سامانه سجام sejam.ir | راهنمای کامل ثبت نام و احراز هویت

سامانه سجام مخفف «سامانه جامع ثبت اطلاعات مشتریان» است که توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه زیر نظر سازمان بورس ایجاد شده است. هدف اصلی این سامانه، ایجاد یک بانک اطلاعاتی متمرکز از تمامی فعالان بازار سرمایه است تا خدماتی نظیر واریز سود سهام، شرکت در مجمع و تغییر کارگزار به صورت یکپارچه و الکترونیک انجام شود. با ثبت‌نام در این سامانه، دیگر نیازی به ارائه مدارک شناسایی مکرر به کارگزاری‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و شرکت‌های بورسی نخواهد بود و تمام فرآیندها به صورت خودکار و سیستمی مدیریت می‌شوند.

بله، طبق ابلاغیه‌های سازمان بورس و اوراق بهادار، ثبت‌نام در سامانه سجام برای تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی که قصد فعالیت در بازار سرمایه، خرید و فروش سهام، خرید خودرو از بورس کالا یا دریافت سود سهام عدالت را دارند، الزامی است. افرادی که پیش از سال ۱۳۹۷ کد بورسی دریافت کرده‌اند نیز موظفند برای تداوم خدمات و جلوگیری از مسدود شدن کد معاملاتی خود، در این سامانه ثبت‌نام و احراز هویت کنند. بدون داشتن وضعیت «سجامی»، امکان برداشت وجه از حساب کارگزاری و یا دریافت سود سنواتی شرکت‌ها وجود نخواهد داشت.

ثبت‌نام در سجام مزایای متعددی دارد که مهم‌ترین آن‌ها واریز مستقیم سود سهام (سود مجمع) به شماره شبای ثبت شده در سامانه است، بدون اینکه نیاز به مراجعه حضوری به بانک‌ها باشد. همچنین امکان دسترسی به درگاه ذینفعان بازار سرمایه برای مشاهده سبد دارایی (پورتفوی نوری)، دریافت گواهی تمکن مالی، شرکت در مجامع عمومی به صورت آنلاین و ویرایش یکپارچه اطلاعات ارتباطی و بانکی از دیگر مزایای این سامانه است. علاوه بر این، فرآیند تغییر کارگزار ناظر و انتقال سهام متوفیان به وراث نیز تنها از طریق این زیرساخت امکان‌پذیر شده است.

کد بورسی یک شناسه منحصر‌به‌فرد (شامل حروف و اعداد) است که برای انجام معاملات در بازار سرمایه صادر می‌شود و هویت معاملاتی شماست. اما کد پیگیری ۱۰ رقمی سجام، یک کد موقت است که پس از اتمام مراحل ثبت‌نام اولیه در سایت sejam.ir به شماره همراه فرد پیامک می‌شود. این کد ۱۰ رقمی نشان‌دهنده تایید اولیه اطلاعات است و فرد باید با استفاده از آن به مراحل احراز هویت (حضوری یا غیرحضوری) برود. پس از تکمیل احراز هویت، وضعیت فرد به «سجامی» تغییر می‌یابد و کد بورسی وی فعال یا صادر می‌گردد.

تمامی افراد حقیقی ایرانی (بالای ۱۸ سال و زیر ۱۸ سال)، اشخاص حقوقی (شرکت‌ها و سازمان‌ها) و حتی اتباع خارجی که دارای کد معتبر اقامت یا کد فیدا هستند، می‌توانند و باید در سامانه سجام ثبت‌نام کنند. برای افراد زیر ۱۸ سال یا اشخاص تحت قیمومیت، ثبت‌نام توسط ولی قهری یا قیم قانونی انجام می‌شود. همچنین ایرانیان مقیم خارج از کشور نیز می‌توانند با استفاده از شماره همراه معتبر داخلی (که به نام خودشان باشد) مراحل ثبت‌نام اولیه را انجام داده و سپس از طریق روش‌های احراز هویت الکترونیک، فرآیند خود را تکمیل نمایند.

خیر، از سال ۱۳۹۹ به بعد، واریز سود سهام عدالت تنها از طریق سامانه سجام و شماره شبای بانکی ثبت شده در آن انجام می‌شود. دولت و شرکت سپرده‌گذاری مرکزی برای توزیع عادلانه و سریع سود، از زیرساخت سجام استفاده می‌کنند. افرادی که در سجام ثبت‌نام نکرده یا احراز هویت نشده باشند، سود آن‌ها در حساب‌های واسط باقی می‌ماند و تنها پس از تکمیل مراحل سجامی شدن، تمام سودهای معوقه به صورت یکجا به حساب بانکی آن‌ها واریز خواهد شد. لذا برای دریافت سود سالانه، ثبت‌نام در این سامانه حیاتی است.

سامانه سجام زیرساخت لازم برای احراز هویت سهامداران جهت شرکت در مجامع عمومی شرکت‌های بورسی به صورت آنلاین را فراهم کرده است. سهامداران می‌توانند از طریق درگاه ذینفعان بازار سرمایه که متصل به داده‌های سجام است، در زمان برگزاری مجمع وارد سامانه شده، پخش زنده مجمع را مشاهده کنند، سوالات خود را بپرسند و رای خود را در خصوص مصوبات مجمع (مانند انتخاب اعضای هیئت مدیره یا تقسیم سود) به صورت الکترونیک ثبت کنند. این قابلیت باعث افزایش شفافیت و مشارکت سهامداران خرد در تصمیم‌گیری‌های کلان شرکت‌ها شده است.

بله، سامانه سجام توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی مدیریت می‌شود که یکی از نهادهای حاکمیتی و تحت نظارت مستقیم سازمان بورس و بانک مرکزی است. این سامانه از پروتکل‌های امنیتی پیشرفته و استانداردهای پدافند غیرعامل برای حفاظت از داده‌های شخصی و بانکی میلیون‌ها کاربر استفاده می‌کند. دسترسی به اطلاعات تنها برای نهادهای ذی‌صلاح قانونی مقدور است و کارگزاری‌ها نیز تنها به بخش‌های مورد نیاز برای ارائه خدمات دسترسی دارند. همچنین ورود به سامانه و ویرایش اطلاعات همواره با تایید پیامکی (OTP) به شماره همراه مالک کد ملی انجام می‌شود.

درگاه ذینفعان بازار سرمایه (ddn.csdiran.ir) در واقع میز خدمت الکترونیک برای افرادی است که در سجام احراز هویت شده‌اند. در حالی که سجام محلی برای ثبت و ویرایش اطلاعات است، درگاه ذینفعان محلی برای مشاهده خروجی این اطلاعات و دارایی‌هاست. کاربران پس از سجامی شدن می‌توانند در این درگاه تعداد دقیق سهام خود در تمامی کارگزاری‌ها، گزارش سودهای واریزی، اطلاعیه‌های حق‌تقدم، گواهی‌های تمکن مالی و وضعیت سبد سهام عدالت خود را مشاهده کنند. در واقع سجام «هویت‌ساز» و درگاه ذینفعان «خدمات‌رسان» است.

فرآیند ثبت‌نام شامل ۵ مرحله اصلی است: ۱. ورود به سایت sejam.ir و انتخاب گزینه ثبت‌نام اولیه. ۲. وارد کردن شماره همراه (که باید به نام متقاضی باشد) و دریافت کد تایید. ۳. تکمیل فرم‌های اطلاعات شخصی، اطلاعات ارتباطی (آدرس و کد پستی) و اطلاعات بانکی (شماره حساب و شبا). ۴. پرداخت هزینه ثبت‌نام سامانه. ۵. دریافت کد پیگیری ۱۰ رقمی از طریق پیامک. پس از دریافت این کد، کاربر باید برای مرحله نهایی یعنی احراز هویت (الکترونیک یا حضوری) اقدام کند تا وضعیت وی از «ثبت‌نام شده» به «سجامی» تغییر یابد.

احراز هویت الکترونیک با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی و تشخیص چهره انجام می‌گیرد. کاربر پس از نصب اپلیکیشن‌های مورد تایید (مانند آپ، سیگنال یا کارگزاری‌ها)، کد ۱۰ رقمی سجام و کد ملی خود را وارد می‌کند. سپس باید تصویری از امضای خود ارسال کرده و یک ویدئوی کوتاه از چهره خود در حال بیان یک جمله مشخص ضبط کند. سیستم با انطباق تصویر زنده با عکس کارت ملی در سازمان ثبت احوال، هویت فرد را تایید می‌کند. این روش بسیار سریع بوده و در کمتر از ۱۰ دقیقه در هر ساعت از شبانه‌روز قابل انجام است.

برای تکمیل ثبت‌نام به مدارک فیزیکی نیازی نیست اما باید اطلاعات دقیق زیر را در دسترس داشته باشید: ۱. اطلاعات شناسنامه‌ای (کد ملی، شماره شناسنامه، سری و سریال شناسنامه). ۲. اطلاعات ارتباطی (آدرس دقیق محل سکونت، کد پستی ۱۰ رقمی، شماره تلفن ثابت). ۳. اطلاعات بانکی (نام بانک، شماره حساب، شماره شبای ۲۴ رقمی و نام شعبه). ۴. شماره همراه معتبر که مالکیت آن حتماً با کد ملی متقاضی تطابق داشته باشد. برای اشخاص حقوقی نیز شناسه ملی، اطلاعات ثبتی و مشخصات نمایندگان قانونی مورد نیاز است.

ثبت‌نام افراد زیر ۱۸ سال توسط ولی قهری (پدر یا جد پدری) انجام می‌شود. در هنگام ثبت‌نام، اطلاعات فرد زیر ۱۸ سال به عنوان مشتری و اطلاعات ولی به عنوان نماینده قانونی وارد می‌شود. شماره همراه ثبت شده می‌تواند به نام ولی باشد، اما اطلاعات بانکی (شماره شبا) حتماً باید متعلق به خود فرد زیر ۱۸ سال باشد (بسیاری از بانک‌ها حساب‌های مخصوص نوجوانان ارائه می‌دهند). برای احراز هویت این افراد، فعلاً در اکثر موارد نیاز به مراجعه حضوری ولی به همراه شناسنامه خود و فرزند به دفاتر پیشخوان دولت است تا مدارک قیمومیت رویت شود.

پس از تکمیل موفقیت‌آمیز احراز هویت (چه حضوری و چه الکترونیک)، اطلاعات شما جهت استعلام نهایی به مراجع ذی‌صلاح فرستاده می‌شود. به طور معمول بین ۲۴ تا ۷۲ ساعت کاری زمان می‌برد تا وضعیت شما در سامانه سجام به «سجامی شده» تغییر یابد. پس از این تغییر وضعیت، پیامکی حاوی تایید نهایی برای شما ارسال می‌گردد. اگر از طریق یک کارگزاری برای ثبت‌نام اقدام کرده باشید، کد بورسی و اطلاعات ورود به سامانه معاملاتی نیز معمولاً در همین بازه زمانی توسط کارگزاری برای شما ایمیل یا پیامک خواهد شد.

بله، یکی از ویژگی‌های سجام امکان ویرایش اطلاعات در هر زمان است. کاربر می‌تواند با ورود به بخش «ویرایش اطلاعات» در سایت sejam.ir، مواردی مانند آدرس، شماره تلفن ثابت، شماره حساب بانکی یا شماره شبا را تغییر دهد. پس از اعمال تغییرات، اطلاعات جدید به صورت خودکار برای تمامی نهادهای بازار سرمایه (کارگزاری‌ها و شرکت‌های سپرده‌گذاری) ارسال می‌شود. توجه داشته باشید که برای تغییر شماره همراه، فرآیند کمی متفاوت است و نیاز به تایید هویت مجدد و پرداخت هزینه ناچیزی جهت امنیت بیشتر حساب کاربری دارد.

در صورتی که کد پیگیری ۱۰ رقمی خود را فراموش یا پیامک آن را پاک کرده‌اید، نیازی به ثبت‌نام مجدد نیست. کافی است به صفحه اصلی سایت sejam.ir مراجعه کرده و گزینه «بازیابی کد پیگیری» را انتخاب کنید. با وارد کردن کد ملی و کد امنیتی، یک رمز تایید به شماره همراه ثبت شده شما ارسال می‌شود. پس از وارد کردن رمز تایید، کد پیگیری ۱۰ رقمی مجدداً برای شما نمایش داده شده و پیامک می‌گردد. این کد برای انجام احراز هویت در اپلیکیشن‌ها یا دفاتر پیشخوان الزامی است.

افرادی که تمایلی به احراز هویت الکترونیک ندارند یا به دلیل نقص در مدارک (مانند عدم تطابق چهره) موفق به انجام آن نشده‌اند، می‌توانند به مراکز منتخب احراز هویت (دفاتر پیشخوان دولت، شعب بانک‌های منتخب یا شعب کارگزاری‌ها) مراجعه کنند. در این روش، متقاضی باید اصل کارت ملی هوشمند (یا رسید ثبت‌نام آن) و شناسنامه را همراه داشته باشد. در مرکز مربوطه، متصدی پس از چک کردن مدارک، اثر انگشت و عکس زنده فرد را ثبت کرده و فرآیند را نهایی می‌کند. لیست این مراکز در سایت سجام قابل مشاهده است.

خطاهای رایج در احراز هویت الکترونیک معمولاً ناشی از چند عامل است: ۱. عدم تطابق تصویر زنده با عکس کارت ملی (به دلیل تغییرات زیاد چهره، جراحی یا پیری). ۲. کیفیت پایین دوربین گوشی یا نور نامناسب محیط که مانع تشخیص هوش مصنوعی می‌شود. ۳. عدم مالکیت شماره همراه توسط متقاضی. ۴. اختلال در استعلام از سازمان ثبت احوال. در صورت بروز خطا، سیستم معمولاً دلیل آن را اعلام می‌کند. اگر پس از دو یا سه بار تلاش مشکل حل نشد، بهترین راهکار مراجعه حضوری به دفاتر پیشخوان برای تکمیل فرآیند است.

سامانه سجام برای ورود کاربران از سیستم رمز عبور ثابت استفاده نمی‌کند، بلکه امنیت آن مبتنی بر رمز یکبار مصرف (OTP) است. برای ورود به پروفایل خود جهت ویرایش یا مشاهده وضعیت، کافی است کد ملی خود را وارد کنید. سپس یک کد تایید ۵ رقمی به شماره همراهی که در هنگام ثبت‌نام اعلام کرده‌اید، پیامک می‌شود. با وارد کردن این کد، شما مستقیماً به پنل کاربری خود دسترسی خواهید داشت. بنابراین، تا زمانی که به شماره همراه خود دسترسی دارید، مشکلی برای ورود نخواهید داشت؛ در غیر این صورت باید ابتدا شماره همراه را تغییر دهید.

عدم دریافت پیامک می‌تواند دلایل فنی مختلفی داشته باشد: ۱. مسدود بودن پیامک‌های تبلیغاتی و خدماتی در تنظیمات گوشی یا اپراتور (البته پیامک سجام خدماتی است و معمولاً عبور می‌کند). ۲. شلوغی خطوط پیامکی در ساعات پیک ثبت‌نام. ۳. قرار داشتن گوشی در وضعیت هواپیما یا عدم آنتن‌دهی مناسب. ۴. اشتباه وارد کردن شماره همراه در مرحله اولیه. راهکار پیشنهادی این است که چند دقیقه صبر کرده و دوباره درخواست دهید، یا تنظیمات دریافت پیامک گوشی خود را بررسی کنید و در صورت تکرار، با پشتیبانی سامانه تماس بگیرید.

این یکی از رایج‌ترین خطاهای فنی در هنگام ثبت‌نام است. طبق قوانین مبارزه با پولشویی و امنیت داده‌ها، شماره همراهی که در سجام ثبت می‌شود حتماً باید در دیتابیس اپراتورهای تلفن همراه (سامانه شاهکار) به نام دارنده کد ملی باشد. اگر سیم‌کارت به نام شخص دیگری (مثلاً والدین یا همسر) باشد، سامانه اجازه ادامه فرآیند را نمی‌دهد. برای رفع این مشکل، کاربر باید یا یک سیم‌کارت جدید به نام خود تهیه کند و یا با مراجعه به امور مشترکین اپراتور مربوطه، مالکیت سیم‌کارت فعلی را به نام خود انتقال دهد.

برای تغییر شماره شبا، ابتدا به سایت sejam.ir رفته و وارد بخش «ویرایش اطلاعات» شوید. پس از تایید پیامکی، به قسمت اطلاعات بانکی بروید. در اینجا می‌توانید شماره حساب و شبای جدید خود را وارد کنید. دقت کنید که حساب بانکی حتماً باید به نام خود شخص باشد (حساب‌های مشترک معمولاً تایید نمی‌شوند). پس از ثبت، سامانه استعلامی از بانک مرکزی جهت صحت شبا و مالکیت آن می‌گیرد. در صورت تایید (معمولاً ظرف ۲۴ ساعت)، شماره شبای جدید جایگزین قبلی شده و سودهای آتی به این حساب واریز می‌گردد.

در سجام وضعیت‌های مختلفی تعریف شده است: ۱. «ثبت‌نام اولیه»: اطلاعات وارد شده اما هنوز هزینه پرداخت نشده یا فرم تکمیل نشده است. ۲. «تایید شده»: اطلاعات بانکی و هویتی استعلام شده و صحیح است، اما احراز هویت انجام نشده. ۳. «سجامی شده»: فرآیند کاملاً به اتمام رسیده و فرد می‌تواند از خدمات بورس استفاده کند. ۴. «معلق/ناقص»: اطلاعاتی مانند شبا یا آدرس توسط مراجع ذی‌صلاح رد شده است. کاربران باید همواره تلاش کنند وضعیت خود را به «سجامی شده» برسانند تا در دریافت سود و معاملات دچار مشکل نشوند.

شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اپلیکیشن مستقلی به نام «سجام» برای عموم عرضه نکرده است، اما تمامی خدمات سجام از طریق نسخه وب (PWA) که با تمامی گوشی‌ها سازگار است، در آدرس sejam.ir در دسترس است. با این حال، برای احراز هویت الکترونیک، این شرکت با اپلیکیشن‌های معتبری نظیر «آپ»، «سیگنال»، «پارسیک» و اپلیکیشن‌های اختصاصی کارگزاری‌ها قرارداد همکاری دارد. کاربران می‌توانند برای انجام مراحل فنی احراز هویت از این برنامه‌های جانبی تایید شده استفاده کنند که لیست آن‌ها در سایت رسمی سجام موجود است.

اگر سامانه اعلام کرد که شماره شبای شما تایید نشده است، ابتدا اطمینان حاصل کنید که شماره شبا را بدون IR ابتدایی و به صورت ۲۴ رقم صحیح وارد کرده‌اید. همچنین مطمئن شوید که حساب بانکی شما فعال است و مسدود نشده باشد. گاهی اوقات به دلیل بروزرسانی دیتابیس بانک‌ها، استعلام با خطا مواجه می‌شود. در این صورت پیشنهاد می‌شود از شماره شبای بانک دیگری که حساب فعال در آن دارید استفاده کنید. پس از اصلاح، سامانه مجدداً فرآیند استعلام را به صورت خودکار انجام خواهد داد.

برای استعلام وضعیت، کافی است به سایت sejam.ir مراجعه کرده و بر روی گزینه «مشاهده وضعیت» یا «ورود به سجام» کلیک کنید. پس از وارد کردن کد ملی و دریافت کد تایید پیامکی، در صفحه اول پنل کاربری، وضعیت نهایی شما نمایش داده می‌شود. اگر عبارت «سجامی شده» با رنگ سبز نمایش داده شود، یعنی تمام مراحل با موفقیت طی شده است. همچنین می‌توانید از طریق درگاه ذینفعان بازار سرمایه نیز این وضعیت را چک کنید. اگر وضعیت شما غیر از این باشد، مراحل ناقص در همان صفحه برای شما لیست خواهد شد.

ثبت‌نام اولیه اشخاص حقوقی در سایت سجام امکان‌پذیر است و باید اطلاعات ثبتی، اقامتگاه قانونی و مشخصات تمامی صاحبان امضای مجاز شرکت وارد شود. اما برخلاف اشخاص حقیقی، احراز هویت اشخاص حقوقی در حال حاضر به صورت کاملاً الکترونیک (تشخیص چهره هوش مصنوعی) انجام نمی‌شود. نماینده قانونی شرکت باید با در دست داشتن مدارک هویتی، آگهی تاسیس و آخرین تغییرات روزنامه رسمی به همراه معرفی‌نامه رسمی، به یکی از مراکز منتخب احراز هویت حضوری مراجعه کند تا فرآیند تایید نهایی و فعال‌سازی پنل شرکت انجام شود.

هزینه ثبت‌نام در سامانه سجام شامل دو بخش است: ۱. هزینه ثبت‌نام در خود سامانه که مبلغی مصوب (در حال حاضر حدود ۱۵ تا ۲۰ هزار تومان) است و به صورت آنلاین در انتهای مراحل ثبت‌نام پرداخت می‌شود. ۲. هزینه احراز هویت که بسته به روش انتخابی متفاوت است. احراز هویت الکترونیک معمولاً هزینه‌ای در حدود ۱۰ تا ۱۵ هزار تومان دارد که به اپلیکیشن مجری پرداخت می‌شود. احراز هویت حضوری در دفاتر پیشخوان نیز طبق تعرفه ابلاغی سازمان تنظیم مقررات (معمولاً کمی بیشتر از روش الکترونیک) دریافت می‌گردد. این مبالغ ممکن است سالانه تغییر کنند.

بله، در برخی بازه‌های زمانی، کارگزاری‌های بزرگ بورس برای جذب مشتریان جدید، طرح‌های ثبت‌نام رایگان سجام را اجرا می‌کنند. در این طرح‌ها، کارگزاری هزینه ثبت‌نام سجام و احراز هویت را به عنوان هدیه تقبل می‌کند. برای استفاده از این امکان، باید از طریق لینک‌های اختصاصی «ثبت‌نام رایگان» در وب‌سایت کارگزاری‌های منتخب اقدام کنید. در این صورت، فرآیند ثبت‌نام در سجام و کارگزاری به صورت یکپارچه انجام شده و کاربر هزینه‌ای پرداخت نمی‌کند. لیست کارگزاری‌هایی که این طرح را دارند معمولاً در سایت‌های خبری بورس اعلام می‌شود.

خیر، طبق قوانین سامانه سجام، هزینه‌ای که برای ثبت‌نام اولیه و یا احراز هویت پرداخت می‌شود، بابت خدمات سیستمی، استعلامات از سازمان ثبت احوال، بانک مرکزی و سامانه شاهکار هزینه شده و غیرقابل استرداد است. حتی اگر کاربر به هر دلیلی موفق به تکمیل احراز هویت نشود یا از فعالیت در بورس منصرف گردد، مبلغ پرداختی بازگردانده نخواهد شد. بنابراین توصیه می‌شود پیش از پرداخت، از صحت اطلاعات وارد شده و مالکیت شماره همراه خود اطمینان کامل حاصل کنید تا نیاز به ثبت‌نام مجدد و پرداخت هزینه اضافه نباشد.

ویرایش اکثر اطلاعات در سامانه سجام مانند تغییر آدرس، تغییر شماره حساب بانکی، تغییر کد پستی و مشخصات تماس در حال حاضر رایگان است و کاربر تنها با ورود به پنل خود می‌تواند این تغییرات را اعمال کند. با این حال، برای تغییر «شماره همراه» اصلی در سامانه، به دلیل نیاز به استعلامات امنیتی مجدد و ارسال کدهای تایید جدید، مبلغ ناچیزی (حدود ۵ تا ۱۰ هزار تومان) به عنوان هزینه خدمات سیستمی دریافت می‌شود. این اقدام جهت جلوگیری از دسترسی‌های غیرمجاز و تغییر خودسرانه شماره تماس سهامداران پیش‌بینی شده است.

خیر، یکی از بزرگترین مزایای سجام، یکبار مصرف بودن هزینه آن است. شما تنها یک بار در طول عمر فعالیت بورسی خود در سجام ثبت‌نام و احراز هویت می‌کنید و هزینه آن را می‌پردازید. پس از اینکه وضعیت شما «سجامی» شد، می‌توانید در ده‌ها کارگزاری مختلف بدون پرداخت هزینه مجدد سجام، ثبت‌نام کنید. کارگزاری‌ها موظفند اطلاعات شما را مستقیماً از بانک داده سجام فراخوانی کنند. بنابراین سجام به عنوان یک شناسنامه دیجیتال عمل می‌کند که هزینه آن فقط یک بار در ابتدا دریافت می‌شود.

هزینه ثبت‌نام اولیه در سایت برای افراد زیر ۱۸ سال مشابه افراد بزرگسال است. اما از آنجایی که احراز هویت این افراد در اکثر موارد باید به صورت حضوری در دفاتر پیشخوان توسط ولی قانونی انجام شود، هزینه احراز هویت طبق تعرفه خدمات حضوری دفاتر پیشخوان محاسبه می‌گردد. این هزینه شامل کارمزد دفتر پیشخوان برای بررسی مدارک قیمومیت، اسکن مدارک و ثبت اثر انگشت ولی است. به طور کلی تفاوت قیمتی فاحشی بین این مورد و ثبت‌نام عادی وجود ندارد و مبالغ در محدوده تعرفه‌های دولتی است.

واریز سود سهام از طریق سامانه سجام برای سهامداران هیچ هزینه یا کارمزد مستقیمی ندارد. شرکت‌های بورسی موظفند طبق قانون، تمام مبلغ سود مصوب مجمع را به حساب سهامداران واریز کنند و هزینه‌های عملیاتی انتقال وجه متمرکز توسط خود شرکت ناشر به شرکت سپرده‌گذاری مرکزی پرداخت می‌شود. این در حالی است که در روش قدیمی (مراجعه به بانک)، گاهی هزینه‌های رفت و آمد یا کارمزدهای بانکی ناچیزی به سهامدار تحمیل می‌شد. بنابراین استفاده از سجام از نظر اقتصادی کاملاً به نفع سهامداران خرد است.

اتباع خارجی برای ثبت‌نام در سجام ابتدا باید کد فیدا (شناسه اختصاصی اتباع) داشته باشند. هزینه ثبت‌نام اولیه در سامانه برای این افراد معمولاً معادل هزینه اشخاص حقیقی ایرانی است. اما فرآیند احراز هویت آن‌ها به دلیل حساسیت‌های قانونی و نیاز به بررسی دقیق مدارک اقامتی و پاسپورت، غالباً به صورت حضوری انجام می‌شود. هزینه احراز هویت حضوری اتباع در دفاتر منتخب یا شعب کارگزاری‌ها ممکن است بر اساس تعرفه‌های خاص خدمات اتباع کمی متفاوت باشد، اما به طور کلی تفاوت چند برابری با هزینه‌های عادی ندارد.

فرآیند تشکیل پرونده و انتقال سهام متوفیان به وراث در سامانه میراث (که زیرمجموعه خدمات سجام است) در حال حاضر در بسیاری از کارگزاری‌های منتخب به صورت رایگان انجام می‌شود. شرکت سپرده‌گذاری مرکزی برای تسهیل تکلیف انباشته شده سهام عدالت متوفیان، این خدمت را بدون دریافت کارمزد دولتی ارائه می‌دهد. با این حال، ممکن است برخی دفاتر پیشخوان یا مراجع قضایی برای خدمات جانبی (مانند گواهی حصر وراثت که پیش‌نیاز است) هزینه‌های قانونی خود را دریافت کنند، اما خودِ عملیات انتقال در سامانه سجام هزینه‌ای ندارد.

سامانه میراث، یکی از جدیدترین امکانات متصل به سجام است که برای حل مشکل چندساله وراث سهامداران فوت شده (به ویژه سهام عدالت) راه‌اندازی شده است. در این سامانه، فرآیند سنتی و کاغذی انتقال سهام حذف شده است. یکی از وراث که خود باید سجامی باشد، به همراه مدارک (گواهی فوت، حصر وراثت و...) به کارگزاری مراجعه می‌کند. اطلاعات در سامانه میراث ثبت شده و پس از استعلام الکترونیک از قوه قضاییه، سهام متوفی به صورت خودکار و بر اساس سهم‌الارث قانونی بین پورتفوی سجامی وراث تقسیم می‌شود.

طبق تبصره ۱۶ قانون بودجه و مصوبات سازمان بورس، تمامی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس و فرابورس موظفند سود سهام خود را تنها از طریق سامانه سجام به حساب سهامداران واریز کنند. این قانون برای جلوگیری از تضییع حقوق سهامداران خرد وضع شده است که پیش از این به دلیل مبالغ کم سود، به بانک‌ها مراجعه نمی‌کردند و مبالغ کلانی در حساب شرکت‌ها باقی می‌ماند. طبق این قانون، اگر شرکتی سود را خارج از سجام واریز کند، مرتکب تخلف شده و سهامداران می‌توانند از طریق سامانه سمات شکایت خود را ثبت کنند.

بله، قیم قانونی (که توسط دادگاه تعیین شده است) می‌تواند با ارائه قیم‌نامه معتبر و دارای اعتبار زمانی، برای فرد محجور ثبت‌نام سجام را انجام دهد. در این موارد، در مرحله ثبت‌نام، مشخصات فرد محجور به عنوان مشتری و مشخصات قیم به عنوان نماینده قانونی وارد می‌شود. احراز هویت این افراد حتماً باید به صورت حضوری انجام شود تا اصل نامه قیمومیت و مهر دادسرا توسط متصدی احراز هویت رویت و در سامانه اسکن شود. پس از تایید، قیم دسترسی مدیریت دارایی‌های فرد محجور را در بازار سرمایه خواهد داشت.

از نظر قانونی و طبق آیین‌نامه اجرایی قانون مبارزه با پولشویی، ارائه خدمات مالی به افرادی که هویت دیجیتال آن‌ها (شماره همراه) با هویت ملی‌شان تطابق ندارد، ممنوع است. سجام به عنوان درگاه ورودی بازار سرمایه، موظف به اجرای این انطباق است. لذا افرادی که سیم‌کارت به نام خود ندارند، از نظر قانونی «فاقد صلاحیت احراز هویت الکترونیک» شناخته می‌شوند. این افراد باید حتماً نسبت به تهیه سیم‌کارت به نام خود اقدام کنند، در غیر این صورت حتی با مراجعه حضوری نیز ممکن است در مراحل بعدی دریافت خدمات بانکی و بورسی دچار مشکل جدی شوند.

زمانی که یک شرکت افزایش سرمایه از محل آورده نقدی می‌دهد، به سهامداران حق‌تقدم تعلق می‌گیرد. اگر سهامداری در مهلت مقرر وجه را واریز نکند یا از حق خود استفاده نکند، شرکت حق‌تقدم‌های استفاده نشده را در بازار می‌فروشد. طبق قوانین جدید، مبلغ حاصل از فروش این حق‌تقدم‌ها (پس از کسر هزینه‌ها) باید مستقیماً به حساب سجامی سهامداران واریز شود. این یک تحول حقوقی بزرگ است، زیرا در گذشته سهامداران باید برای دریافت این مبالغ ناچیز، مکاتبات پیچیده‌ای با امور سهام شرکت‌ها انجام می‌دادند.

سامانه سجام زیرمجموعه بازار سرمایه است و طبق قوانین فعلی ایران، معاملات سهام در بورس از مالیات بر درآمد معاف هستند (تنها مالیات مقطوع در هنگام فروش که توسط کارگزار کسر می‌شود). با این حال، طبق قوانین شفافیت مالی، سازمان امور مالیاتی در موارد خاص و با حکم قانونی می‌تواند به داده‌های مالی افراد دسترسی داشته باشد. اما ثبت‌نام در سجام به خودی خود به معنای تشکیل پرونده مالیاتی جدید یا مطالبه مالیات از سود سهام نیست و هدف اصلی آن تسهیل عملیات بورسی و شفافیت مالکیت است.

اشخاص خارجی برای فعالیت در بورس ایران باید «مجوز سرمایه‌گذاری خارجی» (FIPPA) یا کد فیدا داشته باشند. از نظر حقوقی، این افراد پس از دریافت کد فیدا می‌توانند در سجام ثبت‌نام کنند. فرآیند احراز هویت آن‌ها تابع ضوابط امنیتی خاصی است و معمولاً نیاز به تاییدیه کارگزار و ارائه کپی برابر اصل پاسپورت دارد. پس از سجامی شدن، این افراد از تمامی حقوق سهامداری مشابه ایرانیان (دریافت سود، حق رای در مجامع و...) برخوردار هستند، مگر در مواردی که محدودیت تملک درصد مشخصی از سهام برای خارجی‌ها در قوانین خاص وجود داشته باشد.

اگر سهامداری فوت کند و سودی در حساب سجامی وی (نزد شرکت سپرده‌گذاری) مانده باشد یا پس از فوت وی واریز شود، این مبالغ تا زمان تعیین تکلیف قانونی وراث مسدود می‌ماند. وراث باید پس از دریافت گواهی حصر وراثت و مالیات بر ارث، از طریق سامانه میراث اقدام کنند. پس از طی مراحل قانونی، نه تنها سهام، بلکه تمامی سودهای انباشته شده در حساب سجامی متوفی نیز به نسبت سهم‌الارث به حساب بانکی وراث که در سجام عضو هستند، واریز خواهد شد. این فرآیند کاملاً سیستمی و تحت نظارت قوه قضاییه است.

بله، از آنجایی که سجام مرجع رسمی مالکیت اوراق بهادار در ایران است، مراجع قضایی در صورت صدور حکم توقیف اموال (بابت بدهی، مهریه یا جرایم مالی)، می‌توانند از طریق شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، دارایی‌های فرد را در سامانه سجام شناسایی و مسدود کنند. در این صورت، فرد قادر به فروش سهام یا برداشت سود خود نخواهد بود تا زمانی که رفع توقیف از سوی مرجع قضایی صادر شود. این موضوع نشان‌دهنده رسمیت و اعتبار بالای اطلاعات ثبت شده در این سامانه در مراجع قانونی و قضایی کشور است.