دفترچه ثبت نام استخدام نیروی هوایی ارتش ۱۴۰۳ (شرایط و زمان)

بر اساس آخرین ضوابط ابلاغی در سال ۱۴۰۳، داوطلبان برای ورود به مقطع درجه‌داری نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران (نهاجا) باید حداقل دارای مدرک تحصیلی دیپلم در یکی از رشته‌های نظری (ریاضی فیزیک، علوم تجربی، علوم انسانی) یا رشته‌های فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش باشند. برخلاف سال‌های گذشته که مدرک سیکل پذیرفته می‌شد، اکنون داشتن دیپلم الزامی است و داوطلبان باید گواهی موقت یا اصل مدرک خود را هنگام ثبت‌نام حضوری به دفاتر گزینش ارائه دهند.

شرایط سنی برای داوطلبان افسری و درجه‌داری متفاوت اما سخت‌گیرانه است. برای مقطع درجه‌داری، حداقل سن ۱۷ سال تمام و حداکثر ۲۳ سال تمام تعیین شده است. شایان ذکر است که در صورت انجام خدمت سربازی، مدت زمان خدمت به حداکثر سن اضافه می‌شود. همچنین فرزندان شاهد، جانبازان از کار افتاده کلی و آزادگان از کار افتاده کلی از شرط سن و معدل معاف هستند، اما برای سایر داوطلبان رعایت دقیق این بازه سنی الزامی است.

مطابق با قوانین جاری ارتش جمهوری اسلامی ایران، اولویت استخدام در مقاطع اولیه (افسری و درجه‌داری) با داوطلبان مجرد است. با این حال، افراد متاهل نیز در صورت دارا بودن سایر شرایط اختصاصی و عمومی می‌توانند ثبت‌نام کنند، اما باید توجه داشته باشند که در طول دوره آموزش شبانه‌روزی (حدود ۹ ماه برای درجه‌داری)، امکان اسکان خانواده وجود ندارد و داوطلب باید شرایط سخت آموزشی و دوری از خانواده را در این مدت بپذیرد.

برای داوطلبان مقطع درجه‌داری، داشتن حداقل معدل کل ۱۴ و حداقل معدل کتبی ۱۰ در مدرک دیپلم الزامی است. این شرط برای حفظ سطح علمی بدنه نیروی هوایی وضع شده است. برای داوطلبان متقاضی رشته خلبانی در دانشگاه افسری شهید ستاری، شرایط معدل معمولاً بالاتر (حداقل ۱۵ یا ۱۶) بوده و تمرکز ویژه‌ای بر نمرات دروس ریاضی و فیزیک وجود دارد. داوطلبان با معدل پایین‌تر از حد نصاب، حتی در صورت قبولی در آزمون ورودی، در مرحله بررسی مدارک حذف خواهند شد.

طبق قانون اساسی و ضوابط ارتش، متدین بودن به دین اسلام یکی از شرایط اصلی است. با این حال، پیروان ادیان الهی شناخته شده در قانون اساسی (مسیحی، کلیمی، زرتشتی) نیز بر اساس سهمیه‌های مشخص و ضوابط خاص گزینش، امکان استخدام در برخی رده‌های ارتش را دارند. این افراد باید به نظام جمهوری اسلامی ایران و قانون اساسی اعتقاد و التزام عملی داشته باشند و آمادگی فداکاری در راه اهداف نظام را در مراحل مصاحبه عقیدتی سیاسی اثبات نمایند.

استاندارد قد برای داوطلبان عمومی در نیروی هوایی ارتش حداقل ۱۶۵ سانتی‌متر تعیین شده است. این عدد برای داوطلبان رشته‌های خاص مانند خلبانی ممکن است متفاوت باشد (معمولاً بین ۱۶۵ تا ۱۹۰ سانتی‌متر به دلیل محدودیت‌های کابین هواپیما). علاوه بر قد، تناسب اندام (BMI) نیز توسط پزشکان معتمد ارتش ارزیابی می‌شود؛ به طوری که افراد دارای چاقی مفرط یا لاغری بیش از حد که مانع انجام وظایف نظامی شود، در معاینات پزشکی مردود خواهند شد.

در حال حاضر، اکثر ردیف‌های شغلی اعلام شده در دفترچه استخدامی نیروی هوایی ارتش مربوط به آقایان است، به ویژه در بخش‌های عملیاتی، پروازی و فنی درجه‌داری. با این حال، ارتش در برخی دوره‌ها برای کادر درمانی (پرستاری، پزشکی) و یا بخش‌های کارمندی تخصصی، اقدام به جذب بانوان می‌کند. متقاضیان زن باید منتظر اطلاعیه‌های خاص تحت عنوان 'جذب کارمند علمی یا تجربی' باشند که شرایط آن با آزمون‌های عمومی درجه‌داری متفاوت است.

داوطلبان باید دارای کارت پایان خدمت، کارت معافیت غیرپزشکی و یا گواهی اشتغال به خدمت سربازی (بدون غیبت) باشند. دانش‌آموزان سال آخر دیپلم که در مهلت قانونی اعزام هستند نیز می‌توانند ثبت‌نام کنند. نکته بسیار مهم این است که افرادی که دارای معافیت پزشکی هستند، به هیچ عنوان نمی‌توانند در آزمون‌های استخدامی کادر نظامی ارتش شرکت کنند، زیرا سلامت کامل جسمانی از ارکان اصلی تایید صلاحیت در ارتش جمهوری اسلامی ایران است.

فرآیند ثبت‌نام معمولاً به صورت ترکیبی انجام می‌شود. ابتدا داوطلبان باید به سامانه اطلاع‌رسانی ارتش یا سایت نهاجا مراجعه کرده و فرم‌های پیش‌ثبت‌نام را تکمیل کنند. پس از دریافت کد رهگیری، داوطلب موظف است با در دست داشتن مدارک شناسایی و تحصیلی به صورت حضوری به یکی از دفاتر گزینش و عضویابی در تهران یا مراکز استان‌ها (مانند شیراز، اصفهان، تبریز، مشهد و...) مراجعه نماید تا پرونده فیزیکی تشکیل و کارت ورود به جلسه صادر شود.

آزمون ورودی مقطع درجه‌داری شامل سوالات عمومی و پایه است. مباحث آزمون معمولاً دربرگیرنده معارف اسلامی، زبان ادبیات فارسی، زبان انگلیسی، هوش و استعداد تحصیلی، اطلاعات عمومی و مبانی کامپیوتر است. سطح سوالات در حد کتاب‌های درسی دوره متوسطه دوم (دیپلم) طراحی می‌شود. برای موفقیت در این مرحله، تسلط بر تقویم تاریخ انقلاب اسلامی و مسائل سیاسی روز نیز بسیار حائز اهمیت است، زیرا بخشی از سوالات به اطلاعات عمومی و سیاسی اختصاص دارد.

معاینات پزشکی ارتش یکی از سخت‌ترین مراحل گزینش است که در بیمارستان‌های تخصصی ارتش (مانند بیمارستان بعثت نهاجا) انجام می‌شود. این مراحل شامل تست بینایی‌سنجی (عدم کوررنگی و دید ۱۰/۱۰)، شنوایی‌سنجی، تست‌های قلب و عروق، رادیولوژی ریه و ستون فقرات، آزمایش خون و ادرار (برای تشخیص بیماری‌های مزمن و عدم اعتیاد)، معاینات اعصاب و روان و بررسی سلامت دندان‌ها است. هرگونه جای بخیه ناشی از جراحی‌های سنگین یا خودزنی منجر به رد صلاحیت دائم می‌شود.

پس از قبولی در آزمون کتبی و معاینات پزشکی، داوطلب وارد مرحله مصاحبه می‌شود. این مرحله شامل سه بخش اصلی است: ۱. مصاحبه فرماندهی (بررسی انگیزه و ویژگی‌های شخصیتی برای نظامی‌گری)، ۲. مصاحبه عقیدتی سیاسی (سوالات شرعی، احکام، قرائت قرآن و مسائل سیاسی روز)، ۳. حفاظت اطلاعات (بررسی سوابق خانوادگی و امنیتی). داوطلب باید در تمامی این مراحل نمره قبولی کسب کند تا به مرحله نهایی گزینش و اعزام به دوره آموزشی راه یابد.

نیروی هوایی ارتش به دنبال جذب افرادی با توان بدنی بالاست. تست ورزش معمولاً شامل دو ۱۶۰۰ متر (در زمان مشخص)، دو ۴ در ۹ متر، شنای سوئدی در دو دقیقه، دراز و نشست در دو دقیقه و بارفیکس است. امتیاز کسب شده در این مرحله در نمره نهایی گزینش تاثیر مستقیم دارد. به داوطلبان توصیه می‌شود حداقل دو ماه قبل از مراحل گزینش، تمرینات هوازی و قدرتی خود را آغاز کنند تا در روز آزمون دچار مشکل نشوند.

فرآیند گزینش از زمان ثبت‌نام تا اعلام نتایج نهایی معمولاً بین ۳ تا ۵ ماه به طول می‌انجامد. نیروی هوایی ارتش معمولاً دو بار در سال (نوبت اول در بهار و نوبت دوم در پاییز) اقدام به جذب نیرو می‌کند. نتایج نهایی از طریق تماس تلفنی یا پیامک به پذیرفته‌شدگان اعلام شده و محل تجمع برای اعزام به پادگان آموزشی (معمولاً مرکز آموزش شهید خضرایی تهران) مشخص می‌گردد. داوطلبان باید آمادگی اعزام در هر فصلی را داشته باشند.

داوطلبان باید مدارک زیر را به همراه داشته باشند: ۱. اصل و کپی مدرک دیپلم یا گواهی موقت، ۲. اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی، ۳. ۱۲ قطعه عکس ۴*۳ پشت‌نویسی شده، ۴. مدرکی که وضعیت نظام وظیفه را مشخص کند، ۵. مدارک مربوط به سهمیه‌ها (ایثارگری، بسیج فعال، فرزند نظامی)، ۶. پوشه و گیره. نقص در هر یک از این مدارک باعث می‌شود که فرآیند ثبت‌نام داوطلب در همان مرحله اولیه متوقف شده و به زمان دیگری موکول گردد.

در مراحل پزشکی، اگر داوطلب معتقد باشد که رای پزشک ناعادلانه است، در برخی موارد محدود می‌تواند درخواست کمیسیون عالی پزشکی بدهد، اما رای کمیسیون دوم قطعی و غیرقابل اعتراض است. در مراحل مصاحبه عقیدتی یا فرماندهی، معمولاً امکان اعتراض وجود ندارد و فرد باید برای دوره‌های بعدی استخدام (در صورت داشتن شرایط سنی) مجدداً تلاش کند. ارتش در انتخاب نیروی انسانی خود استقلال کامل دارد و معیارها بر اساس نیازهای عملیاتی تعریف می‌شوند.

بسیاری از ردیف‌های شغلی درجه‌داری به صورت پیمانی ۵ ساله هستند. در این مدل، فرد برای مدت ۵ سال متعهد به خدمت می‌شود و از تمامی حقوق و مزایای نظامیان برخوردار است. در پایان سال چهارم، بر اساس عملکرد، انضباط و نیاز سازمان، در صورت تمایل فرد و تایید یگان، قرارداد می‌تواند به رسمی (۳۰ ساله) تبدیل شود. در غیر این صورت، فرد با دریافت حق سنوات و پایان خدمت از ارتش جدا می‌شود. این فرصت مناسبی برای کسانی است که می‌خواهند محیط نظامی را تجربه کنند.

دوره آموزش رزم مقدماتی برای تمامی پذیرفته‌شدگان مقطع درجه‌داری حدود ۹ ماه است. این دوره شامل دو بخش اصلی است: آموزش‌های نظامی عمومی (صف‌جمع، تیراندازی، تاکتیک، بقا در شرایط سخت) و آموزش‌های تخصصی رسته مربوطه. این آموزش‌ها به صورت شبانه‌روزی در مراکز آموزشی معتبر نهاجا مانند مرکز آموزش شهید خضرایی برگزار می‌شود. در طول این مدت، دانش‌آموزان تحت نظام سخت‌گیرانه پادگانی هستند و تنها در مرخصی‌های پایان هفته یا میان‌دوره امکان خروج دارند.

نیروی هوایی دارای تنوع گسترده‌ای از رسته‌هاست. رسته‌های فنی شامل تعمیر و نگهداری هواپیما، الکترونیک هواپیما (اویونیک)، تاسیسات، خودرو و تسلیحات است. رسته‌های عملیاتی شامل مراقبت پرواز، پدافند هوایی، آماد و پشتیبانی، و پلیس هوایی (دژبان) می‌شود. تخصیص رسته به داوطلبان بر اساس نمرات آزمون ورودی، نیاز سازمان و استعدادسنجی در طول دوره آموزشی انجام می‌گیرد و داوطلب در طول خدمت ملزم به فعالیت در همان رسته تخصصی خواهد بود.

رشته خلبانی تنها از طریق کنکور سراسری و انتخاب دانشگاه افسری شهید ستاری انجام می‌شود. داوطلبان علاوه بر رتبه علمی مناسب، باید در معاینات پزشکی بسیار پیچیده (معاینات طب هوافضا) قبول شوند. این معاینات شامل تست‌های تحمل شتاب (G)، سلامت کامل ستون فقرات، بینایی عمق، شنوایی فرکانس بالا و تست‌های روان‌شناختی خاص خلبانی است. همچنین قد داوطلب نباید از حد مجاز فراتر رود تا در صندلی پران (Ejection Seat) دچار مشکل نشود. آموزش خلبانی ترکیبی از دروس تئوری و پرواز عملی با هواپیماهای آموزشی است.

بله، دارندگان دیپلم فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش می‌توانند برای تمامی رسته‌های اعلام شده در دفترچه (اعم از فنی و غیرفنی) رقابت کنند. با این حال، اولویت سازمان معمولاً بر این است که از دانش فنی این افراد در بخش‌های مرتبط استفاده کند. برای مثال، کسی که دیپلم مکانیک دارد، شانس بالاتری برای جذب در رسته نگهداری هواپیما یا خودرو دارد. اما در نهایت، نمره کسب شده در آزمون‌های ورودی و مصاحبه‌های تخصصی تعیین‌کننده نهایی رسته خدمتی فرد خواهد بود.

زبان انگلیسی زبان بین‌المللی هوانوردی است. برای رسته‌هایی مانند خلبانی، مراقبت پرواز و تعمیر و نگهداری هواپیما، تسلط به زبان انگلیسی یک ضرورت فنی محسوب می‌شود، زیرا تمامی دفترچه‌های راهنمای هواپیماها (Manuals) و مکالمات رادیویی به این زبان است. در مراحل گزینش، داشتن مدرک زبان یا نمره بالا در درس انگلیسی یک امتیاز مثبت تلقی می‌شود و در طول دوره آموزشی نیز کلاس‌های فشرده زبان برای دانشجویان این رسته‌ها برگزار می‌گردد.

نیروی هوایی ارتش از ارتقای علمی پرسنل خود حمایت می‌کند، اما شرایط خاصی دارد. پرسنل معمولاً پس از گذشت چند سال از خدمت و با موافقت یگان مربوطه، می‌توانند در رشته‌های مرتبط با شغل خود در دانشگاه‌های خارج از ارتش یا دانشگاه‌های نظامی ادامه تحصیل دهند. برای پرسنل پیمانی، ادامه تحصیل نباید مانع از انجام وظایف محوله شود. همچنین مدارک تحصیلی اخذ شده در صورت مرتبط بودن با رسته، در ترفیعات و حقوق مزایای فرد تاثیرگذار خواهد بود.

نیروی هوایی ارتش ترکیبی از جنگنده‌های شرقی، غربی و بومی را در اختیار دارد. پرسنل فنی نهاجا با تکنولوژی‌های پیچیده راداری، موشکی و سیستم‌های ناوبری پیشرفته سروکار دارند. با توجه به نهضت قطعه‌سازی و خودکفایی در ارتش، تکنسین‌های نیروی هوایی در خط مقدم نوآوری‌های دفاعی قرار دارند. داوطلبان ورود به این نیرو باید آمادگی یادگیری مداوم و کار با سیستم‌های حساس الکترونیکی و مکانیکی را داشته باشند تا بتوانند امنیت آسمان کشور را تامین کنند.

هزینه ثبت‌نام در آزمون‌های ارتش معمولاً مبلغی ناچیز و نمادین است که جهت امور اداری و برگزاری آزمون دریافت می‌شود. در سال ۱۴۰۳ این مبلغ حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تومان تخمین زده می‌شود که داوطلب باید آن را از طریق درگاه‌های بانکی در زمان ثبت‌نام اینترنتی پرداخت کرده و رسید آن را برای مراحل حضوری حفظ کند. لازم به ذکر است که هزینه‌های معاینات پزشکی اولیه در بیمارستان‌های ارتش نیز بر عهده داوطلب است که بر اساس تعرفه‌های مصوب دریافت می‌شود.

بله، داوطلبانی که در مرحله گزینش قبول شده و به دوره آموزشی اعزام می‌شوند، از همان روز اول به عنوان 'دانش‌آموز' شناخته شده و حقوق ماهانه دریافت می‌کنند. این مبلغ معادل حقوق پایه مصوب برای دانشجویان نظامی است که بخشی از آن بابت هزینه‌های بیمه و بازنشستگی کسر و مابقی به حساب فرد واریز می‌شود. همچنین تمامی هزینه‌های خوراک، پوشاک (لباس نظامی) و اسکان در طول دوره آموزشی بر عهده ارتش بوده و برای دانش‌آموز رایگان است.

پرسنل نهاجا و خانواده‌های تحت تکفل آن‌ها تحت پوشش کامل بیمه خدمات درمانی نیروهای مسلح هستند که یکی از معتبرترین بیمه‌های کشور محسوب می‌شود. این بیمه هزینه‌های درمان در بیمارستان‌های ارتش را تقریباً رایگان و در مراکز طرف قرارداد بسیار ناچیز می‌کند. علاوه بر این، بن‌های خرید کالا (حکمت کارت)، وام‌های قرض‌الحسنه خرید مسکن و خودرو، و استفاده از مراکز اقامتی و تفریحی ارتش در سراسر کشور (مانند خزرآباد یا مشهد) از دیگر مزایای رفاهی این نیرو است.

ارتش جمهوری اسلامی ایران متعهد به تامین مسکن پرسنل خود است. این کار به دو صورت انجام می‌شود: ۱. واگذاری خانه‌های سازمانی در شهرک‌های مسکونی مجاور پایگاه‌های هوایی که با اجاره‌بهای بسیار اندک در اختیار پرسنل قرار می‌گیرد. ۲. تسهیلات وام مسکن و پروژه‌های ساخت‌وساز تعاونی‌های مسکن ارتش (مانند طرح چیتگر یا پروژه‌های استانی) که به پرسنل کمک می‌کند پس از چند سال خدمت صاحب مسکن شخصی شوند. اولویت واگذاری خانه‌های سازمانی معمولاً با افراد متاهل و با سابقه بالاتر است.

حقوق پرسنل ارتش بر اساس قانون مدیریت خدمات کشوری و ضوابط خاص نیروهای مسلح تعیین می‌شود. حقوق یک درجه‌دار در بدو خدمت (پس از پایان دوره آموزشی) شامل حقوق پایه، حق عملیاتی، حق مسکن، حق عائله‌مندی (در صورت تاهل) و فوق‌العاده‌های مربوط به رسته شغلی است. با توجه به تورم و افزایش سالانه، این مبلغ به طور منظم به‌روزرسانی می‌شود. همچنین پرسنلی که در مناطق مرزی یا عملیاتی خدمت می‌کنند، مبالغ اضافی تحت عنوان 'سختی کار' و 'حق منطقه' دریافت می‌نمایند.

استخدام در ارتش یک تعهد دوطرفه است. اگر داوطلبی پس از شروع دوره آموزشی یا در سال‌های ابتدایی خدمت پیمانی درخواست استعفا دهد، موظف است کلیه هزینه‌های انجام شده برای آموزش، خوراک، پوشاک و حقوق دریافتی خود را به نرخ روز به خزانه دولت بازگرداند. این مبلغ با توجه به مدت زمان سپری شده از دوره آموزشی می‌تواند بسیار سنگین باشد. بنابراین به داوطلبان توصیه می‌شود پیش از ثبت‌نام، با آگاهی کامل از سختی‌های زندگی نظامی، این مسیر را انتخاب کنند.

بله، تمامی هزینه‌های مربوط به ماموریت‌های اداری، جابجایی بین پایگاه‌ها (انتقالی) و سفر‌های کاری بر عهده سازمان است. ارتش مبالغی را تحت عنوان 'حق ماموریت' و 'هزینه سفر' به پرسنل پرداخت می‌کند. همچنین در زمان انتقال دائم از یک شهر به شهر دیگر، مبلغی به عنوان 'حق نقل مکان' برای جبران هزینه‌های جابجایی اثاثیه منزل به فرد تعلق می‌گیرد. علاوه بر این، پرسنل نظامی معمولاً از تخفیفات ویژه برای بلیط قطار و هواپیما در خطوط داخلی برخوردار هستند.

پرسنل رسمی پس از ۳۰ سال خدمت و پرسنل پیمانی در صورت اتمام قرارداد، مشمول دریافت پاداش پایان خدمت می‌شوند. برای پرسنل رسمی، حقوق بازنشستگی بر اساس میانگین حقوق دو سال آخر خدمت محاسبه شده و به صورت مادام‌العمر پرداخت می‌گردد. صندوق بازنشستگی نیروهای مسلح (ساتا) مسئولیت پرداخت این حقوق و ارائه خدمات رفاهی به بازنشستگان را بر عهده دارد. میزان پاداش پایان خدمت نیز ضریبی از آخرین حقوق دریافتی ضرب در سال‌های خدمت است که مبلغ قابل توجهی برای شروع زندگی در دوران بازنشستگی محسوب می‌شود.

در مقطع درجه‌داری پیمانی، تعهد خدمت ۵ سال تمام است. در مقطع افسری و رسمی، تعهد خدمت ۳۰ سال می‌باشد. طبق قوانین نظامی، بازخرید خدمت یا استعفا پیش از پایان موعد مقرر تنها در موارد خاص و با موافقت کمیسیون‌های عالی نیروی انسانی امکان‌پذیر است. فرد متقاضی باید دلایل موجهی (مانند مشکلات حاد خانوادگی یا بیماری) ارائه دهد. در صورت موافقت، فرد باید خسارات ناشی از آموزش را پرداخت نماید. پس از پایان ۵ سال پیمانی، فرد آزاد است که خدمت را ترک کند یا برای رسمی شدن درخواست دهد.

بله، طبق استانداردهای انضباطی و پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، داشتن هرگونه تتو یا خالکوبی روی بدن (به ویژه در نواحی نمایان مانند دست، گردن و صورت) ممنوع است. از نظر تیم پزشکی و روان‌پزشکی ارتش، وجود خالکوبی می‌تواند نشانه‌ای از ناهنجاری‌های رفتاری یا عدم انطباق با نظم نظامی تلقی شود. داوطلبانی که دارای تتو هستند در مرحله معاینات بدنی رد صلاحیت خواهند شد و حتی پاک کردن آن با لیزر نیز اگر جای زخم وسیعی باقی بگذارد، ممکن است منجر به رد فرد شود.

بر اساس قانون ارتش و دستورات صریح امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری، ورود نظامیان به دسته‌بندی‌های سیاسی، احزاب و گروه‌های جناحی مطلقاً ممنوع است. پرسنل نیروی هوایی حق عضویت در هیچ حزب سیاسی را ندارند و نباید در تبلیغات انتخاباتی به نفع یا علیه کاندیداها فعالیت کنند. تخطی از این قانون منجر به پیگرد در دادسرای نظامی و اخراج از خدمت خواهد شد. وظیفه ارتش حفظ امنیت ملی و تمامیت ارضی است و باید از بازی‌های سیاسی دور بماند.

پرسنل نظامی به دلیل حساسیت شغلی و دسترسی به اطلاعات طبقه‌بندی شده، برای خروج از کشور با محدودیت‌های قانونی مواجه هستند. سفر به خارج از کشور (حتی برای زیارت یا درمان) منوط به اخذ مجوز از حفاظت اطلاعات و سلسله مراتب فرماندهی است. داوطلبان باید بدانند که پس از استخدام، گذرنامه آن‌ها در یگان مربوطه نگهداری می‌شود و تنها در موارد مصوب و پس از طی مراحل اداری به آن‌ها تحویل داده خواهد شد. سفر به کشورهای متخاصم نیز به طور کلی برای نظامیان ممنوع است.

بله، در مرحله گزینش حراستی و حفاظتی، سوابق کیفری و سیاسی داوطلب و بستگان درجه یک (پدر، مادر، خواهر، برادر و همسر) بررسی می‌شود. داشتن سوابق موثر کیفری، فعالیت علیه نظام، یا عضویت در گروه‌های معاند توسط بستگان نزدیک می‌تواند منجر به رد صلاحیت داوطلب در مرحله 'صلاحیت مکتبی و امنیتی' شود. ارتش به دنبال جذب افرادی است که از نظر خانوادگی دارای حسن شهرت و پایبندی به اصول نظام جمهوری اسلامی باشند.

پرسنل نظامی برای ازدواج ملزم به رعایت ضوابط حفاظتی هستند. طبق قانون، ازدواج با اتباع بیگانه (حتی در صورت مسلمان بودن) برای نظامیان ممنوع است و منجر به اخراج فرد می‌شود. همچنین پرسنل موظفند پیش از قطعی کردن ازدواج، مشخصات همسر آینده خود را به یگان مربوطه اعلام کنند تا استعلامات لازم جهت اطمینان از عدم وجود سوابق امنیتی یا اخلاقی سوء انجام شود. این اقدامات جهت صیانت از خود فرد و امنیت سازمان انجام می‌گیرد.

تخلفات در ارتش به دو دسته انضباطی و کیفری تقسیم می‌شوند. تخلفات انضباطی (مانند تاخیر، عدم رعایت سلسله مراتب) در شورای انضباطی یگان رسیدگی شده و مجازات‌هایی مانند توبیخ، بازداشت در پادگان یا کسر حقوق دارد. اما جرایم کیفری (مانند فرار از خدمت، لغو دستور، یا سوءاستفاده از موقعیت شغلی) در دادسرا و دادگاه‌های نظامی رسیدگی می‌شود که می‌تواند منجر به حبس، اخراج یا تنزیل درجه شود. انضباط در ارتش حرف اول را می‌زند و رعایت آن الزامی است.

انتقال بین نیروهای چهارگانه ارتش (زمینی، پدافند، هوایی، دریایی) به ندرت اتفاق می‌افتد و نیازمند موافقت فرماندهان هر دو نیرو و تصویب ستاد کل ارتش است. معمولاً جابجایی‌ها درون‌سازمانی است (مثلاً از یک پایگاه هوایی به پایگاه دیگر). داوطلب در ابتدای استخدام متعهد می‌شود که در نیروی هوایی خدمت کند و بر اساس نیاز این نیرو در هر نقطه‌ای از جغرافیای ایران که سازمان صلاح بداند، مشغول به کار شود. بنابراین احتمال انتقال به نیروهای دیگر بسیار کم است.

هرگونه اختراع، طرح صنعتی یا نوآوری که توسط پرسنل در حین خدمت و با استفاده از امکانات ارتش انجام شود، متعلق به سازمان (نهاجا) است. البته ارتش از نخبگان و مخترعین خود حمایت مادی و معنوی کرده و پاداش‌های ویژه‌ای برای آن‌ها در نظر می‌گیرد. همچنین این افراد ممکن است به مراکز تحقیقاتی و جهاد خودکفایی منتقل شوند تا روی پروژه‌های پیشرفته دفاعی کار کنند. اما انتشار هرگونه جزئیات فنی از این اختراعات بدون مجوز حفاظتی، جرم محسوب شده و پیگرد قانونی دارد.