ساخت یوزر در ویندوز 10؛ آموزش 3 روش ساده

پروفایل کاربری مجموعه‌ای از تنظیمات، فایل‌ها و داده‌های شخصی است که ویندوز برای هر حساب کاربری ذخیره می‌کند. این پروفایل شامل پس‌زمینه دسکتاپ، تنظیمات مرورگر، اسناد، تصاویر و برنامه‌های نصب‌شده مخصوص همان کاربر می‌شود.

وقتی یک یوزر جدید ساخته می‌شود، ویندوز به‌طور خودکار یک پوشه در مسیر C:\Users\نام‌کاربری ایجاد می‌کند. این پوشه شامل زیرپوشه‌های استانداردی مانند Desktop، Documents، Downloads، Pictures، Music، Videos و AppData است که هر کدام وظیفه مشخصی دارند.

پوشه AppData مهم‌ترین و پنهان‌ترین بخش پروفایل کاربری است. این پوشه شامل سه زیرپوشه Local، LocalLow و Roaming می‌شود. داده‌های نرم‌افزارها، کش مرورگرها، تنظیمات برنامه‌ها و cookie‌ها در این پوشه‌ها نگهداری می‌شوند.

برای مشاهده آن‌ها باید نمایش فایل‌های پنهان را در File Explorer فعال کنید یا عبارت %appdata% را در نوار آدرس تایپ کنید.

پروفایل پیش‌فرض (Default Profile) الگویی است که ویندوز هنگام ساخت هر حساب جدید از آن استفاده می‌کند. اگر می‌خواهید تمام یوزرهای جدید با یک پس‌زمینه یا تنظیمات خاص شروع کنند، می‌توانید این پروفایل را ویرایش کنید؛ البته این کار نیاز به دانش فنی دارد.

پوشه C:\Users\Public یک پروفایل مشترک است که همه کاربران سیستم به آن دسترسی دارند. هر فایلی که در این پوشه بگذارید، تمام یوزرها می‌توانند آن را ببینند و استفاده کنند. این ساده‌ترین روش اشتراک‌گذاری فایل بین کاربران مختلف یک سیستم است.

اندازه پروفایل کاربری با گذشت زمان می‌تواند بسیار بزرگ شود. اگر فضای درایو C پر می‌شود، باید پوشه‌های Downloads، AppData\Local\Temp و کش مرورگرها را بررسی کنید. ابزار Disk Cleanup ویندوز می‌تواند بسیاری از این فایل‌های موقت را به‌صورت خودکار پاک کند.

حذف یک حساب کاربری به‌معنای حذف خودکار پروفایل آن نیست. اگر می‌خواهید از داده‌های یک یوزر نسخه پشتیبان داشته باشید، قبل از حذف حساب، پوشه C:\Users\نام‌کاربری را در یک درایو خارجی کپی کنید تا اطلاعات از دست نرود.

ورود خودکار یا Auto Login قابلیتی است که به ویندوز اجازه می‌دهد بدون نمایش صفحه ورود، مستقیماً به دسکتاپ یک حساب خاص بوت شود. این ویژگی برای رایانه‌های خانگی که یک نفر از آن‌ها استفاده می‌کند بسیار کاربردی است و زمان راه‌اندازی سیستم را کوتاه می‌کند.

برای فعال‌سازی از طریق netplwiz، کلیدهای Windows + R را فشار دهید، عبارت netplwiz را تایپ کرده و Enter بزنید. در پنجره باز‌شده حساب مورد نظر را انتخاب کنید و تیک گزینه «Users must enter a user name and password to use this computer» را بردارید.

سپس OK بزنید و رمز عبور آن حساب را تأیید کنید.

اگر این گزینه در netplwiz نمایش داده نمی‌شود، احتمالاً Windows Hello یا PIN فعال است. برای رفع این مشکل، به Settings > Accounts > Sign-in options بروید و PIN یا تشخیص چهره را غیرفعال کنید. پس از آن گزینه مذکور در netplwiz ظاهر خواهد شد.

روش دیگر استفاده از Registry Editor است. کلید HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\Winlogon را باز کنید. مقدار AutoAdminLogon را به ۱، DefaultUserName را به نام کاربری و DefaultPassword را به رمز عبور تنظیم کنید. این روش قدرتمندتر است اما ذخیره رمز به‌صورت متن ساده در رجیستری خطر امنیتی دارد.

ابزار رایگان Autologon از مجموعه Sysinternals مایکروسافت یک راه‌حل امن‌تر ارائه می‌دهد. این برنامه رمز عبور را رمزگذاری‌شده در رجیستری ذخیره می‌کند و خطر ذخیره رمز به‌صورت خوانا را از بین می‌برد. می‌توانید آن را از بخش Sysinternals در وب‌سایت رسمی مایکروسافت دانلود کنید.

نکته مهم امنیتی این است که ورود خودکار تنها برای رایانه‌های خانگی که در محیط امن قرار دارند مناسب است. اگر لپ‌تاپ دارید یا در محیط اداری هستید، هرگز این ویژگی را فعال نکنید؛ زیرا هر کسی که به سیستم دسترسی فیزیکی پیدا کند، بدون رمز وارد می‌شود.

برای غیرفعال کردن ورود خودکار، همان مراحل را طی کنید و تیک گزینه را دوباره بزنید، یا مقدار AutoAdminLogon را در رجیستری به ۰ تغییر دهید. پس از این کار، سیستم دوباره هنگام روشن شدن از شما رمز عبور می‌خواهد.

مایکروسافت در ویندوز ۱۰ یک سیستم کنترل والدین یکپارچه به نام Microsoft Family Safety ارائه می‌دهد که والدین می‌توانند از طریق آن فعالیت آنلاین و آفلاین فرزندان را مدیریت کنند. این سرویس ابری است و به یک حساب مایکروسافت نیاز دارد.

برای شروع، به Settings > Accounts > Family & other users بروید و گزینه «Add a family member» را انتخاب کنید. نوع عضویت را به Child تنظیم کنید و ایمیل فرزندتان را وارد کنید. اگر فرزند زیر ۱۳ سال دارد، می‌توانید مستقیماً برایش حساب جدید بسازید.

پس از ایجاد حساب کودک، تمام تنظیمات از طریق وب‌سایت family.microsoft.com قابل مدیریت است. این تنظیمات شامل محدودیت زمان استفاده، فیلتر محتوای وب، مسدود کردن برنامه‌ها و بازی‌های خاص، و گزارش فعالیت‌های روزانه می‌شود.

محدودیت زمان استفاده (Screen Time) یکی از مهم‌ترین ابزارهاست. می‌توانید برای هر روز هفته جداگانه حداکثر زمان مجاز و ساعت‌های روشن بودن دستگاه را تعیین کنید. وقتی زمان تمام شود، ویندوز به‌صورت خودکار قفل می‌شود و کودک بدون اجازه والدین نمی‌تواند ادامه دهد.

فیلتر محتوای وب به‌طور خودکار در مرورگر Microsoft Edge اعمال می‌شود. اگر کودک از Chrome یا Firefox استفاده کند، این فیلتر کار نمی‌کند. برای محدودیت کامل، می‌توانید فقط Edge را برای کودک مجاز کنید و سایر مرورگرها را مسدود نمایید.

سیستم خرید برنامه نیز قابل کنترل است. می‌توانید تعیین کنید که کودک برای هر خرید از Microsoft Store نیاز به تأیید والدین داشته باشد. همچنین محدودیت سنی برای بازی‌ها و برنامه‌ها می‌توانید تنظیم کنید تا محتوای نامناسب به‌طور خودکار مسدود شود.

گزارش فعالیت هفتگی به ایمیل والدین ارسال می‌شود و نشان می‌دهد فرزند چه برنامه‌هایی استفاده کرده، چه وب‌سایت‌هایی بازدید کرده و چقدر وقت صرف کرده است. این قابلیت به والدین کمک می‌کند بدون نظارت مستقیم، از فعالیت‌های دیجیتال فرزندشان آگاه باشند.

تعویض سریع کاربر یا Fast User Switching قابلیتی است که به چند کاربر اجازه می‌دهد همزمان در سیستم وارد شده باشند بدون اینکه کسی مجبور به خروج از حسابش شود. این ویژگی برای خانواده‌هایی که یک رایانه مشترک دارند بسیار مفید است.

برای تعویض کاربر، روی دکمه Start کلیک کنید و روی نام کاربری فعلی در بالای منو کلیک کنید. در منوی ظاهرشده، نام کاربران دیگری که وارد شده‌اند نمایش داده می‌شود. روی نام مورد نظر کلیک کنید تا به صفحه ورود آن کاربر منتقل شوید.

روش سریع‌تر استفاده از کیبورد است. کلیدهای Windows + L صفحه را قفل کرده و به صفحه انتخاب کاربر می‌رود. از آن‌جا می‌توانید حساب دیگری را انتخاب کنید. برنامه‌های کاربر قبلی همچنان باز می‌مانند و وقتی برمی‌گردد دقیقاً از همان‌جا ادامه می‌دهد.

ترکیب کلیدهای Ctrl + Alt + Delete نیز گزینه Switch user را نمایش می‌دهد. این روش در مواقعی که سیستم کند شده یا Start Menu پاسخ نمی‌دهد بسیار مفید است. همچنین از Task Manager می‌توان لیست کاربران فعال را دید.

فعال بودن چند کاربر همزمان منابع سیستم را مصرف می‌کند. هر کاربری که وارد شده باشد، پردازش‌های پس‌زمینه‌اش در حال اجراست و RAM مصرف می‌کند. اگر سیستم کم‌حافظه دارید، توصیه می‌شود کاربران قبلی قبل از ورود کاربر جدید از سیستم خارج شوند.

برای غیرفعال کردن Fast User Switching در ویندوز ۱۰ Pro، از Group Policy Editor استفاده کنید. مسیر Computer Configuration > Administrative Templates > System > Logon را دنبال کنید و گزینه «Hide entry points for Fast User Switching» را فعال کنید.

در نسخه Home که Group Policy ندارد، می‌توان از رجیستری استفاده کرد. در مسیر HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Policies\System یک مقدار DWORD با نام HideFastUserSwitching ایجاد کرده و مقدار آن را به ۱ تغییر دهید. این کار دکمه تعویض کاربر را از رابط کاربری مخفی می‌کند.

یکی از چالش‌های رایج هنگام تعویض رایانه یا نصب مجدد ویندوز، انتقال اطلاعات و تنظیمات حساب کاربری است. ویندوز ۱۰ ابزارهای مختلفی برای این کار دارد که بسته به نیاز می‌توان از آن‌ها استفاده کرد.

ساده‌ترین روش کپی دستی پوشه کاربری است. محتوای پوشه C:\Users\نام‌کاربری شامل Documents، Pictures، Videos، Music، Desktop و Downloads را روی یک درایو خارجی کپی کنید. پس از نصب ویندوز روی رایانه جدید، آن‌ها را به همان مکان برگردانید. این روش ساده است اما تنظیمات برنامه‌ها را منتقل نمی‌کند.

ابزار USMT یا User State Migration Tool یک ابزار حرفه‌ای مایکروسافت است که برای محیط‌های سازمانی طراحی شده. این ابزار تنظیمات برنامه‌ها، ایمیل‌ها، پروفایل مرورگر و تنظیمات دسکتاپ را نیز همراه فایل‌ها منتقل می‌کند. USMT بخشی از Windows ADK است و از طریق خط فرمان کار می‌کند.

ویژگی OneDrive Backup در ویندوز ۱۰ می‌تواند پوشه‌های Desktop، Documents و Pictures را به‌صورت خودکار در فضای ابری ذخیره کند. با فعال‌سازی این قابلیت از طریق تنظیمات OneDrive، اگر ویندوز خراب شود یا سیستم عوض شود، فایل‌های این پوشه‌ها با ورود به حساب مایکروسافت روی سیستم جدید بازیابی می‌شوند.

برای بکاپ کامل‌تر شامل تنظیمات سیستم، از File History یا Backup and Restore ویندوز استفاده کنید. File History برای بکاپ خودکار فایل‌های شخصی مناسب است. System Image یک تصویر کامل از ویندوز می‌گیرد که در صورت خرابی کامل سیستم از آن بازیابی می‌کنید.

نکته مهم این است که پروفایل کاربری را نمی‌توان مستقیماً از یک کاربر به کاربر دیگر کپی کرد؛ زیرا مجوزها و SID هر کاربر منحصربه‌فرد است. اگر می‌خواهید تنظیمات یک کاربر را برای کاربر دیگری تکرار کنید، باید هر برنامه را جداگانه تنظیم کنید.

قبل از هر اقدامی، از درایو C یک بکاپ کامل با ابزار System Image تهیه کنید. این بکاپ می‌تواند شما را از بسیاری از اشتباهات نجات دهد و در بدترین حالت تمام سیستم را به حالت قبل بازگرداند.

ویندوز ۱۰ از سیستم فایل NTFS استفاده می‌کند که امکان تعیین مجوزهای دقیق دسترسی به فایل‌ها و پوشه‌ها را برای هر کاربر فراهم می‌کند. درک این مجوزها برای مدیریت صحیح چند کاربر روی یک سیستم ضروری است.

هر فایل و پوشه در ویندوز دارای یک ACL یا Access Control List است که مشخص می‌کند چه کاربری چه سطح دسترسی دارد. مجوزهای اصلی عبارتند از Read، Write، Execute، Modify و Full Control.

برای مشاهده این مجوزها، روی یک فایل یا پوشه راست‌کلیک کرده و Properties > Security را انتخاب کنید.

به‌طور پیش‌فرض، پوشه‌های شخصی هر کاربر مانند Documents و Desktop فقط برای همان کاربر و مدیران سیستم قابل دسترسی هستند. اگر کاربر A بخواهد به پوشه‌های کاربر B دسترسی داشته باشد، باید یا Administrator باشد یا کاربر B مجوز دسترسی به او بدهد.

برای اشتراک‌گذاری پوشه با کاربران دیگر همان رایانه، ساده‌ترین روش استفاده از پوشه Public است. اما برای کنترل دقیق‌تر، روی پوشه راست‌کلیک کنید، Properties > Security > Edit را انتخاب کنید. سپس کاربر مورد نظر را اضافه کرده و مجوزهای لازم را به او بدهید.

مجوزهای Inherited از پوشه‌های والد به زیرپوشه‌ها منتقل می‌شوند. اگر یک پوشه مجوز خاصی دارد، تمام فایل‌ها و زیرپوشه‌های آن نیز همان مجوز را دارند مگر اینکه صریحاً تغییر دهید. برای قطع ارث‌بری، در تنظیمات Security روی Advanced کلیک کرده و Disable inheritance را انتخاب کنید.

نکته مهم امنیتی این است که حساب Administrator می‌تواند با گرفتن مالکیت (Take Ownership) به هر پوشه‌ای دسترسی پیدا کند. این یعنی هرگز فایل‌های حساس را صرفاً با اتکا به مجوزهای کاربری امن ندانید؛ رمزگذاری فایل با ابزار EFS یا BitLocker امنیت واقعی را فراهم می‌کند.

برای مشاهده و تغییر مالک یک فایل یا پوشه، در تب Security روی Advanced کلیک کنید. در بالای پنجره گزینه Change در کنار نام مالک وجود دارد. تغییر مالکیت یک عملیات حساس است و تنها مدیران سیستم می‌توانند آن را انجام دهند.

در محیط‌های سازمانی و اداری، رایانه‌های ویندوز معمولاً به یک دامنه Active Directory متصل هستند. در این حالت حساب‌های کاربری به‌جای ذخیره روی رایانه محلی، در یک سرور مرکزی مدیریت می‌شوند و کاربران می‌توانند از هر رایانه‌ای در شبکه با اطلاعات خود وارد شوند.

تفاوت اصلی حساب دامنه (Domain Account) با حساب محلی (Local Account) در محل ذخیره اطلاعات احراز هویت است. اطلاعات حساب محلی فقط روی همان رایانه وجود دارد، در حالی که اطلاعات حساب دامنه در سرور Active Directory ذخیره می‌شود.

اگر رایانه‌تان عوض شود، می‌توانید با همان اطلاعات به رایانه جدید وارد شوید.

برای الحاق یک رایانه به دامنه، به Settings > System > About بروید و گزینه Join a domain را انتخاب کنید. نام دامنه، نام کاربری و رمز عبور یک حساب مدیر دامنه را وارد کنید. پس از راه‌اندازی مجدد، می‌توانید با حساب دامنه وارد شوید.

این عملیات نیاز به مجوز از مدیر شبکه دارد.

پروفایل کاربری در محیط دامنه می‌تواند Roaming باشد، یعنی تنظیمات و فایل‌های دسکتاپ کاربر روی یک سرور مرکزی ذخیره می‌شوند. هر بار که کاربر وارد می‌شود، پروفایل از سرور دانلود می‌شود و هنگام خروج تغییرات آپلود می‌شوند. این امکان می‌دهد کاربر از هر رایانه شبکه محیط یکسانی داشته باشد.

در محیط دامنه، مدیر شبکه از طریق Group Policy می‌تواند تنظیمات کاملی اعمال کند؛ از قفل کردن تغییر تصویر زمینه گرفته تا محدود کردن نصب نرم‌افزار و دسترسی به Control Panel. این سطح کنترل در حساب‌های محلی وجود ندارد و مختص محیط‌های دامنه است.

اگر رایانه‌تان به دامنه متصل است اما می‌خواهید با یک حساب محلی وارد شوید، هنگام ورود نام کاربری را به صورت نام‌رایانه\نام‌کاربری وارد کنید. این نشان می‌دهد که می‌خواهید از حساب محلی استفاده کنید، نه حساب دامنه.

اگر رایانه منزل دارید و دامنه ندارید، این مفاهیم عملاً به‌کارتان نمی‌آید. اما در صورتی که قصد استفاده از رایانه در یک شرکت را دارید، آشنایی اولیه با این مفاهیم کمک می‌کند با مدیر IT شبکه بهتر ارتباط برقرار کنید.