راهنمای کامل سفر به ارمنستان؛ جاذبه‌ها و سوغات

بهترین زمان برای سفر به ارمنستان فصل بهار (از اواسط فروردین تا اواخر خرداد) و فصل پاییز (از شهریور تا اواسط آبان) است. در این بازه‌های زمانی، دمای هوا بسیار مطبوع و معتدل بوده و طبیعت ارمنستان در زیباترین حالت خود قرار دارد. تابستان‌های ایروان می‌تواند بسیار گرم (بالای ۴۰ درجه) و زمستان‌ها بسیار سرد و برفی باشد، مگر اینکه به قصد ورزش‌های زمستانی به پیست اسکی تساغکادزور سفر کنید.

زبان رسمی این کشور ارمنی است که الفبای منحصر‌به‌فرد خود را دارد. به دلیل پیشینه تاریخی و حضور در اتحاد جماهیر شوروی، زبان روسی به طور گسترده توسط اکثر مردم درک و صحبت می‌شود. در سال‌های اخیر، نسل جوان و کارکنان بخش گردشگری تسلط خوبی به زبان انگلیسی پیدا کرده‌اند. با این حال، یادگیری چند عبارت ساده ارمنی یا داشتن یک اپلیکیشن مترجم برای برقراری ارتباط با نسل قدیمی‌تر بسیار مفید خواهد بود.

ارمنستان اولین کشوری در جهان بود که در سال ۳۰۱ میلادی مسیحیت را به عنوان دین رسمی خود پذیرفت. اکثریت مردم پیرو کلیسای حواری ارمنی هستند. این پیشینه مذهبی عمیق باعث شده که صومعه‌ها و کلیساهای تاریخی متعددی در سراسر کشور وجود داشته باشند که بخش اصلی جاذبه‌های گردشگری را تشکیل می‌دهند. فرهنگ ارمنی ترکیبی از ارزش‌های سنتی خانواده، مهمان‌نوازی گرم و آداب و رسوم مذهبی است که در جشن‌ها و زندگی روزمره مشهود است.

ارمنستان یکی از امن‌ترین کشورهای منطقه قفقاز و جهان برای گردشگران، از جمله خانم‌هایی است که به تنهایی سفر می‌کنند. نرخ جرم و جنایت علیه توریست‌ها بسیار پایین است و پیاده‌روی در شب در خیابان‌های اصلی ایروان کاملاً عادی و ایمن محسوب می‌شود. مردم محلی نسبت به گردشگران بسیار محترم و کمک‌کار هستند. با این حال، رعایت احتیاط‌های معمول و استانداردهای بین‌المللی سفر در هر کشوری برای حفظ امنیت شخصی توصیه می‌شود.

جمعیت ارمنستان طبق آخرین آمارهای سال ۲۰۲۴ حدود ۲.۸ میلیون نفر است که بیش از یک میلیون نفر از آن‌ها در ایروان، پایتخت این کشور، زندگی می‌کنند. ایروان که به «شهر صورتی» معروف است (به دلیل استفاده از سنگ‌های توف صورتی در نمای ساختمان‌ها)، یکی از قدیمی‌ترین شهرهای جهان با قدمتی بیش از ۲۸۰۰ سال است. این شهر مرکز فرهنگی، اقتصادی و سیاسی کشور بوده و ترکیبی از معماری شوروی و مدرن را در خود جای داده است.

ساعت رسمی ارمنستان (AMT) معمولاً ۳۰ دقیقه از ساعت رسمی ایران جلوتر است. ارمنستان از قانون تغییر ساعت تابستانی استفاده نمی‌کند، بنابراین بسته به اینکه ایران در چه فصلی باشد و آیا تغییر ساعت فصلی را اعمال کند یا خیر، این اختلاف ممکن است تغییر جزئی داشته باشد. با این حال، در اکثر روزهای سال، زمانی که در تهران ساعت ۱۲:۰۰ ظهر است، در ایروان ساعت ۱۲:۳۰ بعد از ظهر خواهد بود.

علاوه بر ایروان، شهرهای گیومری (دومین شهر بزرگ با معماری تاریخی)، دیلیجان (معروف به سوئیس کوچک ارمنستان به دلیل جنگل‌های انبوه)، تساغکادزور (مرکز ورزش‌های زمستانی)، جرموک (شهر چشمه‌های آب معدنی) و واغارشاپات (مرکز مذهبی و محل قرارگیری کلیسای جامع اچمیادزین) از مهم‌ترین مقاصد توریستی هستند. هر یک از این شهرها ویژگی‌های منحصر‌به‌فردی از نظر طبیعت، تاریخ و تفریحات به گردشگران ارائه می‌دهند که ارزش بازدید دارند.

فرهنگ غذایی ارمنستان شباهت‌های بسیار زیادی به آشپزی ایرانی و مدیترانه‌ای دارد. استفاده از سبزیجات تازه، گوشت بره، نان‌های سنتی (مانند لواش که در لیست یونسکو ثبت شده) و حبوبات در هر دو فرهنگ مشترک است. غذاهایی مانند تولما (دلمه)، خورواتس (کباب) و خاش (کله‌پاچه) دقیقاً مشابه نمونه‌های ایرانی هستند. این شباهت فرهنگی باعث می‌شود که گردشگران ایرانی در ارمنستان به هیچ وجه با مشکل ذائقه غذایی مواجه نشوند و از طعم‌های آشنا لذت ببرند.

سفر از ایران به ارمنستان به دو روش هوایی و زمینی امکان‌پذیر است. پروازهای مستقیم از تهران به ایروان توسط شرکت‌های هواپیمایی مختلف انجام می‌شود که حدود ۱.۵ ساعت به طول می‌انجامد. در مسیر زمینی، مسافران می‌توانند با اتوبوس‌های مستقیم از تهران یا تبریز به ایروان بروند و یا با خودروی شخصی (پس از کاپوتاژ و دریافت گواهینامه بین‌المللی) از مرز نوردوز عبور کنند. مسیر زمینی بسیار زیبا اما کوهستانی و طولانی است.

گردشگران می‌توانند به محض ورود در فرودگاه یا در سطح شهر، از اپراتورهای اصلی شامل Viva-MTS، Team (Beeline سابق) و Ucom سیم‌کارت تهیه کنند. برای خرید سیم‌کارت تنها ارائه پاسپورت الزامی است. بسته‌های اینترنتی و مکالمه در ارمنستان بسیار ارزان و باکیفیت هستند. فعال‌سازی معمولاً در همان لحظه توسط متصدی فروشگاه انجام می‌شود. توصیه می‌شود برای دسترسی به اپلیکیشن‌های مسیریابی و تاکسی‌سرویس، حتماً در ابتدای سفر یک سیم‌کارت محلی تهیه کنید.

ایروان دارای سیستم حمل و نقل متنوعی شامل مترو، اتوبوس، مینی‌بوس (مارشروتکا) و ترالی‌بوس است. متروی ایروان یک خط مستقیم دارد که نقاط کلیدی شهر را به هم متصل می‌کند و هزینه آن ۱۰۰ درام است. مارشروتکاها محبوب‌ترین وسیله هستند که در مسیرهای مشخص حرکت می‌کنند. برای استفاده راحت‌تر، می‌توانید از کارت‌های الکترونیکی یا اپلیکیشن‌های پرداخت استفاده کنید، هرچند پرداخت نقدی به راننده در اتوبوس‌ها و مینی‌بوس‌ها هنوز بسیار رایج است.

استفاده از تاکسی‌های اینترنتی در ارمنستان بسیار به‌صرفه و امن‌تر از تاکسی‌های خیابانی است. دو اپلیکیشن اصلی و محبوب Yandex Go و GG هستند. این اپلیکیشن‌ها به زبان انگلیسی در دسترس بوده و امکان تعیین مبدأ و مقصد روی نقشه را فراهم می‌کنند. قیمت‌ها از پیش مشخص است و می‌توانید هزینه را به صورت نقدی یا با اتصال کارت بانکی (در صورت داشتن کارت بین‌المللی) پرداخت کنید. سرویس Yandex معمولاً خودروهای بیشتری در سطح شهر دارد.

برای رزرو اقامتگاه در ارمنستان، وب‌سایت Booking.com و Airbnb گزینه‌های اصلی هستند. اگر کارت اعتباری بین‌المللی ندارید، برخی هتل‌ها امکان رزرو با پرداخت نقدی در محل را ارائه می‌دهند. همچنین آژانس‌های مسافرتی معتبر در ایران پکیج‌های مختلفی شامل هتل و پرواز را به فروش می‌رسانند. در ایروان، اجاره آپارتمان‌های روزانه در مرکز شهر (نزدیک میدان جمهوری) برای گروه‌های دوستانه یا خانواده‌ها بسیار رایج و اقتصادی‌تر از هتل‌های لوکس است.

مسافران باید ابتدا عوارض خروج از کشور را پرداخت کنند. در مرز نوردوز، پس از چک پاسپورت در سمت ایران، پیاده از پل رودخانه ارس عبور کرده و وارد گمرک ارمنستان می‌شوند. در سمت ارمنستان، پاسپورت‌ها مهر ورود می‌خورند (بدون نیاز به ویزا برای ایرانیان). پس از خروج از ساختمان گمرک، تاکسی‌ها و مینی‌بوس‌هایی برای انتقال مسافران به ایروان (حدود ۸ تا ۱۰ ساعت مسیر کوهستانی) منتظر هستند. همراه داشتن مقداری درام برای هزینه‌های اولیه در مرز توصیه می‌شود.

بله، شرکت‌های بین‌المللی (مانند Hertz و Sixt) و شرکت‌های محلی در ایروان و فرودگاه خدمات اجاره خودرو ارائه می‌دهند. برای اجاره خودرو داشتن حداقل ۲۱ سال سن، گواهینامه رانندگی بین‌المللی و پاسپورت الزامی است. همچنین معمولاً مبلغی به عنوان ودیعه (Deposit) به صورت نقدی یا بلوکه شدن در کارت اعتباری دریافت می‌شود. با توجه به جاده‌های کوهستانی ارمنستان، اگر قصد خروج از شهر را دارید، اجاره خودروهای شاسی‌بلند (4WD) پیشنهاد می‌شود.

اصلی‌ترین وسیله برای سفرهای بین‌شهری در ارمنستان، مینی‌بوس‌هایی به نام «مارشروتکا» هستند که از ایستگاه‌های اصلی مانند ایستگاه مرکزی (Kilikia) یا ایستگاه شمالی حرکت می‌کنند. همچنین قطار بین‌شهری برای مسیر ایروان به گیومری وجود دارد که بسیار راحت و مدرن است. برای مقاصد دورتر مانند صومعه تاتِو، پیشنهاد می‌شود از تورهای روزانه گروهی یا تاکسی‌های دربستی استفاده کنید، زیرا زمان‌بندی مارشروتکاها ممکن است برای گردشگران کمی دشوار باشد.

کاسکاد یک پلکان عظیم و باشکوه در مرکز ایروان است که بخش‌های مختلف شهر را به هم متصل می‌کند. این مجموعه شامل باغ‌های معلق، فواره‌ها و مجسمه‌های هنری مدرن از هنرمندان مشهور جهان (مانند فرناندو بوتیرو) است. در داخل مجموعه، موزه هنرهای معاصر کافسجیان قرار دارد. با بالا رفتن از پله‌ها (یا استفاده از پله‌برقی‌های داخلی)، می‌توانید به نمای پانورامیک خیره‌کننده‌ای از شهر ایروان و کوه آرارات دست یابید که به ویژه در زمان غروب بسیار تماشایی است.

معبد گارنی تنها معبد بازمانده از دوران پیش از مسیحیت (هلنیستی) در ارمنستان است که به خدای خورشید تقدیم شده بود. در نزدیکی آن، صومعه گغارد قرار دارد که بخشی از آن در دل صخره‌های کوه تراشیده شده است. گغارد به معنای «سرنیزه» است و گفته می‌شود نیزه‌ای که با آن پهلوی حضرت عیسی را شکافتند، قرن‌ها در اینجا نگهداری می‌شد. هر دو اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌اند و نماد تاریخ باستان و قرون وسطی ارمنستان هستند.

ارمنستان سوغاتی‌های متنوعی دارد؛ از جمله صنایع دستی چوبی، فرش‌های دستباف با طرح‌های قفقازی، و جواهرات نقره با نماد انار. در بخش خوراکی، «کنیاک ارمنی» شهرت جهانی دارد. همچنین «چوچخلا» (گردو با روکش شیره انگور)، میوه‌های خشک شده (آلو و زردآلو)، لواشک‌های سنتی و قهوه ارمنی از محبوب‌ترین گزینه‌ها هستند. بازار «ورنیساژ» در ایروان بهترین مکان برای خرید صنایع دستی و اشیای عتیقه و هنری در روزهای آخر هفته است.

دریاچه سوان یکی از بزرگترین دریاچه‌های کوهستانی آب شیرین در جهان است که در ارتفاع ۱۹۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد. این دریاچه به «جواهر ارمنستان» معروف است. گردشگران می‌توانند در سواحل آن به شنا، قایق‌سواری و جت‌اسکی بپردازند. همچنین بازدید از صومعه «سواناوانک» که روی یک شبه‌جزیره مشرف به دریاچه قرار دارد، الزامی است. چشیدن طعم ماهی «ایشخان» (قزل‌آلای سوان) در رستوران‌های اطراف دریاچه از تجربه‌های لذت‌بخش این سفر خواهد بود.

لیست غذاهای ارمنی با «خورواتس» (کباب‌های لذیذ) شروع می‌شود. «تولما» که گوشت چرخ‌کرده پیچیده شده در برگ مو یا داخل سبزیجات است، طعمی بی‌نظیر دارد. «قاپاما» (کدو تنبل پر شده با برنج و میوه‌های خشک) یک غذای نمادین و مجلسی است. در زمستان، «خاش» (کله‌پاچه به سبک ارمنی) بسیار محبوب است. همچنین نان «ژنگیاو هاتس» که مخصوص منطقه آرتساخ است و با بیش از ۲۰ نوع سبزی کوهی تهیه می‌شود، تجربه‌ای متفاوت و گیاهی است.

تله‌کابین «بال‌های تاتِو» (Wings of Tatev) با طول ۵.۷ کیلومتر، رکورد طولانی‌ترین تله‌کابین بدون توقف جهان را در کتاب گینس دارد. این تله‌کابین مسافران را از بالای دره عمیق رودخانه ووروتان عبور داده و به صومعه تاریخی تاتِو در قرن نهم میلادی می‌رساند. این مسیر نه تنها یک وسیله حمل و نقل، بلکه یک تجربه هیجان‌انگیز با مناظر کوهستانی فوق‌العاده است که در جنوب ارمنستان و نزدیکی شهر گوریس واقع شده است.

میدان جمهوری قلب تپنده ایروان است که توسط پنج ساختمان اصلی با معماری نئوکلاسیک و سنگ‌های صورتی احاطه شده است. موزه تاریخ ارمنستان و گالری ملی در اینجا قرار دارند. در شب‌های فصل گرم (از اردیبهشت تا مهر)، مراسم فواره‌های موزیکال از ساعت ۲۰:۰۰ تا ۲۲:۰۰ برگزار می‌شود. این نمایش شامل رقص آب با نورپردازی‌های رنگارنگ و موسیقی‌های کلاسیک، جاز و پاپ است که هزاران نفر از مردم محلی و توریست‌ها را به خود جذب می‌کند.

ورنیساژ یک بازار بزرگ و روباز در نزدیکی میدان جمهوری است که عمدتاً در روزهای شنبه و یکشنبه برپا می‌شود. این بازار بهشت دوستداران صنایع دستی است؛ انواع شطرنج و تخته‌نرد دست‌ساز، آلات موسیقی سنتی (مانند دودوک)، فرش، نقاشی‌های هنرمندان محلی، ظروف سفالی، سکه‌های قدیمی و نشان‌های دوران شوروی در اینجا یافت می‌شود. قیمت‌ها معمولاً قابل چانه زدن هستند و این بازار بهترین مکان برای لمس فرهنگ و هنر عامه ارمنستان است.

واحد پول رسمی ارمنستان «درام» (AMD) است. اسکناس‌ها در مبالغ ۱۰۰۰، ۲۰۰۰، ۵۰۰۰، ۱۰۰۰۰، ۲۰۰۰۰، ۵۰۰۰۰ و ۱۰۰۰۰۰ درامی عرضه می‌شوند. ارزش درام در برابر دلار و یورو نسبتاً باثبات است، اما همیشه قبل از سفر باید نرخ روز را چک کرد. برای گردشگران ایرانی، تبدیل ریال به دلار در ایران و سپس تبدیل دلار به درام در صرافی‌های ارمنستان (Change) معمولاً به‌صرفه‌ترین روش است. صرافی‌های زیادی در سطح شهر و داخل سوپرمارکت‌های بزرگ ایروان وجود دارند.

هزینه غذا در ارمنستان نسبت به بسیاری از کشورهای اروپایی ارزان‌تر است. یک وعده ناهار در یک رستوران معمولی یا فست‌فود حدود ۲۰۰۰ تا ۳۵۰۰ درام هزینه دارد. در رستوران‌های باکیفیت و میان‌رده، هزینه یک وعده کامل برای هر نفر بین ۵۰۰۰ تا ۸۰۰۰ درام خواهد بود. رستوران‌های لوکس و مجلل هزینه‌های بالاتری دارند. همچنین غذاهای خیابانی مانند لاهماجون یا شاورما با قیمتی کمتر از ۱۵۰۰ درام در دسترس هستند که گزینه‌ای بسیار اقتصادی محسوب می‌شوند.

برای یک سفر اقتصادی (شامل اقامت در هاستل یا آپارتمان ارزان، استفاده از حمل و نقل عمومی و صرف غذا در رستوران‌های محلی)، بودجه‌ای حدود ۲۰ تا ۳۰ دلار برای هر نفر در روز کافی است. اگر قصد اقامت در هتل‌های ۳ یا ۴ ستاره، استفاده از تاکسی و بازدید از جاذبه‌های دور از شهر با تور را داشته باشید، این مبلغ به ۵۰ تا ۸۰ دلار افزایش می‌یابد. ارمنستان مقصدی است که با هر بودجه‌ای می‌توان در آن برنامه‌ریزی کرد.

بله، در اکثر هتل‌ها، رستوران‌های بزرگ، مراکز خرید و سوپرمارکت‌های ایروان، کارت‌های اعتباری بین‌المللی مانند Visa و Mastercard پذیرفته می‌شوند. دستگاه‌های خودپرداز (ATM) نیز در سراسر شهر برای برداشت درام موجود است. با این حال، برای خرید از بازارهای سنتی مانند ورنیساژ، پرداخت کرایه تاکسی‌های خطی یا خرید در شهرهای کوچک و روستاها، حتماً باید پول نقد (درام) همراه داشته باشید. کارت‌های بانکی عضو شتاب ایران در ارمنستان مستقیماً کار نمی‌کنند.

بسیاری از جاذبه‌های مذهبی و کلیساهای تاریخی ارمنستان ورودی رایگان دارند. برای موزه‌ها، هزینه بلیط معمولاً بین ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ درام متغیر است. به عنوان مثال، ورودی موزه تاریخ یا گالری ملی حدود ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ درام است. هزینه استفاده از تله‌کابین تاتِو یا برخی مجموعه‌های تفریحی خاص بالاتر بوده و ممکن است به ۵۰۰۰ تا ۷۰۰۰ درام برسد. به طور کلی، هزینه‌های فرهنگی و بازدید از سایت‌های تاریخی در ارمنستان بسیار منصفانه و ارزان است.

بهترین و امن‌ترین مکان برای تبدیل ارز، صرافی‌های رسمی (Exchange) مستقر در سطح شهر و داخل سوپرمارکت‌های زنجیره‌ای بزرگ (مانند SAS یا Yerevan City) است. این صرافی‌ها معمولاً تفاوت نرخ خرید و فروش کمی دارند و کارمزد اضافی دریافت نمی‌کنند. صرافی‌های فرودگاه نرخ ضعیف‌تری دارند، لذا توصیه می‌شود فقط مبلغ کمی برای کرایه تاکسی در فرودگاه تبدیل کنید و مابقی پول خود را در مرکز شهر چنج کنید. همیشه رسید صرافی را تا پایان معامله نزد خود نگه دارید.

انعام دادن در ارمنستان اجباری نیست اما به شدت مورد استقبال قرار می‌گیرد. در بسیاری از رستوران‌های ایروان، مبلغی حدود ۱۰ درصد به عنوان «حق سرویس» به صورت خودکار در صورت‌حساب لحاظ می‌شود. اگر این مبلغ در فاکتور نبود، گذاشتن ۱۰ درصد انعام نشانه ادب و رضایت از سرویس‌دهی است. برای راهنمایان تور یا رانندگان تاکسی در صورت ارائه خدمات عالی، دادن مبلغی جزئی به عنوان انعام مرسوم است، اما در کافه‌های کوچک یا فست‌فودها انتظار انعام وجود ندارد.

قیمت بنزین در ارمنستان بر اساس نرخ جهانی تعیین می‌شود و بسیار گران‌تر از ایران است. در سال ۲۰۲۴، قیمت هر لیتر بنزین حدود ۴۵۰ تا ۵۵۰ درام (بسته به نوع اکتان) متغیر است. بسیاری از خودروهای محلی در ارمنستان از گاز طبیعی (CNG) استفاده می‌کنند که هزینه بسیار کمتری دارد. اگر با خودروی شخصی سفر می‌کنید، باید این تفاوت قیمت فاحش سوخت را در بودجه‌بندی خود لحاظ کنید. پمپ‌بنزین‌های مدرن در مسیرهای اصلی و شهرها به وفور یافت می‌شوند.

طبق توافق‌نامه لغو روادید بین ایران و ارمنستان، اتباع ایرانی که دارای پاسپورت معتبر (حداقل ۶ ماه اعتبار از زمان ورود) هستند، می‌توانند بدون نیاز به دریافت ویزا وارد ارمنستان شوند. ایرانیان مجاز هستند در هر دوره ۱۸۰ روزه، حداکثر ۹۰ روز را به صورت توریستی در این کشور اقامت کنند. این قانون هم برای مرزهای هوایی و هم مرز زمینی نوردوز صادق است و هیچ هزینه‌ای بابت ویزا در مرز دریافت نمی‌شود.

هر مسافر بزرگسال مجاز است تا حداکثر ۲ لیتر مشروبات الکلی و تا ۲۰۰ نخ سیگار (یا ۵۰ عدد سیگار برگ) بدون پرداخت حقوق گمرکی وارد ارمنستان کند. برای خروج کالا نیز محدودیت‌های مشابهی وجود دارد. همچنین خروج اشیای عتیقه، آثار هنری با ارزش تاریخی و فرش‌های قدیمی بدون مجوز رسمی از وزارت فرهنگ ارمنستان ممنوع است. اگر فرشی خریداری می‌کنید، حتماً فاکتور و برگه تاییدیه فروشگاه مبنی بر صادراتی بودن آن را دریافت کنید تا در گمرک دچار مشکل نشوید.

رانندگی در ارمنستان از سمت راست است. بستن کمربند ایمنی برای سرنشینان جلو اجباری بوده و استفاده از تلفن همراه حین رانندگی ممنوع است. پلیس راهنمایی و رانندگی ارمنستان بر سرعت غیرمجاز و رانندگی در حالت مستی بسیار حساس است و جریمه‌های سنگینی اعمال می‌کند. در شهرها دوربین‌های کنترل سرعت زیادی وجود دارد. اگر با خودروی شخصی سفر می‌کنید، باید بیمه شخص ثالث ارمنستانی (APPA) را بلافاصله پس از ورود به مرز خریداری کنید، در غیر این صورت جریمه خواهید شد.

خیر، از اواسط سال ۲۰۲۲، دولت ارمنستان تمامی محدودیت‌های مربوط به کرونا را برای مسافران ورودی لغو کرده است. در حال حاضر (سال ۲۰۲۴)، هیچ‌گونه الزامی برای ارائه کارت واکسیناسیون دیجیتال یا نتیجه منفی تست PCR برای ورود به این کشور از طریق مرزهای هوایی یا زمینی وجود ندارد. شرایط ورود به حالت پیش از پاندمی بازگشته است، اما همیشه توصیه می‌شود قبل از سفر آخرین اطلاعیه‌های رسمی وزارت امور خارجه را چک کنید.

ارمنستان قوانین بسیار سخت‌گیرانه‌ای در مورد داروهای حاوی مواد مخدر یا روان‌گردان دارد. همراه داشتن داروهایی که حاوی کدئین، ترامادول یا متادون هستند، حتی با نسخه پزشک، می‌تواند منجر به بازداشت و اتهام قاچاق مواد مخدر شود. اگر مجبور به استفاده از داروهای خاصی هستید، حتماً نسخه پزشک را به زبان انگلیسی ترجمه رسمی کرده و همراه داشته باشید و قبل از عبور از گمرک، آن را به ماموران اعلام کنید. لیست داروهای ممنوعه را در سایت سفارت بررسی کنید.

در صورت بروز هرگونه حادثه در ارمنستان، می‌توانید با شماره‌های اضطراری زیر تماس بگیرید: ۱۰۱ برای آتش‌نشانی، ۱۰۲ برای پلیس و ۱۰۳ برای اورژانس پزشکی. همچنین شماره ۱۱۲ شماره اضطراری عمومی است که در سراسر کشور پاسخگوست. اپراتورهای این مراکز معمولاً به زبان ارمنی و روسی صحبت می‌کنند، اما در ایروان احتمال پیدا کردن اپراتور مسلط به انگلیسی نیز وجود دارد. توصیه می‌شود آدرس و شماره تماس سفارت ایران در ایروان را نیز برای موارد ضروری همراه داشته باشید.

مانند بسیاری از کشورها، عکاسی از تاسیسات نظامی، پادگان‌ها، ایستگاه‌های بازرسی مرزی، پل‌های استراتژیک و ساختمان‌های دولتی حساس در ارمنستان ممنوع است. در صورت نادیده گرفتن این قانون، ممکن است توسط پلیس بازجویی شده و تجهیزات عکاسی شما ضبط شود. در مکان‌های توریستی و مذهبی عکاسی آزاد است، مگر اینکه تابلوی ورود ممنوع برای دوربین نصب شده باشد (مثلاً در داخل برخی کلیساهای خاص یا موزه‌ها که استفاده از فلاش ممنوع است).

برای سفر به ارمنستان، پاسپورت شما باید حداقل ۶ ماه اعتبار از تاریخ ورود به کشور داشته باشد. ماموران مرزی در صورت مشاهده پاسپورتی با اعتبار کمتر، مجاز به جلوگیری از ورود مسافر هستند. همچنین پاسپورت باید سالم و بدون پارگی یا مخدوشی در صفحات باشد. اگر پاسپورت شما در حال انقضا است، توصیه می‌شود قبل از اقدام به خرید بلیط یا رزرو هتل، نسبت به تعویض آن در دفاتر پلیس +۱۰ اقدام نمایید.

برای صادرات صنایع دستی معمولی و سوغاتی‌های جدید مشکلی وجود ندارد. اما اگر فرشی خریداری کرده‌اید که به نظر قدیمی می‌رسد یا ارزش هنری بالایی دارد، طبق قانون ارمنستان باید تاییدیه وزارت فرهنگ را داشته باشید. اکثر فروشگاه‌های معتبر فرش در ایروان، خودشان این گواهی صادرات را به خریدار ارائه می‌دهند. در مورد اشیای عتیقه (با قدمت بیش از ۵۰ سال)، خروج آن‌ها به طور کلی ممنوع است مگر با مجوزهای بسیار خاص که دریافت آن‌ها برای توریست‌ها دشوار است.