سامانه نما چیست؟ راهنمای جامع ثبت‌نام و پیگیری درخواست‌ها

سامانه نما که مخفف عبارت «نمایشگاه مجازی اموال مکشوفه» است، یک پلتفرم آنلاین و تخصصی است که توسط پلیس آگاهی فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (فراجا) طراحی و راه‌اندازی شده است. هدف اصلی این سامانه، نمایش تصاویر و مشخصات فنی اموالی است که توسط پلیس در عملیات‌های مختلف کشف شده اما مالک آن‌ها هنوز شناسایی نشده است. این سامانه به مال‌باختگان اجازه می‌دهد بدون نیاز به مراجعه حضوری مکرر به کلانتری‌ها، اموال خود را شناسایی کنند.

هدف اصلی این سامانه، تکریم ارباب رجوع، کاهش مراجعات حضوری به واحدهای پلیس آگاهی و تسریع در روند استرداد اموال مسروقه به صاحبان اصلی است. پیش از این، مال‌باختگان ناچار بودند برای شناسایی اموال خود به انبارهای مختلف پلیس در شهرهای مختلف سر بزنند، اما اکنون با این سامانه، شفافیت افزایش یافته و فاصله زمانی بین کشف مال تا تحویل آن به مالک به شکل چشم‌گیری کاهش یافته است.

در این سامانه طیف گسترده‌ای از کالاهای مکشوفه شامل گوشی‌های تلفن همراه، لپ‌تاپ، تبلت، لوازم خانگی (مانند تلویزیون و جاروبرقی)، قطعات خودرو، دوچرخه، ساعت، جواهرات و اشیای قیمتی ثبت می‌شوند. پلیس آگاهی تلاش می‌کند مشخصات دقیق ظاهری و فنی هر کالا را به همراه تصاویر باکیفیت در سامانه بارگذاری کند تا فرآیند شناسایی توسط شهروندان با دقت بالایی انجام شود و اشتباهات به حداقل برسد.

بله، سامانه نما یک سامانه جامع و کشوری است که تمامی رده‌های پلیس آگاهی در سراسر استان‌ها و شهرستان‌های ایران موظف به استفاده از آن هستند. هر کالایی که در هر نقطه از کشور توسط پلیس کشف شود و هویت مالک آن مشخص نباشد، پس از طی مراحل قانونی و ثبت در دیتابیس محلی، اطلاعاتش در این سامانه سراسری بارگذاری می‌شود تا مال‌باختگان از هر جای ایران امکان جستجوی آن را داشته باشند.

تفاوت اصلی در سهولت دسترسی و صرفه‌جویی در زمان و هزینه است. در مراجعه حضوری، فرد محدود به مشاهده اموال موجود در یک انبار خاص در ساعات اداری است، اما در سامانه نما، فرد می‌تواند در ۲۴ ساعت شبانه‌روز، اموال مکشوفه در کل کشور را مشاهده کند. همچنین این سامانه باعث کاهش ترافیک کاری در کلانتری‌ها شده و به پلیس اجازه می‌دهد تمرکز بیشتری بر جنبه‌های عملیاتی پرونده‌ها داشته باشد.

مشاهده بخش عمومی نمایشگاه برای تمامی شهروندان آزاد است تا بتوانند اموال خود را جستجو کنند. با این حال، برای ثبت درخواست مالکیت و دسترسی به جزئیات حساس‌تر، کاربر باید از طریق سامانه‌های احراز هویت معتبر مانند «سخا» وارد شود. این محدودیت برای حفظ امنیت داده‌ها و جلوگیری از ادعاهای واهی وضع شده است تا تنها افرادی که واقعاً مال‌باخته هستند و پرونده قضایی دارند، بتوانند فرآیند استرداد را آغاز کنند.

این تغییر نام ناشی از تغییر ساختار سازمانی نیروی انتظامی به «فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران» (فراجا) با حکم فرمانده کل قوا است. این تغییر ساختار باعث شده تا استانداردهای نظارتی و مدیریتی در سامانه‌های هوشمند پلیس از جمله سامانه نما ارتقا یابد. در حال حاضر تمامی خدمات این سامانه زیر نظر مستقیم پلیس آگاهی فراجا و با پروتکل‌های امنیتی جدید ارائه می‌شود تا دقت در شناسایی اموال افزایش یابد.

خیر، بلافاصله پس از کشف، اموال باید مراحل قانونی و ثبت دفتری را طی کنند. ابتدا کارشناسان پلیس آگاهی مشخصات فنی و ظاهری کالا را بررسی کرده و در صورت عدم وجود شاکی مشخص در پرونده جاری، تصاویر کالا را تهیه و در سامانه بارگذاری می‌کنند. این فرآیند معمولاً بین چند روز تا دو هفته پس از عملیات کشف زمان می‌برد تا از صحت اطلاعات وارد شده در سامانه اطمینان کامل حاصل شود.

برای شروع، ابتدا باید به وب‌سایت رسمی پلیس به آدرس police.ir مراجعه کرده و وارد بخش سامانه نما شوید. در این مرحله می‌توانید بدون ثبت‌نام، دسته‌بندی کالای مورد نظر خود (مثلاً موبایل یا لوازم خانگی) را انتخاب کرده و با فیلتر کردن بر اساس استان یا بازه زمانی، تصاویر اموال را مشاهده کنید. توصیه می‌شود قبل از جستجو، شماره سریال یا مشخصات دقیق کالای مسروقه خود را در دسترس داشته باشید تا جستجو هدفمندتر باشد.

در صورتی که تصویر کالای خود را شناسایی کردید، باید روی گزینه «درخواست مالکیت» یا «این مال متعلق به من است» کلیک کنید. در این مرحله سامانه از شما می‌خواهد که کد رهگیری پرونده سرقت خود را وارد کنید. پس از ثبت درخواست، اطلاعات شما توسط کارشناسان پلیس آگاهی بررسی شده و در صورت مطابقت اولیه، از طریق پیامک یا تماس تلفنی برای ارائه مدارک مثبته و احراز هویت نهایی به واحد مربوطه فراخوانده می‌شوید.

مدارک لازم بسته به نوع کالا متفاوت است؛ برای کالاهای دیجیتال، داشتن جعبه کالا، فاکتور خرید معتبر و شماره سریال (IMEI) الزامی است. برای سایر اموال، فاکتور خرید، برگه گارانتی، عکس‌های قدیمی از کالا که نشان‌دهنده ویژگی‌های خاص آن باشد یا شهادت شهود و ارائه مشخصات منحصربه‌فرد (مانند خط و خش خاص یا تعمیرات انجام شده) می‌تواند به عنوان مدرک مالکیت توسط پلیس و مقام قضایی پذیرفته شود.

بله، یکی از شروط اصلی برای استرداد اموال از طریق سامانه نما، داشتن پرونده کلاسه شده در کلانتری یا دادسرا است. هنگامی که شما کالایی را شناسایی می‌کنید، سیستم از شما شماره پرونده یا کلاسه قضایی را مطالبه می‌کند. اگر هنوز شکایت خود را ثبت نکرده‌اید، باید ابتدا به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا کلانتری محل سرقت مراجعه کرده و گزارش سرقت را تنظیم نمایید تا کد رهگیری لازم را دریافت کنید.

زمان بررسی درخواست‌ها متغیر است و به حجم پرونده‌های واحد پلیس آگاهی مربوطه بستگی دارد. به طور معمول، پس از ثبت درخواست در سامانه، کارشناسان ظرف مدت ۷۲ ساعت کاری بررسی‌های اولیه را انجام می‌دهند. در صورت تایید اولیه، فرآیند دعوت حضوری و تطبیق مدارک ممکن است بین یک تا دو هفته به طول بیانجامد. در تمام این مراحل، وضعیت درخواست شما از طریق سامانه قابل پیگیری خواهد بود.

در صورتی که کالای شما در استانی غیر از محل سکونتتان کشف شده باشد، پس از تایید مالکیت در سامانه، هماهنگی‌های لازم بین پلیس آگاهی دو شهر انجام می‌شود. در برخی موارد نیاز به نیابت قضایی است تا کالا به شهر محل سکونت شما ارسال شود، اما در اکثر مواقع برای احراز هویت نهایی و امضای صورت‌جلسه تحویل، حضور مالک یا وکیل قانونی وی در واحد کاشف (شهری که کالا در آنجاست) الزامی است.

پس از نهایی کردن درخواست و دریافت کد رهگیری، امکان ویرایش مستقیم اطلاعات در سامانه وجود ندارد. اگر متوجه اشتباهی در اطلاعات ارسالی شدید، باید منتظر تماس کارشناس پلیس بمانید یا به صورت حضوری به واحد پلیس آگاهی که کالا در اختیار آن است مراجعه کرده و اصلاحات لازم را در پرونده فیزیکی اعمال کنید. لذا توصیه می‌شود در هنگام وارد کردن اطلاعات و شماره تماس دقت کافی داشته باشید.

اگر پلیس آگاهی به دلیل عدم کفایت مدارک، درخواست مالکیت شما را رد کند، شما حق اعتراض دارید. در این حالت باید به دادسرای مربوطه مراجعه کرده و با ارائه مدارک جدید یا درخواست کارشناسی مجدد، از دادیار یا بازپرس پرونده بخواهید که موضوع را دوباره بررسی کند. مقام قضایی می‌تواند دستور بازبینی مجدد کالا توسط کارشناسان خبره یا تطبیق دقیق‌تر شماره سریال‌ها را صادر نماید تا حق شما ضایع نشود.

در بخش جستجوی پیشرفته سامانه نما، فیلدی مخصوص برای وارد کردن شماره سریال یا کد IMEI تعبیه شده است. با وارد کردن این کد اختصاصی، سیستم به طور خودکار تمامی کالاهای ثبت شده را فیلتر کرده و در صورت وجود تطابق، کالا را به شما نمایش می‌دهد. طبق آمار پلیس آگاهی، بیش از ۸۰ درصد موفقیت در استرداد اموال متعلق به کسانی است که شماره سریال دقیق کالای خود را در سامانه جستجو کرده‌اند.

سامانه سخا (پنجره واحد خدمات فراجا) به عنوان درگاه اصلی احراز هویت متمرکز عمل می‌کند. برای ثبت درخواست‌های رسمی در سامانه نما، کاربران باید ابتدا در سخا احراز هویت شوند (با استفاده از کد ملی و شماره همراه به نام خودشان). این اقدام فنی برای جلوگیری از ثبت درخواست‌های جعلی، حفظ حریم خصوصی مال‌باختگان و اطمینان از این است که شخص متقاضی دارای هویت واقعی و قابل پیگیری قانونی است.

بله، یکی از راه‌های فنی و سریع برای دسترسی به سامانه نما، استفاده از اپلیکیشن هوشمند «پلیس من» است. در بخش خدمات پلیس آگاهی این اپلیکیشن، گزینه‌ای برای ورود به نمایشگاه مجازی اموال مکشوفه وجود دارد. استفاده از اپلیکیشن به دلیل بهینه‌سازی تصاویر برای موبایل و امکان دریافت نوتیفیکیشن‌های مربوط به وضعیت پرونده، نسبت به نسخه وب برتری‌هایی دارد و تجربه کاربری بهتری را برای شهروندان فراهم می‌کند.

پلیس آگاهی تلاش می‌کند تصاویر را با کیفیت مطلوب بارگذاری کند، اما به دلیل حجم بالای داده‌ها ممکن است برخی تصاویر وضوح کافی نداشته باشند. در این موارد، کاربر می‌تواند بر اساس مشخصات متنی (مانند برند، مدل و رنگ) جستجو را انجام دهد. اگر شک دارید که کالا متعلق به شماست اما تصویر واضح نیست، بهتر است درخواست بررسی را ثبت کنید تا در مرحله حضوری، کالا از نزدیک توسط شما رویت و شناسایی شود.

کد IMEI یک شناسه ۱۵ رقمی منحصربه‌فرد برای هر دستگاه موبایل در سطح جهان است. در سامانه نما، این کد به عنوان اصلی‌ترین کلید شناسایی گوشی‌های تلفن همراه شناخته می‌شود. از آنجایی که ظاهر بسیاری از گوشی‌ها مشابه است، پلیس تنها با تطبیق دقیق این کد می‌تواند مالکیت قطعی را تایید کند. به همین دلیل، ثبت دقیق این کد در هنگام گزارش سرقت و جستجوی آن در سامانه نما، شانس استرداد کالا را به ۱۰۰ درصد می‌رساند.

در حال حاضر سامانه نما به طور خودکار به محض بارگذاری کالای جدید به کاربران اطلاع‌رسانی نمی‌کند. کاربران موظف هستند به صورت دوره‌ای (مثلاً هفته‌ای یک بار) سامانه را چک کنند. با این حال، اگر در اپلیکیشن «پلیس من» درخواستی ثبت کرده باشید، تغییر وضعیت درخواست (مانند تایید یا رد) از طریق پیامک یا اعلان درون‌برنامه‌ای به اطلاع شما خواهد رسید تا نیازی به چک کردن مداوم وب‌سایت نباشد.

از آنجایی که ورود به سامانه نما از طریق درگاه سخا انجام می‌شود، در صورت فراموشی رمز عبور باید از گزینه «فراموشی رمز عبور» در سایت sakha.epolice.ir استفاده کنید. با وارد کردن کد ملی و شماره همراهی که به نام خودتان ثبت شده، کد بازیابی برای شما پیامک می‌شود. پس از تغییر رمز در سامانه سخا، می‌توانید مجدداً به سامانه نما بازگشته و با اطلاعات جدید وارد بخش ثبت درخواست شوید.

سامانه نما برای اجرا در مرورگرهای مدرن مانند گوگل کروم، فایرفاکس و مایکروسافت اج بهینه‌سازی شده است. برای عملکرد بهتر و مشاهده صحیح تصاویر، توصیه می‌شود از آخرین نسخه این مرورگرها استفاده کنید. همچنین به دلیل استفاده از پروتکل‌های امنیتی SSL، در صورتی که تاریخ و ساعت سیستم شما تنظیم نباشد، ممکن است با خطای امنیتی مواجه شوید. استفاده از مرورگرهای قدیمی مانند اینترنت اکسپلورر برای این سامانه توصیه نمی‌شود.

خیر، جستجو در سامانه نما و مشاهده تصاویر اموال مکشوفه برای تمامی شهروندان کاملاً رایگان است. پلیس آگاهی فراجا این خدمت را به عنوان بخشی از وظایف حاکمیتی خود برای احقاق حقوق شهروندان ارائه می‌دهد. هیچ مبلغی تحت عنوان حق عضویت یا هزینه جستجو از کاربران دریافت نمی‌شود و هرگونه وب‌سایتی که برای این خدمات درخواست وجه کند، جعلی و غیرقانونی تلقی می‌گردد.

فرآیند اداری استرداد مال در پلیس آگاهی رایگان است، اما ممکن است هزینه‌های جانبی قانونی وجود داشته باشد. برای مثال، اگر کالا در پارکینگ یا انبارهای عمومی نگهداری شده باشد، هزینه توقیف و نگهداری طبق تعرفه‌های مصوب بر عهده مالک است. همچنین هزینه‌های مربوط به کارشناسی رسمی دادگستری (در صورت نیاز به تشخیص اصالت) یا هزینه‌های دادرسی در مرحله قضایی، بر اساس قوانین موضوعه دریافت خواهد شد.

هزینه پارکینگ بر اساس نرخ‌نامه مصوب هیئت وزیران و ستاد اجرایی فرمان امام (ره) یا نهادهای متولی پارکینگ محاسبه می‌شود. این مبلغ بستگی به تعداد روزهای توقیف خودرو از زمان کشف تا زمان تحویل به مالک دارد. لازم به ذکر است که پلیس آگاهی ذینفع این مبالغ نیست و این هزینه‌ها مستقیماً به حساب مدیریت پارکینگ‌ها واریز می‌شود تا هزینه‌های نگهداری و امنیت وسیله نقلیه پوشش داده شود.

بله، در صورتی که مالک تقاضا کند کالا توسط پست یا سیستم‌های حمل‌ونقل پلیس به شهر دیگری منتقل شود، هزینه حمل‌ونقل و بیمه کالا بر عهده متقاضی خواهد بود. با این حال، در اکثر موارد به دلیل حساسیت اموال مسروقه و لزوم امضای صورت‌جلسه حضوری، پلیس توصیه می‌کند مالک شخصاً برای تحویل مراجعه کند تا هزینه‌های اضافی حمل‌ونقل و خطرات احتمالی آسیب دیدن کالا حذف شود.

در مواردی که تشخیص اصالت طلا، جواهرات یا عتیقه‌جات نیاز به نظر کارشناس رسمی دادگستری یا اتحادیه طلا و جواهر داشته باشد، هزینه کارشناسی طبق تعرفه قانونی بر عهده شاکی (مالک) است. این هزینه برای اطمینان از صحت ادعای مالکیت و جلوگیری از تحویل اشتباه اموال گران‌بها دریافت می‌شود و مبلغ آن معمولاً درصدی از ارزش کالا یا مبلغی ثابت بر اساس تعرفه سالانه است.

دانلود و نصب اپلیکیشن «پلیس من» رایگان است، اما برخی از خدمات تخصصی آن ممکن است مشمول پرداخت هزینه‌های ناچیز (در حد چند هزار تومان) جهت خدمات زیرساختی و پیامکی باشد. با این حال، بخش مربوط به مشاهده اموال مکشوفه در سامانه نما معمولاً بدون هزینه اضافی در دسترس است. همواره توصیه می‌شود اپلیکیشن را فقط از منابع معتبر مانند کافه بازار یا وب‌سایت رسمی پلیس دریافت کنید.

اگر مالک توانایی پرداخت هزینه‌های پارکینگ یا انبارداری را نداشته باشد، می‌تواند درخواست اعسار یا تخفیف خود را به مقام قضایی (دادستان یا بازپرس پرونده) ارائه دهد. در موارد خاص و با تشخیص قاضی، ممکن است تخفیفاتی در هزینه‌های پارکینگ اعمال شود یا مهلتی برای پرداخت در نظر گرفته شود. اما در حالت کلی، پرداخت این هزینه‌ها برای آزادسازی کالا از نظر قانونی الزامی است.

هزینه دادرسی برای دعاوی کیفری سرقت و استرداد مال معمولاً بر اساس تعرفه‌های خدمات قضایی محاسبه می‌شود که مبلغ بسیار ناچیزی نسبت به ارزش مال مسروقه است. این هزینه‌ها در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی هنگام ثبت شکایت یا پیگیری پرونده دریافت می‌شود. هدف از این مبالغ، پوشش هزینه‌های اداری تشکیل پرونده و ابلاغیه‌های الکترونیکی سامانه ثنا است و مانعی برای احقاق حق شهروندان محسوب نمی‌شود.

ثبت ادعای مالکیت بر اموالی که متعلق به فرد نیست، مصداق «تلاش برای تحصیل مال نامشروع» و «فریب پلیس» تلقی می‌شود. در صورتی که فردی با مدارک جعلی یا اظهارات کذب سعی در تصاحب اموال دیگران از طریق سامانه نما داشته باشد، پلیس آگاهی موظف است وی را به مراجع قضایی معرفی کند. این جرم می‌تواند منجر به حبس، جریمه نقدی و محرومیت از برخی حقوق اجتماعی شود، لذا کاربران باید تنها در مورد اموال قطعی خود ادعا ثبت کنند.

پلیس آگاهی تنها وظیفه شناسایی و تطبیق اولیه اموال را بر عهده دارد، اما دستور نهایی استرداد (تحویل) مال باید توسط مقام قضایی (بازپرس یا دادیار پرونده) صادر شود. پس از تایید پلیس، پرونده به دادسرا ارسال شده و قاضی با بررسی مدارک، دستور کتبی تحویل مال به شاکی را صادر می‌کند. بدون حکم قضایی، پلیس اجازه قانونی برای خروج مال از انبار و تحویل آن به شهروند را ندارد.

از نظر قانونی، مسئولیت اصلی آسیب به مال بر عهده سارق است و مالک می‌تواند در دادخواست خود، جبران خسارت وارده به کالا را نیز از سارق مطالبه کند. اگر آسیب در زمان نگهداری توسط پلیس یا در پارکینگ رخ داده باشد، موضوع باید از طریق مراجع قانونی و بازرسی فراجا پیگیری شود. با این حال، در اکثر موارد اموال به همان صورتی که از سارقان کشف شده‌اند، در سامانه ثبت و به مالک تحویل داده می‌شوند.

بله، هرچند فاکتور خرید معتبرترین مدرک است، اما قانون راه‌های دیگری را نیز پیش‌بینی کرده است. ارائه کارتن کالا (در مورد لوازم برقی)، شهادت شهود، ارائه عکس‌هایی که کالا در آن‌ها مشخص باشد، یا ذکر جزئیات بسیار خاص که تنها مالک از آن‌ها اطلاع دارد (مانند محتویات داخل حافظه یک لپ‌تاپ یا علامت خاص زیر بدنه)، می‌تواند به عنوان اماره مالکیت توسط قاضی پذیرفته شود و منجر به صدور حکم استرداد گردد.

طبق قوانین جاری، اموالی که مالک آن‌ها پیدا نشود، برای مدت مشخصی (معمولاً یک تا دو سال) در انبارهای پلیس نگهداری می‌شوند. پس از انقضای مهلت قانونی و انتشار آگهی‌های لازم، در صورتی که همچنان مالکی پیدا نشود، این اموال با حکم قضایی به عنوان «اموال بلاصاحب» تلقی شده و جهت تعیین تکلیف به ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره) تحویل داده می‌شوند تا در مزایده‌های قانونی به فروش رسیده و وجه آن به حساب خزانه واریز شود.

در صورت بروز اختلاف در مالکیت، پلیس آگاهی از تحویل کالا خودداری کرده و موضوع را به مرجع قضایی گزارش می‌دهد. قاضی پرونده با برگزاری جلسه مواجهه حضوری و بررسی دقیق‌تر مدارک هر دو طرف (مانند استعلام از فروشگاه صادرکننده فاکتور یا بررسی شماره سریال‌ها در سامانه‌های همتا)، مالک واقعی را شناسایی می‌کند. در این شرایط، ارائه مدارک قدیمی‌تر و معتبرتر نقش تعیین‌کننده‌ای در صدور حکم نهایی به نفع یکی از طرفین دارد.

بله، مال‌باختگان می‌توانند برای تمامی مراحل از جمله جستجو در سامانه، ثبت درخواست و حضور در پلیس آگاهی و دادسرا، به وکیل پایه یک دادگستری وکالت دهند. در این صورت، وکیل با ارائه وکالت‌نامه رسمی که در آن حق «استرداد اموال» صراحتاً قید شده باشد، می‌تواند تمامی مراحل اداری و قانونی را به جای موکل انجام داده و کالا را تحویل بگیرد. این امر به ویژه برای افرادی که در شهرهای دیگر سکونت دارند بسیار کاربردی است.

خرید و فروش اموالی که به عنوان مال مسروقه در سامانه نما یا دیتابیس پلیس ثبت شده‌اند، تحت عنوان «خرید و فروش مال مسروقه» جرم محسوب می‌شود. طبق ماده ۶۶۲ قانون مجازات اسلامی، هر کس با علم و اطلاع یا با وجود قرائن اطمینان‌بخش، مال مسروقه‌ای را خریداری یا مخفی نماید، به حبس و شلاق محکوم خواهد شد. لذا شهروندان باید قبل از خرید کالاهای دست‌دوم، حتماً استعلام‌های لازم را از طریق سامانه نما یا همتا انجام دهند.