معرفی پیام‌رسان گوگل الو (Google Allo) و ویژگی‌های کلیدی آن

گوگل الو (Google Allo) یک اپلیکیشن پیام‌رسان هوشمند موبایل بود که توسط شرکت گوگل توسعه یافت. این پیام‌رسان برای اولین بار در کنفرانس توسعه‌دهندگان Google I/O در مه ۲۰۱۶ معرفی شد و در ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۶ به صورت رسمی برای سیستم‌عامل‌های اندروید و iOS در دسترس عموم قرار گرفت تا با واتس‌اپ و تلگرام رقابت کند.

خیر، پیام‌رسان گوگل الو در حال حاضر کاملاً غیرفعال است. گوگل در دسامبر ۲۰۱۸ رسماً اعلام کرد که به دلیل عدم استقبال کافی کاربران و تغییر استراتژی‌های خود، توسعه این اپلیکیشن را متوقف می‌کند. در نهایت در مارس ۲۰۱۹ (اسفند ۱۳۹۷) سرورهای این پیام‌رسان به طور کامل خاموش شدند و از فروشگاه‌های اپلیکیشن حذف گردید.

هدف اصلی گوگل، ارائه یک پیام‌رسان نسل جدید و هوشمند بود که فراتر از ارسال متن ساده عمل کند. گوگل قصد داشت با ادغام هوش مصنوعی و دستیار صوتی خود (Google Assistant) در چت‌ها، به کاربران کمک کند تا بدون خروج از محیط چت، اطلاعات مورد نیاز خود را جستجو کرده و پاسخ‌های سریع دریافت نمایند.

از ویژگی‌های برجسته گوگل الو می‌توان به ادغام بومی دستیار گوگل (Google Assistant)، قابلیت پاسخ هوشمند (Smart Reply) مبتنی بر یادگیری ماشین، حالت ناشناس (Incognito Mode) با رمزنگاری سرتاسری، قابلیت تغییر اندازه متن پیام‌ها (Whisper Shout) و ابزارهای متنوع برای نقاشی و ویرایش تصاویر قبل از ارسال اشاره کرد.

شکست گوگل الو دلایل متعددی داشت؛ از جمله عدم وجود نسخه مستقل دسکتاپ در زمان عرضه، وابستگی شدید به شماره تلفن به جای حساب کاربری گوگل، نگرانی‌های شدید امنیتی در مورد حریم خصوصی به دلیل خوانده شدن پیام‌ها توسط هوش مصنوعی، و حضور رقبای قدرتمندی مانند واتس‌اپ و تلگرام که بازار را تصاحب کرده بودند.

پس از تعطیلی رسمی گوگل الو در سال ۲۰۱۹، گوگل تیم توسعه‌دهنده این اپلیکیشن را به پروژه پیام‌رسان پیش‌فرض اندروید یعنی Android Messages منتقل کرد. بسیاری از فناوری‌های توسعه‌یافته برای الو، مانند سیستم پاسخ هوشمند و قابلیت‌های چت غنی (RCS)، به اپلیکیشن پیامک پیش‌فرض اندروید انتقال یافتند.

در ابتدای عرضه، گوگل الو فقط برای گوشی‌های هوشمند اندروید و iOS طراحی شده بود و نسخه تبلت یا دسکتاپ نداشت. بعدها در آگوست ۲۰۱۷، گوگل یک نسخه وب تحت عنوان Allo for Web معرفی کرد که برای استفاده از آن، گوشی کاربر باید دائماً به اینترنت متصل می‌بود، که این محدودیت مورد انتقاد کاربران قرار گرفت.

گوگل این دو اپلیکیشن را به عنوان زوج مکمل معرفی کرد. گوگل الو (Allo) متمرکز بر پیام‌رسانی متنی، چت‌های گروهی، ارسال فایل و تعامل با هوش مصنوعی بود، در حالی که گوگل دو (Duo) صرفاً برای تماس‌های تصویری و صوتی با کیفیت بالا و کاربری بسیار ساده طراحی شده بود و عملکردی شبیه به فیس‌تایم اپل داشت.

فرآیند ثبت‌نام در گوگل الو بسیار شبیه به واتس‌اپ بود. کاربر پس از دانلود و نصب اپلیکیشن، باید شماره تلفن همراه خود را وارد می‌کرد. سپس یک کد تایید پیامکی (SMS) برای فعال‌سازی حساب ارسال می‌شد. پس از تایید شماره، کاربر می‌توانست نام، تصویر پروفایل و در صورت تمایل حساب گوگل خود را به برنامه متصل کند.

برای استفاده از دستیار گوگل در حین گفتگو با دوستان، کافی بود عبارت google@ را در کادر پیام تایپ کنید و سپس سوال خود را بنویسید. با این کار، دستیار گوگل وارد چت می‌شد و پاسخ سوال شما (مانند وضعیت آب و هوا، نتایج ورزشی یا آدرس رستوران) را به گونه‌ای نمایش می‌داد که هر دو طرف چت آن را ببینند.

قابلیت Smart Reply با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین گوگل، متن پیام‌های دریافتی و حتی تصاویر ارسالی را تحلیل می‌کرد. سپس چند گزینه کوتاه و مناسب برای پاسخ سریع (مانند 'عالیه'، 'کجایی؟' یا ایموجی‌های مرتبط) پیشنهاد می‌داد تا کاربر بدون نیاز به تایپ کردن، تنها با یک لمس به پیام‌ها پاسخ دهد.

برای شروع یک چت امن، کاربران باید بر روی آیکون شروع چت جدید ضربه زده و گزینه 'Start Incognito Chat' را انتخاب می‌کردند. در این حالت، تمام پیام‌ها با پروتکل رمزنگاری سرتاسری ارسال می‌شدند، پیش‌نمایش پیام‌ها در نوتیفیکیشن گوشی مخفی می‌شد و امکان تعیین زمان برای حذف خودکار پیام‌ها وجود داشت.

گوگل الو دارای قابلیتی به نام Whisper Shout (نجوا یا فریاد) بود. برای استفاده از آن، کاربر پس از تایپ پیام خود، دکمه ارسال (Send) را لمس کرده و انگشت خود را به سمت بالا می‌کشید تا متن بزرگتر شود (فریاد) یا به سمت پایین می‌کشید تا متن کوچکتر شود (نجوا) که این کار احساسات پیام را منتقل می‌کرد.

در نسخه‌های اولیه گوگل الو، قابلیت پشتیبان‌گیری وجود نداشت و با تعویض گوشی چت‌ها پاک می‌شدند. بعدها گوگل امکان پشتیبان‌گیری دستی و خودکار را اضافه کرد. کاربران می‌توانستند از طریق بخش تنظیمات (Settings) و گزینه Chat Backup، تاریخچه چت‌ها و رسانه‌های خود را روی حساب گوگل درایو (Google Drive) ذخیره کنند.

گوگل الو از فناوری تشخیص چهره و یادگیری ماشین برای ساخت استیکر استفاده می‌کرد. کاربران با گرفتن یک عکس سلفی در بخش استیکرها، به اپلیکیشن اجازه می‌دادند تا ویژگی‌های چهره آن‌ها را تحلیل کند و به طور خودکار یک بسته استیکر کارتونی شخصی‌سازی شده و بسیار شبیه به چهره واقعی کاربر تولید نماید.

قبل از تعطیلی رسمی در مارس ۲۰۱۹، گوگل به کاربران فرصت داد تا اطلاعات خود را دانلود کنند. کاربران باید به تنظیمات اپلیکیشن رفته و گزینه‌های 'Export messages' برای دانلود چت‌ها در قالب فایل CSV و 'Export media' برای دانلود عکس‌ها و فیلم‌ها در قالب یک فایل فشرده ZIP را انتخاب می‌کردند.

گوگل برای رمزنگاری سرتاسری (End-to-End Encryption) در حالت ناشناس (Incognito Mode) پیام‌رسان گوگل الو، از پروتکل امنیتی سیگنال (Signal Protocol) استفاده کرد. این پروتکل که توسط Open Whisper Systems توسعه یافته، یکی از امن‌ترین و معتبرترین پروتکل‌های رمزنگاری در دنیا به شمار می‌رود.

از نظر فنی، رمزنگاری سرتاسری (E2EE) مانع از آن می‌شود که هر شخص ثالثی، از جمله خود گوگل، به محتوای پیام‌ها دسترسی داشته باشد. از آنجا که دستیار گوگل برای ارائه پاسخ‌های هوشمند و اطلاعات نیاز به خواندن و پردازش متن چت داشت، امکان استفاده از آن در حالت ناشناس و رمزنگاری شده وجود نداشت.

بله، در چت‌های معمولی، پیام‌ها بر روی سرورهای ابری گوگل ذخیره می‌شدند تا قابلیت‌هایی مانند همگام‌سازی با نسخه وب و تحلیل توسط هوش مصنوعی برای ارائه پاسخ‌های هوشمند (Smart Reply) امکان‌پذیر باشد. اما در حالت چت ناشناس، پیام‌ها فقط روی دستگاه فرستنده و گیرنده ذخیره می‌شدند و روی سرور باقی نمی‌ماندند.

گوگل الو مجهز به فناوری بینایی ماشین (Computer Vision) گوگل بود. هنگامی که کاربری تصویری (مثلاً عکس یک سگ یا غذا) را دریافت می‌کرد، سیستم به طور خودکار محتوای تصویر را تشخیص می‌داد و در بخش پاسخ هوشمند، کلمات مناسبی مانند 'چه سگ نازی!' یا 'خوشمزه به نظر می‌رسه' را پیشنهاد می‌کرد.

خیر، خود اپلیکیشن گوگل الو و کدهای سمت سرور آن کاملاً انحصاری و بسته (Proprietary) بودند. با این حال، گوگل برای بخش رمزنگاری حالت ناشناس خود از پروتکل متن‌باز سیگنال استفاده کرد. عدم متن‌باز بودن کل پروژه مانع از بررسی‌های مستقل امنیتی توسط کارشناسان ثالث می‌شد.

نسخه وب گوگل الو یک کلاینت مستقل نبود، بلکه به عنوان یک آینه برای اپلیکیشن گوشی عمل می‌کرد. از نظر فنی، این نسخه برای کارکردن نیاز داشت که گوشی کاربر روشن، متصل به اینترنت و همگام‌سازی شده با مرورگر از طریق اسکن کد QR باشد و همچنین در ابتدا فقط روی مرورگر گوگل کروم کار می‌کرد.

به دلیل اجرای مداوم فرآیندهای پس‌زمینه مربوط به هوش مصنوعی، یادگیری ماشین محلی برای پاسخ‌های هوشمند، و تلاش مداوم برای همگام‌سازی با دستیار گوگل و موقعیت مکانی کاربر جهت ارائه پیشنهادهای دقیق، میزان مصرف باتری و منابع پردازشی دستگاه در گوگل الو در مقایسه با پیام‌رسان‌های ساده‌تر بالاتر بود.

خیر، گوگل الو به طور بومی قابلیت تماس صوتی و تصویری نداشت. گوگل این وظیفه را به اپلیکیشن همزاد آن یعنی Google Duo واگذار کرده بود. البته در داخل چت‌های الو، یک دکمه میانبر برای برقراری تماس تصویری از طریق اپلیکیشن Duo تعبیه شده بود که کاربر را به آن برنامه هدایت می‌کرد.

خیر، دانلود، نصب و استفاده از تمامی قابلیت‌های پیام‌رسان گوگل الو کاملاً رایگان بود. کاربران برای ثبت‌نام، ارسال پیام، استفاده از دستیار گوگل، دانلود بسته‌های استیکر متنوع و استفاده از حالت ناشناس نیازی به پرداخت هیچ‌گونه هزینه‌ای نداشتند و برنامه فاقد هرگونه پرداخت درون‌برنامه‌ای بود.

خیر، گوگل الو در طول دوران فعالیت کوتاه خود کاملاً بدون تبلیغات (Ad-free) بود. گوگل هیچ‌گونه بنر تبلیغاتی یا پیام‌های بازرگانی اسپانسر شده را در محیط چت یا در میان نتایج جستجوی دستیار گوگل (Google Assistant) به کاربران نمایش نمی‌داد تا تجربه کاربری روان حفظ شود.

هزینه اینترنت مصرفی گوگل الو کاملاً بستگی به تعرفه اپراتور شبکه موبایل یا ارائه‌دهنده اینترنت خانگی (Wi-Fi) کاربر داشت. ارسال پیام‌های متنی حجم بسیار ناچیزی مصرف می‌کرد، اما ارسال تصاویر با کیفیت بالا، ویدیوها، فایل‌های صوتی و استفاده مکرر از دستیار گوگل موجب مصرف بیشتر حجم اینترنت می‌شد.

خیر، یکی از جذابیت‌های گوگل الو ارائه صدها بسته استیکر اختصاصی و هنری بود که توسط تصویرسازان برجسته سراسر جهان طراحی شده بودند. تمامی این بسته‌های استیکر به همراه ابزار ساخت استیکر سلفی هوشمند به صورت کاملاً رایگان در فروشگاه استیکر داخلی برنامه در دسترس بودند.

اگرچه گوگل آمار دقیق مالی پروژه الو را منتشر نکرده است، اما توسعه یک پیام‌رسان هوشمند با زیرساخت‌های ابری عظیم، ادغام هوش مصنوعی و استخدام تیم‌های بزرگ برنامه‌نویسی و طراحی، سالانه ده‌ها میلیون دلار برای گوگل هزینه داشت که در نهایت به دلیل عدم سودآوری و جذب کاربر، این پروژه تعطیل شد.

خیر، از آنجا که گوگل الو یک سرویس کاملاً رایگان بود و هیچ اشتراک پولی یا خرید درون‌برنامه‌ای در آن وجود نداشت، با تعطیلی سرویس در سال ۲۰۱۹ هیچ‌گونه تعهد مالی یا بازپرداخت خسارتی از سوی گوگل به کاربران تعلق نگرفت و تنها به آن‌ها فرصت داده شد تا اطلاعات خود را دانلود کنند.

خیر، تعامل با دستیار گوگل (Google Assistant) در محیط چت‌های الو هیچ هزینه اضافی یا تعرفه مخابراتی خاصی نداشت. این ویژگی تنها از داده‌های اینترنت معمولی شما استفاده می‌کرد و مانند یک جستجوی ساده در وب، حجم بسیار کمی از ترافیک اینترنت را به خود اختصاص می‌داد.

پشتیبان‌گیری از چت‌های گوگل الو در گوگل درایو از فضای رایگان ۱۵ گیگابایتی که گوگل به هر حساب کاربری اختصاص می‌دهد، استفاده می‌کرد. تا زمانی که حجم کل پشتیبان شما از این سقف فراتر نمی‌رفت، نیازی به پرداخت هزینه نبود؛ در غیر این صورت باید اشتراک Google One خریداری می‌شد.

ادوارد اسنودن، افشاگر معروف، بلافاصله پس از معرفی گوگل الو به کاربران هشدار داد که از آن استفاده نکنند. دلیل او این بود که گوگل در چت‌های معمولی پیام‌ها را به صورت موقت ذخیره نمی‌کرد، بلکه آن‌ها را به طور دائم روی سرورهای خود نگه می‌داشت تا هوش مصنوعی را آموزش دهد، که این امر حریم خصوصی کاربران را به شدت به خطر می‌انداخت.

گوگل ابتدا اعلام کرد که پیام‌ها به صورت گذرا و بدون شناسایی هویت روی سرورها ذخیره می‌شوند. اما در زمان عرضه مشخص شد که برای بهبود کارایی سیستم پاسخ هوشمند (Smart Reply)، تمام پیام‌های چت‌های غیر‌ناشناس به طور پیش‌فرض و دائم روی سرورهای گوگل ذخیره می‌شوند، مگر اینکه خود کاربر اقدام به حذف دستی آن‌ها کند.

گوگل رسماً اعلام کرد که از محتوای چت‌های کاربران در گوگل الو برای هدف‌گذاری تبلیغاتی در سایر سرویس‌های خود استفاده نمی‌کند. با این حال، تحلیل پیام‌ها توسط الگوریتم‌های هوش مصنوعی برای ارائه پیشنهادهای دستیار گوگل و پاسخ‌های هوشمند، همواره نگرانی‌های حقوقی زیادی را در میان مدافعان حقوق مصرف‌کننده ایجاد کرده بود.

مانند سایر سرویس‌های گوگل، داده‌های ذخیره‌شده در چت‌های معمولی گوگل الو روی سرورهای این شرکت، در صورت ارائه حکم قضایی معتبر و قانونی از سوی مراجع ذی‌صلاح دولتی، قابل دسترسی و ارائه به دادگاه بودند. البته این موضوع در مورد چت‌های حالت ناشناس به دلیل رمزنگاری سرتاسری صدق نمی‌کرد.

گوگل الو پیش از اجرای کامل قانون عمومی حفاظت از داده‌های اتحادیه اروپا (GDPR) در سال ۲۰۱۸ طراحی شده بود. با این حال، به دلیل چالش‌های حقوقی مرتبط با ذخیره‌سازی طولانی‌مدت داده‌ها و تحلیل هوش مصنوعی بدون رضایت صریح و شفاف کاربران، این اپلیکیشن با انتقادات حقوقی زیادی در کشورهای اروپایی مواجه بود.

طبق قوانین و شرایط خدمات (Terms of Service) گوگل، حق مالکیت معنوی تمام متن‌ها، تصاویر و فایل‌هایی که کاربران در محیط الو ارسال می‌کردند متعلق به خود کاربران باقی می‌ماند. اما کاربر با ارسال این محتوا، به گوگل یک مجوز جهانی و رایگان برای میزبانی، ذخیره و پردازش آن جهت ارائه خدمات می‌داد.

بله، گوگل متعهد شد که پس از تعطیلی رسمی سرویس در مارس ۲۰۱۹ و پایان مهلت خروجی گرفتن از اطلاعات توسط کاربران، تمامی پیام‌ها، تاریخچه چت‌ها و رسانه‌های ذخیره شده روی سرورهای خود را به طور کامل و غیرقابل بازگشت حذف کند تا حریم خصوصی کاربران سابق حفظ شود.

خیر، کاربران در زمان نصب و ثبت‌نام در گوگل الو، توافق‌نامه کاربری را تایید می‌کردند که در آن صراحتاً ذکر شده بود گوگل حق دارد در هر زمان و بدون نیاز به پرداخت خسارت، ارائه هر یک از سرویس‌های رایگان خود را متوقف، تعلیق یا به طور کامل تعطیل کند.