نشانه های هک شدن گوشی و راه های جلوگیری از آن

نشانه‌های هک شدن گوشی در سال ۲۰۲۴ بسیار پیچیده‌تر شده‌اند. رایج‌ترین موارد شامل خالی شدن ناگهانی و سریع باتری بدون تغییر در الگوی مصرف، داغ شدن غیرعادی بدنه گوشی حتی زمانی که از آن استفاده نمی‌کنید، و کند شدن شدید سیستم‌عامل است. همچنین، اگر متوجه شدید که حجم اینترنت شما به سرعت تمام می‌شود، احتمالاً بدافزاری در پس‌زمینه در حال ارسال اطلاعات و فایل‌های شما به سرور هکر است. پرش ناگهانی برنامه‌ها و ری‌استارت شدن خودکار نیز از علائم جدی نفوذ هستند.

این یک باور اشتباه و قدیمی است. اگرچه سیستم‌عامل iOS به دلیل ساختار بسته و نظارت شدید اپل بر اپ‌استور امنیت بالایی دارد، اما هرگز نفوذناپذیر نیست. در سال‌های اخیر، جاسوس‌افزارهای پیشرفته‌ای مانند Pegasus توانسته‌اند از طریق حفره‌های امنیتی Zero-day به آیفون‌ها نفوذ کنند. اپل برای مقابله با این تهدیدات، قابلیت Lockdown Mode را معرفی کرده است. بنابراین، کاربران آیفون نیز باید همواره سیستم‌عامل خود را به‌روز نگه داشته و از کلیک بر روی لینک‌های مشکوک در پیام‌رسان‌ها خودداری کنند.

در نسخه‌های جدید اندروید و iOS، نشانگرهای امنیتی به شکل نقاط رنگی (معمولاً سبز یا نارنجی) در بالای صفحه نمایش ظاهر می‌شوند که نشان‌دهنده فعال بودن دوربین یا میکروفون هستند. اگر بدون اینکه برنامه‌ای باز باشد یا تماسی داشته باشید، این نقاط را مشاهده کردید، احتمالاً یک بدافزار در حال جاسوسی است. برای بررسی دقیق‌تر، به بخش Privacy در تنظیمات بروید و لیست برنامه‌هایی که در ۲۴ ساعت گذشته به دوربین یا میکروفون دسترسی داشته‌اند را چک کنید تا اپلیکیشن‌های غیرمجاز را شناسایی کنید.

خیر، نصب برنامه تنها یکی از روش‌هاست. امروزه هکرها از روش‌های متنوعی مانند حملات فیشینگ (ارسال لینک‌های جعلی در پیامک یا ایمیل)، سوءاستفاده از حفره‌های امنیتی مرورگرها، و حتی حملات Zero-click استفاده می‌کنند. در حملات Zero-click، گوشی شما بدون اینکه روی لینکی کلیک کنید، تنها با دریافت یک پیام یا تماس در واتس‌اپ یا آی‌مسیج هک می‌شود. همچنین استفاده از وای‌فای عمومی ناامن و شارژرهای عمومی در اماکن پرتردد (Juice Jacking) نیز از دیگر راه‌های نفوذ به تلفن همراه محسوب می‌شوند.

فیشینگ یکی از رایج‌ترین روش‌های مهندسی اجتماعی است که در آن هکر با ارسال پیامک‌های فریبنده (مانند ابلاغیه قضایی، برنده شدن در قرعه‌کشی یا قطع یارانه) کاربر را ترغیب می‌کند تا روی یک لینک کلیک کند. این لینک معمولاً به یک صفحه جعلی پرداخت یا دانلود یک بدافزار منتهی می‌شود. هدف اصلی فیشینگ، سرقت اطلاعات حساس مانند رمزهای عبور، اطلاعات کارت بانکی و دسترسی به پیامک‌های تایید هویت است. همیشه قبل از کلیک، آدرس فرستنده و دامنه وب‌سایت را با دقت بررسی کنید.

بله، دریافت مکرر کد تایید برای حساب‌هایی مانند تلگرام، واتس‌اپ یا اپلیکیشن‌های بانکی که شما درخواست نداده‌اید، یک هشدار جدی است. این موضوع نشان می‌دهد که هکر نام کاربری و رمز عبور شما را به دست آورده و اکنون در تلاش است تا سد نهایی یعنی احراز هویت دو مرحله‌ای را بشکند. در چنین شرایطی، هرگز کد را در اختیار کسی قرار ندهید و بلافاصله رمز عبور حساب‌های خود را تغییر داده و نشست‌های فعال (Active Sessions) را در تنظیمات امنیتی اپلیکیشن‌ها بررسی و خارج کنید.

ویروس‌ها معمولاً با هدف تخریب فایل‌ها، نمایش تبلیغات آزاردهنده یا از کار انداختن سیستم‌عامل طراحی می‌شوند و فعالیت آن‌ها اغلب آشکار است. اما جاسوس‌افزارها (مانند تروجان‌های بانکی یا پگاسوس) به گونه‌ای طراحی شده‌اند که کاملاً مخفی بمانند. هدف آن‌ها جمع‌آوری اطلاعات حساس شامل پیام‌ها، تماس‌ها، موقعیت مکانی و پسوردها و ارسال آن‌ها به هکر است. جاسوس‌افزارها خطرناک‌تر هستند زیرا کاربر ممکن است ماه‌ها متوجه حضور آن‌ها نشود در حالی که تمام حریم خصوصی او در حال نقض شدن است.

بله، وای‌فای‌های عمومی اغلب فاقد رمزنگاری مناسب هستند و هکرها می‌توانند با قرار گرفتن در میان راه (حمله Man-in-the-Middle)، تمام ترافیک اینترنتی شما را رصد کنند. آن‌ها می‌توانند ببینند شما به چه سایت‌هایی می‌روید و در صورت عدم استفاده از پروتکل HTTPS، اطلاعات ارسالی شما را سرقت کنند. همچنین هکرها ممکن است شبکه‌های وای‌فای جعلی با نام‌های مشابه مکان‌های عمومی بسازند تا کاربران را فریب دهند. توصیه می‌شود در این مکان‌ها حتماً از VPN معتبر استفاده کنید یا از اینترنت دیتای گوشی خود بهره ببرید.

اولین و حیاتی‌ترین اقدام، قطع اتصال اینترنت (وای‌فای و دیتا) و خارج کردن سیم‌کارت است تا دسترسی هکر به سرور فرماندهی قطع شود. سپس باید برنامه‌های مشکوک و ناشناخته را از لیست اپلیکیشن‌ها حذف کنید. در مرحله بعد، از طریق یک دستگاه امن دیگر، رمز عبور تمام حساب‌های حساس خود (ایمیل، شبکه‌های اجتماعی و حساب بانکی) را تغییر دهید و احراز هویت دو مرحله‌ای را فعال کنید. در نهایت، اگر نفوذ عمیق به نظر می‌رسد، بازگشت به تنظیمات کارخانه (Factory Reset) مطمئن‌ترین راه برای پاکسازی کامل گوشی است.

بسیاری از بدافزارها آیکون خود را مخفی می‌کنند. برای یافتن آن‌ها به مسیر Settings > Apps > See all apps بروید. در این لیست، به دنبال برنامه‌هایی بگردید که نام ندارند، آیکون آن‌ها شفاف است، یا نام‌های سیستمی جعلی (مانند System Update یا Google Service) دارند. همچنین مصرف باتری و دیتای تک‌تک برنامه‌ها را چک کنید؛ اگر برنامه‌ای ناشناس مصرف بالایی دارد، احتمالاً مخرب است. استفاده از آنتی‌ویروس‌های معتبر مانند Bitdefender یا Kaspersky نیز می‌تواند در شناسایی این فایل‌های پنهان در پوشه‌های سیستمی به شما کمک شایانی کند.

فعال‌سازی 2FA یکی از موثرترین روش‌های پیشگیری است. برای این کار، در تنظیمات امنیتی حساب‌های خود (گوگل، اینستاگرام، تلگرام و غیره)، گزینه Two-Factor Authentication را پیدا کنید. توصیه می‌شود به جای پیامک (SMS) که قابل هک شدن است، از اپلیکیشن‌های تایید هویت مانند Google Authenticator یا Microsoft Authenticator استفاده کنید. با اسکن کد QR ارائه شده توسط سایت، اپلیکیشن هر ۳۰ ثانیه یک کد جدید تولید می‌کند. بدین ترتیب حتی اگر هکر رمز عبور شما را داشته باشد، بدون دسترسی فیزیکی به گوشی شما نمی‌تواند وارد حساب شود.

بسیاری از برنامه‌ها دسترسی‌هایی فراتر از نیاز خود می‌گیرند. در اندروید و iOS به بخش Privacy یا App Management بروید و Permission Manager را انتخاب کنید. در اینجا می‌توانید ببینید کدام برنامه‌ها به دوربین، میکروفون، لوکیشن و مخاطبین دسترسی دارند. برای مثال، یک اپلیکیشن چراغ‌قوه نیازی به دسترسی به مخاطبین یا پیامک‌های شما ندارد. دسترسی‌های غیرضروری را لغو کنید. همچنین گزینه 'Remove permissions if app is unused' را فعال کنید تا در صورت عدم استفاده طولانی از برنامه، دسترسی‌های آن به طور خودکار توسط سیستم‌عامل لغو شود.

در ۹۹ درصد موارد، بازگشت به تنظیمات کارخانه تمامی بدافزارها و جاسوس‌افزارها را از بین می‌برد زیرا پارتیشن سیستم را بازنویسی می‌کند. با این حال، بدافزارهای بسیار پیشرفته‌ای وجود دارند که می‌توانند به پارتیشن‌های سیستمی یا روت گوشی نفوذ کرده و حتی پس از ریست فکتوری باقی بمانند. برای اطمینان کامل، پس از ریست فکتوری، نسخه پشتیبان (Backup) قدیمی خود را بلافاصله بازیابی نکنید، زیرا ممکن است فایل مخرب در داخل بک‌آپ وجود داشته باشد. بهتر است برنامه‌ها را مجدداً و به صورت دستی از منابع رسمی نصب کنید.

سرویس Google Play Protect به صورت پیش‌فرض در اکثر گوشی‌های اندرویدی فعال است و برنامه‌ها را قبل از دانلود و به صورت دوره‌ای اسکن می‌کند. برای اجرای اسکن دستی، اپلیکیشن Play Store را باز کرده، روی آیکون پروفایل خود بزنید و Play Protect را انتخاب کنید. سپس روی دکمه Scan کلیک کنید. این ابزار نه تنها برنامه‌های نصب شده از پلی‌استور، بلکه فایل‌های APK نصب شده از منابع خارجی را نیز برای یافتن رفتارهای مخرب بررسی می‌کند و در صورت شناسایی تهدید، به شما هشدار داده یا برنامه را غیرفعال می‌کند.

برای بررسی این موضوع در اندروید به Settings > Network & Internet > Data Usage و در آیفون به Settings > Cellular بروید. لیست برنامه‌ها را بر اساس میزان مصرف اینترنت بررسی کنید. اگر برنامه‌ای که به ندرت از آن استفاده می‌کنید (مانند یک بازی آفلاین یا اپلیکیشن ماشین‌حساب) حجم زیادی از دیتا (به خصوص در بخش Background Data) مصرف کرده است، این یک نشانه قطعی از فعالیت مخرب یا ارسال اطلاعات به خارج از گوشی است. در چنین حالتی بلافاصله دسترسی آن برنامه به اینترنت را قطع و آن را حذف کنید.

اگر متوجه تراکنش‌های مشکوک شدید، بلافاصله از طریق اپلیکیشن بانکی یا تماس با پشتیبانی بانک، کارت خود را مسدود کنید. سپس رمز دوم (اینترنتی) و رمز اول خود را تغییر دهید. حتماً گوشی خود را از نظر وجود بدافزارهای Keylogger (که کلیدهای فشرده شده را ثبت می‌کنند) بررسی کنید. گزارش دقیق تراکنش‌ها را دریافت کرده و به همراه اسکرین‌شات‌های مربوطه به پلیس فتا مراجعه کنید. تا زمانی که از پاکسازی کامل گوشی مطمئن نشده‌اید، از انجام هرگونه عملیات بانکی جدید با آن دستگاه خودداری کنید.

حملات Zero-click یا 'بدون کلیک'، پیشرفته‌ترین نوع حملات سایبری هستند که در آن‌ها قربانی هیچ نقشی در آلودگی ندارد. هکر با ارسال یک داده مهندسی شده (مانند یک تصویر پنهان در پیامک یا یک تماس بی‌پاسخ در واتس‌اپ) از یک حفره امنیتی در نحوه پردازش آن داده توسط سیستم‌عامل استفاده می‌کند. کد مخرب به محض دریافت پیام اجرا می‌شود، بدون اینکه کاربر پیامی را باز کند یا روی لینکی بزند. این حملات معمولاً توسط آژانس‌های جاسوسی استفاده می‌شوند و شناسایی آن‌ها برای کاربران عادی تقریباً غیرممکن است، مگر با تحلیل ترافیک شبکه توسط متخصصان.

اپل قابلیت Lockdown Mode را در iOS 16 برای محافظت از کاربرانی که در معرض حملات سایبری بسیار هدفمند (مانند روزنامه‌نگاران یا فعالان سیاسی) هستند، معرفی کرد. با فعال‌سازی این حالت، بسیاری از قابلیت‌های گوشی محدود می‌شوند؛ مثلاً اکثر پیوست‌های پیام‌ها مسدود می‌شوند، تکنولوژی‌های پیچیده وب در مرورگر غیرفعال می‌گردند و تماس‌های فیس‌تایم از افراد ناشناس مسدود می‌شود. این کار سطح حمله (Attack Surface) را به شدت کاهش می‌دهد. برای کاربران عادی استفاده از آن ضروری نیست، اما در مواقعی که احساس خطر جدی می‌کنید، گزینه‌ای حیاتی است.

روت کردن یا جیلبریک کردن، محدودیت‌های امنیتی سیستم‌عامل را برمی‌دارد تا کاربر به فایل‌های سیستمی دسترسی داشته باشد. اما این کار 'دیواره‌های حفاظتی' (Sandboxing) گوشی را از بین می‌برد. در این حالت، اگر یک بدافزار وارد گوشی شود، به جای دسترسی محدود، دسترسی کامل به کل سیستم و اطلاعات حساس پیدا می‌کند. همچنین، گوشی‌های روت شده دیگر آپدیت‌های امنیتی رسمی را به درستی دریافت نمی‌کنند و بسیاری از اپلیکیشن‌های بانکی به دلیل ریسک بالا در این دستگاه‌ها اجرا نمی‌شوند. این کار عملاً فرش قرمزی برای هکرها پهن می‌کند.

در حمله تعویض سیم‌کارت، هکر با استفاده از مهندسی اجتماعی، اپراتور تلفن همراه را متقاعد می‌کند که صاحب اصلی سیم‌کارت است و درخواست صدور سیم‌کارت جدید به نام خود را می‌دهد. به محض فعال شدن سیم‌کارت جدید، سیم‌کارت شما از کار می‌افتد و هکر تمام پیامک‌های تایید هویت (OTP) حساب‌های بانکی و شبکه‌های اجتماعی شما را دریافت می‌کند. برای مقابله، حتماً برای سیم‌کارت خود PIN کد بگذارید، از اپراتور بخواهید امنیت حساب شما را افزایش دهد و به جای تایید پیامکی، از اپلیکیشن‌های Authenticator استفاده کنید.

بله، حملاتی مانند BlueBorne به هکرها اجازه می‌دهند تا از طریق بلوتوث به دستگاه‌های آسیب‌پذیر متصل شده و کنترل آن‌ها را به دست بگیرند یا اطلاعات را سرقت کنند. این حملات حتی نیازی به جفت شدن (Pairing) دستگاه‌ها ندارند و در پس‌زمینه رخ می‌دهند. برای پیشگیری، همیشه بلوتوث خود را در اماکن عمومی شلوغ خاموش نگه دارید، از قابلیت 'Invisible' یا غیرقابل شناسایی بودن بلوتوث استفاده کنید و هرگز درخواست‌های جفت‌سازی از دستگاه‌های ناشناس را نپذیرید. به‌روزرسانی منظم سیستم‌عامل، پچ‌های امنیتی مربوط به بلوتوث را نصب می‌کند.

فایل‌های APK بسته‌های نصبی برنامه‌های اندروید هستند. وقتی برنامه‌ای را خارج از گوگل پلی (مثلاً از کانال‌های تلگرامی یا سایت‌های نامعتبر) دانلود می‌کنید، ریسک بزرگی را می‌پذیرید. هکرها می‌توانند کدهای مخرب را به درون یک برنامه محبوب (مثل نسخه مود شده اینستاگرام یا بازی‌های پولی رایگان) تزریق کنند. این برنامه‌ها در ظاهر به درستی کار می‌کنند، اما در پس‌زمینه به پیامک‌ها، مخاطبین و دوربین شما دسترسی پیدا کرده و اطلاعات را سرقت می‌کنند. همیشه گزینه 'Install Unknown Apps' را در تنظیمات غیرفعال نگه دارید.

کابل‌های USB نه تنها برای انتقال برق، بلکه برای انتقال داده نیز طراحی شده‌اند. در حمله Juice Jacking، هکرها درگاه‌های شارژ عمومی (در فرودگاه‌ها یا مراکز خرید) را دستکاری می‌کنند. وقتی گوشی خود را به این درگاه‌ها وصل می‌کنید، بدافزاری از طریق کابل وارد گوشی شده یا اطلاعات شما به طور خودکار تخلیه می‌شود. برای جلوگیری از این اتفاق، همیشه از آداپتور شخصی خود و پریز برق استفاده کنید، یا از وسیله‌ای به نام 'USB Data Blocker' (کاندوم یو‌اس‌بی) استفاده کنید که سیم‌های انتقال داده را قطع کرده و فقط اجازه عبور جریان برق را می‌دهد.

کاربران حرفه‌ای می‌توانند از ابزارهایی مانند Wireshark یا اپلیکیشن‌هایی نظیر PCAP Remote استفاده کنند تا ببینند گوشی با چه سرورهایی در حال تبادل داده است. اگر آدرس‌های IP مشکوکی از کشورهای دیگر مشاهده کردید که حجم بالایی از داده را دریافت می‌کنند، این نشان‌دهنده وجود یک C2 (سرور فرماندهی و کنترل) است. همچنین بررسی فایل Hosts در گوشی‌های روت شده یا استفاده از DNSهای امن که دامنه‌های مخرب را مسدود می‌کنند (مانند NextDNS)، می‌تواند به شناسایی و مسدودسازی ارتباطات مخفی بدافزارها کمک کند.

هزینه خدمات فارنزیک (جرم‌شناسی دیجیتال) موبایل بسته به عمق بررسی و نوع دستگاه متفاوت است. در سال ۱۴۰۳، یک بررسی اولیه امنیتی در مراکز معتبر بین ۱ تا ۳ میلیون تومان هزینه دارد. اما اگر نیاز به استخراج شواهد برای دادگاه یا شناسایی جاسوس‌افزارهای پیشرفته دولتی باشد، این هزینه می‌تواند به ۱۰ تا ۳۰ میلیون تومان یا بیشتر برسد. این هزینه‌ها شامل آنالیز فایل‌های سیستمی، بررسی ترافیک شبکه و بازیابی داده‌های حذف شده برای یافتن ردپای نفوذ است.

برای اکثر کاربران اندروید، استفاده از نسخه‌های رایگان برندهای معتبر مانند Avast یا Bitdefender کافی است. اما نسخه‌های پولی (که معمولاً سالانه بین ۵۰۰ هزار تا ۱.۵ میلیون تومان هزینه دارند) قابلیت‌های حیاتی مانند محافظت در برابر فیشینگ در لحظه، VPN امن، قفل کردن برنامه‌ها و کنترل والدین را ارائه می‌دهند. اگر تراکنش‌های بانکی زیادی با گوشی انجام می‌دهید یا اطلاعات تجاری حساسی دارید، هزینه برای یک آنتی‌ویروس معتبر پولی، نوعی سرمایه‌گذاری برای جلوگیری از خسارات مالی سنگین احتمالی در آینده است.

خسارت مالی هک گوشی فقط محدود به موجودی حساب بانکی نیست. طبق آمارهای جهانی، میانگین خسارت مستقیم و غیرمستقیم هک هر گوشی حدود ۵۰۰ تا ۲۰۰۰ دلار برآورد می‌شود. این شامل سرقت از حساب، هزینه‌های بازیابی هویت، از دست دادن فرصت‌های شغلی به دلیل نشت اطلاعات و هزینه تعمیر یا تعویض دستگاه است. در ایران، با توجه به افزایش حملات فیشینگ، بسیاری از کاربران مبالغی بین ۱۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان را در یک لحظه از دست می‌دهند که بازگرداندن آن فرآیندی دشوار و زمان‌بر است.

کلیدهای امنیتی سخت‌افزاری یکی از بهترین راه‌ها برای جلوگیری از هک حساب‌ها هستند. قیمت این کلیدها بسته به مدل (USB-A, USB-C یا NFC) بین ۲۵ تا ۸۰ دلار در بازارهای جهانی است که در ایران با قیمتی حدود ۲ تا ۶ میلیون تومان به فروش می‌رسند. اگرچه این هزینه در ابتدا زیاد به نظر می‌رسد، اما با توجه به اینکه نفوذ به حساب‌های شما را حتی در صورت لو رفتن پسورد غیرممکن می‌کند، برای افرادی که امنیت برایشان اولویت است، بسیار مقرون‌به‌صرفه محسوب می‌شود.

عبارت 'اگر محصولی رایگان است، پس شما خودِ محصول هستید' در مورد VPNها کاملاً صدق می‌کند. VPNهای رایگان هزینه‌های خود را از طریق فروش تاریخچه وب‌گردی، اطلاعات تماس و موقعیت مکانی شما به شرکت‌های تبلیغاتی یا حتی هکرها تامین می‌کنند. برخی از این اپلیکیشن‌ها حاوی بدافزارهایی هستند که گوشی شما را به یک گره (Node) در یک شبکه بات‌نت تبدیل می‌کنند. هزینه واقعی استفاده از یک VPN رایگان، از دست رفتن کامل حریم خصوصی و افزایش ریسک هک شدن حساب‌های حساس شماست.

کارشناسان امنیت سایبری قویاً توصیه می‌کنند که هرگز به هکرها پول پرداخت نکنید. هیچ تضمینی وجود ندارد که پس از پرداخت باج، هکر فایل‌های شما را رمزگشایی کند یا اطلاعات سرقت شده را پاک نماید. در واقع، پرداخت پول باعث می‌شود شما به عنوان یک 'هدف سودآور' در لیست هکرها باقی بمانید و دوباره مورد حمله قرار بگیرید. به جای پرداخت هزینه به مجرمان، این مبلغ را صرف خدمات تخصصی بازیابی اطلاعات و ارتقای امنیت سیستم‌های خود کنید تا از تکرار حادثه جلوگیری شود.

اگرچه بدافزارها ماهیت نرم‌افزاری دارند، اما می‌توانند باعث آسیب سخت‌افزاری شوند. برای مثال، بدافزارهای استخراج رمز‌ارز (Cryptojacking) با استفاده حداکثری از پردازنده و گرافیک، باعث داغ شدن بیش از حد و باد کردن باتری یا سوختن برد گوشی می‌شوند. هزینه تعویض باتری اصلی بین ۵۰۰ هزار تا ۲ میلیون تومان و هزینه تعمیر برد بسته به مدل گوشی می‌تواند تا ۵۰ درصد قیمت کل دستگاه باشد. پیشگیری با نصب یک آنتی‌ویروس ساده بسیار ارزان‌تر از تعمیرات سخت‌افزاری سنگین است.

در حال حاضر اکثر بیمه‌های موبایل در ایران تنها خسارات فیزیکی مانند شکستن ال‌سی‌دی، آب‌خوردگی یا سرقت فیزیکی دستگاه را پوشش می‌دهند. پوشش 'جرایم سایبری' یا 'سرقت اطلاعات' هنوز در بسته‌های رایج بیمه موبایل جایگاه محکمی ندارد. با این حال، برخی شرکت‌های بیمه در حال ارائه پوشش‌های جدید برای جبران خسارت ناشی از برداشت غیرمجاز بانکی هستند. قبل از خرید بیمه، حتماً شرایط را مطالعه کنید تا ببینید آیا در برابر حملات سایبری و هک نیز از شما حمایت مالی می‌شود یا خیر.

طبق ماده ۱ قانون جرایم رایانه‌ای ایران، هر کس به طور غیرمجاز به داده‌ها یا سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی که به وسیله تدابیر امنیتی حفاظت شده است دسترسی یابد، به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از ۵ تا ۲۰ میلیون ریال (که طبق مصوبات جدید افزایش یافته) یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد. اگر هک منجر به سرقت داده‌ها یا هتک حیثیت شود، مجازات‌ها به تناسب جرم سنگین‌تر شده و شامل حبس‌های طولانی‌مدت و جریمه‌های نقدی بسیار بالا خواهد بود.

از نظر قانونی، نصب هرگونه نرم‌افزار جاسوسی یا نظارتی روی گوشی افراد بالغ بدون اطلاع و رضایت صریح آن‌ها، مصداق نفوذ غیرمجاز و نقض حریم خصوصی است و می‌تواند پیگرد قانونی داشته باشد. حتی اگر انگیزه فرد خیرخواهانه یا به دلیل شک و تردید باشد، قانون حق دسترسی مخفیانه به پیام‌ها و تماس‌های دیگران را به افراد نمی‌دهد. تنها در مورد فرزندان زیر سن قانونی، والدین حق نظارت بر فعالیت‌های دیجیتال آن‌ها را جهت حفظ امنیت‌شان دارند، هرچند در این مورد نیز توصیه‌های اخلاقی و تربیتی متفاوتی وجود دارد.

برای شکایت از هکر، ابتدا باید تمام مدارک و شواهد شامل اسکرین‌شات پیام‌ها، ایمیل‌های هشدار ورود، شماره حساب‌هایی که پول به آن‌ها واریز شده و گزارش‌های فنی را جمع‌آوری کنید. سپس به سامانه خدمات الکترونیک قضایی (ثنا) مراجعه کرده و شکایت خود را ثبت کنید. پرونده شما پس از بررسی اولیه به دادسرای جرایم رایانه‌ای و سپس برای تحقیقات تخصصی به پلیس فتا ارجاع داده می‌شود. پلیس فتا با استفاده از تخصص خود، ردپای دیجیتال هکر را دنبال کرده و برای شناسایی متهم اقدام می‌کند.

از لحاظ حقوقی، اگر ثابت شود که هک شدن به دلیل یک حفره امنیتی شناخته شده بوده که شرکت سازنده (مانند سامسونگ یا اپل) در رفع آن کوتاهی کرده است، کاربر می‌تواند ادعای خسارت کند. اما در عمل، این شرکت‌ها در توافق‌نامه‌های کاربری (EULA) خود را از اکثر مسئولیت‌ها مبرا می‌کنند. با این حال، در اتحادیه اروپا قوانین سخت‌گیرانه‌تری (GDPR) وجود دارد که شرکت‌ها را موظف به حفظ امنیت داده‌های کاربران می‌کند. در ایران، اثبات تقصیر شرکت سازنده در مراجع قضایی فرآیندی بسیار پیچیده و نیازمند نظرات کارشناسی دقیق است.

انتشار تصاویر یا فیلم‌های خصوصی دیگران بدون رضایت آن‌ها، جرم مستقلی تحت عنوان 'هتک حیثیت' محسوب می‌شود. طبق ماده ۱۷ قانون جرایم رایانه‌ای، هر کس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، صوت یا تصویر یا فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار دیگری را بدون رضایت او منتشر کند یا در دسترس دیگران قرار دهد، به نحوی که منجر به ضرر یا عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

حفظ ادله دیجیتال بسیار حساس است زیرا به راحتی قابل تغییر هستند. اگر گوشی شما هک شده، هرگز اقدام به پاک کردن پیام‌ها یا تغییر تنظیمات نکنید. از تمام صفحات مشکوک اسکرین‌شات بگیرید و در صورت امکان، از کل حافظه گوشی توسط متخصص، 'ایمیج' (Image) یا کپی بیت‌به‌بیت تهیه کنید. این کپی باید دارای کد هش (Hash) باشد تا ثابت شود داده‌ها بعد از وقوع جرم تغییر نکرده‌اند. ارائه این مدارک به صورت دست‌نخورده برای پذیرش در دادگاه و توسط کارشناسان رسمی دادگستری الزامی است.

در بسیاری از کشورها و طبق اصول حقوقی، اگر گوشی متعلق به شرکت باشد و در قرارداد کاری ذکر شده باشد که دستگاه صرفاً برای مقاصد کاری است، کارفرما حق نظارت بر فعالیت‌های آن را دارد. اما این نظارت نباید به حریم خصوصی مطلق کارمند (مانند حساب‌های شخصی یا گالری تصاویر خصوصی) وارد شود. در ایران، مرز بین نظارت کاری و نقض حریم خصوصی باریک است و توصیه می‌شود کارفرمایان حتماً سیاست‌های نظارتی خود را به صورت کتبی به اطلاع کارمندان برسانند و رضایت آن‌ها را جلب کنند.

طبق لایحه صیانت و حفاظت از داده‌های شخصی و قوانین موجود، پلتفرم‌ها و اپلیکیشن‌ها موظف به اجرای تدابیر امنیتی مناسب برای حفاظت از داده‌های کاربران هستند. در صورت وقوع نشت اطلاعات به دلیل سهل‌انگاری در امنیت، پلتفرم مسئول جبران خسارات وارده به کاربران است. کاربران می‌توانند از طریق مرکز مدیریت امداد و هماهنگی عملیات رخدادهای رایانه‌ای (ماهر) یا پلیس فتا موضوع را پیگیری کنند. نهادهای ناظر نیز می‌توانند جریمه‌های سنگینی برای این شرکت‌ها در نظر بگیرند و آن‌ها را ملزم به اصلاح ساختار امنیتی کنند.