بررسی و آموزش صرافی هات بیت Hotbit | راهنمای کامل

صرافی هات‌بیت یکی از پلتفرم‌های پیشرو در زمینه تبادل ارزهای دیجیتال بود که در سال ۲۰۱۸ تأسیس شد. این صرافی به دلیل لیست کردن تعداد بسیار زیادی از ارزهای دیجیتال جدید و پروژه‌های نوپا (Altcoins) شهرت یافت. دفتر مرکزی آن در هنگ‌کنگ و استونی قرار داشت و در طول ۵ سال فعالیت خود، توانست بیش از ۵ میلیون کاربر از ۱۷۰ کشور جهان جذب کند. با این حال، این صرافی در می ۲۰۲۳ به فعالیت خود پایان داد.

خیر، صرافی هات‌بیت به طور رسمی در تاریخ ۲۲ می ۲۰۲۳ (۱ خرداد ۱۴۰۲) تمامی فعالیت‌های معاملاتی خود را متوقف کرد. این تصمیم پس از بروز مشکلات متعدد قانونی و تغییرات در بازار کریپتو اتخاذ شد. در حال حاضر، هیچ‌گونه امکان خرید، فروش یا واریز وجه در این پلتفرم وجود ندارد و سایت اصلی تنها برای اطلاع‌رسانی یا فرآیندهای نهایی خروج در دسترس بوده است.

تعطیلی هات‌بیت نتیجه ترکیبی از سه عامل اصلی بود: اول، مشکلات قانونی ناشی از تحقیقات پلیس در اوت ۲۰۲۲ که منجر به مسدود شدن دارایی‌ها شد. دوم، بحران‌های ناشی از سقوط صرافی FTX و خروج نقدینگی از صرافی‌های متمرکز. سوم، تغییر مدل کسب‌وکار در صنعت کریپتو که نگهداری دارایی‌های متعدد و متنوع را برای صرافی‌های متمرکز بسیار پرهزینه و پرریسک کرده بود.

مدیریت هات‌بیت پس از اعلام تعطیلی، یک بازه زمانی مشخص (تا ۲۱ ژوئن ۲۰۲۳) را برای کاربران تعیین کرد تا دارایی‌های خود را از صرافی برداشت کنند. اکثر کاربران موفق به خروج دارایی‌های خود شدند، اما کسانی که در این بازه اقدام نکردند با چالش‌های جدی مواجه شدند. صرافی اعلام کرده بود که پس از این تاریخ، مسئولیتی در قبال دارایی‌های باقی‌مانده نخواهد داشت و زیرساخت‌های آن جمع‌آوری می‌شود.

بله، هات‌بیت یکی از محبوب‌ترین صرافی‌ها برای کاربران ایرانی محسوب می‌شد زیرا در بیشتر دوران فعالیت خود، سخت‌گیری‌های شدیدی برای احراز هویت (KYC) نداشت. کاربران ایرانی می‌توانستند با استفاده از ابزارهای تغییر آی‌پی در این صرافی فعالیت کنند. همین موضوع باعث شده بود که بخش بزرگی از حجم معاملات برخی ارزهای کوچک در این صرافی توسط کاربران ایرانی تامین شود.

هات‌بیت به عنوان 'بهشت آلت‌کوین‌ها' شناخته می‌شد و در دوران اوج خود بیش از ۲۰۰۰ جفت‌ارز معاملاتی را لیست کرده بود. این استراتژی به کاربران اجازه می‌داد تا روی پروژه‌های بسیار کوچک و نوپا که هنوز در صرافی‌های بزرگی مثل بایننس لیست نشده بودند، سرمایه‌گذاری کنند. البته همین موضوع ریسک معاملاتی را به دلیل نوسانات شدید و احتمال کلاهبرداری برخی پروژه‌ها افزایش می‌داد.

تا به امروز هیچ گزارش رسمی و معتبری مبنی بر بازگشت هات‌بیت یا راه‌اندازی نسخه دوم تحت مدیریت تیم قبلی منتشر نشده است. هرگونه وب‌سایت یا اپلیکیشنی که با نام Hotbit 2.0 یا عناوین مشابه فعالیت می‌کند، به احتمال بسیار زیاد کلاهبرداری (Scam) است و قصد سرقت دارایی‌های کاربران را دارد. تیم اصلی هات‌بیت پایان کامل پروژه را اعلام کرده است.

اگرچه هات‌بیت در تبلیغات خود ادعای رتبه‌های تک‌رقمی را داشت، اما بر اساس داده‌های واقعی سایت‌های مرجع مانند CoinMarketCap، این صرافی معمولاً در رتبه‌های بین ۵۰ تا ۱۰۰ قرار می‌گرفت. حجم معاملات آن در بخش فیوچرز و مشتقات گاهی افزایش می‌یافت، اما از نظر اعتبار و نقدینگی واقعی، هرگز با صرافی‌های سطح اول جهان مانند بایننس یا کوین‌بیس قابل مقایسه نبود.

پس از تعطیلی هات‌بیت، اکثر کاربران به صرافی‌هایی با استراتژی مشابه یعنی لیست کردن آلت‌کوین‌های زیاد مهاجرت کردند. صرافی‌هایی مانند MEXC، Gate.io و KuCoin به عنوان اصلی‌ترین جایگزین‌ها شناخته شدند. این صرافی‌ها نیز مانند هات‌بیت، طیف گسترده‌ای از ارزهای دیجیتال را پشتیبانی می‌کنند و امکانات معاملاتی پیشرفته‌تری نسبت به هات‌بیت در اختیار کاربران قرار می‌دهند.

در زمان فعالیت، روند ثبت‌نام در هات‌بیت بسیار ساده بود. کاربران تنها با یک آدرس ایمیل یا شماره تلفن می‌توانستند حساب کاربری ایجاد کنند. پس از تایید ایمیل، دسترسی به واریز و معامله بلافاصله آزاد می‌شد. برخلاف بسیاری از صرافی‌ها، هات‌بیت اجازه می‌داد بدون احراز هویت (KYC) تا سقف مشخصی (معمولاً ۲ بیت‌کوین در روز) برداشت انجام شود که مزیتی بزرگ برای کاربران نگران حریم خصوصی بود.

کاربران باید به بخش Wallet و سپس Withdraw مراجعه می‌کردند. با انتخاب ارز مورد نظر و وارد کردن آدرس کیف پول مقصد در شبکه‌های تحت پشتیبانی، درخواست ثبت می‌شد. به دلیل حجم بالای درخواست‌ها در روزهای آخر، فرآیند تایید برداشت که قبلاً خودکار بود، به صورت دستی درآمد و گاهی تا ۷۲ ساعت زمان می‌برد. صرافی از کاربران خواسته بود تمامی پوزیشن‌های باز خود را قبل از برداشت ببندند.

در حال حاضر که صرافی تعطیل شده است، سیستم‌های بازیابی خودکار رمز عبور و پشتیبانی مشتریان به صورت محدود یا غیرفعال هستند. در زمان فعالیت، کاربران می‌توانستند از طریق گزینه 'Forgot Password' و تایید کد ارسالی به ایمیل، رمز خود را بازیابی کنند. اما اکنون با خاموش شدن سرورهای عملیاتی، دسترسی به حساب‌هایی که رمز آن‌ها فراموش شده تقریباً غیرممکن است.

بله، کاربران ایرانی می‌توانستند ارزهایی مانند تتر (USDT) یا ترون (TRX) را مستقیماً از هات‌بیت به کیف پول صرافی‌های داخلی منتقل کنند. برای این کار کافی بود آدرس واریز صرافی ایرانی را در بخش برداشت هات‌بیت وارد کنند. به دلیل پشتیبانی هات‌بیت از شبکه TRC-20، این انتقال با هزینه بسیار کم و سرعت بالا انجام می‌شد که میان کاربران ایرانی بسیار رایج بود.

احراز هویت در هات‌بیت اجباری نبود مگر برای افزایش سقف برداشت روزانه یا شرکت در برخی رویدادهای سرمایه‌گذاری (Launchpads). مراحل شامل بارگذاری تصویر کارت شناسایی (پاسپورت یا کارت ملی) و یک عکس سلفی با نوشته‌ای حاوی تاریخ و نام صرافی بود. با این حال، به دلیل عدم سخت‌گیری بر روی آی‌پی ایران، بسیاری از کاربران بدون انجام این مراحل سال‌ها از صرافی استفاده کردند.

در حال حاضر کانال‌های ارتباطی رسمی هات‌بیت از جمله تیکتینگ سایت و چت آنلاین غیرفعال شده‌اند. تنها راه ارتباطی که ممکن است همچنان توسط تیم مدیریت برای موارد حقوقی بررسی شود، ایمیل رسمی support@hotbit.io است. با این حال، گزارش‌ها نشان می‌دهد که اکثر ایمیل‌های ارسالی پس از ژوئن ۲۰۲۳ بی‌پاسخ مانده‌اند و تیم پشتیبانی عملاً منحل شده است.

اپلیکیشن موبایل هات‌بیت (اندروید و iOS) دیگر به سرورهای معاملاتی متصل نمی‌شود. اگرچه ممکن است اپلیکیشن روی گوشی شما باز شود، اما با خطای شبکه یا عدم به‌روزرسانی قیمت‌ها مواجه خواهید شد. توصیه می‌شود این اپلیکیشن را از گوشی خود پاک کنید، زیرا نسخه‌های قدیمی ممکن است دارای حفره‌های امنیتی باشند یا توسط هکرها برای فیشینگ مورد استفاده قرار گیرند.

توکن HTB که توکن بومی صرافی هات‌بیت بود، با اعلام خبر تعطیلی صرافی با سقوط آزاد قیمت مواجه شد. از آنجایی که ارزش این توکن مستقیماً به خدمات صرافی (تخفیف کارمزد و غیره) وابسته بود، با تعطیلی پلتفرم عملاً کاربرد خود را از دست داد. کاربران تشویق شدند تا توکن‌های خود را به ارزهای دیگر تبدیل کرده و خارج کنند، در غیر این صورت دارایی آن‌ها اکنون تقریباً بی‌ارزش است.

بخش Investment هات‌بیت شامل طرح‌های استیکینگ و تامین نقدینگی بود. در زمان تعطیلی، صرافی اعلام کرد که تمامی طرح‌ها را به صورت پیش‌از‌موعد بازخرید (Redeem) می‌کند و اصل دارایی به کیف پول اصلی کاربران بازگردانده می‌شود تا بتوانند آن را برداشت کنند. اگر کاربری در آن زمان اقدام نکرده باشد، با توجه به بسته شدن زیرساخت‌های فنی، دسترسی به آن دارایی‌ها اکنون بسیار دشوار یا غیرممکن است.

هات‌بیت از یک موتور تطبیق معاملات (Matching Engine) اختصاصی استفاده می‌کرد که توانایی پردازش هزاران تراکنش در ثانیه را داشت. زیرساخت امنیتی آن شامل ترکیبی از کیف پول‌های سرد (Cold Wallets) برای نگهداری بخش عمده دارایی‌ها و کیف پول‌های گرم برای نقدینگی روزانه بود. همچنین از سیستم‌های فایروال چندلایه و پروتکل‌های ضد حملات DDoS برای پایداری سایت استفاده می‌کرد.

بله، برخلاف سال‌های ابتدایی که فقط معاملات اسپات (Spot) در دسترس بود، هات‌بیت در سال‌های آخر فعالیت خود بخش معاملات فیوچرز دائمی (Perpetual) و ETFهای اهرم‌دار را اضافه کرد. کاربران می‌توانستند با اهرم‌های مختلف (تا ۵۰ برابر) روی قیمت ارزها شرط‌بندی کنند. همچنین بخش مارجین برای برخی جفت‌ارزهای اصلی فعال بود که به کاربران اجازه وام گرفتن برای معامله را می‌داد.

هات‌بیت از استانداردهای رایج امنیتی مانند تایید دو مرحله‌ای (2FA) از طریق Google Authenticator، تایید پیامکی و ایمیلی استفاده می‌کرد. همچنین گزینه‌ای به نام 'Anti-Phishing Code' داشت که در تمامی ایمیل‌های ارسالی از طرف صرافی نمایش داده می‌شد تا کاربر از اصالت ایمیل مطمئن شود. با این حال، در سال ۲۰۲۱ صرافی هدف یک حمله سایبری بزرگ قرار گرفت که منجر به توقف چند هفته‌ای فعالیت آن شد.

هات‌بیت یک مستندات API کامل برای توسعه‌دهندگان ارائه می‌داد که شامل REST API و WebSocket برای دریافت داده‌های بازار به صورت لحظه‌ای و ثبت سفارشات بود. بسیاری از ربات‌های معامله‌گر و سایت‌های مقایسه قیمت از این API استفاده می‌کردند. با تعطیلی صرافی در می ۲۰۲۳، تمامی کلیدهای API (API Keys) ابطال شدند و دسترسی به این زیرساخت‌ها به طور کامل قطع گردید.

هات‌بیت در اواخر فعالیت خود تلاش کرد تا پشتیبانی از شبکه‌های متنوع را افزایش دهد. علاوه بر اتریوم و زنجیره هوشمند بایننس (BSC)، از شبکه‌هایی مانند آربیتروم (Arbitrum) و پالیگان (Polygon) نیز برای برخی توکن‌ها پشتیبانی می‌کرد. این کار به کاربران کمک می‌کرد تا با هزینه‌های بسیار کمتر (Gas Fee) دارایی‌های خود را جابه‌جا کنند، هرچند تنوع شبکه‌ها به اندازه صرافی‌هایی مثل بایننس نبود.

نقدینگی در هات‌بیت ترکیبی از سفارشات کاربران و همکاری با بازارسازان (Market Makers) خارجی بود. برای ارزهای بزرگ مانند بیت‌کوین، نقدینگی مناسب بود، اما برای آلت‌کوین‌های کوچک، شکاف قیمتی (Slippage) زیادی وجود داشت. هات‌بیت همچنین دارای بخش 'Global Select' بود که ارزهای با نقدینگی بالاتر را از ارزهای پرریسک و کم‌نقدینگی در بخش 'Growing' جدا می‌کرد.

بله، در آوریل ۲۰۲۱، هات‌بیت مورد یک حمله جدی قرار گرفت. اگرچه تیم صرافی مدعی شد که هکرها موفق به سرقت دارایی‌های اصلی نشدند، اما آن‌ها توانستند به دیتابیس کاربران دسترسی پیدا کنند. این اتفاق باعث شد صرافی برای حدود دو هفته کاملاً از دسترس خارج شود تا زیرساخت‌ها بازسازی شوند. این حادثه ضربه بزرگی به اعتماد کاربران و اعتبار فنی صرافی وارد کرد.

در رابط کاربری هات‌بیت، بازارها به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شدند. بخش 'Global' شامل ارزهای معتبر و شناخته شده با حجم معاملات بالا بود. بخش 'Growing' یا 'Section' مخصوص توکن‌های جدید، میم‌کوین‌ها و پروژه‌های پرریسک بود که تازه لیست شده بودند. این تفکیک فنی به کاربران کمک می‌کرد تا متوجه سطح ریسک و نقدینگی ارزی که قصد معامله آن را دارند، بشوند.

هات‌بیت از مدل Maker/Taker برای تعیین کارمزدها استفاده می‌کرد. به طور معمول، کارمزد معاملات اسپات حدود ۰.۲٪ برای هر دو طرف معامله بود. با این حال، اگر کاربران توکن HTB را در حساب خود داشتند و از آن برای پرداخت کارمزد استفاده می‌کردند، مشمول تخفیف می‌شدند. در مقایسه با صرافی‌هایی مثل بایننس (۰.۱٪)، کارمزدهای هات‌بیت کمی بالاتر بود اما برای آلت‌کوین‌های نایاب منطقی به نظر می‌رسید.

هزینه برداشت در هات‌بیت ثابت نبود و به ترافیک شبکه و نوع ارز بستگی داشت. برای مثال، برداشت بیت‌کوین معمولاً حدود ۰.۰۰۰۵ BTC و اتریوم حدود ۰.۰۱ ETH هزینه داشت. یکی از مزایای هات‌بیت، هزینه بسیار پایین برداشت در شبکه ترون (TRC-20) بود که معمولاً ۱ تتر هزینه داشت. این صرافی به دلیل هزینه‌های برداشت نسبتاً بالا در شبکه‌های لایه ۱ مورد انتقاد بود.

خیر، مانند اکثر صرافی‌های ارز دیجیتال، واریز (Deposit) هر نوع دارایی دیجیتال به هات‌بیت کاملاً رایگان بود. صرافی‌ها از واریزها استقبال می‌کنند زیرا نقدینگی پلتفرم را افزایش می‌دهد. با این حال، کاربران باید حداقل مقدار واریز را رعایت می‌کردند؛ اگر مقدار واریزی کمتر از حد تعیین شده بود، دارایی به حساب منظور نمی‌شد و معمولاً قابل بازیابی نبود.

حداقل مقدار معامله در هات‌بیت معمولاً معادل ۱ دلار یا ۱۰ دلار (بسته به جفت‌ارز) بود. برای بسیاری از آلت‌کوین‌های ارزان‌قیمت، کاربران می‌توانستند با مبالغ بسیار کم وارد معامله شوند. این ویژگی باعث شده بود که هات‌بیت برای خرده‌فروشان و کسانی که قصد داشتند با مبالغ اندک روی ارزهای متعدد سرمایه‌گذاری کنند، بسیار جذاب و مقرون‌به‌صرفه باشد.

خیر، دانلود، نصب و استفاده از اپلیکیشن موبایل هات‌بیت کاملاً رایگان بود. تمامی هزینه‌هایی که کاربر پرداخت می‌کرد مربوط به کارمزد معاملات، کارمزد برداشت دارایی و یا هزینه‌های مربوط به خدمات خاص مانند استیکینگ بود. هیچ هزینه اشتراک ماهیانه یا هزینه پنهانی برای دسترسی به امکانات پلتفرم از کاربران دریافت نمی‌شد.

در روزهای پایانی فعالیت هات‌بیت در ژوئن ۲۰۲۳، گزارش‌هایی از افزایش کارمزد برداشت برای برخی ارزها منتشر شد. صرافی این موضوع را به ترافیک بالای شبکه و هزینه‌های عملیاتی برای تسویه سریع نسبت داد. بسیاری از کاربران مجبور شدند برای خروج سریع دارایی‌های خود، کارمزدهای بالاتری نسبت به حالت عادی پرداخت کنند تا از بسته شدن نهایی سایت جا نمانند.

هات‌بیت به دلیل فرآیند آسان لیستینگ شناخته می‌شد. هزینه لیست کردن توکن‌ها متغیر بود و بسته به سطح پروژه، از چند هزار دلار تا مبالغ بالاتر (به صورت تتر یا توکن خود پروژه) تغییر می‌کرد. این صرافی برخلاف صرافی‌های بزرگی مثل کوین‌بیس که استانداردهای بسیار سختی دارند، با دریافت هزینه و بررسی‌های اولیه سریع، اجازه حضور پروژه‌های نوپا را در پلتفرم خود می‌داد.

هات‌بیت به عنوان یک صرافی بین‌المللی، مستقیماً هیچ مالیاتی از سود کاربران کسر نمی‌کرد. مسئولیت محاسبه و پرداخت مالیات بر اساس قوانین کشور محل اقامت کاربر، بر عهده خود فرد بود. از آنجایی که هات‌بیت اطلاعات کاربران را به سازمان‌های مالیاتی (به ویژه در ایران) گزارش نمی‌داد، کاربران از این بابت نگرانی نداشتند، مگر اینکه خودشان داوطلبانه گزارش می‌دادند.

در اوت ۲۰۲۲، هات‌بیت اعلام کرد که یکی از مدیران سابق این صرافی در پروژه‌ای خارج از پلتفرم مشارکت داشته که مظنون به تخلفات قانونی بوده است. به همین دلیل، نهادهای قضایی دارایی‌های صرافی را برای مدتی مسدود کردند و برخی مدیران احضار شدند. اگرچه صرافی بعداً بازگشایی شد، اما این اتفاق ضربه مهلکی به نقدینگی و اعتماد عمومی وارد کرد که در نهایت منجر به تعطیلی شد.

هات‌بیت در حوزه‌های قضایی مانند استونی و هنگ‌کنگ ثبت شده بود و تلاش می‌کرد برخی مجوزهای مربوط به خدمات دارایی‌های دیجیتال را کسب کند. با این حال، این صرافی هرگز مجوزهای سطح بالایی مانند BitLicense نیویورک یا تاییدیه FCA بریتانیا را نداشت. فعالیت آن بیشتر در مناطق با قوانین منعطف‌تر (Offshore) متمرکز بود که اجازه می‌داد خدمات خود را بدون محدودیت‌های سنگین به کاربران جهانی ارائه دهد.

پیگیری حقوقی علیه صرافی‌های بین‌المللی مانند هات‌بیت برای کاربران انفرادی، به ویژه کاربران ایرانی، بسیار دشوار و پرهزینه بود. با توجه به اینکه دفتر مرکزی در خارج از ایران قرار داشت، شکایت در دادگاه‌های داخلی نتیجه‌ای نداشت. کاربران باید در دادگاه‌های استونی یا هنگ‌کنگ طرح دعوا می‌کردند که مستلزم صرف هزینه‌های گزاف وکیل و تسلط به قوانین بین‌المللی بود.

طبق سیاست حریم خصوصی هات‌بیت، این صرافی موظف بود تنها در صورت دریافت حکم قضایی معتبر از مراجع قانونی ذی‌صلاح در حوزه‌های قضایی محل فعالیت خود، اطلاعات را به اشتراک بگذارد. برای کاربران ایرانی، احتمال همکاری هات‌بیت با نهادهای داخلی بسیار کم بود، اما در سطح بین‌المللی، برای مبارزه با پولشویی (AML)، صرافی‌ها تحت فشار فزاینده‌ای برای شفاف‌سازی هستند.

از نظر حقوقی، صرافی با اعلام عمومی و تعیین مهلت یک ماهه، مسئولیت خود را تا حد زیادی سلب کرده است. طبق قوانین خدمات دیجیتال، پس از انقضای مهلت اعلام شده و بسته شدن پلتفرم، اثبات مالکیت و اجبار صرافی به بازگرداندن دارایی بسیار پیچیده است. در واقع، دارایی‌های باقی‌مانده ممکن است برای هزینه‌های تصفیه صرافی یا بدهی‌های مالیاتی آن توسط مدیران تصفیه ضبط شده باشند.

اگر قربانی سایت‌های فیشینگ با نام هات‌بیت شده‌اید، باید گزارش خود را به پلیس فتا (در ایران) و همچنین نهادهای بین‌المللی مانند وب‌سایت IC3 پلیس فدرال آمریکا ارسال کنید. همچنین می‌توانید دامنه سایت جعلی را به گوگل گزارش دهید تا در نتایج جستجو مسدود شود. متاسفانه به دلیل ماهیت غیرمتمرکز کریپتو، بازگرداندن پول از این سایت‌ها تقریباً غیرممکن است.

هات‌بیت مدعی رعایت قوانین AML بود و سیستم‌های مانیتورینگ برای شناسایی تراکنش‌های مشکوک داشت. در مواردی که سیستم امنیتی تراکنشی را مرتبط با فعالیت‌های غیرقانونی (مانند میکسرهای ارز دیجیتال یا سایت‌های شرط‌بندی) تشخیص می‌داد، حساب کاربر را مسدود و درخواست مدارک احراز هویت تکمیلی می‌کرد. این یکی از معدود مواردی بود که کاربران بدون KYC ناگهان مجبور به احراز هویت می‌شدند.

اگرچه تعطیلی صرافی‌ها همیشه با بدبینی همراه است، اما هات‌بیت به طور رسمی فرآیند توقف فعالیت را اعلام کرد و یک ماه فرصت برای برداشت دارایی‌ها داد. در یک 'Exit Scam' واقعی، سایت ناگهان بسته می‌شود و هیچ راهی برای خروج پول باقی نمی‌ماند. با این حال، برخی منتقدان معتقدند مشکلات مدیریتی و عدم شفافیت در مورد دارایی‌های مسدود شده، نوعی سوءمدیریت فاحش بوده که به ضرر کاربران تمام شده است.