مالیات درگاه پرداخت اینترنتی؛ قوانین و نحوه ثبت‌نام

این سامانه بخشی از درگاه ملی خدمات الکترونیک مالیاتی (my.tax.gov.ir) است که بر اساس ماده ۱۱ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان ایجاد شده است. هدف اصلی آن شفاف‌سازی تراکنش‌های بانکی، جلوگیری از فرار مالیاتی و اتصال مستقیم هر درگاه پرداخت یا کارت‌خوان به یک پرونده مالیاتی مشخص است. با این سیستم، سازمان امور مالیاتی می‌تواند درآمد واقعی کسب‌وکارهای آنلاین را رصد کرده و بر اساس آن مالیات عادلانه تعیین کند، در حالی که پیش از این بسیاری از تراکنش‌های اینترنتی خارج از چتر مالیاتی بودند.

تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی که قصد دارند از درگاه‌های پرداخت اینترنتی (IPG) یا کارت‌خوان‌های بانکی (POS) استفاده کنند، ملزم به دریافت کد مالیاتی هستند. این شامل فروشگاه‌های اینترنتی بزرگ، کسب‌وکارهای کوچک در شبکه‌های اجتماعی که از درگاه‌های واسط استفاده می‌کنند، فریلنسرها و حتی خیریه‌ها می‌شود. طبق قانون، هیچ شرکت ارائه دهنده خدمات پرداخت (PSP) یا پرداخت‌یاری اجازه ندارد بدون کد مالیاتی فعال، به متقاضی درگاه پرداخت ارائه دهد و درگاه‌های قدیمی فاقد کد نیز مسدود خواهند شد.

بله، اگر فروشنده در این پلتفرم‌ها برای تسویه حساب از درگاه‌های پرداخت اینترنتی (مستقیم یا واسط) استفاده کند، تمامی تراکنش‌های او در سامانه مالیاتی ثبت می‌شود. سازمان امور مالیاتی تفاوتی میان وب‌سایت رسمی و فروش در شبکه‌های اجتماعی قائل نیست؛ ملاک اصلی، واریز وجه به درگاه متصل به حساب فرد است. بنابراین، فروشندگان اینستاگرامی نیز باید پرونده مالیاتی تشکیل داده و اینتاکد متناسب با فعالیت خود را انتخاب کنند تا مشمول جریمه‌های سنگین عدم کتمان درآمد نشوند.

کد مالیاتی در واقع همان شماره رهگیری ثبت‌نام در سامانه امور مالیاتی است که برای دریافت درگاه پرداخت الزامی است. اما شماره اقتصادی یک شناسه ۱۲ رقمی است که به اشخاص حقوقی و برخی اشخاص حقیقی واجد شرایط تعلق می‌گیرد. در سیستم جدید مالیاتی، کد ملی برای اشخاص حقیقی و شناسه ملی برای اشخاص حقوقی به عنوان شماره اقتصادی جدید شناخته می‌شود. برای داشتن درگاه پرداخت، داشتن پرونده فعال و کد رهگیری ثبت‌نام گام نخست و حیاتی است که به عنوان مجوز فعالیت اقتصادی در فضای مجازی شناخته می‌شود.

خیر، داشتن درگاه پرداخت صرفاً به معنای شفافیت مالی است و لزوماً منجر به مالیات سنگین نمی‌شود. بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک می‌توانند از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنند که مالیات آن‌ها را به صورت مقطوع و با مبالغ بسیار کم تعیین می‌کند. مالیات بر اساس سود خالص محاسبه می‌شود، نه مجموع تراکنش‌ها. با انتخاب اینتاکد صحیح و ارائه اسناد هزینه‌ای (برای گروه‌های بالاتر)، مالیات به صورت عادلانه محاسبه خواهد شد. در واقع، شفافیت مانع از علی‌الراس شدن و تخمین‌های غیرواقعی توسط ممیزین مالیاتی می‌گردد.

این یک باور اشتباه و خطرناک است. سازمان امور مالیاتی با همکاری بانک مرکزی، حساب‌های بانکی را به دو دسته تجاری و شخصی تفکیک کرده است. الگوریتم‌های هوشمند بانک مرکزی، حساب‌هایی که تعداد و حجم واریزی بالایی دارند (حتی از طریق کارت به کارت) را شناسایی کرده و به عنوان حساب تجاری به سازمان مالیاتی معرفی می‌کنند. در صورت شناسایی حساب‌های شخصی که فعالیت تجاری دارند، فرد نه تنها باید مالیات بپردازد، بلکه مشمول جریمه‌های سنگین کتمان درآمد و محرومیت از معافیت‌های قانونی خواهد شد.

خیر، لزوماً نیازی به پرونده‌های متعدد نیست. یک مودی می‌تواند یک پرونده مالیاتی واحد داشته باشد و چندین درگاه پرداخت از شرکت‌های مختلف (مانند سداد، سامان‌کیش یا پرداخت‌یارها) را به همان پرونده متصل کند. در سامانه `my.tax.gov.ir` بخشی وجود دارد که لیست تمام درگاه‌های پرداخت و کارت‌خوان‌های متصل به کد ملی فرد نمایش داده می‌شود و کاربر می‌تواند هر درگاه جدید را به پرونده موجود الصاق کرده یا درگاه‌های بلااستفاده را غیرفعال و حذف نماید.

خیریه‌ها و موسسات عام‌المنفعه طبق قانون تحت شرایط خاصی از پرداخت مالیات معاف هستند، اما این معافیت به معنای عدم نیاز به ثبت‌نام نیست. این مراکز نیز باید در سامانه مالیاتی ثبت‌نام کرده، کد مالیاتی دریافت کنند و درگاه پرداخت خود را به پرونده متصل نمایند. برای بهره‌مندی از نرخ صفر مالیاتی، این موسسات موظف به تسلیم اظهارنامه مالیاتی، نگهداری دفاتر قانونی و نظارت سازمان اوقاف یا مراجع ذی‌صلاح بر درآمد و هزینه‌های خود هستند؛ در غیر این صورت مشمول مالیات مشابه واحدهای تجاری می‌شوند.

ابتدا باید به سامانه `my.tax.gov.ir` مراجعه کرده و با کد ملی و شماره همراه به نام خود ثبت‌نام کنید. گام دوم، تکمیل اطلاعات هویتی و اقامتگاه قانونی (آدرس محل کسب یا منزل) در بخش ثبت‌نام شماره اقتصادی است. پس از تایید اطلاعات توسط سازمان، یک کد رهگیری ۱۰ رقمی صادر می‌شود. در مرحله بعد باید نوع فعالیت (اینتاکد) را انتخاب کنید. پس از رسیدن به وضعیت ۴۵ (تایید نهایی)، می‌توانید این کد را به شرکت ارائه دهنده درگاه پرداخت ارائه دهید تا درگاه شما فعال شده و به پرونده مالیاتی متصل گردد.

برای این کار باید وارد پنل کاربری خود در درگاه ملی خدمات الکترونیک مالیاتی شوید. در بخش «ساماندهی پذیرنده‌های بانکی»، لیستی از تمام درگاه‌ها و کارت‌خوان‌هایی که به نام شما در بانک مرکزی ثبت شده نمایش داده می‌شود. در مقابل هر ردیف، گزینه‌ای برای «اتصال به پرونده» وجود دارد. شما باید پرونده مالیاتی مورد نظر خود را انتخاب کرده و درخواست اتصال را تایید کنید. اگر درگاهی در لیست هست که متعلق به شما نیست یا دیگر استفاده نمی‌شود، باید گزینه «غیرفعال‌سازی» را انتخاب کنید تا مسئولیت مالیاتی آن از دوش شما برداشته شود.

برای اشخاص حقیقی، مدارک پیچیده‌ای نیاز نیست و فرآیند کاملاً الکترونیکی است. اطلاعات هویتی شامل کد ملی، تاریخ تولد و شماره شناسنامه، اطلاعات تماس شامل شماره تلفن همراه (باید به نام خود فرد باشد)، کد پستی دقیق محل فعالیت و شماره شبا بانکی متصل به درگاه الزامی است. اگر محل فعالیت اجاره‌ای است، اطلاعات اجاره‌نامه و اگر ملکی است، اطلاعات سند نیاز خواهد بود. همچنین برای برخی فعالیت‌های خاص، اسکن مجوز کسب یا اینماد (Enamad) نیز ممکن است در مراحل بعدی توسط شرکت پرداخت‌کننده درخواست شود.

در سیستم جدید و یکپارچه مالیاتی، اکثر مراحل به صورت آنی یا در کمتر از ۲۴ ساعت انجام می‌شود. استعلام اطلاعات هویتی از ثبت احوال و کد پستی از اداره پست به صورت سیستمی انجام می‌گیرد. پس از تکمیل ثبت‌نام، کد رهگیری بلافاصله صادر می‌شود. با این حال، رسیدن به وضعیت نهایی (گام ۴۵) که اجازه فعالیت کامل را می‌دهد، ممکن است بسته به ترافیک سامانه و صحت اطلاعات وارد شده بین ۱ تا ۳ روز کاری زمان ببرد. پس از آن، اتصال درگاه توسط شرکت PSP معمولاً در کمتر از چند ساعت نهایی می‌شود.

اصلاح اطلاعات در سامانه مالیاتی تا پیش از رسیدن به مرحله نهایی به راحتی امکان‌پذیر است. مودی می‌تواند با ورود به بخش ویرایش ثبت‌نام، آدرس، کد پستی یا نوع فعالیت (اینتاکد) خود را تغییر دهد. اما اگر پرونده به مرحله نهایی رسیده باشد، برای تغییرات اساسی مانند آدرس، ممکن است نیاز به تایید مجدد سیستمی یا در موارد خاص ارائه مدارک به واحد مالیاتی مربوطه باشد. توصیه می‌شود همواره اطلاعات را با دقت وارد کنید، زیرا مغایرت آدرس درگاه با محل فعالیت می‌تواند منجر به جریمه یا تعلیق درگاه شود.

اشخاص حقوقی به جای کد ملی، باید با شناسه ملی شرکت وارد سامانه شوند. فرآیند ثبت‌نام آن‌ها شامل وارد کردن اطلاعات آخرین تغییرات روزنامه رسمی، صاحبان امضا، اعضای هیئت مدیره و نوع شرکت است. همچنین شرکت‌ها موظف به پلمب دفاتر قانونی و ارائه اظهارنامه عملکرد و ارزش افزوده در مواعد مقرر هستند. بر خلاف اشخاص حقیقی که ممکن است از معافیت‌های پایه استفاده کنند، شرکت‌ها از اولین ریال سود مشمول ۲۵٪ مالیات (مگر در موارد خاص حمایتی) می‌شوند و حساسیت روی تراکنش‌های درگاه پرداخت آن‌ها بسیار بیشتر است.

در این حالت، ابتدا باید سریعاً به سامانه `my.tax.gov.ir` مراجعه کرده و وضعیت پرونده خود را بررسی کنید. اگر پرونده ندارید، ثبت‌نام را تکمیل کنید و اگر پرونده دارید، در بخش «ساماندهی پذیرنده‌های بانکی»، درگاه مسدود شده را پیدا کرده و به پرونده مالیاتی فعال خود متصل نمایید. پس از انجام این مراحل در سامانه مالیاتی، اطلاعات به صورت سیستمی به بانک مرکزی و سپس به شرکت پرداخت (PSP) ارسال می‌شود. معمولاً بین ۲۴ تا ۷۲ ساعت پس از رفع نقص در سامانه مالیاتی، درگاه به صورت خودکار بازگشایی می‌شود.

بله، اما این فرآیند دو مرحله دارد. ابتدا باید در سامانه مالیاتی، شماره شبای جدید را در بخش حساب‌های بانکی پرونده ثبت و تایید کنید. سپس باید از طریق پنل مدیریتی شرکت ارائه دهنده درگاه پرداخت (مانند زرین‌پال، سداد و غیره) درخواست تغییر حساب تسویه را ثبت کنید. شرکت پرداخت‌کننده استعلام می‌گیرد که آیا حساب جدید در پرونده مالیاتی شما ثبت شده است یا خیر. تنها در صورت تطابق اطلاعات در هر دو سامانه، تغییر حساب انجام می‌شود تا از انتقال درآمدهای تجاری به حساب‌های غیرتجاری جلوگیری شود.

اینتاکد یک سیستم طبقه‌بندی فعالیت‌های اقتصادی است که توسط سازمان مالیاتی طراحی شده تا دقت تشخیص درآمد را بالا ببرد. برای هر فعالیت (مثلاً فروش آنلاین موبایل، خدمات آموزشی یا فروش صنایع دستی)، یک کد مخصوص و یک «ضریب سود» مشخص وجود دارد. سازمان مالیاتی به جای بررسی تک‌تک فاکتورها، کل فروش درگاه شما را در این ضریب ضرب می‌کند تا سود مشمول مالیات به دست آید. انتخاب اینتاکد اشتباه می‌تواند منجر به محاسبه مالیات بسیار بیشتر یا کمتر از حد واقعی شود، لذا انتخاب دقیق آن حیاتی است.

شماره پایانه یا Terminal ID یک شناسه منحصر به فرد است که توسط شرکت PSP به درگاه شما اختصاص داده می‌شود. برای مشاهده آن در سامانه مالیاتی، پس از ورود به پنل کاربری، به بخش «نمایش فهرست پایانه های فروش» بروید. در این جدول، ستونی به نام «شماره پایانه» وجود دارد. همچنین این شماره معمولاً در پنل کاربری شرکت ارائه دهنده درگاه و در رسیدهای تراکنش موفق نیز درج می‌شود. تطبیق این شماره با آنچه در سامانه مالیاتی ثبت شده، برای اطمینان از صحت اتصال درگاه به پرونده ضروری است.

حساب تجاری حسابی است که مودی در سامانه مالیاتی معرفی کرده و درگاه پرداخت به آن متصل است؛ تمام واریزی‌ها به این حساب «درآمد» تلقی می‌شود مگر خلاف آن ثابت شود. حساب شخصی برای مصارف غیرتجاری است. طبق مصوبه شورای پول و اعتبار، اگر یک حساب شخصی بیش از تعداد مشخصی تراکنش واریزی (مثلاً ۱۰۰ واریز در ماه) با مجموع مبالغ بالا داشته باشد، به عنوان حساب مشکوک به فعالیت تجاری شناسایی شده و اطلاعات آن برای بررسی و مطالبه مالیات به سازمان امور مالیاتی ارسال می‌گردد.

خیر، سازمان امور مالیاتی تنها تراکنش‌های موفق و نهایی شده را که منجر به واریز وجه به حساب مودی شده است، ملاک محاسبه قرار می‌دهد. در خصوص تراکنش‌های برگشتی (زمانی که وجه به مشتری مسترد می‌شود)، اگر این فرآیند از طریق سیستم‌های رسمی درگاه پرداخت انجام شود، از مجموع فروش ناخالص کسر می‌گردد. با این حال، توصیه می‌شود مودیان اسناد مربوط به مرجوعی کالا و ابطال تراکنش را نگهداری کنند تا در صورت بروز ابهام در زمان حسابرسی، بتوانند از خود دفاع کرده و مانع از محاسبه مالیات مضاعف شوند.

پرداخت‌یارها (مانند زرین‌پال، زیبال، جیبیت و...) واسطه‌هایی هستند که زیر نظر شاپرک فعالیت می‌کنند. طبق پروتکل‌های فنی جدید، این شرکت‌ها موظفند پیش از ارائه درگاه، کد مالیاتی مشتری را از طریق وب‌سرویس‌های سازمان مالیاتی استعلام کنند. همچنین آن‌ها لیست تمامی تراکنش‌ها و مبالغ واریزی به تفکیک هر پذیرنده را به صورت دوره‌ای و خودکار به بانک مرکزی و سازمان مالیاتی گزارش می‌دهند. بنابراین، هیچ تفاوتی بین درگاه مستقیم بانکی و درگاه پرداخت‌یاری از نظر نظارت مالیاتی و شفافیت تراکنش‌ها وجود ندارد.

بله، در سامانه مالیاتی امکان ثبت چندین شماره حساب و شبا برای یک پرونده مالیاتی وجود دارد. مودی می‌تواند برای درگاه‌های مختلف خود، حساب‌های بانکی متفاوتی (مثلاً در بانک‌های مختلف) معرفی کند، به شرطی که تمامی این حساب‌ها در بخش «اعلام حساب‌های بانکی» پرونده مالیاتی ثبت شده باشند. سازمان مالیاتی مجموع گردش ورودی تمامی این حساب‌های معرفی شده را به عنوان مبنای فروش در نظر می‌گیرد. عدم اعلام یکی از حساب‌های متصل به درگاه، تخلف محسوب شده و جریمه کتمان حساب را در پی دارد.

بهترین راه، مراجعه به سامانه `my.tax.gov.ir` و بخش «ساماندهی پذیرنده‌های بانکی» است. در این بخش، در مقابل نام درگاه پرداخت شما باید وضعیت «متصل به پرونده» با رنگ سبز درج شده باشد. همچنین شماره پرونده مالیاتی مربوطه نیز باید در کنار آن نمایش داده شود. اگر درگاه در لیست «پایانه‌های فاقد پرونده» باشد، یعنی اتصال برقرار نیست و خطر مسدود شدن درگاه وجود دارد. همچنین می‌توانید از شرکت ارائه دهنده درگاه بخواهید وضعیت تاییدیه شاپرک و مالیات درگاه شما را استعلام و اعلام کند.

از نظر فنی امکان‌پذیر است، اما از نظر مالیاتی بسیار پرخطر است. هر مبلغی که از طریق درگاه پرداخت به حساب شما واریز شود، به صورت پیش‌فرض «درآمد حاصل از فروش کالا یا خدمات» تلقی می‌شود. اگر از درگاه برای جابجایی پول بین حساب‌های خود یا دریافت قرض از دوستان استفاده کنید، سازمان مالیاتی بر روی آن مبالغ نیز مالیات و ضریب سود اعمال می‌کند. اثبات غیردرآمدی بودن این تراکنش‌ها در مراحل دادرسی مالیاتی بسیار دشوار و زمان‌بر است؛ لذا اکیداً توصیه می‌شود درگاه فقط برای تراکنش‌های تجاری استفاده شود.

محاسبه مالیات برای اشخاص حقیقی (صاحبان درگاه) معمولاً بر اساس نرخ ماده ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم انجام می‌شود. ابتدا کل فروش سالانه درگاه مشخص شده، سپس ضریب سود فعالیت (اینتاکد) در آن ضرب می‌شود تا «سود مشمول مالیات» به دست آید. پس از کسر معافیت سالانه (که هر سال در بودجه تعیین می‌شود)، باقیمانده سود مشمول نرخ‌های پلکانی ۱۵٪، ۲۰٪ و ۲۵٪ می‌شود. برای مثال اگر سود نهایی شما تا ۲۰۰ میلیون تومان باشد، نرخ مالیات ۱۵٪ خواهد بود. برای شرکت‌ها این نرخ ثابت و معادل ۲۵٪ از سود خالص است.

تبصره ماده ۱۰۰ یکی از محبوب‌ترین تسهیلات برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط است. اگر مجموع فروش درگاه پرداخت شما در سال کمتر از سقف تعیین شده (برای سال ۱۴۰۲ حدود ۶.۷ میلیارد تومان) باشد، می‌توانید بدون ارائه دفاتر قانونی و اظهارنامه پیچیده، مالیات مقطوع پیشنهادی سازمان را بپذیرید. این مالیات معمولاً بسیار کمتر از حالت عادی محاسبه می‌شود و مودی از بازرسی دفاتر و حسابرسی‌های سخت‌گیرانه معاف می‌گردد. این بهترین راه برای قانونی کردن فعالیت با کمترین هزینه مالیاتی و حسابداری است.

مالیات بر ارزش افزوده (۹٪ فعلی) مالیاتی است که خریدار پرداخت می‌کند و فروشنده واسطه انتقال آن به دولت است. اگر کسب‌وکار شما مشمول فراخوان‌های ارزش افزوده باشد، باید علاوه بر قیمت کالا، ۹٪ مالیات از مشتری دریافت کرده و هر سه ماه یکبار به سازمان مالیاتی پرداخت کنید. تراکنش‌های درگاه پرداخت مدرک مستندی برای سازمان هستند تا میزان ارزش افزوده دریافتی شما را چک کنند. اما اگر کسب‌وکار شما طبق قانون معاف از ارزش افزوده باشد (مانند برخی اقلام خوراکی یا کتاب)، تراکنش‌های درگاه مشمول این ۹٪ نخواهند بود.

هر سال مبلغی به عنوان «معافیت پایه معیشتی» برای اشخاص حقیقی در نظر گرفته می‌شود. برای سال ۱۴۰۲، این مبلغ ۴۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان سود سالانه بود (برای کسانی که اظهارنامه می‌دهند). یعنی اگر سود حاصل از فروش درگاه شما کمتر از این مبلغ باشد، مالیاتی نمی‌پردازید. برای سال ۱۴۰۳ این سقف افزایش یافته است. نکته مهم این است که این معافیت فقط به شرط تسلیم اظهارنامه در موعد مقرر (خرداد ماه) یا استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ تعلق می‌گیرد و در صورت عدم انجام تکالیف، حتی برای درآمدهای کم نیز جریمه و مالیات مطالبه می‌شود.

بله، کارمزدهایی که شرکت‌های پرداخت (PSP) یا پرداخت‌یارها از هر تراکنش کسر می‌کنند، به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی شناخته می‌شود. اگر شما جزو مودیان گروه اول یا دوم باشید و اسناد و مدارک هزینه‌ای ارائه دهید، این کارمزدها به همراه سایر هزینه‌ها مثل اجاره دفتر، حقوق کارکنان و هزینه تبلیغات از مجموع درآمد کسر شده و سپس مالیات بر روی سود خالص باقی‌مانده محاسبه می‌شود. در روش تبصره ماده ۱۰۰، این هزینه‌ها به صورت پیش‌فرض در ضریب سود فعالیت (اینتاکد) دیده شده است.

ضریب سود یا همان نسبت سود فعالیت در سامانه اینتاکد برای هر صنف متفاوت است. به طور میانگین برای خرده‌فروشی‌های آنلاین محصولات مختلف، این ضریب بین ۲٪ تا ۱۵٪ متغیر است. به عنوان مثال، فروش لوازم خانگی ضریب کمتری نسبت به فروش پوشاک یا محصولات آموزشی دارد. این یعنی اگر شما ۱ میلیارد تومان در سال فروش داشته باشید و ضریب صنف شما ۵٪ باشد، سازمان مالیاتی فرض می‌کند سود شما ۵۰ میلیون تومان بوده است و مالیات را بر اساس این ۵۰ میلیون محاسبه می‌کند، نه کل ۱ میلیارد تومان.

خیر، مالیات بر اساس درآمد و تراکنش‌های انجام شده محاسبه می‌شود. اگر درگاه شما فعال باشد اما هیچ تراکنشی در طول سال مالی در آن ثبت نشده باشد، مالیات شما صفر خواهد بود. با این حال، شما همچنان موظف هستید تکالیف قانونی خود را انجام دهید؛ یعنی در موعد مقرر اظهارنامه «صفر» رد کنید یا وضعیت عدم فعالیت خود را به واحد مالیاتی اطلاع دهید. عدم انجام این تکلیف قانونی حتی با وجود درآمد صفر، می‌تواند منجر به تعلق جریمه عدم تسلیم اظهارنامه شود.

عدم اتصال درگاه به پرونده مالیاتی در مرحله اول منجر به مسدود شدن درگاه توسط بانک مرکزی می‌شود. اما از نظر مالی، اگر سازمان مالیاتی متوجه فعالیت تجاری پنهان شود، مودی را مشمول جریمه کتمان درآمد می‌کند که معادل ۳۰٪ مالیات متعلق است و این جریمه غیرقابل بخشش می‌باشد. همچنین مودی از تمامی معافیت‌های پایه و نرخ صفر مالیاتی محروم شده و مالیات او به صورت علی‌الراس و با حداکثر ضرایب محاسبه می‌شود. علاوه بر این، جریمه عدم تسلیم اظهارنامه نیز (۲۰٪ برای اشخاص حقیقی) به آن اضافه می‌گردد.

ماده ۱۱ این قانون صراحتاً بانک مرکزی را موظف کرده است که با همکاری سازمان امور مالیاتی، نسبت به ساماندهی دستگاه‌های کارت‌خوان و درگاه‌های پرداخت اقدام کند. طبق این قانون، هر دستگاه یا درگاهی که در شبکه پرداخت کشور فعال است، باید دارای شناسه یکتا بوده و به پرونده مالیاتی مودی متصل باشد. بانک مرکزی موظف است اطلاعات تراکنش‌های این پایانه‌ها را به صورت برخط در اختیار سازمان مالیاتی قرار دهد. این قانون زیربنای اصلی حذف درگاه‌های بدون مالیات و شفاف‌سازی اقتصاد دیجیتال در ایران است.

برای اشخاص حقیقی (صاحبان کسب‌وکارهای کوچک و فروشگاه‌های اینترنتی شخصی)، مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی یا استفاده از تبصره ماده ۱۰۰، حداکثر تا پایان خرداد ماه هر سال برای عملکرد سال قبل است. برای اشخاص حقوقی (شرکت‌ها)، این مهلت معمولاً تا پایان تیر ماه (۴ ماه پس از پایان سال مالی) می‌باشد. عدم ارسال اظهارنامه در این بازه زمانی باعث می‌شود مودی به عنوان «مودی غیرشفاف» شناخته شده و علاوه بر جریمه غیرقابل بخشش، از هرگونه معافیت مالیاتی محروم شود.

بله، طبق قانون مالیات‌های مستقیم، سازمان امور مالیاتی اجازه دارد تا ۵ سال به عقب برگردد و تراکنش‌های بانکی و مالی مودیان را بررسی کند. اگر شواهدی مبنی بر فعالیت تجاری و درآمدی در سال‌های گذشته وجود داشته باشد که مالیات آن پرداخت نشده، سازمان می‌تواند برگه تشخیص متمم صادر کرده و مالیات و جرایم آن سنوات را مطالبه کند. با این حال، تمرکز اصلی سامانه جدید بر تراکنش‌های از زمان اجرای قانون (۱۴۰۰ به بعد) است، اما این به معنای مصونیت تراکنش‌های مشکوک قدیمی نیست.

این یک خطای استراتژیک و حقوقی بزرگ است. از نظر قانون، دارنده کد ملی که درگاه به نام او ثبت شده، مسئول نهایی تمام تراکنش‌ها و مالیات‌های متعلقه است. اگر درگاه خود را در اختیار شخص دیگری قرار دهید و او فعالیت تجاری انجام دهد، مالیات و جرایم آن مستقیماً از شما مطالبه خواهد شد. همچنین اگر از آن درگاه برای فعالیت‌های غیرقانونی (مانند قمار یا پولشویی) استفاده شود، دارنده درگاه به عنوان معاون یا شریک جرم شناخته شده و با مجازات‌های کیفری سنگین روبرو خواهد شد.

از نظر سازمان مالیاتی، داشتن درگاه به معنای فعالیت اقتصادی است و لزوماً نیازی به مجوز کسب برای تشکیل پرونده نیست (می‌توان به عنوان مشاغل بدون جواز ثبت‌نام کرد). اما طبق قوانین بانک مرکزی و شاپرک، برای دریافت درگاه پرداخت مستقیم، داشتن اینماد (Enamad) الزامی است. برای درگاه‌های واسط (پرداخت‌یارها)، امکان دریافت درگاه با «اینماد خاکستری» یا بدون آن برای مبالغ محدود وجود دارد، اما در هر صورت، داشتن کد مالیاتی پیش‌شرط غیرقابل تغییر برای تمامی آن‌هاست.

اگر پس از بررسی تراکنش‌های درگاه، مالیاتی برای شما تعیین شد که مورد قبولتان نیست، ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ برگه تشخیص فرصت دارید تا اعتراض خود را در سامانه مالیاتی ثبت کنید. در مرحله اول می‌توانید با رئیس اداره مالیاتی مربوطه توافق کنید (ماده ۲۳۸). اگر توافق حاصل نشد، پرونده به هیئت حل اختلاف مالیاتی ارجاع می‌شود. در این مرحله ارائه اسناد و مدارک مثبته (مانند فاکتورهای خرید، لیست هزینه‌ها و اثبات غیردرآمدی بودن برخی تراکنش‌ها) برای تعدیل مالیات بسیار حیاتی است.

خیر، این دو فرآیند کاملاً مجزا هستند. اگر درگاه پرداخت خود را از طریق شرکت PSP غیرفعال کنید، فقط واریز وجه متوقف می‌شود اما پرونده مالیاتی شما در سازمان امور مالیاتی همچنان باز و فعال می‌ماند. برای جلوگیری از مشکلات بعدی، باید به سامانه مالیاتی مراجعه کرده و درخواست «غیرفعال‌سازی پرونده» یا «توقف فعالیت» را ثبت کنید. در غیر این صورت، سازمان مالیاتی ممکن است برای سال‌های آتی نیز از شما انتظار تسلیم اظهارنامه داشته باشد و در صورت عدم ارسال، جریمه برایتان لحاظ کند.

در حال حاضر درگاه‌های پرداخت رسمی در داخل ایران تنها با واحد پول ریال کار می‌کنند. اگر کسب‌وکاری از درگاه‌های بین‌المللی (مانند PayPal یا Stripe) استفاده کرده و مبالغ را از طریق صرافی‌ها به حساب‌های داخلی واریز کند، واریزی‌های صرافی به حساب بانکی فرد مشمول بررسی‌های مربوط به «تراکنش‌های بانکی مشکوک» می‌شود. مودی موظف است منشا این پول‌ها را شفاف کند. طبق قانون، صادرات کالا و خدمات مشمول نرخ صفر مالیاتی است، به شرطی که ارز حاصل از صادرات طبق ضوابط بانک مرکزی به چرخه اقتصادی بازگردد و اظهارنامه تسلیم شود.