پرداخت عوارض خروج از کشور؛ راهنمای جامع و نرخ ۱۴۰۳

عوارض خروج از کشور در واقع نوعی مالیات غیرمستقیم است که طبق قانون بودجه سالانه کشور، از تمامی شهروندان ایرانی که قصد خروج از مرزهای هوایی، زمینی یا دریایی را دارند، اخذ می‌شود. درآمد حاصل از این عوارض صرف توسعه زیرساخت‌های گردشگری، بهسازی مرزها و حمایت از بخش‌های مرتبط با حمل‌ونقل بین‌المللی می‌شود. پرداخت این مبلغ برای دریافت اجازه خروج از گیت‌های بازرسی پلیس گذرنامه الزامی است و بدون ارائه رسید دیجیتالی آن، امکان خروج از کشور وجود نخواهد داشت.

بله، طبق قوانین جاری در سال ۱۴۰۳، هیچ تفاوت سنی برای پرداخت عوارض خروج از کشور وجود ندارد. تمامی افراد از نوزادان یک‌روزه تا افراد مسن، مشمول پرداخت این هزینه هستند. مبلغ عوارض برای کودکان دقیقاً مشابه بزرگسالان محاسبه می‌شود و بر اساس تعداد دفعات خروج آن‌ها در طول سال تقویمی (اول، دوم یا سوم به بعد) تعیین می‌گردد. والدین باید هنگام خرید بلیط و برنامه‌ریزی سفر، بودجه لازم برای پرداخت عوارض فرزندان خود را نیز در نظر بگیرند.

عوارض خروج از کشور تا پایان همان سال تقویمی که پرداخت شده است، اعتبار دارد. به عنوان مثال، اگر شما در اردیبهشت سال ۱۴۰۳ عوارض خود را پرداخت کنید اما به هر دلیلی سفر نروید، این مبلغ تا پایان اسفند ۱۴۰۳ معتبر است. با این حال، اگر سفر شما به سال ۱۴۰۴ موکول شود، باید مابه‌تفاوت نرخ جدید را پرداخت کرده یا مجدداً اقدام نمایید. توصیه می‌شود شماره پیگیری و رسید خود را برای استفاده در ماه‌های آتی همان سال به دقت نگهداری کنید.

در سفرهای سیاحتی و عادی، مبلغ عوارض خروج از کشور برای مرزهای زمینی، هوایی و دریایی یکسان است و تفاوتی در نرخ مصوب وجود ندارد. اما در سفرهای زیارتی، تفاوت فاحشی میان مرزها دیده می‌شود. برای مثال، عوارض خروج برای سفر به عتبات عالیات از طریق مرز هوایی ۴۵ هزار تومان و از طریق مرزهای زمینی و دریایی تنها ۱۵ هزار تومان است. بنابراین نوع مرز تنها در سفرهای مذهبی و زیارتی بر هزینه‌های نهایی مسافر تاثیرگذار خواهد بود.

طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران، ملاک اصلی برای خروج اتباع ایرانی، گذرنامه ایرانی آن‌هاست. حتی اگر فردی دارای تابعیت مضاعف و گذرنامه کشور دیگری باشد، برای خروج از مرزهای ایران باید از گذرنامه ایرانی خود استفاده کرده و عوارض خروج را مطابق با نرخ‌های مصوب سال ۱۴۰۳ پرداخت نماید. سیستم هوشمند پلیس گذرنامه بر اساس کد ملی فرد، تعداد دفعات خروج او را ثبت می‌کند و داشتن گذرنامه دوم تاثیری در معافیت یا کاهش هزینه‌های عوارض خروج نخواهد داشت.

خیر، عوارض خروج از کشور یک هزینه کاملاً مجزا از قیمت بلیط هواپیما، قطار یا کشتی است. شرکت‌های هواپیمایی مسئولیتی در قبال دریافت این مبلغ ندارند و مسافر موظف است شخصاً از طریق سامانه‌های معرفی شده نسبت به پرداخت آن اقدام کند. تنها برخی از تورهای مسافرتی ممکن است به عنوان خدمات جانبی، این مبلغ را از مسافر دریافت کرده و پرداخت کنند، اما در حالت کلی، این وظیفه بر عهده خود مسافر است که پیش از مراجعه به فرودگاه، رسید پرداخت را تهیه نماید.

دولت برای کنترل خروج ارز و مدیریت سفرهای خارجی، نرخ عوارض را پلکانی محاسبه می‌کند. سفر اول به معنای اولین خروج فرد در سال ۱۴۰۳ است که مبلغ آن ۵۲۰ هزار تومان می‌باشد. در صورت خروج دوباره در همان سال، سفر دوم محسوب شده و مبلغ با ۵۰ درصد افزایش به ۷۸۰ هزار تومان می‌رسد. برای بار سوم و دفعات بیشتر، مبلغ با ۱۰۰ درصد افزایش نسبت به نرخ پایه، معادل یک میلیون و ۴۰ هزار تومان خواهد بود. این شمارش با شروع سال جدید شمسی صفر می‌شود.

ایرانیانی که مقیم کشورهای خارجی هستند و در گذرنامه آن‌ها محل اقامت، کشوری غیر از ایران درج شده است، در صورتی که فاصله بین ورود و خروج آن‌ها بیش از سه ماه باشد، از پرداخت عوارض خروج معاف هستند. اما اگر اقامت آن‌ها در ایران طولانی شود یا محل اقامت در گذرنامه ایران باشد، مشمول قوانین عادی شده و باید عوارض را پرداخت کنند. این افراد باید هنگام خروج، مدارک اقامتی معتبر خود را به افسر گذرنامه ارائه دهند تا وضعیت معافیت آن‌ها در سیستم بررسی و تایید شود.

برای پرداخت آنلاین، بهترین و مطمئن‌ترین روش استفاده از سامانه رسمی «سداد» متعلق به بانک ملی ایران یا اپلیکیشن‌های معتبری مانند «بله» و «ایوا» است. همچنین مسافران می‌توانند به درگاه ملی خدمات دولت هوشمند مراجعه کنند. در این فرایند، شما باید کد ملی، شماره موبایل و نوع سفر خود را انتخاب کرده و پس از اتصال به درگاه بانکی، مبلغ را پرداخت کنید. پس از اتمام عملیات، یک کد پیگیری صادر می‌شود که در سیستم پلیس گذرنامه ثبت شده و نیازی به چاپ فیزیکی آن در فرودگاه نیست.

بله، در اکثر فرودگاه‌های بین‌المللی کشور از جمله فرودگاه امام خمینی (ره)، دستگاه‌های خودپرداز مخصوص (Cashless ATM) و کیوسک‌های پرداخت عوارض مستقر شده‌اند. مسافران می‌توانند با وارد کردن کد ملی و استفاده از کارت بانکی عضو شتاب، مبلغ را پرداخت و رسید دریافت کنند. با این حال، به دلیل احتمال شلوغی، خرابی دستگاه‌ها یا قطع شدن سیستم در لحظات حساس، اکیداً توصیه می‌شود که مسافران حداقل ۲۴ ساعت قبل از پرواز، نسبت به پرداخت آنلاین عوارض خود اقدام کنند تا دچار استرس نشوند.

بهترین زمان برای پرداخت عوارض خروج، از زمان قطعی شدن سفر تا حدود ۲۴ ساعت قبل از پرواز است. اگرچه سیستم‌های جدید به صورت آنی با دیتابیس پلیس گذرنامه همگام‌سازی می‌شوند، اما گاهی به دلیل اختلالات شبکه، ممکن است تایید پرداخت در سیستم پلیس با تاخیر مواجه شود. پرداخت زودهنگام به شما این اطمینان را می‌دهد که در گیت خروجی با پیام «عوارض پرداخت نشده» مواجه نخواهید شد. همچنین به یاد داشته باشید که اعتبار این پرداخت تا پایان سال جاری است، پس عجله در پرداخت ضرری ندارد.

در صورت بروز خطا، ابتدا موجودی حساب خود را چک کنید تا مطمئن شوید مبلغ کسر نشده باشد. اگر مبلغ کسر شد اما کد پیگیری دریافت نکردید، معمولاً وجه ظرف ۷۲ ساعت به حساب شما بازگشت داده می‌شود. در این شرایط، توصیه می‌شود مجدداً اقدام به پرداخت نکنید مگر اینکه زمان پرواز شما نزدیک باشد. برای اطمینان، می‌توانید از بخش «استعلام» در سامانه سداد استفاده کنید تا وضعیت تراکنش خود را بررسی نمایید. در صورت تکرار خطا، استفاده از یک اپلیکیشن متفاوت یا مرورگر دیگر می‌تواند راهگشا باشد.

خیر، در سیستم‌های جدید پرداخت عوارض خروج از کشور، شناسایی مسافر تنها از طریق «کد ملی» انجام می‌شود. برخلاف سال‌های گذشته که شماره گذرنامه الزامی بود، اکنون اطلاعات هویتی شما با کد ملی در سامانه پلیس ناجا فراخوانی می‌شود. دقت کنید که کد ملی را دقیق و بدون خط تیره وارد کنید. برای اتباع خارجی که قصد خروج دارند، فرآیند متفاوت است، اما برای شهروندان ایرانی، کد ملی کلید اصلی ثبت پرداخت در دیتابیس مرزبانی است و بدون آن امکان ثبت وجود ندارد.

بله، شما می‌توانید با داشتن کد ملی مسافر، عوارض خروج را برای هر یک از اعضای خانواده، دوستان یا همسفران خود پرداخت کنید. در سامانه‌های آنلاین، بخشی برای وارد کردن کد ملی وجود دارد که لزوماً نباید با نام صاحب کارت بانکی یا شماره موبایل وارد شده یکسان باشد. این ویژگی برای سرپرستان خانوار بسیار مفید است تا بتوانند به صورت یکجا، عوارض تمامی اعضای خانواده را پرداخت کرده و کدهای پیگیری مجزا برای هر کد ملی دریافت نمایند.

خوشبختانه با الکترونیکی شدن فرآیندها، نیازی به ارائه رسید کاغذی در مرز نیست. به محض پرداخت موفق، اطلاعات شما بر اساس کد ملی در سیستم پلیس گذرنامه ثبت می‌شود. با این حال، داشتن شماره پیگیری یا تصویر رسید در تلفن همراه برای موارد استثنایی و قطعی احتمالی سیستم توصیه می‌شود. اگر شماره پیگیری را گم کرده‌اید، می‌توانید به سامانه پرداخت (مانند سداد) مراجعه کرده و با وارد کردن کد ملی و تاریخ، مجدداً استعلام گرفته و شماره پیگیری خود را بازیابی کنید.

در حال حاضر تمرکز اصلی بر پرداخت‌های الکترونیکی و غیرحضوری است. اگرچه در گذشته مراجعه به شعب بانک ملی و دریافت فیش کاغذی مرسوم بود، اما اکنون اکثر شعب از پذیرش حضوری برای این مورد خودداری کرده و مشتریان را به استفاده از خودپردازها یا اپلیکیشن‌های بانکی هدایت می‌کنند. پرداخت حضوری تنها در موارد خاص یا نقص در سیستم‌های دیجیتال پیشنهاد می‌شود. روش‌های آنلاین به دلیل سرعت بالا و ثبت آنی در سامانه پلیس، جایگزین بسیار بهتری برای مراجعه حضوری به بانک هستند.

سامانه سداد (Sadad) بازوی پرداخت الکترونیکی بانک ملی ایران است که مسئولیت اصلی مدیریت تراکنش‌های مربوط به عوارض خروج از کشور را بر عهده دارد. این سامانه مستقیماً به دیتابیس نیروی انتظامی متصل است. وقتی شما از طریق درگاه سداد یا اپلیکیشن ایوا عوارض را پرداخت می‌کنید، اطلاعات به صورت لحظه‌ای برای پلیس گذرنامه ارسال می‌شود. امنیت بالا، پایداری سیستم و قابلیت استعلام تراکنش‌های قبلی از ویژگی‌های مهم این سامانه است که آن را به مرجع اصلی پرداخت عوارض تبدیل کرده است.

این مشکل معمولاً ناشی از تاخیر در همگام‌سازی (Sync) بین دیتابیس بانک و دیتابیس ناجا است. در ساعات اوج مصرف یا اختلالات زیرساختی اینترنت، ممکن است انتقال داده‌ها چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد. به همین دلیل است که کارشناسان توصیه می‌کنند پرداخت را به دقایق آخر در فرودگاه موکول نکنید. اگر با این مشکل مواجه شدید، ارائه شماره پیگیری و ساعت دقیق تراکنش به افسر گذرنامه می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا به صورت دستی در سیستم‌های پشتیبان، وضعیت شما را استعلام و تایید کنند.

الزامی به نصب اپلیکیشن نیست و شما می‌توانید از طریق وب‌سایت‌های معتبر مانند sadadpsp.ir اقدام کنید. اما اپلیکیشن‌هایی مانند «ایوا»، «بله» و «آپ» رابط کاربری بسیار ساده‌ای برای این کار طراحی کرده‌اند که فرآیند را تسریع می‌کند. استفاده از اپلیکیشن به شما این امکان را می‌دهد که سوابق پرداخت خود را همیشه در گوشی همراه داشته باشید و در صورت نیاز به استعلام سریع، به راحتی به آن دسترسی پیدا کنید. انتخاب بین وب‌سایت یا اپلیکیشن کاملاً بستگی به راحتی و سلیقه شخصی مسافر دارد.

اشتباه در وارد کردن کد ملی یکی از حساس‌ترین خطاهاست، زیرا مبلغ واریزی به حساب شخص دیگری (صاحب آن کد ملی) منظور می‌شود. در این حالت، امکان ویرایش کد ملی پس از اتمام تراکنش وجود ندارد. شما باید مجدداً برای کد ملی صحیح خود عوارض را پرداخت کنید. برای بازگشت وجه اشتباه، باید مراحل اداری استرداد وجه را طی کنید که شامل مراجعه به پورتال سازمان امور مالیاتی و ثبت درخواست بازگشت وجه است. این فرآیند ممکن است چندین هفته به طول بیانجامد، لذا در وارد کردن کد ملی دقت بسیار زیادی داشته باشید.

در حال حاضر برای پرداخت عوارض خروج از کشور، الزامی قانونی مبنی بر تطابق مالکیت شماره موبایل با کد ملی مسافر وجود ندارد. شماره موبایل صرفاً برای ارسال پیامک تایید و شماره پیگیری استفاده می‌شود. بنابراین سرپرست خانواده می‌تواند با شماره موبایل خود، عوارض تمامی اعضا را پرداخت کند. با این حال، برای امنیت بیشتر و دریافت نوتیفیکیشن‌های مربوط به خدمات دولتی در آینده، توصیه می‌شود از شماره‌ای استفاده کنید که به آن دسترسی مستقیم دارید تا کدهای تایید را به سرعت دریافت نمایید.

برای استعلام صحت پرداخت، می‌توانید به بخش «پیگیری خرید» یا «استعلام عوارض» در سامانه سداد یا اپلیکیشن ایوا مراجعه کنید. با وارد کردن کد ملی و شماره پیگیری (یا در برخی موارد تاریخ پرداخت)، سیستم وضعیت تراکنش را نمایش می‌دهد. اگر وضعیت «موفق» باشد و اطلاعات هویتی درست نمایش داده شود، یعنی پرداخت شما در سیستم پلیس ثبت شده است. همچنین در فرودگاه، کیوسک‌های خودخدمت وجود دارند که با وارد کردن کد ملی، وضعیت پرداخت شما را به صورت رایگان استعلام و نمایش می‌دهند.

بله، سامانه‌های پرداخت آنلاین و دستگاه‌های خودپرداز فرودگاهی به صورت ۲۴ ساعته و در تمام روزهای سال، حتی تعطیلات رسمی و ایام نوروز، فعال هستند. از آنجا که این سیستم‌ها کاملاً خودکار می‌باشند، نیازی به تایید انسانی ندارند. با این حال، به دلیل انجام عملیات پشتیبانی بانکی (End of Day) معمولاً در دقایق پایانی شب (حوالی ساعت ۲۴)، ممکن است برای لحظاتی درگاه‌های بانکی با اختلال مواجه شوند که بهتر است در این ساعات اقدام به پرداخت نکنید.

کد پیگیری یا شماره مرجع، سند دیجیتالی پرداخت شماست. اگرچه سیستم پلیس گذرنامه به صورت خودکار با وارد کردن کد ملی شما، وضعیت پرداخت را بررسی می‌کند، اما کد پیگیری به عنوان یک مدرک پشتیبان عمل می‌کند. در مواردی که سیستم مرزبانی به دلیل نقص فنی نمی‌تواند اطلاعات را فراخوانی کند، افسر مربوطه با استفاده از این کد می‌تواند به صورت دستی تراکنش را جستجو و تایید کند. بنابراین توصیه می‌شود این کد را تا زمان عبور از گیت بازرسی در جایی یادداشت کرده یا اسکرین‌شات آن را ذخیره کنید.

بر اساس مصوبه قانون بودجه سال ۱۴۰۳، مبلغ عوارض خروج از کشور برای اولین سفر سیاحتی (عادی) هر فرد ایرانی، ۵۲۰ هزار تومان تعیین شده است. این مبلغ نسبت به سال گذشته افزایش داشته و برای تمامی سنین یکسان است. مسافران باید توجه داشته باشند که این نرخ برای تمامی مقاصد خارجی (به جز سفرهای زیارتی) اعمال می‌شود. پرداخت این مبلغ اولین قدم برای ثبت خروج در سیستم پلیس است و در صورت عدم پرداخت، اجازه خروج از مرز صادر نخواهد شد.

دولت برای سفرهای مکرر خارجی، جریمه یا هزینه بیشتری در نظر گرفته است. برای سفر دوم در سال ۱۴۰۳، مبلغ عوارض با ۵۰ درصد افزایش نسبت به سفر اول، به ۷۸۰ هزار تومان می‌رسد. اگر فرد برای بار سوم یا بیشتر در همان سال قصد خروج داشته باشد، مبلغ عوارض با ۱۰۰ درصد افزایش نسبت به نرخ پایه، معادل یک میلیون و ۴۰ هزار تومان خواهد بود. این قانون برای مدیریت خروج ارز از کشور وضع شده و تعداد سفرها بر اساس کدملی در سامانه ناجا ثبت و شمارش می‌شود.

سفرهای زیارتی دارای نرخ‌های حمایتی و بسیار کمتری نسبت به سفرهای سیاحتی هستند. برای حج تمتع و حج عمره، مبلغ عوارض ۱۷۲ هزار تومان است. در مورد سفر به عتبات عالیات (عراق)، اگر سفر به صورت هوایی انجام شود، مبلغ ۴۵ هزار تومان و اگر به صورت زمینی یا دریایی باشد، تنها ۱۵ هزار تومان دریافت می‌شود. این مبالغ ثابت هستند و برخلاف سفرهای سیاحتی، با تکرار سفر در طول سال افزایش پیدا نمی‌کنند تا تسهیلات لازم برای زائران فراهم باشد.

بله، طبق قانون، مرزنشینانی که دارای کارت مبادلات مرزی هستند و در مناطق مرزی سکونت دارند، از تخفیف‌های ویژه‌ای برخوردار می‌شوند. عوارض خروج برای این افراد در سفر اول در سال ۱۴۰۳ بسیار کمتر از افراد عادی است. با این حال، این معافیت یا تخفیف تنها برای خروج از همان مرز استان محل سکونت معتبر است. مرزنشینان باید مدارک شناسایی و کارت مرزنشینی معتبر خود را در سیستم ثبت کرده باشند تا هنگام پرداخت آنلاین، نرخ ترجیحی برای آن‌ها محاسبه و اعمال شود.

بله، بیمارانی که با تایید شورای پزشکی برای درمان به خارج از کشور اعزام می‌شوند، به همراه یک نفر همراه، مشمول تخفیف در پرداخت عوارض هستند. میزان این تخفیف معمولاً بین ۴۰ تا ۶۰ درصد مبلغ کل عوارض است. برای بهره‌مندی از این تخفیف، مدارک پزشکی و تاییدیه اعزام باید قبلاً در سیستم‌های مربوطه ثبت شده باشد. همراه بیمار نیز باید همزمان با بیمار از مرز خارج شود تا این تسهیلات به او تعلق گیرد. این اقدام در راستای حمایت از خانواده‌های بیماران انجام شده است.

بله، اگر عوارض را پرداخت کرده‌اید اما به هر دلیلی سفر شما لغو شده است، می‌توانید وجه خود را مسترد کنید. برای این کار باید به سامانه استرداد وجه سازمان امور مالیاتی مراجعه کرده و با وارد کردن اطلاعات تراکنش و شماره شبا، درخواست خود را ثبت کنید. فرآیند بازگشت وجه ممکن است بین ۲ هفته تا یک ماه زمان ببرد. راه حل جایگزین این است که رسید را نگه دارید و در سفر بعدی خود در همان سال از آن استفاده کنید، زیرا اعتبار آن تا پایان سال شمسی باقی می‌ماند.

به طور معمول نرخ عوارض خروج از کشور یک بار در سال و در قالب قانون بودجه کل کشور توسط مجلس شورای اسلامی تعیین می‌شود و در طول سال تغییر نمی‌کند. نرخ‌های اعلام شده (۵۲۰ هزار تومان برای سفر اول) تا پایان اسفند ۱۴۰۳ معتبر هستند. تنها در صورتی که مصوبه اصلاحی جدیدی از سوی دولت یا مجلس ابلاغ شود، احتمال تغییر وجود دارد که بسیار نادر است. بنابراین مسافران می‌توانند با اطمینان بر اساس نرخ‌های فعلی برای سفرهای خود در طول سال برنامه‌ریزی مالی انجام دهند.

خیر، در قانون بودجه برای سفرهای تجاری، بازرگانی یا کاری نرخ مجزایی تعریف نشده است و این سفرها در دسته «سفرهای عادی و سیاحتی» قرار می‌گیرند. بازرگانان و افرادی که به دلیل شغل خود مجبور به سفرهای متعدد هستند، مشمول قانون افزایش پلکانی (سفر دوم و سوم) می‌شوند. تنها استثنا برای کسانی است که دارای گذرنامه خدمت یا سیاسی هستند یا جزو خدمه وسایل نقلیه محسوب می‌شوند که قوانین خاص خود را دارند. سایر افراد باید مطابق با تعداد خروج خود، هزینه مربوطه را بپردازند.

بر اساس قانون، چندین گروه از پرداخت عوارض معاف هستند: ۱. خدمه پرواز، کشتی و رانندگان ترانزیت در حین انجام وظیفه. ۲. دانشجویانی که مجوز تحصیل در خارج از کشور را دارند (با رعایت فاصله زمانی ۳ ماه بین سفرها). ۳. دارندگان گذرنامه‌های سیاسی و خدمت. ۴. ایرانیان مقیم خارج که محل اقامت آن‌ها در گذرنامه غیر از ایران درج شده است. ۵. جانبازانی که برای درمان به خارج اعزام می‌شوند. این افراد باید مدارک مثبته خود را به پلیس گذرنامه ارائه دهند تا معافیت آن‌ها در سیستم اعمال شود.

دانشجویانی که دارای پرونده دانشجویی در سامانه «نشا» یا «سجاد» هستند و اجازه خروج دانشجویی دریافت کرده‌اند، از پرداخت عوارض معاف می‌باشند. شرط اصلی این معافیت این است که فاصله بین هر ورود و خروج آن‌ها به ایران بیش از ۳ ماه باشد. اگر دانشجویی بیش از حد مجاز در ایران بماند، برای خروج بعدی باید عوارض را مانند یک مسافر عادی پرداخت کند. این تسهیلات برای حمایت از دانشجویان و کاهش هزینه‌های تحصیلی آن‌ها در نظر گرفته شده است.

ورزشکاران تیم‌های ملی که با مجوز وزارت ورزش و جوانان برای شرکت در مسابقات بین‌المللی اعزام می‌شوند، طبق مصوبات خاص ممکن است از تخفیف یا معافیت برخوردار شوند. معمولاً لیست این افراد توسط فدراسیون مربوطه به پلیس گذرنامه اعلام می‌شود. با این حال، در بسیاری از موارد، فدراسیون‌ها هزینه عوارض ورزشکاران را به عنوان بخشی از هزینه‌های اعزام تقبل می‌کنند. اگر ورزشکاری به صورت شخصی سفر کند، حتی برای مسابقات غیررسمی، مشمول قوانین عادی و پرداخت کامل عوارض خواهد بود.

اگر در گذرنامه ایرانی فرد، محل اقامت «کشور خارجی» درج شده باشد، او به عنوان مقیم خارج شناخته می‌شود. این افراد در صورتی که در هر بار سفر به ایران، کمتر از ۳ ماه اقامت داشته باشند، از پرداخت عوارض معاف هستند. اما اگر اقامت آن‌ها در ایران بیش از ۹۰ روز طول بکشد، سیستم آن‌ها را مشمول پرداخت عوارض تشخیص می‌دهد. این افراد باید دقت کنند که هنگام خروج، مهر ورود و خروج قبلی آن‌ها توسط افسر بررسی می‌شود تا استحقاق معافیت تایید گردد.

پرداخت عوارض خروج تنها برای افرادی است که از مبادی قانونی و با گذرنامه معتبر قصد خروج دارند. خروج از کشور بدون پرداخت عوارض از طریق مرزهای رسمی امکان‌پذیر نیست زیرا سیستم پلیس مانع می‌شود. اما خروج از مبادی غیرقانونی، علاوه بر اینکه جرم محسوب شده و مجازات حبس و جریمه نقدی سنگین دارد، ارتباطی به بحث عوارض ندارد. فردی که به صورت غیرقانونی خارج شده، در صورت بازگشت یا دستگیری، با پرونده قضایی مواجه خواهد شد که بسیار فراتر از موضوع پرداخت عوارض است.

اگر پرواز شما توسط ایرلاین لغو شود و شما از گیت گذرنامه عبور نکرده باشید، عوارض پرداخت شده شما همچنان معتبر باقی می‌ماند. شما می‌توانید از همان رسید برای پرواز جایگزین در روزهای بعد استفاده کنید. اما اگر از گیت عبور کرده و مهر خروج در گذرنامه شما درج شده باشد و سپس پرواز لغو شود، باید با هماهنگی پلیس گذرنامه، مهر خروج ابطال گردد. در این صورت معمولاً برای سفر بعدی نیاز به پرداخت مجدد نیست، مشروط بر اینکه ابطال سفر در سیستم پلیس به درستی ثبت شده باشد.

خیر، برخلاف بلیط هواپیما که برای نوزادان (Infant) معمولاً ۱۰ درصد نرخ بزرگسال است، در قانون عوارض خروج از کشور هیچ معافیت سنی وجود ندارد. هر فردی که دارای گذرنامه مستقل است یا نام او در گذرنامه والدین به عنوان همراه درج شده (اگرچه اکنون گذرنامه‌ها مستقل شده‌اند)، برای خروج از مرز باید عوارض کامل را پرداخت کند. این یکی از سوالات پرتکرار مسافران است که باید در محاسبات هزینه سفر خانواده حتماً لحاظ شود تا در فرودگاه با مشکل مواجه نشوند.

هر کشوری سیاست‌های مالیاتی و عوارضی خاص خود را دارد. در ایران، عوارض خروج به عنوان یک منبع درآمدی برای دولت جهت جبران هزینه‌های خدمات مرزی و توسعه گردشگری تعریف شده است. در برخی کشورها این هزینه روی بلیط هواپیما (به عنوان مالیات فرودگاهی) کشیده می‌شود، اما در ایران به صورت مجزا دریافت می‌گردد. تفاوت نرخ در ایران به دلیل ساختار پلکانی آن (سفر اول، دوم و سوم) است که با هدف بازدارندگی از سفرهای غیرضروری و مدیریت منابع ارزی طراحی شده است.