آموزش رسم انواع نمودار در ورد

نمودار خطی (Line Chart) برای نمایش روند تغییرات داده‌ها در طول زمان با فواصل منظم (مانند ماه‌ها یا سال‌ها) استفاده می‌شود و محور افقی آن متنی یا دسته‌بندی‌شده است. در مقابل، نمودار پراکندگی (XY Scatter) برای نشان دادن رابطه بین دو متغیر عددی به کار می‌رود که در آن هر دو محور افقی و عمودی دارای مقادیر عددی مستقل هستند. برای رسم منحنی‌های ریاضی دقیق، حتماً باید از XY Scatter استفاده کنید.

اگر هدف شما نمایش ساختار سازمانی، سلسله‌مراتب اداری یا شجره‌نامه بدون داده‌های عددی است، باید از ابزار SmartArt (بخش Hierarchy) استفاده کنید. اما اگر می‌خواهید داده‌های عددی سلسله‌مراتبی (مانند سهم بودجه بخش‌های مختلف یک سازمان یا حجم فایل‌های پوشه‌ها) را به صورت مستطیل‌های تودرتو با مساحت‌های متناسب با مقدار عددی نمایش دهید، باید نمودار مدرن Treemap را از بخش Chart انتخاب کنید.

برای جدا کردن یا به اصطلاح منفجر کردن (Explode) بخش‌های یک نمودار دایره‌ای در ورد، ابتدا روی کل دایره کلیک کنید تا انتخاب شود. سپس یک‌بار دیگر روی قاچ یا بخش مورد نظر خود کلیک کنید تا فقط همان بخش به حالت انتخاب درآید. حالا با درگ کردن (کشیدن) آن بخش به سمت بیرون، می‌توانید آن را از بدنه اصلی نمودار فاصله دهید تا تمرکز بیشتری روی آن ایجاد شود.

نمودار رادار که به آن نمودار عنکبوتی نیز می‌گویند، برای مقایسه مقادیر چند متغیر مختلف برای چند گروه یا آیتم به طور هم‌زمان استفاده می‌شود. به عنوان مثال، اگر می‌خواهید ویژگی‌های کیفی دو یا چند محصول (مانند قیمت، کیفیت، طراحی و دوام) را در یک نگاه با هم مقایسه کنید، نمودار رادار بهترین گزینه است زیرا نقاط قوت و ضعف هر محصول را روی محورهای شعاعی به تصویر می‌کشد.

بله، نمودار دونات یکی از زیرمجموعه‌های نمودار دایره‌ای (Pie) در ورد است. برای رسم آن کافی است به مسیر Insert > Chart رفته، دسته Pie را انتخاب کرده و سپس از میان گزینه‌های بالای پنجره، روی آیکون Doughnut کلیک کنید. این نمودار عملکردی مشابه نمودار دایره‌ای دارد اما به شما اجازه می‌دهد چندین سری داده را به صورت حلقه‌های تودرتو نمایش دهید.

تفاوت اصلی در جهت نمایش داده‌هاست؛ نمودار ستونی (Column) داده‌ها را به صورت عمودی نمایش می‌دهد و برای مقایسه تغییرات در طول زمان بسیار مناسب است. نمودار میله‌ای (Bar) داده‌ها را به صورت افقی نمایش می‌دهد و زمانی کاربرد دارد که تعداد دسته‌بندی‌ها زیاد باشد یا برچسب متنی دسته‌ها بسیار طولانی باشد، زیرا فضای افقی بیشتری برای خواندن متن برچسب‌ها فراهم می‌کند.

نمودار حبابی نسخه توسعه‌یافته نمودار پراکندگی (XY Scatter) است. در نمودار پراکندگی شما دو متغیر (موقعیت X و Y) را مقایسه می‌کنید، اما در نمودار حبابی می‌توانید متغیر سومی را نیز اضافه کنید. این متغیر سوم تعیین‌کننده اندازه یا حجم حباب‌ها در صفحه است. این نمودار برای تحلیل‌های مالی، بازاریابی و نمایش هم‌زمان سه شاخصه مختلف بر روی یک نمودار بسیار کاربردی است.

اگر نموداری را با رنگ‌ها، فونت‌ها و تنظیمات دلخواه خود شخصی‌سازی کرده‌اید و می‌خواهید در اسناد بعدی نیز از همین استایل استفاده کنید، روی نمودار راست‌کلیک کرده و گزینه Save as Template را انتخاب کنید. فایل قالب با پسوند crtx. ذخیره می‌شود. برای استفاده مجدد، هنگام درج نمودار جدید به بخش Templates در بالای لیست نمودارها بروید و قالب خود را انتخاب کنید.

برای درج نمودار، ابتدا نشانگر موس را در محل مورد نظر قرار دهید. سپس به تب Insert رفته و در گروه Illustrations روی گزینه Chart کلیک کنید. در پنجره باز شده، نوع نمودار (مثلاً Column) و زیرمجموعه آن را انتخاب کرده و روی OK کلیک کنید. بلافاصله یک پنجره کوچک اکسل باز می‌شود که می‌توانید داده‌های خود را در آن وارد کنید تا نمودار بر اساس آن‌ها شکل بگیرد.

برای ویرایش داده‌ها، ابتدا روی نمودار کلیک کنید تا انتخاب شود. سپس به تب اختصاصی Chart Design که در بالای صفحه ظاهر می‌شود بروید و در گروه Data روی گزینه Edit Data کلیک کنید. پنجره اکسل حاوی داده‌ها باز می‌شود. با تغییر هر عدد یا متن در این جدول، تغییرات به صورت آنی و لحظه‌ای روی نمودار شما در سند ورد اعمال خواهد شد.

هنگامی که پنجره اکسل ویرایش داده‌ها باز است، یک کادر آبی‌رنگ دور محدوده داده‌های فعال کشیده شده است. برای کم یا زیاد کردن سطرها و ستون‌های نمودار، کافی است نشانگر موس را به گوشه پایین و سمت راست این کادر آبی ببرید تا به شکل یک فلش دوطرفه درآید، سپس با درگ کردن (کشیدن) کادر، محدوده داده‌های جدید را مشخص کنید تا نمودار به‌روزرسانی شود.

ابتدا روی نمودار کلیک کنید تا انتخاب شود. در سمت راست و بالای نمودار، روی آیکون مثبت سبز رنگ (+) که مربوط به Chart Elements است کلیک کنید. در منوی باز شده، تیک گزینه Axis Titles را فعال کنید. با این کار جعبه‌های متنی در کنار محورهای افقی و عمودی ظاهر می‌شوند که با دبل‌کلیک روی آن‌ها می‌توانید عنوان دلخواه خود را تایپ کنید.

برای این کار نیازی به حذف نمودار و رسم مجدد نیست. ابتدا نمودار را انتخاب کنید. به تب Chart Design در بالای صفحه بروید و در سمت راست روی گزینه Change Chart Type کلیک کنید. در پنجره باز شده، نوع جدید نمودار (مثلاً تبدیل ستونی به خطی) را انتخاب کرده و روی OK کلیک کنید. داده‌های قبلی شما به طور خودکار در قالب جدید بازنشانی می‌شوند.

نمودار را انتخاب کرده و روی آیکون مثبت (+) در گوشه آن کلیک کنید. تیک گزینه Legend را فعال کنید. برای تغییر موقعیت آن، روی فلش کوچک کنار گزینه Legend کلیک کنید؛ در اینجا می‌توانید موقعیت قرارگیری راهنما را در بالا (Top)، پایین (Bottom)، چپ (Left) یا راست (Right) نمودار تعیین کنید تا چیدمان سند شما به هم نخورد.

اگر می‌خواهید جای متغیرهای محور افقی را با راهنمای نمودار (Legend) عوض کنید، ابتدا روی نمودار کلیک کنید. به تب Chart Design بروید و در گروه Data روی گزینه Switch Row/Column کلیک کنید. توجه داشته باشید که برای فعال بودن این گزینه، پنجره اکسل داده‌های نمودار (Edit Data) حتماً باید باز باشد، در غیر این صورت این دکمه غیرفعال خواهد بود.

برای شخصی‌سازی کامل چارت درختی، به تب Insert رفته و از منوی Shapes، اشکال مستطیل یا دایره را رسم کنید. با راست‌کلیک روی هر شکل و انتخاب Add Text متن خود را بنویسید. سپس با استفاده از خطوط رابط (Lines/Connectors) موجود در منوی Shapes، این اشکال را به هم متصل کنید. مزیت این روش، آزادی کامل در چیدمان و رنگ‌بندی تک‌تک عناصر چارت است.

برای تغییر فونت سراسری، روی کادر دور نمودار کلیک کنید تا کل نمودار انتخاب شود (نه یک بخش خاص مانند عنوان). سپس به تب Home در نوار ابزار اصلی ورد بروید و از بخش Font، نوع فونت (مانند B Nazanin) و سایز دلخواه را انتخاب کنید. با این کار، فونت تمام بخش‌ها شامل عنوان، برچسب‌ها و راهنمای نمودار به صورت یکپارچه تغییر می‌کند.

این دو تب تنها زمانی در نوار ابزار بالای ورد (Ribbon) ظاهر می‌شوند که شما روی یک نمودار کلیک کرده باشید. تب Chart Design برای تغییرات ساختاری و کلی مانند تغییر نوع نمودار، ویرایش داده‌ها، افزودن اجزای اصلی و اعمال استایل‌های آماده است. تب Format برای تنظیمات ظاهری ریزتر مانند تغییر رنگ اختصاصی یک ستون، افکت‌های سه‌بعدی، سایه و استایل‌های متنی (WordArt) کاربرد دارد.

هنگامی که داده‌های شما مقیاس‌های متفاوتی دارند (مثلاً یکی درصد و دیگری تعداد است)، نمودار را انتخاب کرده و روی Change Chart Type کلیک کنید. به دسته Combo در انتهای لیست بروید. در اینجا می‌توانید برای هر سری داده، یک نوع نمودار (مثلاً یکی ستونی و دیگری خطی) انتخاب کنید و تیک گزینه Secondary Axis را برای سری داده دوم فعال کنید تا محور عمودی دوم در سمت راست ظاهر شود.

روی نمودار کلیک کرده و آیکون مثبت (+) را انتخاب کنید. روی فلش کنار گزینه Gridlines کلیک کنید. در اینجا می‌توانید خطوط شبکه اصلی و فرعی افقی (Primary Major Horizontal) و عمودی (Primary Major Vertical) را فعال یا غیرفعال کنید. برای حذف کامل خطوط پس‌زمینه و داشتن یک نمودار خلوت، کافی است تیک گزینه Gridlines را به طور کامل بردارید.

نمودار را انتخاب کرده، روی آیکون مثبت (+) کلیک کنید و تیک گزینه Data Labels را فعال کنید. برای تنظیم دقیق محل قرارگیری اعداد (مانند مرکز، داخل ستون یا بالای ستون)، روی فلش کنار Data Labels کلیک کرده و موقعیت دلخواه (مانند Outside End برای بالای ستون) را انتخاب کنید. این کار خوانایی نمودار را بدون نیاز به نگاه کردن به محور عمودی افزایش می‌دهد.

برای تبدیل خطوط شکسته به منحنی‌های نرم، روی خط نمودار راست‌کلیک کرده و Format Data Series را انتخاب کنید. در پنل باز شده در سمت راست، به بخش Fill & Line (آیکون سطل رنگ) بروید، به انتهای تنظیمات اسکرول کنید و تیک گزینه Smoothed line را فعال کنید. با این کار زاویه‌های تند خطوط به منحنی‌های بسیار زیبا و نرم تبدیل می‌شوند.

این مشکل معمولاً به دلیل تنظیمات زبان سیستم یا فونت انتخابی رخ می‌دهد. برای حل آن، ابتدا کل نمودار را انتخاب کرده و یک فونت استاندارد فارسی (مانند IRANSans یا B Nazanin) روی آن اعمال کنید. اگر اعداد همچنان انگلیسی بودند، به تنظیمات ورد (File > Options > Advanced) رفته، به بخش Show document content اسکرول کنید و گزینه Numeral را روی Context یا System قرار دهید.

روی فضای خالی پس‌زمینه نمودار راست‌کلیک کرده و Format Chart Area را انتخاب کنید. در پنل سمت راست، زیر بخش Fill، گزینه No fill را انتخاب کنید. همچنین برای حذف خط دور کادر نمودار، در بخش Border گزینه No line را فعال کنید. با این کار نمودار شما کاملاً بدون پس‌زمینه شده و رنگ یا طرح صفحه اصلی ورد از پشت آن دیده می‌شود.

روی محور افقی (دسته‌ها) راست‌کلیک کرده و گزینه Format Axis را انتخاب کنید. در پنل باز شده در سمت راست، به بخش Axis Options (آیکون نمودار ستونی) بروید و تیک گزینه Categories in reverse order را فعال کنید. با این کار ترتیب نمایش داده‌ها از چپ به راست یا برعکس تغییر می‌کند که برای نمودارهای فارسی بسیار کاربردی است.

خیر، ابزار رسم نمودار (Chart) یکی از ویژگی‌های داخلی و پیش‌فرض نرم‌افزار مایکروسافت ورد است. با خرید و فعال‌سازی بسته مایکروسافت آفیس (Microsoft Office) یا اشتراک مایکروسافت 365، تمامی قابلیت‌های رسم، ویرایش و شخصی‌سازی انواع نمودارها بدون نیاز به پرداخت هیچ هزینه اضافی در دسترس شما خواهد بود.

ابزار رسم نمودار در ورد از موتور پردازش داده اکسل استفاده می‌کند. اگر مایکروسافت آفیس را به صورت کامل نصب کرده باشید، اکسل به همراه ورد نصب شده و نیازی به خرید مجزا نیست. در صورتی که اکسل روی سیستم نصب نباشد، ورد از یک نسخه محدود و داخلی برای مدیریت داده‌ها استفاده می‌کند، اما برای دسترسی به تمام امکانات فرمول‌نویسی و فیلترینگ، نصب بودن اکسل توصیه می‌شود.

بسیاری از قالب‌های نمودار به صورت رایگان در اینترنت و سایت رسمی مایکروسافت در دسترس هستند. با این حال، پکیج‌های حرفه‌ای اینفوگرافیک و نمودارهای پیشرفته تجاری در مارکت‌های ایرانی و خارجی با قیمت‌هایی بین ۵۰ هزار تا ۵۰۰ هزار تومان به فروش می‌رسند. اگر برای ارائه‌های مدیریتی یا پایان‌نامه نیاز به طراحی‌های خاص دارید، خرید این قالب‌ها در زمان شما صرفه‌جویی زیادی می‌کند.

نسخه تحت وب مایکروسافت ورد (Word Online) به صورت رایگان از طریق حساب کاربری مایکروسافت (Outlook/Hotmail) در دسترس است و امکانات پایه‌ای رسم نمودار را ارائه می‌دهد. اما برای دسترسی به تمامی نمودارهای پیشرفته، ابزارهای طراحی سه‌بعدی و یکپارچه‌سازی کامل با اکسل آفلاین، نیاز به خرید نسخه دسکتاپ یا اشتراک پولی Microsoft 365 دارید.

نسخه‌های کرک‌شده هزینه‌ای ندارند اما آپدیت‌های امنیتی و ویژگی‌های جدید (مانند نمودارهای مدرن Treemap یا Map که در نسخه‌های اخیر اضافه شده‌اند) را دریافت نمی‌کنند. لایسنس‌های قانونی مایکروسافت 365 (که بسته به نوع خانگی یا شخصی بین ۳۰ تا ۱۰۰ دلار سالانه هزینه دارند) به طور مداوم آخرین ابزارها و بهبودهای گرافیکی نمودارها را در اختیار کاربر قرار می‌دهند.

بله، نرم‌افزارهای متن‌باز و رایگانی مانند LibreOffice Writer یا Google Docs دارای ابزارهای کاملاً رایگان برای رسم نمودار هستند. اگرچه این ابزارها کار شما را راه می‌اندازند، اما از نظر تنوع نمودارها (مانند نمودارهای ترکیبی پیچیده)، افکت‌های بصری سه‌بعدی و سرعت هماهنگی با جداول داده، به پای ابزار قدرتمند مایکروسافت ورد نمی‌رسند.

هزینه طراحی نمودارها توسط شیت‌سازان یا ویراستاران فریلنسر معمولاً بر اساس تعداد نمودار و میزان پیچیدگی داده‌ها محاسبه می‌شود. در بازار فعلی، تعرفه رسم و زیباسازی هر نمودار استاندارد در ورد بین ۲۰,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰ تومان متغیر است. یادگیری این مهارت با استفاده از مقالات آموزشی می‌تواند این هزینه را برای شما به صفر برساند.

نمودار نقشه (Map Chart) برای کارکرد صحیح و شناسایی موقعیت‌های جغرافیایی روی نقشه جهان، نیاز به اتصال فعال اینترنت دارد تا داده‌ها را با سرویس Bing Maps سینک کند. این ویژگی در نسخه‌های قانونی و فعال‌شده ورد بدون هزینه اضافی کار می‌کند، اما در برخی نسخه‌های کرک‌شده به دلیل مسدود بودن دسترسی به سرورهای مایکروسافت ممکن است با خطا مواجه شود.

نمودارهایی که خودتان با وارد کردن داده‌های شخصی در ورد رسم می‌کنید، کاملاً متعلق به شما هستند و هیچ مالکیت معنوی برای مایکروسافت وجود ندارد. اما اگر داده‌ها را از منبع دیگری استخراج کرده‌اید، طبق استانداردهای پژوهشی موظف هستید منبع داده‌ها را در زیر نمودار یا در بخش مراجع ذکر کنید تا متهم به سرقت علمی (Plagiarism) نشوید.

خیر، اشکال، رنگ‌ها، استایل‌ها و نمودارهای تولید شده توسط نرم‌افزار مایکروسافت ورد تحت لایسنس کاربری این نرم‌افزار قرار دارند. شما می‌توانید از این نمودارها در انواع کتاب‌های چاپی، دیجیتال، گزارش‌های شرکتی و ارائه‌های تجاری بدون نیاز به کسب اجازه کتبی از مایکروسافت یا پرداخت حق امتیاز استفاده کنید.

طبق استاندارد APA، شماره نمودار (مثلاً نمودار ۱-۲) باید بالای نمودار به صورت ضخیم (Bold) نوشته شود. در سطر بعدی، عنوان نمودار به صورت ایتالیک (Italic) درج می‌گردد. همچنین در صورت نیاز به توضیح بیشتر یا ذکر منبع داده‌ها، این توضیحات باید در قالب یک یادداشت (Note) در زیر نمودار با فونت کوچک‌تر نوشته شوند.

در بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی و دانشگاه‌ها، اسناد باید برای افراد کم‌بینا دسترسی‌پذیر باشند. برای رعایت این قانون در ورد، باید روی نمودار راست‌کلیک کرده و گزینه Edit Alt Text (متن جایگزین) را انتخاب کنید. در این بخش باید توصیف کوتاهی از داده‌ها و پیام اصلی نمودار بنویسید تا نرم‌افزارهای صفحه‌خوان بتوانند آن را برای افراد نابینا بخوانند.

بله، اگر یک نمودار را به صورت معمولی (Ctrl+C) از اکسل کپی و در ورد پیست کنید، کل فایل اکسل پشتیبان به همراه تمام داده‌ها و تب‌های دیگر آن در دل سند ورد ذخیره (Embed) می‌شود. اگر سند ورد را برای دیگران ارسال کنید، آن‌ها می‌توانند با دبل‌کلیک روی نمودار، به تمام داده‌های حساس فایل اکسل شما دسترسی پیدا کنند. برای جلوگیری از این کار، باید نمودار را به صورت تصویر (Picture) پیست کنید.

پس از کپی کردن نمودار از اکسل یا یک سند دیگر، در سند ورد خود به تب Home رفته، روی فلش کوچک زیر دکمه Paste کلیک کنید و گزینه Paste Special را انتخاب کنید. در پنجره باز شده، گزینه Picture (Enhanced Metafile) یا Picture (PNG) را انتخاب کرده و OK کنید. با این کار نمودار به یک تصویر ثابت تبدیل شده و فایل اکسل اصلی به آن ضمیمه نخواهد شد.

خیر، خروجی گرفتن به صورت PDF (از مسیر File > Save As > PDF) استانداردترین روش برای ارائه اسناد حاوی نمودار است. این کار باعث تثبیت فونت‌ها، رنگ‌ها و چیدمان نمودار می‌شود و تضمین می‌کند که سند در تمامی دستگاه‌ها (موبایل، تبلت و کامپیوترهای مختلف) دقیقاً به همان شکل طراحی‌شده نمایش داده می‌شود و دستکاری قانونی در داده‌ها غیرممکن می‌گردد.

هنگام رسم چارت‌های سازمانی یا درختی با ابزار SmartArt در اسنادی که قرار است به صورت عمومی یا خارج از سازمان منتشر شوند، باید قوانین حفاظت از داده‌های شخصی (مانند GDPR) را رعایت کنید. انتشار نام کامل، شماره تماس مستقیم یا ایمیل پرسنل در نمودارها بدون رضایت کتبی آن‌ها ممنوع است و پیشنهاد می‌شود تنها به ذکر عناوین شغلی بسنده کنید.