 2 XL، دستور fastboot flashing unlock_critical هم لازم است.

کد «A123BCD» وجود ندارد

بعضی منابع فارسی یک کد عمومی مثل A123BCD می‌دهند. چنین کدی وجود ندارد. کد آنلاک اگر لازم باشد، از سازنده می‌آید و مخصوص هر گوشی است. پس به این آموزش‌ها اعتماد نکنید.

صفحه‌ی تأیید آنلاک بوت‌لودر در حالت Fastboot — صفحه‌ی تأیید آنلاک که باید با کلیدهای صدا و پاور انتخاب کنید

روش آنلاک در برندهای مختلف: شیائومی، موتورولا، سونی و سامسونگ

روش آنلاک از برندی به برند دیگر فرق می‌کند. شیائومی ابزار Mi Unlock و حساب Mi می‌خواهد. موتورولا و سونی کد آنلاک رسمی از پورتال خودشان می‌دهند. سامسونگ هم آنلاک را از منوی گوشی و حالت Download انجام می‌دهد.

شیائومی، ردمی و پوکو

ابتدا گوشی را به حساب Mi وصل کنید. بعد ابزار رسمی Mi Unlock را روی ویندوز اجرا کنید. گوشی را در حالت Fastboot به کامپیوتر وصل کنید و روند را در ابزار پیش ببرید.

طبق FAQ رسمی شیائومی، گوشی‌های متصل‌شده پس از ۲۲ نوامبر ۲۰۱۸ باید ۱۵ روز صبر کنند. برای بعضی کاربران این زمان تا ۶۰ روز بیشتر می‌شود. عددهای ۷۲ یا ۱۶۸ ساعت در وبلاگ‌ها منبع رسمی ندارند. شمارنده‌ی خود ابزار را معیار بگیرید.

در HyperOS باید برای مجوز آنلاک از انجمن شیائومی درخواست بدهید. گزارش GSMArena در سال ۲۰۲۳ هم می‌گوید گوشی با بوت‌لودر باز، آپدیت HyperOS نمی‌گیرد.

اگر مدل‌های قدیمی‌تری مثل ردمی نوت ۸ با مشکلات رایجش یا ردمی نوت ۹ و ترفندهایش را دارید، بهتر است قبل از آنلاک سراغ این راهنماها هم بروید.

موتورولا

موتورولا یک کلید آنلاک رسمی از پورتال خودش می‌دهد. با دستور fastboot oem get_unlock_data داده‌ی مخصوص گوشی را بگیرید و در پورتال وارد کنید. کلید را با fastboot oem unlock و کلید دریافتی اجرا کنید.

سونی

سونی کد آنلاک را بر اساس IMEI از پورتال توسعه‌دهندگان خودش می‌دهد. بعد آنلاک با fastboot انجام می‌شود. توجه کنید که آنلاک در بعضی مدل‌ها کلیدهای DRM را پاک می‌کند و ممکن است کیفیت دوربین افت کند.

سامسونگ

در سامسونگ، گزینه‌ی OEM unlocking را از Developer options روشن می‌کنید. بعد گوشی را خاموش می‌کنید و وارد حالت Download می‌شوید. آنلاک در همان حالت و با نگه داشتن کلید افزایش صدا انجام می‌شود. این روند با Odin انجام می‌شود، نه fastboot.

شمارنده‌ی Knox هم برای همیشه به 0x1 تغییر می‌کند.

ال‌جی

ال‌جی پورتال آنلاک خود را سال‌ها پیش تعطیل کرده است. برای گوشی‌های این برند معمولاً راه رسمی وجود ندارد. روش‌های غیررسمی هم ریسک بالایی دارند.

مزایای آنلاک بوت‌لودر و امکاناتی که فراهم می‌کند

آنلاک بوت‌لودر امکان نصب رام سفارشی، ریکاوری سفارشی و روت را فراهم می‌کند. به عبارت ساده‌تر، کنترل کامل سیستم دست خودتان می‌افتد. بدون آنلاک، سازنده تصمیم می‌گیرد چه نرم‌افزاری روی گوشی شما اجرا شود.

مزیت‌های اصلی

رام‌های جایگزین: سیستم‌عامل‌های سبک و تمیز مثل LineageOS روی بسیاری از مدل‌ها نصب می‌شوند.
آپدیت برای گوشی‌های قدیمی: وقتی سازنده پشتیبانی را تمام کرده، رام جامعه‌ی کاربری می‌تواند جای آن را بگیرد.
پشتیبان‌گیری کامل: با ریکاوری سفارشی از تمام پارتیشن‌ها نسخه‌ی پشتیبان می‌گیرید.
حذف برنامه‌های اضافه: با روت یا رام تمیز، برنامه‌های تبلیغاتی سازنده را کنار می‌گذارید.
تنظیمات عمیق: کنترل دقیق پردازنده، باتری و سرویس‌های پس‌زمینه ممکن می‌شود.

نجات گوشی خراب

گاهی گوشی در حلقه‌ی بوت گیر می‌کند. اگر بوت‌لودر باز باشد، می‌توانید ایمیج سیستم را مستقیم فلش کنید و گوشی را زنده کنید. بوت‌لودر قفل این اجازه را نمی‌دهد.

اما یادتان باشد

این مزیت‌ها فقط برای کاربر آگاه ارزش دارند. اگر بعداً از روت پشیمان شدید، آموزش حذف روت گوشی اندروید کمک می‌کند گوشی را به حالت عادی برگردانید.

قبل از آنلاک، فایده‌ی واقعی آن را برای خودتان بسنجید. اگر هیچ‌کدام از این امکانات به کارتان نمی‌آید، بوت‌لودر را قفل نگه دارید. امنیت بیشتر و دردسر کمتر نصیب‌تان می‌شود.

خطرات و هشدارهای مهم: پاک شدن اطلاعات، امنیت و گارانتی

آنلاک بوت‌لودر همیشه اطلاعات گوشی را پاک می‌کند، سد امنیتی دستگاه را ضعیف می‌کند و ممکن است گارانتی را از بین ببرد. برنامه‌های بانکی هم ممکن است کار نکنند. قبل از تصمیم، هر چهار خطر را جدی بگیرید.

۱. پاک شدن کامل اطلاعات

پاک شدن اطلاعات اجتناب‌ناپذیر است. این رفتار عمدی است تا کسی با آنلاک کردن گوشی دزدیده‌شده، به داده‌های صاحب آن نرسد. پشتیبان‌گیری قبل از شروع، تنها راه نجات اطلاعات شماست.

۲. ضعف امنیتی

با بوت‌لودر باز، Verified Boot دیگر کامل کار نمی‌کند. هر کسی که گوشی را در دست بگیرد، می‌تواند سیستم دیگری فلش کند. رمز صفحه‌قفل هم دیگر محافظ کامل داده‌ها نیست.

۳. برنامه‌های بانکی و پرداخت

این ریسک برای کاربر مالی اهمیت ویژه دارد. بعضی برنامه‌های بانکی و کیف پول، وضعیت بوت‌لودر را بررسی می‌کنند. Play Integrity و SafetyNet ممکن است رد شوند و برنامه اجرا نشود.

پس اگر برای خرید و پرداخت به همین گوشی وابسته‌اید، دو بار فکر کنید. بهتر است حساب‌های حساس را روی گوشی دیگری با بوت‌لودر قفل نگه دارید.

۴. گارانتی

وضعیت گارانتی به برند و کشور بستگی دارد. در سامسونگ، شمارنده‌ی Knox برای همیشه 0x1 می‌شود و برنگشتنی است. نمایندگی‌ها ممکن است تعمیرات نرم‌افزاری را قبول نکنند. شرایط را پیش از اقدام از نمایندگی بپرسید.

رجیستری گوشی به IMEI وصل است، نه به وضعیت نرم‌افزار. برای فهم بهتر این مفهوم، راهنمای رجیستری و سامانه‌ی همتا را بخوانید. با این حال، مشکلات گارانتی از رجیستری جداست.

مشکلات رایج: خاکستری بودن OEM Unlocking و قفل اپراتور

اگر گزینه‌ی OEM unlocking خاکستری است یا اصلاً دیده نمی‌شود، معمولاً گوشی توسط اپراتور قفل شده یا سازنده آن را مسدود کرده است. گاهی هم فقط نیاز به اتصال اینترنت و چند روز صبر دارد.

دلایل رایج خاکستری شدن

قفل اپراتور: مدل‌های اپراتوری، به‌خصوص آمریکایی، معمولاً اجازه‌ی آنلاک نمی‌دهند.
مسدودسازی سازنده: بعضی برندها و مدل‌ها آنلاک را در نسخه‌ی خاصی غیرفعال کرده‌اند.
نبود اینترنت: در برخی گوشی‌ها گزینه تا زمان اتصال به اینترنت فعال نمی‌شود.
تازه بودن دستگاه یا حساب: بعضی برندها، مثل سامسونگ، چند روز انتظار می‌خواهند.
حالت مدیریت‌شده: گوشی‌های سازمانی با سیاست‌های مدیریتی هم گزینه را قفل می‌کنند.

چه کار کنیم؟

گوشی را به Wi-Fi وصل کنید و چند ساعت صبر کنید.
وارد حساب گوگل شوید و حساب سازنده را فعال کنید.
گوشی را آپدیت یا ریست کنید و دوباره سر بزنید.
کد IMEI و مدل را با نسخه‌ی بین‌المللی همان گوشی مقایسه کنید.
اگر گزینه هنوز خاکستری بود، با پشتیبانی برند تماس بگیرید.

به هیچ‌وجه سراغ ابزارهای کرک‌شده یا فایل‌های ناشناس نروید. این ابزارها اغلب بدافزارند. ممکن است گوشی را برای همیشه خراب کنند یا اطلاعات حساب‌هایتان را بدزدند.

اگر هیچ راه رسمی وجود ندارد، همین را بپذیرید. بعضی گوشی‌ها واقعاً قابل آنلاک نیستند. در این حالت بهتر است مدل دیگری انتخاب کنید که پشتیبانی رسمی دارد.

چگونه بوت‌لودر را دوباره قفل کنیم؟

برای قفل کردن دوباره‌ی بوت‌لودر، گوشی را در حالت Fastboot ببرید و دستور fastboot flashing lock را بزنید. این کار هم مثل آنلاک، همه‌ی اطلاعات را پاک می‌کند. قبلش باید سیستم‌عامل اصلی را روی گوشی برگردانید.

اول رام اصلی را برگردانید

قفل کردن روی رام سفارشی یا سیستم تغییریافته، خطرناک است. بوت‌لودر قفل فقط نرم‌افزار امضاشده را قبول می‌کند. اگر سیستم دستکاری‌شده باشد، گوشی ممکن است دیگر بالا نیاید.

مراحل قفل کردن

رام رسمی و کامل سازنده را برای مدل دقیق گوشی دانلود و فلش کنید.
روت و ریکاوری سفارشی را حذف کنید. راهنمای حذف روت گوشی اندروید در این مرحله به کارتان می‌آید.
از اطلاعات مهم پشتیبان بگیرید، چون قفل کردن هم حافظه را پاک می‌کند.
با adb reboot bootloader وارد حالت Fastboot شوید.
دستور fastboot flashing lock را اجرا کنید.
روی گوشی قفل کردن را تأیید کنید و صبر کنید گوشی ریست شود.

قفل کردن همه‌چیز را برنمی‌گرداند

قفل کردن، امنیت را برمی‌گرداند. اما بعضی ردپاها می‌مانند. مثلاً شمارنده‌ی Knox در سامسونگ دوباره به حالت اول برنمی‌گردد. در بعضی مدل‌ها هم باید دوباره از Developer options گزینه‌ها را تنظیم کنید.

یک اشتباه رایج هم هست. بعضی‌ها روی رام سفارشی دستور lock می‌زنند و گوشی از کار می‌افتد. همیشه اول رام رسمی را برگردانید. این یک قانون ساده، ولی حیاتی است.

جمع‌بندی و توصیه‌های نهایی

آنلاک بوت‌لودر با Developer options، OEM unlocking و دستور fastboot flashing unlock انجام می‌شود. این کار همیشه اطلاعات را پاک می‌کند. فقط وقتی سراغش بروید که دلیل مشخصی دارید و ریسک‌هایش را قبول می‌کنید.

خلاصه‌ی مسیر

از اطلاعات پشتیبان بگیرید.
Platform Tools گوگل را نصب کنید.
Developer options، OEM unlocking و USB debugging را روشن کنید.
در حالت Fastboot دستور آنلاک را اجرا کنید.
برای شیائومی، موتورولا، سونی و سامسونگ، مراحل رسمی همان برند را دنبال کنید.

توصیه‌های آخر

فقط از ابزارها و منابع رسمی سازنده استفاده کنید.
کدهای عمومی و ابزارهای کرک‌شده را کنار بگذارید.
روی گوشی‌ای که برنامه‌های بانکی دارید، با احتیاط عمل کنید.
پیش از آنلاک، وضعیت گارانتی را از نمایندگی بپرسید.
اگر رام سفارشی نصب کرده‌اید، قبل از فروش گوشی، سیستم رسمی را برگردانید و بوت‌لودر را قفل کنید.

قانون ساده این است: اگر نیاز واقعی ندارید، دست نزنید. بوت‌لودر قفل، گوشی شما را در برابر بدافزار و سرقت اطلاعات امن‌تر نگه می‌دارد. اگر نیاز دارید، با آمادگی کامل و قدم‌به‌قدم جلو بروید.

دستورها و شرایط برندها در طول سال ۱۴۰۵ ممکن است تغییر کنند. پیش از اقدام، صفحه‌ی رسمی سازنده‌ی گوشی‌تان را یک بار دیگر چک کنید.

وضعیت‌های رنگی Verified Boot و معنی هشدارهای زمان روشن شدن

هر بار که گوشی اندرویدی روشن می‌شود، زنجیره‌ای از بررسی‌ها اجرا می‌شود. هر مرحله پیش از اجرای مرحله بعد، امضای دیجیتال آن را با یک کلید مورد اعتماد مقایسه می‌کند. این سازوکار Verified Boot نام دارد و هدفش این است که کسی بی‌اطلاع شما نرم‌افزار گوشی را دستکاری نکرده باشد.

در مستندات AOSP چهار وضعیت برای بوت تعریف شده است. وضعیت سبز یعنی همه‌چیز با کلید سازنده تأیید شده است. وضعیت زرد یعنی سیستم با کلید دیگری امضا شده که کاربر آن را ثبت کرده است.

وضعیت نارنجی یعنی قفل بوت‌لودر باز است و تأیید کامل انجام نمی‌شود. وضعیت قرمز یعنی تصویر سیستم خراب یا نامعتبر است.

بعد از آنلاک، گوشی تقریباً همیشه در وضعیت نارنجی بوت می‌شود. در بیشتر مدل‌ها هنگام روشن شدن صفحه‌ای با هشدار نمایش داده می‌شود و چند ثانیه روی صفحه می‌ماند. این پیام به معنی خرابی گوشی نیست. فقط یادآوری می‌کند که دستگاه دیگر از نظر امنیتی در حالت کارخانه‌ای قرار ندارد.

وضعیت قرمز جدی‌تر است. معمولاً وقتی دیده می‌شود که فایل فلش‌شده با دستگاه سازگار نبوده، فلش نیمه‌کاره مانده یا یکی از پارتیشن‌ها آسیب دیده است. گوشی ممکن است اصلاً بالا نیاید یا فقط پیام خطا نشان دهد. در این حالت بهترین کار بازگشت به نرم‌افزار اصلی سازنده است.

یک سازوکار دیگر در این زنجیره، محافظت در برابر بازگشت به نسخه قدیمی است. سازنده برای هر نسخه نرم‌افزار یک شماره امنیتی ثبت می‌کند تا نتوان نسخه‌های قدیمی و آسیب‌پذیر را دوباره نصب کرد.

بنابراین روی بعضی دستگاه‌ها، فلش کردن یک نسخه قدیمی‌تر از نسخه فعلی ممکن است به بوت نشدن گوشی ختم شود.

پیش از هر فلش، نسخه نرم‌افزار فعلی را یادداشت کنید. فایل‌هایی را نصب کنید که دقیقاً برای همان مدل و همان منطقه ساخته شده‌اند. اگر هشدار قرمز دیدید، فلش‌های بیشتر را متوقف کنید و فقط با فایل رسمی سازنده دستگاه را بازیابی کنید.

رام سفارشی و ریکاوری جایگزین: انتخاب درست پیش از نصب

رام سفارشی نسخه‌ای از اندروید است که تیم‌های مستقل یا جامعه توسعه‌دهندگان می‌سازند. نمونه‌های شناخته‌شده آن LineageOS و GrapheneOS هستند. هدف معمول این پروژه‌ها ادامه دادن به‌روزرسانی برای گوشی‌های قدیمی، حذف برنامه‌های اضافی یا تقویت حریم خصوصی است.

هر رام فقط برای فهرست مشخصی از دستگاه‌ها ساخته می‌شود. پیش از هر کاری صفحه رسمی پروژه را باز کنید و ببینید مدل دقیق شما در آن آمده است یا نه. نام تجاری گوشی کافی نیست.

باید کدنام یا شماره مدل را مطابقت دهید، چون دو نسخه مختلف از یک گوشی ممکن است سخت‌افزار متفاوتی داشته باشند.

نصب رام سفارشی معمولاً با یک ریکاوری جایگزین مثل TWRP یا ریکاوری خود پروژه انجام می‌شود. ریکاوری ابزاری است که خارج از اندروید اجرا می‌شود و اجازه می‌دهد فایل نصبی را روی گوشی بنویسید یا از پارتیشن‌ها نسخه پشتیبان بگیرید. نسخه ریکاوری باید با مدل شما هماهنگ باشد.

برخی رام‌ها انتظار دارند که نسخه نرم‌افزار رسمی گوشی از یک مرحله مشخص جدیدتر باشد. دلیلش این است که بخش‌هایی مثل مودم و درایورهای سخت‌افزاری از نرم‌افزار رسمی گرفته می‌شوند. راهنمای نصب هر رام این پیش‌نیاز را می‌نویسد و باید دقیقاً دنبال شود.

چند اتفاق مهم را از قبل در نظر بگیرید:

به‌روزرسانی‌های رسمی OTA سازنده دیگر کار نمی‌کنند و به‌روزرسانی از طریق خود رام انجام می‌شود.

بعضی قابلیت‌ها مثل دوربین، اثر انگشت یا تماس تصویری ممکن است کامل کار نکنند.

خدمات گوگل در بسیاری از رام‌ها جداگانه نصب می‌شود.

در نهایت منبع دانلود را بررسی کنید. فایل‌ها را فقط از سایت رسمی پروژه بگیرید و مقدار هش آن‌ها را با مقدار اعلام‌شده مقایسه کنید. رام‌های دست‌کاری‌شده در کانال‌های ناشناس می‌توانند بدافزار یا درپشتی داشته باشند و به اطلاعات شخصی شما دسترسی بگیرند.

آنلاک بوت‌لودر و اپلیکیشن‌های بانکی و پرداخت

بسیاری از برنامه‌های مالی بررسی می‌کنند که گوشی کاربر تا چه حد سالم و دست‌نخورده است. در اندروید، سرویس Play Integrity گوگل چند سطح برای این منظور دارد. سطح پایه فقط وجود یک دستگاه واقعی را می‌سنجد.

سطح دستگاه سالم و سطح قوی، از بررسی‌های سخت‌افزاری و وضعیت بوت استفاده می‌کنند.

گوشی با بوت‌لودر باز معمولاً در سطح‌های بالاتر رد می‌شود. دلیلش این است که امضای نرم‌افزار دیگر با کلید سازنده تأیید نمی‌شود و سخت‌افزار دستگاه این وضعیت را گزارش می‌کند. این ماجرا مستقل از نیت شماست.

حتی اگر گوشی را فقط برای نصب یک رام معتبر باز کرده باشید، نتیجه همین است.

اینکه برنامه‌ای چه واکنشی نشان دهد، به تصمیم توسعه‌دهنده آن بستگی دارد. بعضی برنامه‌ها فقط هشدار می‌دهند. بعضی عملکرد را محدود می‌کنند. بعضی اجرا نمی‌شوند. برخی اپلیکیشن‌های بانکی و کیف پول هم علاوه بر سرویس گوگل، بررسی‌های اختصاصی روت و بوت‌لودر دارند.

پرداخت نزدیک‌خوان یا NFC هم ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرد. کیف پول‌های دیجیتال از سازوکارهای امنیتی سخت‌افزاری استفاده می‌کنند و روی دستگاه تغییریافته اغلب غیرفعال می‌شوند. در سامسونگ، آنلاک بوت‌لودر قابلیت‌های وابسته به Knox را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد.

راه‌هایی برای پنهان کردن وضعیت دستگاه از برنامه‌ها وجود دارد، اما توصیه نمی‌شود. این روش‌ها ناپایدارند، با هر به‌روزرسانی از کار می‌افتند و عملاً لایه حفاظتی را کنار می‌زنند که برای نگهداری پول و اطلاعات هویتی طراحی شده است.

راه‌حل عاقلانه ساده است. اگر برای کارهای بانکی به گوشی اصلی نیاز دارید، قفل آن را باز نکنید. برای آزمایش و رام سفارشی از گوشی دوم استفاده کنید.

اگر مجبورید روی همان دستگاه کار کنید، اپلیکیشن‌های مالی را فقط پس از قفل کردن دوباره و بازگشت به نرم‌افزار رسمی استفاده کنید.

بازگشت به نرم‌افزار اصلی با فکتوری ایمیج و ابزار فلش گوگل

فکتوری ایمیج مجموعه فایل‌هایی است که سازنده برای بازگرداندن گوشی به حالت کارخانه منتشر می‌کند. این بسته شامل بوت‌لودر، رادیو، سیستم و پارتیشن‌های ضروری است. اگر گوشی بعد از یک فلش ناموفق بوت نمی‌شود، معمولاً همین بسته مطمئن‌ترین راه نجات است.

برای گوشی‌های Pixel، گوگل فکتوری ایمیج‌ها را در صفحه رسمی توسعه‌دهندگان منتشر می‌کند. هر فایل مخصوص یک مدل و یک نسخه است. دقت کنید که کدنام دستگاه را درست انتخاب کنید و فایل مربوط به منطقه و اپراتور خودتان را بردارید.

گوگل ابزار وب‌محور Android Flash Tool را هم ارائه کرده است. با این ابزار می‌توان از داخل مرورگر و با اتصال USB گوشی Pixel را فلش کرد، بدون آنکه لازم باشد فایل‌ها را دستی دانلود و اجرا کنید. این روش برای کاربرانی که با خط فرمان راحت نیستند ساده‌تر است.

در روش دستی، بسته دانلودشده را در یک پوشه جدا باز کنید. معمولاً یک اسکریپت فلش در آن وجود دارد که دستورهای fastboot را پشت سر هم اجرا می‌کند.

اسکریپت را از همان پوشه و با گوشی در حالت بوت‌لودر اجرا کنید و تا پایان کار هیچ اتصالی را قطع نکنید.

در برندهای دیگر، فایل رسمی را فقط از سایت سازنده یا ابزار مخصوص همان برند بگیرید. قبل از فلش این موارد را بررسی کنید:

مدل و منطقه فایل با گوشی شما یکی باشد.

مقدار هش فایل با مقدار اعلام‌شده بخواند.

شارژ باتری حداقل نیمه باشد.

کابل اصلی و پورت مستقیم کامپیوتر استفاده شود.

دستور fastboot getvar all اطلاعات دستگاه مثل نسخه بوت‌لودر و وضعیت قفل را نمایش می‌دهد و پیش از فلش برای مطابقت دادن مشخصات کمک می‌کند. همین اطلاعات را هنگام پرسیدن سؤال در انجمن‌ها هم می‌توانید ارائه کنید.

یادتان باشد که فلش کامل فکتوری ایمیج ممکن است اطلاعات را پاک کند، مگر آنکه راهنمای رسمی صراحتاً خلاف آن را بگوید. پس پیش از شروع، پشتیبان بگیرید.

وقتی کامپیوتر گوشی را نمی‌بیند: درایور، کابل و پورت

یکی از شایع‌ترین مشکلات این مسیر، شناسایی نشدن گوشی توسط ADB یا Fastboot است. دستور adb devices فهرست خالی نشان می‌دهد یا دستور fastboot devices هیچ پاسخی نمی‌دهد. در بیشتر مواقع علت، مشکل ساده‌ای در کابل، درایور یا تنظیمات گوشی است.

نخست کابل را بررسی کنید. بعضی کابل‌ها فقط برای شارژ ساخته شده‌اند و خطوط داده ندارند. از کابل اصلی همراه گوشی استفاده کنید و آن را به پورت مستقیم کامپیوتر بزنید. هاب‌های USB و پورت‌های جلوی کیس گاهی اتصال را ناپایدار می‌کنند.

اگر امکان دارد پورت USB 2.0 را امتحان کنید.

در ویندوز ممکن است درایور مناسب نصب نباشد. گوگل بسته Google USB Driver را برای دستگاه‌های خود و بسیاری از دستگاه‌های آزمایشی عرضه می‌کند. برای برندهای دیگر درایور رسمی همان سازنده بهتر است. در Device Manager اگر دستگاهی با علامت هشدار دیدید، یعنی درایور درست نصب نشده است.

در لینوکس معمولاً درایور جداگانه لازم نیست، اما ممکن است دسترسی کاربر به دستگاه محدود باشد. قوانین udev یا نصب بسته‌های پلتفرم تولز از توزیع شما این مشکل را برطرف می‌کند. در macOS هم معمولاً نصب Platform Tools کافی است.

اگر دستور adb devices عبارت unauthorized را نشان داد، یعنی گوشی هنوز اجازه اتصال را تأیید نکرده است. صفحه گوشی را روشن کنید و پنجره درخواست مجوز USB debugging را تأیید کنید. با گزینه حذف مجوزهای قبلی در Developer options می‌توانید این پنجره را دوباره فعال کنید.

گاهی خود سرور ADB گیر می‌کند. دو دستور adb kill-server و سپس adb start-server آن را بازنشانی می‌کنند. همچنین مطمئن شوید که نسخه Platform Tools به‌روز است، چون نسخه‌های قدیمی با گوشی‌های جدید مشکل دارند.

پس از هر تغییر، دوباره گوشی را وصل کنید و فقط وقتی دستور fastboot devices شماره سریال را نشان داد، سراغ مرحله بعد بروید.

پارتیشن vbmeta، اسلات‌های A/B و حالت fastbootd

در گوشی‌های جدید، مرحله فلش فقط کپی کردن چند فایل نیست. ساختار پارتیشن‌ها در این دستگاه‌ها پیچیده‌تر شده است و آشنایی با چند اصطلاح جلوی اشتباه‌های پرهزینه را می‌گیرد.

پارتیشن vbmeta اطلاعات امضا و هش بخش‌های مختلف سیستم را نگه می‌دارد. Verified Boot از آن برای تأیید سلامت پارتیشن‌ها استفاده می‌کند. اگر یکی از پارتیشن‌ها را تغییر دهید ولی vbmeta همان قبلی بماند، بررسی شکست می‌خورد و گوشی ممکن است بوت نشود.

بعضی راهنماهای نصب از شما می‌خواهند vbmeta را با گزینه‌های خاص فلش کنید. این گزینه‌ها بررسی‌های سلامت را در سطح بوت غیرفعال می‌کنند. این کار فقط باید وقتی انجام شود که راهنمای همان رام یا ابزار صراحتاً بخواهد، و از فایل vbmeta مناسب همان مدل استفاده شود.

اجرای بی‌هدف این دستور سطح امنیت را پایین می‌آورد.

مفهوم دیگر اسلات‌های A/B است. بعضی دستگاه‌ها دو نسخه از پارتیشن‌های اصلی دارند و به‌روزرسانی را روی اسلات غیرفعال می‌نویسند. اگر نصب موفق نباشد، گوشی به اسلات قبلی برمی‌گردد. دستور fastboot getvar current-slot اسلات فعال را نشان می‌دهد و fastboot set_active یا گزینه معادل آن، اسلات را تغییر می‌دهد.

پیش از تغییر اسلات مطمئن شوید که اسلات مقصد واقعاً شامل نرم‌افزار سالم است. در غیر این صورت ممکن است گوشی روی نرم‌افزار ناقص بوت شود.

در اندروید ۱۰ و جدیدتر، پارتیشن‌های داینامیک وجود دارند و بعضی از آن‌ها فقط در حالت fastbootd قابل فلش هستند. با دستور fastboot reboot fastboot به این حالت وارد می‌شوید. این حالت از فضای userspace اجرا می‌شود و با bootloader اصلی متفاوت است.

اگر پیام خطایی مثل نبودن پارتیشن دیدید، احتمالاً باید به fastbootd بروید. قبل از هر فلش دستی، راهنمای رسمی مدل خودتان را بخوانید.

کلاهبرداری در فروش کد و ابزار آنلاک: چه چیزی را نباید باور کرد

جست‌وجوی عبارت کد آنلاک بوت‌لودر نتایج زیادی از سایت‌ها، کانال‌ها و فروشندگان نشان می‌دهد که می‌گویند با پرداخت مبلغی، قفل گوشی شما را باز می‌کنند. بخش بزرگی از این پیشنهادها یا بی‌فایده‌اند یا مستقیماً برای سوءاستفاده طراحی شده‌اند.

اول اینکه کد عمومی و ثابتی برای آنلاک همه گوشی‌ها وجود ندارد. در برندهایی که روش رسمی دارند، فرایند از طریق حساب کاربری یا پورتال خود سازنده انجام می‌شود. در برندهایی که این امکان را نمی‌دهند، هیچ فروشنده‌ای نمی‌تواند به‌طور قانونی و مطمئن قفل را برایتان باز کند.

دوم اینکه ابزارهای آماده را با احتیاط ببینید. فایل‌های اجرایی که ادعا می‌کنند با یک کلیک همه‌چیز را حل می‌کنند، اغلب از منابع ناشناس منتشر می‌شوند. این فایل‌ها می‌توانند بدافزار روی کامپیوتر شما نصب کنند و به رمزهای ذخیره‌شده در مرورگر دسترسی بگیرند.

سوم اینکه دسترسی از راه دور خطرناک است. بعضی فروشندگان می‌خواهند AnyDesk یا ابزار مشابه نصب کنید تا خودشان کار را انجام دهند. این یعنی صفحه کامپیوتر و حساب‌هایتان در اختیار فردی ناشناس قرار می‌گیرد.

اگر کامپیوتر شما به حساب بانکی یا کیف پول دیجیتال متصل است، خسارت می‌تواند جدی باشد.

چند نشانه هشدار:

پیش‌پرداخت بدون ضمانت یا رسید معتبر.

وعده آنلاک تضمینی برای هر مدل.

درخواست رمز حساب کاربری سازنده یا اطلاعات کارت بانکی.

اصرار به انجام کار از طریق پیام‌رسان و بدون سایت رسمی.

اگر سازنده گوشی شما روش رسمی دارد، فقط از همان مسیر و در سایت اصلی برند اقدام کنید. نشانی سایت را مستقیماً در مرورگر وارد کنید و از لینک‌های ارسالی در پیام‌رسان استفاده نکنید.

اطلاعات خصوصی مثل رمز عبور، کد پیامکی و اطلاعات کارت را هرگز در این فرایندها وارد نکنید. اگر مطمئن نیستید، از انجمن‌های معتبر کاربران همان مدل راهنمایی بگیرید.