آموزش کامل رجیستری گوشی در سامانه همتا + استعلام اصالت

طرح رجیستری یا شناسه‌دار کردن تجهیزات دارای سیم‌کارت، پروژه‌ای ملی است که با همکاری وزارت صمت، وزارت ارتباطات و گمرک با هدف مبارزه با قاچاق کالا و واردات غیرقانونی گوشی‌های هوشمند به کشور اجرا شده است. در این طرح، تنها گوشی‌هایی که از مبادی قانونی وارد شده و حقوق گمرکی آن‌ها پرداخت شده باشد، اجازه اتصال به شبکه‌های اپراتوری همراه کشور را خواهند داشت. این اقدام باعث شده تا اصالت کالا تضمین شود و خریداران از خدمات پس از فروش معتبر بهره‌مند شوند، همچنین از ورود کالاهای تقلبی و بی‌کیفیت به بازار جلوگیری می‌کند.

سامانه همتا (سامانه هوشمند مدیریت تجهیزات ارتباطی) در واقع پایگاه داده مرکزی برای ثبت و مدیریت شناسه‌های IMEI گوشی‌های موبایل در ایران است. وظیفه اصلی این سامانه، تطبیق شناسه گوشی با شماره سیم‌کارت مالک و اطمینان از قانونی بودن واردات آن است. کاربران از طریق این سامانه می‌توانند خدماتی همچون فعال‌سازی گوشی جدید، انتقال مالکیت هنگام فروش، استعلام اصالت دستگاه و مشاهده وضعیت رجیستری گوشی‌های خود را به صورت آنلاین یا از طریق کد دستوری #7777* انجام دهند. این سامانه پل ارتباطی بین گمرک، اپراتورها و مصرف‌کنندگان نهایی است.

در حال حاضر تمامی دستگاه‌هایی که دارای اسلات سیم‌کارت بوده و از شبکه ارتباطی سیار استفاده می‌کنند، مشمول این طرح هستند. این لیست شامل انواع گوشی‌های هوشمند، تبلت‌های سیم‌کارت‌خور، ساعت‌های هوشمند (Smartwatch)، مودم‌های همراه و جیبی، و حتی برخی تجهیزات صنعتی و پزشکی است که برای انتقال داده از سیم‌کارت استفاده می‌کنند. عدم ثبت هر یک از این دستگاه‌ها در سامانه همتا منجر به قطع دسترسی آن‌ها به شبکه مخابراتی کشور پس از یک بازه زمانی کوتاه (معمولاً ۳۰ روز) خواهد شد. بنابراین هنگام خرید هر دستگاه سیم‌کارت‌خوری، بررسی وضعیت رجیستری آن الزامی است.

طبق قوانین جاری، هر گوشی جدیدی که وارد کشور می‌شود یا برای اولین بار با سیم‌کارت ایرانی روشن می‌گردد، چنانچه در سامانه همتا به عنوان کالای قانونی ثبت نشده باشد، تنها به مدت ۳۰ روز (یک ماه) فرصت دارد تا از خدمات شبکه‌های اپراتوری استفاده کند. این مهلت به عنوان فرصت تست یا انجام امور اداری رجیستری در نظر گرفته شده است. پس از پایان این ۳۰ روز، آنتن گوشی به صورت خودکار قطع شده و دستگاه دیگر قادر به برقراری تماس، ارسال پیامک یا استفاده از اینترنت همراه نخواهد بود، مگر اینکه فرآیند ثبت و پرداخت حقوق گمرکی آن تکمیل شود.

گوشی‌های شرکتی توسط شرکت‌های مجاز واردکننده به صورت عمده و با پرداخت مالیات و عوارض تجاری وارد شده و معمولاً دارای گارانتی معتبر ۱۸ ماهه هستند و کد فعال‌سازی روی جعبه آن‌ها درج شده است. در مقابل، گوشی مسافری توسط اشخاص حقیقی و برای مصرف شخصی وارد می‌شود. در حالت مسافری، فرد باید شخصاً حقوق گمرکی را بر اساس نرخ ارز ETS پرداخت کند و گوشی فاقد گارانتی رسمی شرکتی است. از نظر فنی دستگاه‌ها تفاوتی ندارند، اما از نظر قانونی، گوشی مسافری نباید با هدف تجاری و فروش در بازار وارد شود و فرآیند ثبت آن متفاوت است.

گردشگران خارجی یا مسافرانی که به صورت موقت وارد ایران می‌شوند، چنانچه قصد داشته باشند از سیم‌کارت‌های بین‌المللی خود (رومینگ) استفاده کنند، نیازی به رجیستری ندارند. اما اگر بخواهند از سیم‌کارت‌های اپراتورهای داخلی (همراه اول، ایرانسل و غیره) استفاده کنند، گوشی آن‌ها تا ۳۰ روز بدون نیاز به ثبت در سامانه کار خواهد کرد. در صورتی که اقامت آن‌ها بیش از ۳۰ روز به طول بیانجامد، برای ادامه استفاده از خدمات اپراتوری ایران، باید نسبت به ثبت موقت یا پرداخت حقوق گمرکی اقدام کنند، در غیر این صورت پس از یک ماه آنتن دستگاه آن‌ها قطع می‌شود.

در صورت عدم رجیستری، گوشی شما پس از گذشت ۳۰ روز از زمان اولین استفاده با سیم‌کارت داخلی، از لیست سفید شبکه خارج شده و اصطلاحاً غیرمجاز شناخته می‌شود. در این حالت، تمامی خدمات مخابراتی شامل تماس‌های ورودی و خروجی، پیامک و اینترنت همراه قطع خواهد شد. دستگاه عملاً به یک تبلت بدون سیم‌کارت تبدیل می‌شود که تنها از طریق وای‌فای می‌تواند به اینترنت متصل شود. همچنین خرید و فروش چنین گوشی‌هایی غیرقانونی بوده و در صورت بروز مشکل یا سرقت، پیگیری حقوقی آن در مراجع قضایی به دلیل عدم ثبت مالکیت رسمی در سامانه همتا بسیار دشوار و گاهی غیرممکن خواهد بود.

رجیستری گوشی یک فرآیند یک‌باره است و پس از اینکه دستگاه به صورت قانونی در سامانه همتا ثبت شد و کد فعال‌سازی برای شماره سیم‌کارت مالک تایید گردید، این ثبت به صورت دائمی در پایگاه داده باقی می‌ماند. نیازی به پرداخت هزینه سالانه یا تمدید دوره ای نیست. تنها زمانی که بخواهید گوشی خود را بفروشید یا سیم‌کارت دیگری را به عنوان مالک اصلی روی آن قرار دهید، باید فرآیند 'انتقال مالکیت' را انجام دهید تا شناسه دستگاه در سامانه همتا به نام مالک جدید ثبت شود. در غیر این صورت، برای استفاده‌های بعدی با همان سیم‌کارت، هیچ اقدام اضافه‌ای لازم نیست.

برای اطمینان از رجیستر بودن گوشی، بهترین راه استعلام اصالت از طریق سامانه همتا است. شما می‌توانید کد #7777* را شماره‌گیری کرده و گزینه استعلام اصالت را انتخاب کنید، سپس شناسه 15 رقمی IMEI دستگاه را وارد نمایید. همچنین می‌توانید از اپلیکیشن همتا یا وب‌سایت رسمی hamta.ntsw.ir استفاده کنید. در پاسخ استعلام، سامانه به شما می‌گوید که دستگاه قانونی است، مسافری است یا غیرقانونی. اگر پیام 'شناسه دستگاه قانونی نیست' دریافت کردید، به این معنی است که گوشی رجیستر نشده و نباید آن را خریداری کنید. همیشه قبل از پرداخت وجه در هنگام خرید گوشی دست دوم، این استعلام را شخصاً انجام دهید.

طبق قوانین جدید سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳، هر مسافر موظف است در لحظه ورود به کشور و قبل از خروج از سالن گمرک فرودگاه یا مرز زمینی، گوشی خود را به کارشناس گمرک اظهار کند. در این مرحله، مشخصات گوشی و هویت مسافر توسط کارشناس ثبت شده و تاییدیه اولیه صادر می‌گردد. مسافر سپس یک ماه فرصت دارد تا با مراجعه به سامانه آنلاین گمرک، نسبت به پرداخت حقوق و عوارض گمرکی اقدام کند. نکته حیاتی اینجاست که اگر مسافر بدون اظهار گوشی از گمرک خارج شود، دیگر به هیچ وجه امکان رجیستری گوشی در داخل کشور را نخواهد داشت و دستگاه برای همیشه غیرمجاز باقی می‌ماند.

برای فعال‌سازی، ابتدا باید کد فعال‌سازی ۶ رقمی را (که روی کارت گارانتی یا پیامک گمرک است) داشته باشید. سپس کد دستوری #7777* را شماره‌گیری کرده و گزینه ۲ (فعال‌سازی) را انتخاب کنید. ابتدا شناسه IMEI دستگاه، سپس شماره سیم‌کارتی که قصد دارید مالک گوشی باشد و در نهایت کد فعال‌سازی ۶ رقمی را وارد کنید. پس از تایید اطلاعات، پیامی مبنی بر موفقیت‌آمیز بودن فعال‌سازی دریافت می‌کنید. از این لحظه، گوشی به نام سیم‌کارت شما ثبت شده و آنتن آن به صورت دائمی فعال می‌گردد. دقت کنید که فعال‌سازی حتماً باید با سیم‌کارتی که به نام خودتان است انجام شود.

هنگام فروش گوشی، فروشنده باید کد دستوری #7777* را شماره‌گیری کرده و گزینه 'انتقال مالکیت' را انتخاب کند. سپس لیست شناسه‌های IMEI که تحت مالکیت اوست نمایش داده می‌شود. فروشنده شناسه گوشی مورد نظر را انتخاب و شماره موبایل خریدار را وارد می‌کند. سامانه همتا یک کد فعال‌سازی جدید برای خریدار پیامک می‌کند. خریدار باید با استفاده از آن کد و سیم‌کارت خود، فرآیند فعال‌سازی را (مشابه گوشی نو) انجام دهد. انجام این کار برای جلوگیری از مشکلات قانونی بعدی و اطمینان از مالکیت خریدار الزامی است و بدون آن، خریدار نمی‌تواند از خدمات همتا استفاده کند.

اگر گوشی شما شرکتی است، باید با شرکت گارانتی‌کننده تماس بگیرید؛ آن‌ها موظف هستند با احراز هویت و دریافت IMEI، کد فعال‌سازی را مجدداً در اختیار شما قرار دهند. اگر گوشی را به صورت مسافری ثبت کرده‌اید، کد فعال‌سازی پس از پرداخت عوارض به شماره موبایل مسافر پیامک شده است و همچنین در کارتابل شخصی شما در سایت همتا در بخش 'مدیریت گوشی‌ها' قابل مشاهده است. در صورتی که از فروشنده کد را دریافت نکرده‌اید، تنها راه این است که فروشنده از طریق سامانه همتا و گزینه انتقال مالکیت، کد جدیدی برای شما ایجاد کند. سامانه همتا مستقیماً کد فعال‌سازی صادر نمی‌کند.

گوشی‌های هدیه اگر از نوع شرکتی باشند، فرآیند مشابه گوشی‌های نو دارند و باید با کد روی جعبه فعال شوند. اما اگر کسی گوشی را از خارج از کشور به عنوان هدیه آورده باشد، حتماً باید در لحظه ورود به نام شخص واردکننده (مسافر) در گمرک اظهار شود. پس از پرداخت عوارض توسط مسافر، او می‌تواند از طریق سامانه همتا و فرآیند 'انتقال مالکیت'، گوشی را به شماره سیم‌کارت فرد هدیه‌گیرنده منتقل کند. بدون اظهار در گمرک توسط مسافر، هیچ راه قانونی برای فعال‌سازی گوشی هدیه وجود ندارد و دستگاه پس از یک ماه قطع خواهد شد.

علاوه بر کد دستوری، شما می‌توانید شناسه ۱۵ رقمی IMEI گوشی را به شماره ۷۷۷۷ پیامک کنید. پس از چند لحظه، پاسخ استعلام شامل مدل دستگاه، شرکت واردکننده، وضعیت گارانتی و قانونی یا غیرقانونی بودن آن برای شما ارسال می‌شود. این روش برای زمانی که دسترسی به اینترنت ندارید یا کد دستوری با اختلال مواجه است، بسیار کاربردی است. دقت کنید که پیامک ارسالی از سوی سامانه همتا حتماً باید با سرشماره HAMTA یا ۷۷۷۷ باشد و به پیامک‌های ارسالی از شماره‌های شخصی یا ناشناس که ادعای رجیستری دارند، به هیچ عنوان اعتماد نکنید.

اگر در فرآیند رجیستری با خطاهایی مانند 'عدم تطابق کالا' یا 'خطای سیستمی' مواجه شدید، ابتدا باید از صحت اطلاعات وارد شده مطمئن شوید. در صورت تداوم مشکل، می‌توانید با مرکز تماس سامانه همتا به شماره ۰۹۶۳۶۶ تماس بگیرید. کارشناسان این مرکز به صورت شبانه‌روزی پاسخگوی مشکلات فنی و قانونی کاربران هستند. همچنین در وب‌سایت همتا بخش 'ثبت و پیگیری مشکلات' وجود دارد که می‌توانید با آپلود مدارک (مانند رسید گمرک یا فاکتور خرید)، درخواست بررسی مجدد ارسال کنید. برای مشکلات مربوط به پرداخت عوارض گمرکی نیز باید به میز خدمت الکترونیک گمرک (EPL) مراجعه نمایید.

بله، به شرطی که مرحله اول یعنی 'اظهار حضوری در گمرک ورود' انجام شده باشد. پس از اظهار در مرز، بقیه مراحل شامل پرداخت حقوق گمرکی از طریق درگاه آنلاین گمرک و سپس فعال‌سازی در سامانه همتا از طریق وب‌سایت یا کد دستوری، کاملاً به صورت اینترنتی و بدون نیاز به مراجعه حضوری قابل انجام است. اما تاکید می‌شود که بدون ثبت اولیه توسط کارشناس گمرک در لحظه ورود به کشور، هیچ روش آنلاین یا غیرحضوری برای رجیستر کردن گوشی مسافری وجود ندارد و حضور فیزیکی مسافر و دستگاه در گمرک ورودی الزامی است.

شناسه IMEI (International Mobile Equipment Identity) یک کد ۱۵ رقمی منحصر‌به‌فرد برای هر دستگاه موبایل در سطح جهان است. برای پیدا کردن آن، ساده‌ترین راه شماره‌گیری کد #06#* در گوشی است که بلافاصله شناسه را روی صفحه نمایش می‌دهد. همچنین این کد روی جعبه گوشی، پشت بدنه دستگاه (در مدل‌های قدیمی) یا روی سینی سیم‌کارت درج شده است. در گوشی‌های آیفون نیز می‌توانید به مسیر Settings > General > About بروید. داشتن این کد برای تمامی مراحل رجیستری، استعلام اصالت و انتقال مالکیت ضروری است و در گوشی‌های دو سیم‌کارته، دستگاه دارای دو شناسه IMEI مجزا می‌باشد.

گوشی‌های دو سیم‌کارته دارای دو شناسه IMEI متفاوت هستند. در هنگام رجیستری (چه شرکتی و چه مسافری)، هر دو شناسه باید در سامانه ثبت شوند. در فرآیند فعال‌سازی با کد #7777*، معمولاً با وارد کردن IMEI اول، سامانه به صورت خودکار IMEI دوم را شناسایی می‌کند. اما اگر گوشی مسافری ثبت می‌کنید، حتماً دقت کنید که در فرم گمرک، هر دو شناسه را اعلام نمایید. اگر تنها یک اسلات رجیستر شود، سیم‌کارت دوم شما پس از ۳۰ روز قطع خواهد شد. در صورت بروز این مشکل، باید از طریق بخش 'افزودن شناسه' در پنل کاربری سامانه همتا، نسبت به ثبت IMEI دوم اقدام کنید.

بله، طبق آخرین بخشنامه‌ها، تمامی تبلت‌هایی که قابلیت نصب سیم‌کارت دارند و همچنین ساعت‌های هوشمند (Apple Watch LTE و غیره) مشمول طرح رجیستری هستند. فرآیند ثبت آن‌ها دقیقاً مشابه گوشی‌های موبایل است. اگر تبلت شما فقط از وای‌فای پشتیبانی می‌کند و اسلات سیم‌کارت ندارد، نیازی به رجیستری ندارد. اما برای مدل‌های سیم‌کارت‌خور، حتماً قبل از خرید استعلام اصالت بگیرید. بسیاری از خریداران به اشتباه تصور می‌کنند رجیستری فقط مخصوص گوشی است، در حالی که قطع شدن آنتن تبلت یا ساعت هوشمند به دلیل عدم رجیستری، یکی از مشکلات رایج کاربران در سال‌های اخیر بوده است.

اگر قصد دارید سیم‌کارت خود را عوض کنید و سیم‌کارت جدید هم به نام خودتان است، نیازی به اقدام خاصی در سامانه همتا نیست و گوشی همچنان کار خواهد کرد. اما اگر می‌خواهید مالکیت گوشی را به شخص دیگری منتقل کنید یا سیم‌کارتی که به نام شما نیست را در گوشی قرار دهید، باید از فرآیند 'انتقال مالکیت' استفاده کنید. در این فرآیند، شما از طریق کد #7777* مالکیت را از شماره فعلی به شماره جدید منتقل می‌کنید. سامانه همتا بر اساس کد ملی مالک سیم‌کارت، دستگاه را شناسایی می‌کند، بنابراین تطابق کد ملی مالک سیم‌کارت و مالک دستگاه در سامانه اهمیت دارد.

این مشکل معمولاً زمانی رخ می‌دهد که فرآیند انتقال داده بین سامانه گمرک و سامانه همتا با تاخیر مواجه شده باشد. پس از پرداخت عوارض گمرکی، ممکن است از چند ساعت تا چند روز طول بکشد تا اطلاعات در همتا بنشیند. اگر پس از یک هفته همچنان این پیام را دریافت می‌کنید، احتمالاً در وارد کردن شناسه‌های IMEI اشتباهی رخ داده یا فرآیند پرداخت در سایت گمرک به طور کامل نهایی نشده است. در این شرایط باید با در دست داشتن رسید پرداخت گمرکی، از طریق میز خدمت سامانه همتا درخواست بررسی فنی ثبت کنید تا کارشناسان به صورت دستی اطلاعات شما را تطبیق دهند.

خیر، آپدیت‌های نرم‌افزاری سیستم‌عامل هیچ ارتباطی به وضعیت رجیستری دستگاه در سامانه همتا ندارند. رجیستری بر اساس شناسه سخت‌افزاری IMEI انجام می‌شود که با تغییر نسخه اندروید یا iOS تغییر نمی‌کند. حتی با بازگشت به تنظیمات کارخانه (Factory Reset) نیز رجیستری گوشی از بین نمی‌رود. تنها در صورتی که مادربورد گوشی تعویض شود (که منجر به تغییر IMEI می‌شود)، رجیستری قبلی از بین می‌رود که در آن صورت باید با ارائه مدارک تعمیرات معتبر به سامانه همتا، درخواست جایگزینی شناسه قدیمی با جدید را بدهید تا آنتن گوشی مجدداً فعال شود.

گوشی‌های ریفربیشد یا بازسازی شده، اگر به صورت قانونی و توسط شرکت‌های واردکننده وارد شده باشند، دارای کد فعال‌سازی هستند و مشکلی ندارند. اما چالش زمانی رخ می‌دهد که این گوشی‌ها به صورت قاچاق وارد شده و قطعات سخت‌افزاری آن‌ها تغییر کرده باشد. گاهی اوقات IMEI این گوشی‌ها با آنچه در سیستم ثبت شده متفاوت است. قبل از خرید گوشی‌های ریفربیشد (به خصوص آیفون‌های قدیمی)، حتماً کد #06#* را شماره‌گیری کرده و شناسه نمایش داده شده را با شناسه روی جعبه و استعلام سامانه همتا تطبیق دهید. هرگونه مغایرت به معنای مشکلات جدی در رجیستری و اصالت کالا خواهد بود.

برای خرید گوشی دست دوم، ابتدا گوشی را ریست فکتوری کنید. سپس سیم‌کارت خود را داخل آن قرار داده و کد #7777* را شماره‌گیری کنید. گزینه استعلام اصالت را بزنید و مطمئن شوید که در پاسخ، مدل گوشی با فیزیک دستگاه مطابقت دارد و ذکر شده که دستگاه قانونی است. مهم‌ترین مرحله این است که فروشنده در حضور شما 'انتقال مالکیت' را انجام دهد و کد فعال‌سازی جدید برای شماره شما پیامک شود. تا زمانی که کد فعال‌سازی جدید را دریافت و در سامانه همتا به نام خود ثبت نکرده‌اید، از پرداخت وجه کامل خودداری کنید، زیرا مالکیت قانونی همچنان در اختیار فروشنده است.

هزینه رجیستری گوشی مسافری شامل حقوق ورودی گمرکی، سود بازرگانی، مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض است. مبنای محاسبه، ارزش دلاری گوشی (که در سامانه گمرک تعیین شده) ضرب در نرخ ارز ETS (سنا) در روز پرداخت است. برای گوشی‌های بالای ۶۰۰ دلار، نرخ عوارض معمولاً بالاتر (حدود ۳۰ درصد ارزش گوشی) و برای گوشی‌های زیر ۶۰۰ دلار کمتر (حدود ۱۷ درصد) است. لازم به ذکر است که این مبالغ ثابت نیستند و بر اساس بخشنامه‌های سالانه بودجه تغییر می‌کنند. برای محاسبه دقیق، باید به سامانه اظهارنامه گمرکی مراجعه کنید تا بر اساس مدل دقیق گوشی، مبلغ نهایی اعلام شود.

نرخ ارز ETS یا همان نرخ ارز سامانه معاملات الکترونیکی (سنا)، نرخی است که بانک مرکزی به صورت روزانه اعلام می‌کند و مبنای محاسبات گمرکی قرار می‌گیرد. در گذشته هزینه رجیستری با ارز دولتی (۴۲۰۰ تومانی) محاسبه می‌شد که بسیار ارزان بود، اما طبق قوانین جدید، گمرک موظف است عوارض را بر اساس نرخ نزدیک به بازار (ETS) دریافت کند. این موضوع باعث شده هزینه رجیستری گوشی‌های گران‌قیمت به شدت افزایش یابد. بنابراین قبل از وارد کردن گوشی، حتماً نرخ روز ارز ETS را چک کنید، زیرا نوسانات آن مستقیماً روی مبلغی که باید به گمرک بپردازید تاثیر می‌گذارد.

خیر، فرآیند فعال‌سازی گوشی در سامانه همتا، استعلام اصالت و انتقال مالکیت کاملاً رایگان است. هیچ فروشنده یا واسطه‌ای حق دریافت هزینه بابت 'هزینه رجیستری همتا' را ندارد. هزینه‌ای که بابت رجیستری پرداخت می‌شود، صرفاً متعلق به حقوق و عوارض گمرکی ورود کالا به کشور است که مستقیماً به حساب خزانه دولت واریز می‌گردد. اگر فروشگاهی بابت فعال‌سازی یا انتقال مالکیت از شما درخواست وجه کرد، این اقدام غیرقانونی است. شما می‌توانید تمامی این مراحل را به سادگی و بدون هزینه از طریق کد دستوری #7777* یا اپلیکیشن همتا شخصاً انجام دهید.

دولت برای حمایت از واردات رسمی و شرکتی، نرخ عوارض گمرکی را برای واردکنندگان عمده (تجاری) کمتر از واردات مسافری تعیین کرده است. واردکنندگان تجاری از تخفیفات سود بازرگانی بهره‌مند می‌شوند، در حالی که مسافر باید عوارض را به صورت کامل و گاهی با جریمه‌های اضافی پرداخت کند. همچنین گوشی‌های مسافری از معافیت‌های مالیاتی که به کالاهای تجاری تعلق می‌گیرد بی‌بهره هستند. این اختلاف قیمت به منظور ترغیب مصرف‌کنندگان به خرید از بازار داخلی و گوشی‌های دارای گارانتی رسمی ایجاد شده است تا نظم بازار موبایل حفظ شده و از خروج غیرقانونی ارز جلوگیری شود.

پس از اینکه گوشی در بدو ورود در گمرک اظهار شد، مسافر باید به سامانه اظهارنامه مسافری گمرک (irica.ir) مراجعه کند. با وارد کردن کد ملی و شناسه اظهار که در فرودگاه دریافت کرده، مبلغ دقیق عوارض نمایش داده می‌شود. پرداخت از طریق درگاه‌های بانکی عضو شتاب انجام می‌گیرد. پس از پرداخت موفق، اطلاعات به صورت سیستمی برای سامانه همتا ارسال می‌گردد. دقت کنید که کارت بانکی مورد استفاده برای پرداخت حتماً باید به نام شخص مسافر باشد، در غیر این صورت ممکن است تراکنش تایید نشده و فرآیند انتقال اطلاعات به همتا با مشکل مواجه شود.

فرآیند استرداد وجه از گمرک بسیار پیچیده و زمان‌بر است. اگر به اشتباه مبلغی اضافه پرداخت کنید یا برای گوشی که امکان رجیستری ندارد (مانند آیفون ۱۴) هزینه واریز کنید، باید با در دست داشتن مدارک شناسایی و رسید پرداخت به صورت حضوری به دفتر گمرک اجرایی که پرداخت در آن انجام شده مراجعه کنید. پس از بررسی کارشناسان و تایید اشتباه، درخواست استرداد به خزانه ارسال می‌شود که ممکن است چندین ماه طول بکشد. لذا توصیه می‌شود قبل از نهایی کردن پرداخت در درگاه بانکی، تمامی اطلاعات شامل مدل گوشی و مبلغ محاسبه شده را چندین بار چک کنید.

انتقال مالکیت گوشی در سامانه همتا هیچ هزینه‌ای ندارد. این سرویس به عنوان یک خدمت عمومی برای امنیت معاملات کاربران فراهم شده است. چه از طریق کد دستوری #7777* و چه از طریق وب‌سایت همتا، شما می‌توانید بدون پرداخت حتی یک ریال، مالکیت گوشی خود را به فرد دیگری منتقل کنید. اگر در هنگام خرید گوشی دست دوم، فروشنده ادعا کرد که برای انتقال مالکیت باید مبلغی بپردازید، بدانید که این ادعا کذب است. تنها هزینه در خرید و فروش گوشی، قیمت توافقی خودِ دستگاه است و خدمات سامانه همتا کاملاً رایگان در اختیار عموم قرار دارد.

طبق قوانین بودجه سال‌های اخیر، گوشی‌های موبایل به دو دسته قیمتی تقسیم می‌شوند. گوشی‌های با ارزش کمتر از ۶۰۰ دلار مشمول حقوق ورودی کمتری هستند (معمولاً حدود ۱۷ درصد مجموع عوارض). اما گوشی‌های لوکس و پرچمدار که ارزش آن‌ها بالای ۶۰۰ دلار تعیین شده است، مشمول سود بازرگانی بالاتری می‌شوند و مجموع عوارض آن‌ها به حدود ۳۰ درصد یا بیشتر می‌رسد. این سیاست با هدف کنترل خروج ارز برای کالاهای لوکس اتخاذ شده است. بنابراین برای گوشی‌هایی مثل سری S سامسونگ یا مدل‌های پرو آیفون، باید انتظار پرداخت هزینه رجیستری بسیار بالاتری نسبت به گوشی‌های میان‌رده داشته باشید.

طبق بخشنامه‌های رسمی دولت و گمرک از ابتدای سال ۱۴۰۱، واردات و رجیستری تمامی مدل‌های آیفون ۱۴ و بعد از آن (شامل آیفون ۱۵ و ۱۶) به هر طریقی اعم از مسافری یا تجاری ممنوع اعلام شده است. این گوشی‌ها در سامانه همتا ثبت نمی‌شوند و امکان پرداخت عوارض گمرکی برای آن‌ها وجود ندارد. هرگونه ادعایی مبنی بر رجیستری دائم این مدل‌ها در بازار، کلاهبرداری محسوب می‌شود. این دستگاه‌ها تنها به مدت ۳۰ روز پس از روشن شدن آنتن خواهند داشت و پس از آن قطع می‌شوند. روش‌هایی مانند استفاده از دانگل‌های سیم‌کارت یا ترفندهای نرم‌افزاری نیز موقتی بوده و ریسک‌های امنیتی و فنی زیادی به همراه دارند.

طبق قوانین جاری، هر شخص حقیقی با کد ملی و پاسپورت خود تنها مجاز است یک عدد گوشی تلفن همراه در سال به صورت مسافری وارد و رجیستر کند. این قانون برای جلوگیری از سوءاستفاده از رویه مسافری برای واردات تجاری وضع شده است. اگر مسافری در یک سال تقویمی بیش از یک گوشی وارد کند، گمرک از ثبت دستگاه دوم خودداری خواهد کرد. همچنین مسافر باید حتماً شخصاً وارد کشور شده باشد و از زمان ورود او بیش از یک ماه نگذشته باشد. استفاده از پاسپورت دیگران برای رجیستری گوشی، تخلف محسوب شده و می‌تواند منجر به مسدود شدن دائمی دستگاه شود.

استفاده از اطلاعات هویتی و پاسپورت دیگران (که معمولاً در مرزها توسط سودجویان فروخته می‌شود) برای رجیستر کردن گوشی، مصداق بارز تخلف و جعل اطلاعات است. سامانه همتا و گمرک به طور مداوم در حال پایش تقاطع اطلاعاتی هستند. در صورت شناسایی، رجیستری گوشی ابطال شده و دستگاه در لیست سیاه قرار می‌گیرد. همچنین برای صاحب پاسپورت و خریدار گوشی ممکن است پرونده قضایی تحت عنوان قاچاق کالا تشکیل شود. علاوه بر این، چون مالکیت قانونی گوشی در سامانه به نام صاحب پاسپورت ثبت می‌شود، خریدار واقعی هیچ حق مالکیت قانونی بر دستگاه نخواهد داشت و در صورت سرقت، نمی‌تواند شکایت کند.

خیر، خرید و فروش گوشی‌هایی که به صورت قانونی در سامانه همتا ثبت نشده‌اند، طبق قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز ممنوع است. واحدهای صنفی که اقدام به فروش گوشی‌های بدون رجیستری یا قاچاق کنند، با جریمه‌های سنگین، پلمب واحد صنفی و ضبط کالا مواجه خواهند شد. به عنوان خریدار نیز، خرید چنین گوشی‌هایی ریسک بزرگی است؛ چرا که علاوه بر قطع شدن آنتن، هیچ شرکت گارانتی‌کننده‌ای مسئولیت خرابی دستگاه را بر عهده نمی‌گیرد و در صورت بروز هرگونه مشکل حقوقی، شما به عنوان دارنده کالای قاچاق شناخته می‌شوید که می‌تواند عواقب قانونی برایتان داشته باشد.

اولین قدم در صورت سرقت، مسدود کردن (سوزاندن) سیم‌کارت است. سپس باید از طریق سامانه 'همیاب ۲۴' که سامانه رسمی کشوری برای ردیابی کالاهای دیجیتال است، شماره IMEI گوشی خود را ثبت کنید. به دلیل اینکه گوشی شما در سامانه همتا به نام شما ثبت شده است، اثبات مالکیت آن در مراجع قضایی بسیار آسان خواهد بود. پلیس و مراجع قضایی با استعلام از سامانه همتا، می‌توانند آخرین سیم‌کارتی که در گوشی قرار گرفته را شناسایی کنند. رجیستری در اینجا به عنوان یک سند مالکیت دیجیتال عمل می‌کند که فرآیند پیگیری قانونی و اثبات جرم را برای مالباخته تسهیل می‌نماید.

گوشی‌هایی که به عنوان هدیه یا سوغاتی وارد کشور می‌شوند، هیچ مستثنیاتی در قانون ندارند و باید دقیقاً مشابه گوشی‌های مسافری ثبت شوند. یعنی فردی که گوشی را وارد می‌کند، باید در لحظه ورود آن را در گمرک اظهار نماید. پس از پرداخت عوارض، می‌تواند آن را به فرد هدیه‌گیرنده بدهد. برای اینکه هدیه‌گیرنده مالک قانونی شود، واردکننده باید از طریق سامانه همتا فرآیند انتقال مالکیت را به شماره موبایل او انجام دهد. بدون طی کردن این مراحل قانونی، گوشی هدیه پس از یک ماه غیرقابل استفاده خواهد شد و ارزش مادی خود را به عنوان یک وسیله ارتباطی از دست می‌دهد.

خیر، تمامی روش‌هایی که تحت عنوان 'برگرداندن آنتن آیفون ۱۴ و ۱۵'، 'استفاده از پروفایل‌های خاص' یا 'تجهیزات سخت‌افزاری تقویت آنتن' در بازار تبلیغ می‌شوند، غیرقانونی و غیررسمی هستند. این روش‌ها معمولاً با دور زدن موقت پروتکل‌های شبکه انجام می‌شوند و اپراتورها به محض شناسایی، اقدام به مسدود سازی مجدد آن‌ها می‌کنند. علاوه بر این، استفاده از این ترفندها می‌تواند به سخت‌افزار گوشی آسیب برساند یا امنیت اطلاعات کاربر را به خطر بیندازد. از نظر قانونی نیز، استفاده از تجهیزاتی که برای دور زدن طرح ملی رجیستری طراحی شده‌اند، جرم محسوب شده و می‌تواند پیگرد قانونی داشته باشد.

گوشی‌هایی که قبل از شروع رسمی طرح رجیستری (در سال ۱۳۹۶) در شبکه فعال بوده‌اند، به عنوان 'گوشی‌های رویت شده' شناخته می‌شوند و به صورت خودکار در لیست سفید سامانه همتا قرار گرفته‌اند. این دستگاه‌ها نیازی به پرداخت عوارض یا ثبت مجدد ندارند و به صورت دائمی قانونی محسوب می‌شوند. با این حال، اگر این گوشی‌ها برای مدت طولانی خاموش بوده باشند و اکنون بخواهید از آن‌ها استفاده کنید، ممکن است با مشکل مواجه شوید. در چنین مواردی با ارائه مستندات و سوابق استفاده قدیمی به پشتیبانی همتا، مشکل قابل رفع است. اما برای تمامی گوشی‌های تولید جدید، رعایت قوانین فعلی الزامی است.

در سال ۱۴۰۳، تمرکز دولت بر هوشمندسازی کامل فرآیندها و کاهش دخالت انسانی در گمرک است. انتظار می‌رود اتصال سامانه‌های فراجا (گذرنامه) و گمرک بیش از پیش تقویت شود تا از رجیستری با پاسپورت‌های غیرواقعی جلوگیری شود. همچنین بحث‌هایی در مورد بازنگری در ممنوعیت آیفون‌های جدید در مجلس مطرح شده است، اما تا زمانی که مصوبه رسمی ابلاغ نشود، ممنوعیت همچنان پابرجاست. نرخ عوارض گمرکی نیز مطابق با جداول بودجه سالانه و بر اساس نرخ ارز ETS به صورت روزانه آپدیت می‌شود. کاربران باید همیشه قبل از خرید یا واردات کالا، آخرین اطلاعیه‌های سامانه همتا و گمرک را از منابع رسمی دنبال کنند.