راهنمای کامل سامانه قرنطینه دامپزشکی e.ivo.ir

این سامانه به عنوان بازوی اجرایی و نظارتی سازمان دامپزشکی کشور، با هدف یکپارچه‌سازی فرآیندهای نظارت بهداشتی بر تردد دام و فرآورده‌های دامی طراحی شده است. هدف اصلی آن تضمین سلامت عمومی جامعه از طریق ردیابی دقیق محموله‌ها از مبدأ تولید تا نقطه مصرف نهایی، جلوگیری از انتشار بیماری‌های مشترک بین انسان و دام و همچنین مقابله با قاچاق سازمان‌یافته دام و فرآورده‌های خام دامی در سطح کشور است.

طیف گسترده‌ای از فعالان حوزه دامپروری و صنایع غذایی مخاطب این سامانه هستند. این افراد شامل دامداران، مرغداران، صاحبان کارخانجات تولید خوراک دام، واردکنندگان و صادرکنندگان فرآورده‌های دامی، رانندگان خودروهای حمل مواد پروتئینی، دامپزشکان بخش خصوصی و دولتی و همچنین مسئولین فنی بهداشتی واحدهای تولیدی می‌باشند که هر یک با توجه به نقش خود، دسترسی‌های متفاوتی به بخش‌های مختلف سامانه دارند.

تمامی دام‌های زنده (سبک و سنگین)، طیور، آبزیان، زنبور عسل و کرم ابریشم مشمول این سامانه هستند. علاوه بر این، تمامی فرآورده‌های خام دامی نظیر گوشت قرمز، مرغ، تخم‌مرغ، شیر خام، عسل، پشم، پوست و همچنین نهاده‌های دامی شامل ذرت، جو، سویا و مکمل‌ها، و در نهایت داروهای دامپزشکی، واکسن‌ها و مواد بیولوژیک باید در این سامانه ثبت و کد رهگیری دریافت کنند.

این سامانه با ثبت دقیق مبدأ و مقصد هر محموله، امکان قرنطینه هوشمند را فراهم می‌کند. در صورت بروز کانون بیماری در یک منطقه جغرافیایی، سیستم به‌صورت خودکار صدور گواهی حمل از آن منطقه یا به مقصد آن را محدود کرده و از انتقال عوامل بیماری‌زا به سایر نقاط کشور جلوگیری می‌کند. این رویکرد پیشگیرانه، هزینه‌های کنترل بیماری و تلفات دامی را به شدت کاهش می‌دهد.

بله، طبق مصوبات ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز و ابلاغیه‌های وزارت جهاد کشاورزی، سامانه e.ivo.ir یک پلتفرم ملی و سراسری است. تمامی ادارات کل دامپزشکی در ۳۱ استان کشور موظف به استفاده انحصاری از این سامانه برای صدور مجوزها هستند و هیچ‌گونه گواهی فیزیکی یا خارج از سیستم در هیچ نقطه‌ای از کشور دارای اعتبار قانونی نمی‌باشد.

سامانه سماصط عمدتاً بر مدیریت جوجه‌ریزی و زنجیره تولید گوشت مرغ تمرکز دارد، در حالی که سامانه e.ivo.ir (قرنطینه) ناظر بر جنبه‌های بهداشتی، قرنطینه‌ای و مجوزهای حمل‌ونقل تمامی انواع دام و فرآورده‌هاست. در واقع این دو سامانه با هم تبادل داده دارند؛ به این صورت که تایید تخلیه در سامانه قرنطینه، پیش‌نیاز ثبت مراحل بعدی در سامانه سماصط برای مرغداران محسوب می‌شود.

این گواهی سندی دیجیتالی است که پس از تایید سلامت محموله توسط دامپزشک یا مسئول فنی صادر می‌شود. این سند حاوی اطلاعاتی نظیر نوع محموله، وزن، مشخصات خودرو، نام راننده، مبدأ، مقصد و تاریخ اعتبار است. وجود این گواهی نشان‌دهنده آن است که محموله از نظر بهداشتی مورد تایید سازمان دامپزشکی بوده و اجازه تردد در جاده‌های کشور را دارد.

امنیت غذایی مستلزم دسترسی به غذای سالم و کافی است. این سامانه با نظارت بر زنجیره تأمین، از ورود فرآورده‌های آلوده یا تاریخ‌گذشته به چرخه مصرف جلوگیری می‌کند. همچنین با ردیابی نهاده‌های دامی وارداتی که با ارز دولتی تأمین شده‌اند، اطمینان حاصل می‌کند که این کالاها دقیقاً به دست تولیدکننده واقعی رسیده و در بازار آزاد یا خارج از شبکه توزیع نمی‌شوند.

بله، یکی از قابلیت‌های مهم این سامانه، امکان استعلام کد رهگیری توسط خریداران یا ضابطین قضایی است. با وارد کردن کد شناسه یکتای موجود در برگه گواهی در بخش استعلامات سایت e.ivo.ir، تمامی مشخصات محموله نمایش داده می‌شود. این شفافیت باعث می‌شود تا از جعل گواهی‌های بهداشتی و سوءاستفاده‌های احتمالی در جابجایی کالاهای غیرمجاز جلوگیری به عمل آید.

ابتدا متقاضی باید به اداره دامپزشکی شهرستان مراجعه کرده و اطلاعات واحد خود را در سامانه GIS ثبت کند. پس از احراز هویت و ثبت کد پستی ده رقمی، نام کاربری و رمز عبور صادر می‌شود. سپس کاربر با ورود به آدرس e.ivo.ir، اطلاعات مسئول فنی و ظرفیت‌های تولیدی خود را تکمیل کرده و پس از تایید نهایی توسط کارشناس دولتی، مجاز به ثبت درخواست‌های قرنطینه می‌گردد.

برای حمل دام زنده، ابتدا باید دام‌ها پلاک‌گذاری شده و در سامانه هویت‌گذاری ثبت شده باشند. سپس مالک دام درخواست خود را در سامانه ثبت می‌کند. دامپزشک دولتی یا بخش خصوصی پس از معاینه بالینی و اطمینان از انجام واکسیناسیون‌های لازم، تاییدیه بهداشتی را صادر می‌کند. در نهایت با مشخص شدن خودروی واجد شرایط (دارای کد اشتراک حمل‌ونقل)، گواهی نهایی صادر و کد رهگیری اختصاص می‌یابد.

واردکنندگان ابتدا باید در سامانه جامع تجارت ثبت سفارش کنند. پس از تایید اولیه، اطلاعات به‌صورت سیستمی به سامانه e.ivo.ir ارسال می‌شود. واردکننده موظف است مدارک بهداشتی کشور مبدأ را بارگذاری کند. پس از ورود کالا به گمرک، کارشناسان دامپزشکی اقدام به نمونه‌برداری و آزمایش می‌کنند. در صورت تایید نتایج آزمایشگاهی، مجوز ترخیص و حمل به انبارهای مقصد در سامانه قرنطینه صادر می‌گردد.

پس از رسیدن محموله به مقصد، مسئول فنی یا صاحب واحد مقصد موظف است حداکثر ظرف مدت ۲۴ ساعت به سامانه مراجعه کرده و با وارد کردن کد رهگیری، عملیات «تایید تخلیه» را انجام دهد. این مرحله بسیار حیاتی است؛ زیرا تا زمانی که تخلیه محموله قبلی تایید نشود، خودروی مذکور در سیستم قفل شده و امکان صدور گواهی جدید برای آن وجود نخواهد داشت.

صادرکننده باید ابتدا واحد تولیدی خود را در لیست واحدهای مجاز صادراتی (IR Code) ثبت کند. سپس درخواست صادرات را به همراه مشخصات محموله و کشور مقصد در سامانه ثبت نماید. پس از بررسی الزامات بهداشتی کشور مقصد و انجام آزمایش‌های لازم، گواهی بهداشتی بین‌المللی به زبان انگلیسی صادر می‌شود که این گواهی برای ارائه به گمرکات خروجی و مراجع ذی‌صلاح کشور مقصد الزامی است.

کاربران پس از ورود به پنل کاربری خود در بخش «کارتابل درخواست‌ها»، می‌توانند لیست تمامی درخواست‌های ثبت شده را مشاهده کنند. در این بخش، وضعیت هر درخواست با عباراتی نظیر «در انتظار تایید کارشناس»، «در انتظار پرداخت»، «تایید شده» یا «رد شده» مشخص شده است. در صورت رد درخواست، علت آن در بخش توضیحات درج می‌شود تا کاربر نسبت به رفع نقص اقدام کند.

اگر در حین فرآیند صدور گواهی، سامانه دچار اختلال شود، کاربر باید موضوع را به پشتیبانی اداره دامپزشکی شهرستان اطلاع دهد. در موارد اضطراری و قطعی طولانی‌مدت، دستورالعمل‌های جایگزین (آفلاین) توسط سازمان ابلاغ می‌شود. با این حال، رانندگان نباید بدون داشتن کد رهگیری معتبر اقدام به حرکت کنند، زیرا دوربین‌های نظارتی و پلیس راه بر اساس داده‌های لحظه‌ای سامانه اقدام به کنترل می‌کنند.

اگر گواهی صادر شده دارای اشتباه تایپی باشد یا محموله به هر دلیلی ارسال نشود، صادرکننده گواهی می‌تواند قبل از حرکت خودرو و قبل از تایید در مقصد، درخواست ابطال را در سامانه ثبت کند. برای اصلاح اطلاعات اساسی مانند نوع کالا یا وزن، معمولاً نیاز به ابطال گواهی قبلی و صدور گواهی جدید با پرداخت مجدد تعرفه دولتی می‌باشد.

محموله‌هایی که از کشورهای همسایه وارد و قصد عبور از خاک ایران را دارند، در مرز ورودی توسط قرنطینه مرزی ثبت می‌شوند. برای این محموله‌ها «مهلت عبور» تعیین شده و مسیر حرکت آن‌ها مشخص می‌گردد. در مرز خروجی، کارشناس دامپزشکی باید خروج محموله و پلمب بودن آن را تایید کند تا پرونده ترانزیتی در سامانه بسته شود؛ در غیر این صورت محموله به عنوان کالای قاچاق در داخل کشور تلقی می‌گردد.

این دو سامانه از طریق پروتکل‌های وب‌سرویس (API) به یکدیگر متصل هستند. زمانی که بازرگان در سامانه تجارت ثبت سفارش می‌کند، استعلام بهداشتی به‌صورت خودکار به سامانه دامپزشکی ارسال می‌شود. پس از بررسی کارشناسان در e.ivo.ir، پاسخ تایید یا عدم تایید مجدداً به سامانه تجارت بازمی‌گردد. این تبادل داده باعث حذف مراجعات حضوری و تسریع در فرآیند واردات کالا شده است.

هر واحد اپیدمیولوژیک (مزرعه، کشتارگاه، انبار) دارای یک کد یکتای GIS است که مختصات جغرافیایی آن را مشخص می‌کند. سامانه قرنطینه تنها برای واحدهایی گواهی صادر می‌کند که کد GIS فعال داشته باشند. این اتصال به سازمان اجازه می‌دهد تا نقشه پراکندگی محموله‌ها را رصد کرده و در صورت بروز بیماری، شعاع قرنطینه را به‌صورت دقیق روی نقشه پیاده‌سازی و مدیریت کند.

سامانه e.ivo.ir تحت وب بوده و با تمامی مرورگرهای مدرن سازگار است، اما توصیه می‌شود از آخرین نسخه Google Chrome یا Firefox استفاده شود. برای چاپ گواهی‌ها، نصب نرم‌افزار Adobe Reader ضروری است. همچنین برای برخی فرآیندهای حساس، استفاده از توکن امضای دیجیتال برای احراز هویت سطح بالا الزامی می‌باشد. دسترسی به اینترنت با سرعت حداقل ۵۱۲ کیلوبیت بر ثانیه برای کارکرد بدون وقفه پیشنهاد می‌شود.

کاربران می‌توانند از گزینه «فراموشی رمز عبور» در صفحه اصلی استفاده کنند که در این صورت رمز جدید به شماره همراه ثبت شده در سامانه پیامک می‌شود. اگر شماره همراه تغییر کرده باشد یا حساب به دلیل ورود مکرر رمز اشتباه قفل شده باشد، کاربر باید با در دست داشتن مدارک شناسایی به واحد فناوری اطلاعات اداره کل دامپزشکی استان مربوطه مراجعه نماید تا بازنشانی دستی انجام شود.

در حال حاضر تمرکز اصلی بر نسخه وب‌اپلیکیشن است که در تمامی گوشی‌های هوشمند قابل اجراست. با این حال، سازمان دامپزشکی در حال توسعه اپلیکیشن اختصاصی برای بازرسان و رانندگان است تا بتوانند با اسکن QR کد روی گواهی‌ها، وضعیت تایید تخلیه و اعتبار مجوز را به‌صورت لحظه‌ای مشاهده کنند. رانندگان فعلاً می‌توانند از نسخه ریسپانسیو سایت برای پیگیری وضعیت خود استفاده کنند.

سامانه در مرکز داده اختصاصی سازمان دامپزشکی میزبانی می‌شود و از پروتکل‌های امنیتی HTTPS برای رمزنگاری تبادل اطلاعات استفاده می‌کند. دسترسی به داده‌های هر واحد تنها برای مالک آن و کارشناسان مجاز دولتی امکان‌پذیر است. همچنین تمامی فعالیت‌های کاربران (Log) در سیستم ثبت می‌شود تا در صورت بروز هرگونه تخلف یا دسترسی غیرمجاز، امکان پیگیری قضایی و فنی وجود داشته باشد.

این خطا معمولاً زمانی رخ می‌دهد که اطلاعات هویتی کاربر در سامانه ثبت احوال با اطلاعات وارد شده در سامانه دامپزشکی همخوانی نداشته باشد. از آنجا که e.ivo.ir به سامانه شاهکار و ثبت احوال متصل است، نام و نام خانوادگی باید دقیقاً مطابق با کارت ملی باشد. همچنین در مورد شرکت‌ها، شناسه ملی حقوقی باید در سامانه ثبت شرکت‌ها فعال و معتبر باشد تا سیستم اجازه ورود بدهد.

هر گواهی بهداشتی حمل دارای یک کد QR منحصربه‌فرد است. این کد حاوی لینک مستقیم به دیتابیس اصلی سازمان است. پلیس راهور و بازرسان بهداشتی می‌توانند بدون نیاز به ورود به پنل کاربری، تنها با اسکن این کد توسط دوربین موبایل، از اصالت برگه چاپی اطمینان حاصل کنند. این تکنولوژی جعل گواهی‌های کاغذی را که در گذشته رایج بود، تقریباً غیرممکن کرده است.

بله، واحدهای تولیدی بزرگ و زنجیره‌های تولید می‌توانند در پنل خود گزارش‌های متنوعی از میزان ورود و خروج کالا، تلفات ثبت شده و وضعیت محموله‌های در راه دریافت کنند. این گزارش‌ها در قالب فایل‌های Excel یا PDF قابل استخراج است و به مدیران کمک می‌کند تا مدیریت دقیق‌تری بر زنجیره تأمین و لجستیک محصولات خود داشته باشند.

ثبت‌نام اولیه و ایجاد حساب کاربری در سامانه برای بهره‌برداران و فعالان حوزه دامپزشکی کاملاً رایگان است. سازمان دامپزشکی هیچ مبلغی بابت ارائه نام کاربری و رمز عبور دریافت نمی‌کند. هزینه‌ها صرفاً مربوط به تعرفه‌های قانونی صدور مجوزها، خدمات آزمایشگاهی و بازدیدهای کارشناسی است که طبق مصوبات سالانه هیئت وزیران تعیین و ابلاغ می‌گردد.

هزینه صدور گواهی بر اساس نوع محموله (دام زنده، فرآورده خام، نهاده)، حجم یا وزن محموله و همچنین مسافت بین مبدأ و مقصد (در برخی موارد) محاسبه می‌شود. این مبالغ به‌صورت سیستمی در هنگام ثبت درخواست محاسبه شده و کاربر موظف است آن را از طریق درگاه پرداخت آنلاین متصل به شبکه شتاب پرداخت نماید. واریز هرگونه وجه نقد به حساب افراد یا خارج از درگاه سامانه ممنوع است.

طبق قانون، تمامی هزینه‌های مرتبط با نمونه‌برداری، ارسال به آزمایشگاه و انجام تست‌های تخصصی برای تایید سلامت محموله بر عهده صاحب کالا (متقاضی) است. این هزینه‌ها جدا از تعرفه صدور گواهی بوده و بر اساس تعرفه مصوب آزمایشگاه‌های بخش خصوصی یا دولتی دریافت می‌شود. انجام این آزمایش‌ها برای کالاهای صادراتی و وارداتی حساسیت و هزینه بیشتری دارد.

در حال حاضر سیستم استرداد وجه آنلاین در سامانه تعبیه نشده است. اگر گواهی صادر شده و مبلغ واریز گردد، در صورت ابطال، وجه به حساب خزانه دولت واریز شده و امکان بازگشت مستقیم به کارت کاربر وجود ندارد. لذا به کاربران توصیه می‌شود قبل از مرحله نهایی پرداخت، تمامی اطلاعات محموله و خودرو را با دقت بازبینی کنند تا نیاز به ابطال و پرداخت مجدد نباشد.

بله، هرگونه جابجایی فرآورده‌های دامی که مستلزم صدور گواهی بهداشتی حمل باشد، مشمول پرداخت تعرفه قانونی است، حتی اگر مبدأ و مقصد در یک شهر باشند. البته تعرفه جابجایی‌های کوتاه یا درون‌استانی معمولاً کمتر از جابجایی‌های بین‌استانی است. هدف از این کار، ثبت دقیق گردش کالا در شبکه توزیع و نظارت بر سلامت محصول در ایستگاه‌های مختلف است.

حق‌الزحمه مسئولین فنی بهداشتی که در واحدهای تولیدی مستقر هستند، طبق قرارداد فی‌مابین و بر اساس تعرفه‌های اعلامی نظام دامپزشکی پرداخت می‌شود. این هزینه ارتباط مستقیمی با سامانه e.ivo.ir ندارد، اما تایید درخواست‌ها در سامانه توسط مسئول فنی منوط به انجام وظایف نظارتی وی می‌باشد. پرداخت‌های مربوط به سامانه صرفاً شامل حقوق دولتی و عوارض قانونی است.

سازمان دامپزشکی در برخی بازه‌های زمانی یا برای پروژه‌های ملی (مانند طرح ملی هویت‌گذاری دام)، تسهیلاتی را برای دامداران خرد و عشایر در نظر می‌گیرد. برای مثال، صدور مجوز کوچ برای عشایر ممکن است با تعرفه‌های حمایتی یا به‌صورت گروهی انجام شود. با این حال، اصل برابری تعرفه‌ها برای تمامی بهره‌برداران در سامانه به‌صورت پیش‌فرض اجرا می‌شود مگر اینکه بخشنامه خاصی ابلاغ گردد.

عدم استفاده از سامانه علاوه بر جریمه‌های سنگین تعزیری، منجر به توقیف محموله و خودرو می‌شود. در این شرایط، صاحب کالا باید هزینه‌های انبارداری، قرنطینه اجباری و آزمایش‌های مجدد را بپردازد که چندین برابر هزینه قانونی صدور گواهی است. همچنین در صورت فاسد شدن محموله در زمان توقیف، هیچ بیمه‌ای خسارت وارده را به دلیل غیرقانونی بودن حمل، پوشش نخواهد داد.

طبق ماده ۴ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، جابجایی هرگونه دام و فرآورده‌های دامی بدون اخذ گواهی بهداشتی از سامانه مذکور، مصداق «قاچاق» محسوب می‌شود. مجازات این عمل شامل ضبط کالا به نفع دولت، جریمه نقدی تا چند برابر ارزش کالا و در صورت تکرار، توقیف خودروی حامل و ابطال کارت هوشمند راننده می‌باشد. پرونده‌های مذکور در سازمان تعزیرات حکومتی رسیدگی می‌شوند.

راننده موظف است قبل از بارگیری، از صدور گواهی بهداشتی حمل و صحت کد رهگیری اطمینان حاصل کند. در صورت توقیف محموله توسط پلیس راه یا بازرسان، راننده به عنوان معاون در جرم یا مباشر در حمل کالای قاچاق شناخته شده و مسئولیت قانونی متوجه وی خواهد بود. همچنین نمره منفی در سوابق حمل‌ونقلی راننده درج شده و ممکن است منجر به محرومیت موقت از فعالیت شود.

اعتبار هر گواهی بر اساس فاصله بین مبدأ و مقصد و نوع محموله توسط سامانه محاسبه می‌شود. معمولاً برای مسیرهای کوتاه ۲۴ ساعت و برای مسیرهای طولانی تا ۷۲ ساعت اعتبار در نظر گرفته می‌شود. اگر محموله به دلیل نقص فنی خودرو یا حوادث جاده‌ای در زمان مقرر به مقصد نرسد، راننده باید بلافاصله به نزدیک‌ترین اداره دامپزشکی مراجعه کند تا اعتبار گواهی پس از تایید علت تاخیر، تمدید شود.

طبق قانون سازمان دامپزشکی، تمامی دام‌های وارداتی باید برای مدت مشخصی (معمولاً ۲۱ روز) در ایستگاه‌های قرنطینه مرزی تحت نظارت بمانند. در این مدت، انجام آزمایش‌های تشخیصی الزامی است. هرگونه خروج دام از قرنطینه قبل از صدور تاییدیه نهایی در سامانه e.ivo.ir جرم تلقی شده و منجر به پیگرد قضایی واردکننده و مسئول قرنطینه خواهد شد.

بله، مسئول فنی بهداشتی با تایید درخواست در سامانه، صحت بهداشتی محموله را گواهی می‌کند. در صورتی که مشخص شود محموله آلوده بوده یا اطلاعات خلاف واقع ثبت شده است، مسئول فنی علاوه بر پاسخگویی در شورای انتظامی نظام دامپزشکی، در برابر مراجع قضایی نیز مسئول است و باید خسارات وارده به سلامت عمومی یا خریدار را جبران نماید.

تمامی سردخانه‌ها و انبارهای نگهداری فرآورده‌های دامی موظفند در سامانه e.ivo.ir ثبت‌نام کرده و دارای پروانه بهداشتی معتبر باشند. ورود هرگونه کالا به انبار بدون تایید تخلیه در سامانه و خروج آن بدون صدور گواهی جدید غیرقانونی است. بازرسان دامپزشکی حق دارند در هر زمان با تطبیق موجودی فیزیکی انبار و موجودی سیستمی در سامانه، نسبت به کشف تخلفات اقدام کنند.

متقاضی می‌تواند در صورت اعتراض به رد درخواست توسط کارشناس، ابتدا مراتب را از طریق رئیس اداره دامپزشکی شهرستان پیگیری کند. در صورت عدم حصول نتیجه، امکان ثبت شکایت در سامانه بازرسی سازمان دامپزشکی یا مراجعه به هیئت‌های بدوی رسیدگی به تخلفات اداری وجود دارد. در مورد توقیف کالا توسط تعزیرات نیز، صاحب کالا می‌تواند در مهلت قانونی نسبت به رای صادره واخواهی نماید.

بله، طراحی و فرآیندهای اجرایی این سامانه بر اساس پروتکل‌های سازمان جهانی بهداشت حیوانات (WOAH - سابقاً OIE) تدوین شده است. این مطابقت قانونی باعث می‌شود که گواهی‌های صادره از این سامانه در سطح بین‌المللی معتبر بوده و تسهیل‌کننده تجارت خارجی ایران در حوزه محصولات دامی باشد. شفافیت در گزارش‌دهی بیماری‌ها و ردیابی کالا از ارکان اصلی این استانداردهای بین‌المللی است.