معرفی و راهنمای کامل سایت گرداب gerdab.ir و گزارش تخلفات

سایت گرداب به نشانی gerdab.ir، بازوی رسانه‌ای و درگاه رسمی ارتباط مردمی «مرکز بررسی جرائم سازمان‌یافته» است که زیر نظر فرماندهی امنیت سایبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فعالیت می‌کند. هدف اصلی این سامانه، صیانت از امنیت ملی در فضای مجازی، مقابله با تروریسم سایبری، شناسایی شبکه‌های سازمان‌یافته فساد اخلاقی و اقتصادی و همچنین پیشگیری از نفوذ بیگانگان در زیرساخت‌های نرم کشور است. این مرکز با بهره‌گیری از توان فنی بالا، به عنوان یک ضابط قضایی تخصصی عمل کرده و نقش کلیدی در پایش تهدیدات نوظهور در شبکه جهانی اینترنت ایفا می‌کند.

این مرکز در سال ۱۳۸۶ با هدف مقابله با تهدیدات پیچیده و سازمان‌یافته در فضای مجازی تأسیس گردید. رویکرد اصلی این نهاد از ابتدا، شناسایی و انهدام شبکه‌هایی بود که با حمایت سرویس‌های جاسوسی بیگانه یا گروه‌های معاند، قصد ضربه زدن به امنیت اخلاقی، دینی و سیاسی جامعه ایران را داشتند. با گذشت زمان و پیچیده‌تر شدن جرائم سایبری، وظایف این مرکز به حوزه‌هایی نظیر امنیت اقتصادی، مقابله با پروژه‌های نفوذ و مهار فتنه در فضای مجازی گسترش یافت و اکنون به عنوان یکی از ارکان اصلی امنیت سایبری کشور شناخته می‌شود.

اگرچه هر دو نهاد در حوزه امنیت سایبری فعالیت می‌کنند، اما تمرکز پلیس فتا عمدتاً بر جرائم عمومی و خرد نظیر کلاهبرداری‌های اینترنتی، برداشت‌های غیرمجاز بانکی و هتک حیثیت شخصی است. در مقابل، مرکز گرداب بر «جرائم سازمان‌یافته»، «امنیت ملی»، «تروریسم سایبری» و «شبکه‌های گسترده ضد دین و اخلاق» تمرکز دارد. به عبارت دیگر، گرداب پرونده‌هایی را مدیریت می‌کند که دارای ابعاد کلان امنیتی، سیاسی یا اقتصادی هستند و معمولاً توسط گروه‌های سازمان‌یافته یا با حمایت‌های خارجی هدایت می‌شوند، در حالی که پلیس فتا به شکایات روزمره شهروندان رسیدگی می‌کند.

بخش «شناسایی کنید» یکی از استراتژیک‌ترین و تعاملی‌ترین قسمت‌های سایت گرداب است که در زمان‌های بحرانی یا پرونده‌های بزرگ امنیتی فعال می‌شود. در این بخش، تصاویر یا مشخصات افرادی که در اقدامات تروریستی، ناآرامی‌های خیابانی، جاسوسی یا جرائم سازمان‌یافته نقش داشته‌اند و هویت آن‌ها برای نهادهای امنیتی مجهول است، منتشر می‌گردد. از شهروندان درخواست می‌شود در صورت داشتن هرگونه اطلاعاتی از این افراد، مراتب را به صورت محرمانه گزارش کنند. این روش به عنوان «امنیت مردم‌پایه» شناخته می‌شود و تاکنون منجر به بازداشت بسیاری از متهمان کلیدی شده است.

سامانه مای گرداب، پنل کاربری اختصاصی برای تعامل مستقیم شهروندان با مرکز بررسی جرائم سازمان‌یافته است. کاربران در این سامانه می‌توانند پس از احراز هویت، گزارش‌های خود را در دسته‌بندی‌های مختلفی نظیر توهین به مقدسات، فعالیت‌های تروریستی، فساد اقتصادی کلان و نفوذ ثبت کنند. این سامانه امکان پیگیری وضعیت گزارش‌های ارسالی را فراهم کرده و بستری امن برای تبادل مستندات (عکس، فیلم و فایل) بین گزارش‌دهنده و کارشناسان مرکز ایجاد می‌کند تا روند رسیدگی به پرونده‌ها با دقت و سرعت بیشتری انجام شود.

خیر، این یک تصور اشتباه است. اگرچه مقابله با شبکه‌های سازمان‌یافته ضداخلاق و پورنوگرافی یکی از وظایف اولیه این مرکز بوده، اما امروزه حوزه فعالیت گرداب بسیار گسترده‌تر شده است. این مرکز به طور جدی در زمینه‌هایی نظیر مقابله با جاسوسی سایبری، شناسایی عوامل نفوذ در دستگاه‌های دولتی، مبارزه با اخلال‌گران سازمان‌یافته در نظام اقتصادی (مانند قاچاق ارز یا طلا در بستر دیجیتال)، مقابله با گروه‌های تروریستی در فضای مجازی و همچنین پایش فعالیت‌های معاندین در شبکه‌های اجتماعی فعالیت مستمر و تخصصی دارد.

گرداب به عنوان بازوی اجرایی فرماندهی امنیت سایبری سپاه، وظیفه تبیین و مقابله با پروژه‌های جنگ نرم را بر عهده دارد. این مرکز با تحلیل محتوای رسانه‌های معاند و شناسایی شبکه‌هایی که قصد تغییر باورهای دینی و سیاسی مردم را دارند، به روشنگری می‌پردازد. علاوه بر اقدامات عملیاتی و بازداشت عوامل کلیدی، گرداب با انتشار گزارش‌های تحلیلی و مستندهای افشاگرانه، ابعاد پنهان فعالیت‌های سرویس‌های اطلاعاتی بیگانه در فضای مجازی را برای افکار عمومی فاش می‌کند تا سطح آگاهی جامعه در برابر تهدیدات نرم افزایش یابد.

فعالیت‌های مرکز بررسی جرائم سازمان‌یافته عمدتاً متمرکز بر صیانت از امنیت فضای مجازی داخل کشور است؛ اما با توجه به ماهیت بدون مرز اینترنت، این مرکز توانایی رصد و رهگیری تهدیداتی را که از خارج از کشور علیه امنیت ملی ایران سازماندهی می‌شوند، دارا است. در مواردی که حملات سایبری یا شبکه‌های فساد از مبدأ خارج از کشور فعالیت می‌کنند، گرداب با همکاری نهادهای ذی‌ربط و استفاده از توان فنی خود، به شناسایی مبادی حمله و خنثی‌سازی آن‌ها می‌پردازد و در صورت لزوم، از طریق مراجع بین‌المللی قضایی موضوع را پیگیری می‌کند.

بهترین و معتبرترین منبع برای پیگیری اخبار، بیانیه‌ها و نتایج عملیات‌های مرکز بررسی جرائم سازمان‌یافته، بخش اخبار در سایت رسمی gerdab.ir است. همچنین این مرکز در برخی پیام‌رسان‌های داخلی دارای کانال‌های رسمی است که اطلاع‌رسانی‌های فوری و هشدارهای امنیتی را منتشر می‌کنند. با توجه به حساسیت فعالیت‌های این مرکز، توصیه می‌شود از بازنشر اخبار غیررسمی یا شایعات در شبکه‌های اجتماعی خودداری کرده و تنها به خروجی‌های رسمی این سامانه که مورد تأیید فرماندهی امنیت سایبری سپاه است، استناد نمایید.

برای ثبت گزارش، ابتدا باید به سامانه «مای گرداب» مراجعه کنید. پس از ورود، گزینه‌ی «ثبت گزارش جدید» را انتخاب نمایید. در این مرحله باید نوع تخلف (مانند جاسوسی، توهین به مقدسات، یا جرائم اقتصادی) را مشخص کنید. سپس شرح کاملی از واقعه، آدرس سایت یا کانال متخلف و در صورت امکان، مستنداتی شامل اسکرین‌شات یا فایل‌های مرتبط را بارگذاری نمایید. پس از تایید نهایی، یک کد رهگیری به شما اختصاص داده می‌شود که از طریق آن می‌توانید مراحل بررسی پرونده توسط کارشناسان مرکز را در پنل کاربری خود دنبال کنید.

بله، سامانه گرداب این امکان را فراهم کرده است که کاربران بتوانند بدون افشای هویت کامل خود، گزارش‌های امنیتی را ارسال کنند. با این حال، برای گزارش‌هایی که نیاز به پیگیری قضایی دقیق و استناد به شهادت دارند، احراز هویت از طریق سامانه «مای گرداب» توصیه می‌شود. در هر دو حالت، مرکز متعهد به حفظ محرمانگی اطلاعات گزارش‌دهنده است. اگر گزارش شما حاوی اطلاعات حساس درباره امنیت ملی باشد، کارشناسان ممکن است از طریق بسترهای امن با شما تماس بگیرند تا جزئیات بیشتری دریافت کنند، بدون اینکه هویت شما در مراجع عمومی فاش شود.

زمان رسیدگی به گزارش‌ها بسته به نوع جرم، پیچیدگی پرونده و صحت مستندات ارسالی متفاوت است. گزارش‌های مرتبط با تهدیدات فوری امنیتی یا توهین‌های گسترده به مقدسات معمولاً در اولویت قرار گرفته و ظرف کمتر از ۲۴ تا ۴۸ ساعت بررسی اولیه می‌شوند. اما پرونده‌های مرتبط با شبکه‌های سازمان‌یافته اقتصادی یا جاسوسی ممکن است به دلیل نیاز به رصد فنی و جمع‌آوری ادله دیجیتال، چندین هفته یا ماه به طول بیانجامد. کاربر می‌تواند با استفاده از کد رهگیری، وضعیت گزارش خود را که شامل مراحلی چون «در دست بررسی»، «ارجاع به کارشناس» یا «مختومه» است، مشاهده کند.

برای اینکه گزارش شما منجر به نتیجه شود، ارائه مستندات دقیق الزامی است. این مستندات شامل آدرس دقیق اینترنتی (URL)، نام کاربری افراد در شبکه‌های اجتماعی، شماره تماس‌های مرتبط، و اسکرین‌شات‌های واضح از محتوای مجرمانه است. در صورت وجود فایل‌های صوتی یا ویدئویی، بارگذاری آن‌ها بسیار کمک‌کننده خواهد بود. دقت کنید که اسکرین‌شات‌ها باید حاوی تاریخ و ساعت باشند. همچنین از دستکاری یا ویرایش تصاویر خودداری کنید، زیرا ادله دیجیتال باید به صورت خام و دست‌نخورده ارائه شوند تا در مراجع قضایی به عنوان مدرک معتبر قابل استناد باشند.

در حال حاضر در سامانه «مای گرداب»، پس از تایید نهایی و دریافت کد رهگیری، امکان حذف مستقیم گزارش توسط کاربر وجود ندارد. این اقدام به دلیل حفظ یکپارچگی داده‌های امنیتی است. با این حال، اگر متوجه شدید که اطلاعات اشتباهی ارسال کرده‌اید، می‌توانید یک گزارش جدید با همان موضوع ثبت کرده و در متن آن به کد رهگیری قبلی اشاره نموده و توضیح دهید که گزارش قبلی ناصحیح بوده است. کارشناسان مرکز در هنگام بررسی، توضیحات جدید شما را لحاظ کرده و گزارش اشتباه را از چرخه عملیاتی خارج می‌کنند.

هنگامی که تصویری در بخش «شناسایی کنید» قرار می‌گیرد، کاربران می‌توانند با کلیک بر روی گزینه «اطلاعات دارم»، فرم مخصوصی را پر کنند. در این فرم، هرگونه جزئیات شامل نام، محل سکونت، محل کار، شماره تلفن یا آدرس صفحات مجازی فرد مورد نظر از کاربر پرسیده می‌شود. این اطلاعات مستقیماً به تیم‌های عملیاتی ارجاع داده شده و پس از راستی‌آزمایی فنی و میدانی، در صورت صحت اطلاعات، اقدامات لازم برای بازداشت یا احضار فرد انجام می‌گیرد. تمامی این مراحل تحت نظارت مقام قضایی و با رعایت ضوابط قانونی صورت می‌پذیرد.

تماس با گزارش‌دهنده الزامی نیست و در بسیاری از موارد، گزارش‌ها به صورت یک‌طرفه بررسی و اقدام می‌شوند. اما اگر اطلاعات ارسالی شما بسیار حساس، کلیدی یا ناقص باشد، کارشناسان مرکز بررسی جرائم سازمان‌یافته ممکن است از طریق شماره تلفن یا ایمیلی که در سامانه ثبت کرده‌اید، با شما تماس بگیرند. این تماس‌ها معمولاً برای دریافت جزئیات بیشتر یا هماهنگی برای دریافت مستندات فیزیکی انجام می‌شود. لازم به ذکر است که کارشناسان گرداب هرگز اطلاعات شخصی یا رمز عبور شما را درخواست نخواهند کرد و تماس‌ها صرفاً جنبه عملیاتی دارد.

برای اطلاع از سرانجام پرونده‌های بزرگی که توسط گرداب مدیریت شده‌اند (مانند پروژه عنکبوت یا پرونده‌های جاسوسی)، باید به بخش «بیانیه‌ها» یا «چندرسانه‌ای» در سایت اصلی مراجعه کنید. در این بخش‌ها، مستندات تصویری، اعترافات متهمان (با رعایت موازین قانونی) و جزئیات عملیات‌ها منتشر می‌شود. همچنین در صورت صدور احکام قطعی توسط قوه قضائیه، خلاصه‌ای از حکم و ابعاد جرم برای آگاهی‌بخشی عمومی در سایت قرار می‌گیرد. این اطلاع‌رسانی‌ها با هدف بازدارندگی و آموزش شهروندان برای عدم سقوط در دام شبکه‌های مشابه انجام می‌شود.

بله، چنانچه تخلفات دولتی و اداری جنبه «سازمان‌یافته»، «فساد کلان اقتصادی» یا «ارتباط با سرویس‌های بیگانه» داشته باشد، در حیطه وظایف گرداب قرار می‌گیرد. برای مثال، اگر کارمندی در حال نشت اطلاعات حساس کشور به بیگانگان باشد یا یک شبکه در داخل یک نهاد دولتی اقدام به اخلال در نظام ارزی از طریق بسترهای دیجیتال نماید، گرداب مرجع صالح برای دریافت گزارش است. اما برای تخلفات اداری ساده مانند تکریم ارباب رجوع یا رشوه‌های خرد، بهتر است به سامانه بازرسی کل کشور یا حراست همان سازمان مراجعه شود.

سایت گرداب از پروتکل‌های پیشرفته رمزنگاری برای انتقال داده‌ها (SSL/TLS) استفاده می‌کند تا از شنود اطلاعات در مسیر جلوگیری شود. علاوه بر این، زیرساخت‌های میزبانی این سایت در مراکز داده اختصاصی و فوق‌امنیت فرماندهی سایبری سپاه قرار دارد که مجهز به سیستم‌های ضد نفوذ (IPS) و دیواره‌های آتش (Firewall) لایه‌بندی شده است. دسترسی به اطلاعات گزارش‌ها تنها برای کارشناسان تایید صلاحیت شده و با سطوح دسترسی محدود امکان‌پذیر است. همچنین تمامی فعالیت‌های سیستمی در سامانه ثبت و مانیتور می‌شود تا از هرگونه سوءاستفاده احتمالی داخلی یا خارجی جلوگیری به عمل آید.

مانند هر وب‌سایت مدرن دیگری، گرداب از کوکی‌های فنی برای مدیریت نشست‌های کاربری (Session Management) و بهبود تجربه کاربری در سامانه «مای گرداب» استفاده می‌کند. این کوکی‌ها حاوی اطلاعات هویتی حساس نیستند و صرفاً برای حفظ اتصال کاربر به پنل کاربری در طول مدت بازدید کاربرد دارند. گرداب از کوکی‌های تبلیغاتی یا ردیاب‌های شخص ثالث (Third-party trackers) که در سایت‌های تجاری مرسوم است، استفاده نمی‌کند. امنیت حریم خصوصی کاربران اولویت اصلی است و داده‌های ناوبری کاربران به هیچ وجه برای مقاصد غیرامنیتی پردازش یا ذخیره نمی‌شوند.

احراز هویت در سامانه مای گرداب بر پایه شماره تلفن همراه و کد ملی استوار است. در نسخه‌های جدید، این سامانه به زیرساخت‌های احراز هویت متمرکز متصل شده تا اطمینان حاصل شود که گزارش‌دهنده یک شخص حقیقی واقعی است. این اقدام برای جلوگیری از ثبت گزارش‌های فیک و اسپم توسط ربات‌ها یا معاندین طراحی شده است. پس از وارد کردن شماره تماس، یک کد تایید (OTP) ارسال می‌شود و پس از تطبیق با کد ملی، اجازه دسترسی به پنل صادر می‌گردد. این فرآیند باعث می‌شود که اعتبار حقوقی گزارش‌ها افزایش یافته و قابلیت پیگیری قضایی داشته باشند.

در حال حاضر تمرکز اصلی مرکز بر ارائه خدمات از طریق وب‌سایت واکنش‌گرا (Responsive) است تا کاربران با هر نوع دستگاهی (اندروید، iOS، ویندوز) بتوانند به راحتی از خدمات استفاده کنند. اگرچه در گذشته نسخه‌هایی از اپلیکیشن گرداب ارائه شده بود، اما به دلیل مسائل امنیتی و لزوم به‌روزرسانی مداوم پروتکل‌های حفاظتی، نسخه وب سامانه «مای گرداب» به عنوان مرجع اصلی تعامل شناخته می‌شود. توصیه می‌شود کاربران از دانلود اپلیکیشن‌های غیررسمی با نام گرداب در بازارهای غیر معتبر خودداری کنند، زیرا ممکن است حاوی بدافزار یا ابزارهای جاسوسی باشند.

مرکز بررسی جرائم سازمان‌یافته به عنوان ضابط تخصصی، دسترسی‌های قانونی به زیرساخت‌های ارتباطی کشور دارد. در صورت ثبت گزارش جرم، تیم‌های فنی با تحلیل لاگ‌های سرور، ردیابی مسیر بسته‌های داده و همکاری با ارائه‌دهندگان خدمات اینترنت (ISP)، آدرس IP مبدأ را شناسایی می‌کنند. حتی در صورت استفاده متخلفان از ابزارهای تغییر IP یا VPN، کارشناسان گرداب با بهره‌گیری از تکنیک‌های پیشرفته تحلیل ترافیک و شناسایی الگوهای رفتاری، قادر به کشف هویت واقعی و مکان فیزیکی متخلفان در داخل کشور هستند. این فرآیند کاملاً علمی و با دقت بسیار بالا انجام می‌شود.

اگر در هنگام ثبت گزارش یا ورود به سامانه با خطاهای فنی مواجه شدید، ابتدا حافظه پنهان (Cache) مرورگر خود را پاک کرده و از آخرین نسخه مرورگرهای امن مانند کروم یا فایرفاکس استفاده کنید. در صورتی که مشکل برطرف نشد، می‌توانید از طریق بخش «تماس با ما» در پایین صفحه اصلی، موضوع را به پشتیبانی فنی اطلاع دهید. همچنین در زمان‌های ترافیک بالا (مانند انتشار فراخوان‌های شناسایی)، ممکن است سایت با کندی مواجه شود که در این صورت صبوری کاربران و مراجعه در ساعات کم‌ترافیک توصیه می‌شود. تیم فنی گرداب به صورت ۲۴ ساعته پایداری سامانه را رصد می‌کند.

گرداب از ترکیبی از سیستم‌های فیلترینگ هوشمند و بررسی انسانی استفاده می‌کند. هوش مصنوعی در مرحله اول برای دسته‌بندی خودکار گزارش‌ها، تشخیص تصاویر تکراری و شناسایی کلمات کلیدی حساس به کار گرفته می‌شود تا سرعت پردازش افزایش یابد. اما تصمیم‌گیری نهایی درباره مجرمانه بودن یک محتوا و لزوم برخورد عملیاتی، همواره توسط کارشناسان خبره و تحلیل‌گران انسانی انجام می‌شود. این رویکرد ترکیبی باعث می‌شود که خطای سیستم در تشخیص گزارش‌های کاذب به حداقل رسیده و عدالت در بررسی پرونده‌ها رعایت شود.

تنها آدرس رسمی این مرکز www.gerdab.ir است. کاربران باید دقت کنند که در هنگام ورود، پروتکل امن https در ابتدای آدرس مشاهده شود و نماد قفل در کنار نوار آدرس مرورگر وجود داشته باشد. با توجه به اینکه سایت‌های جعلی (Phishing) ممکن است با نام‌های مشابه قصد سرقت اطلاعات کاربران را داشته باشند، هرگز از لینک‌های مشکوک در تلگرام یا پیامک برای ورود به گرداب استفاده نکنید. همیشه آدرس را به صورت دستی در مرورگر تایپ کنید. گرداب هیچ دامنه دیگری با پسوندهای .com یا .net برای دریافت گزارش‌های مردمی ندارد.

خیر، تمامی خدمات ارائه شده در سایت گرداب و سامانه «مای گرداب»، شامل ثبت گزارش‌های مردمی، پیگیری پرونده‌ها و استفاده از محتواهای آموزشی، کاملاً رایگان است. این مرکز به عنوان یک نهاد حاکمیتی و ضابط قضایی، وظیفه ذاتی خود را در راستای حفظ امنیت عمومی انجام می‌دهد و دریافت هرگونه وجه تحت هر عنوانی از گزارش‌دهندگان غیرقانونی است. اگر در سایتی با نام مشابه یا در شبکه‌های اجتماعی از شما درخواست پول برای پیگیری گزارش در گرداب شد، اطمینان داشته باشید که آن اقدام یک کلاهبرداری است و باید مراتب را به مراجع قانونی اطلاع دهید.

سیاست کلی مرکز بررسی جرائم سازمان‌یافته بر پایه مشارکت داوطلبانه و مسئولیت اجتماعی شهروندان استوار است. در اکثر موارد، پاداش مادی برای گزارش‌ها در نظر گرفته نشده است و مردم با هدف صیانت از ارزش‌ها و امنیت کشور همکاری می‌کنند. با این حال، در پرونده‌های بسیار خاص و استراتژیک که منجر به خنثی‌سازی عملیات‌های بزرگ تروریستی یا شناسایی جاسوسان رده‌بالا شود، ممکن است طبق ضوابط خاص نهادهای امنیتی، از گزارش‌دهندگان به نحو مقتضی تقدیر به عمل آید. اما این موضوع به هیچ وجه یک رویه عمومی و تجاری در سایت گرداب نیست.

هزینه‌های مربوط به نگهداری سرورها، امنیت شبکه، توسعه نرم‌افزاری و همچنین حقوق کارشناسان و تیم‌های عملیاتی مرکز، از محل بودجه رسمی فرماندهی امنیت سایبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تأمین می‌گردد. این بودجه به عنوان بخشی از اعتبارات دفاعی و امنیتی کشور در قانون بودجه سنواتی پیش‌بینی شده است. به همین دلیل، پایداری و توسعه این سامانه وابسته به درآمدهای اختصاصی نیست و به عنوان یک خدمت عمومی در حوزه امنیت ملی تعریف شده است تا تمامی شهروندان بدون مانع مالی بتوانند با این نهاد در ارتباط باشند.

اگرچه ثبت گزارش در گرداب رایگان است، اما اگر گزارش شما منجر به تشکیل پرونده قضایی شود و شما به عنوان شاکی خصوصی قصد پیگیری شخصی موضوع در دادسرا را داشته باشید، هزینه‌های مربوط به حق‌الوکاله و تمبر مالیاتی بر عهده خودتان خواهد بود. البته در پرونده‌هایی که جنبه عمومی دارند (مدعی‌العموم)، دادستان به عنوان نماینده جامعه موضوع را پیگیری می‌کند و نیازی به استخدام وکیل توسط گزارش‌دهنده نیست. کارشناسان حقوقی گرداب در مراحل اولیه راهنمایی‌های لازم را به صورت رایگان ارائه می‌دهند، اما وکالت در دادگاه خارج از وظایف این مرکز است.

بله، با توجه به اینکه سرورهای سایت گرداب در داخل کشور میزبانی می‌شوند و این سایت در لیست دامنه‌های با ترافیک داخلی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی قرار دارد، هزینه ترافیک مصرفی برای کاربران با تعرفه داخلی (نیم‌بها) محاسبه می‌گردد. این موضوع شامل بارگذاری مستندات حجیم مانند ویدئوها در سامانه «مای گرداب» نیز می‌شود. بنابراین کاربران می‌توانند با هزینه کمتری نسبت به سایت‌های بین‌المللی، گزارش‌های خود را ارسال و محتواهای چندرسانه‌ای سایت را مشاهده کنند. این بخشی از سیاست حمایت از ترافیک داخلی و تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات حاکمیتی است.

مرکز گرداب در راستای مسئولیت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم، گاهی اوقات دوره‌های آموزشی، وبینارها یا نمایشگاه‌هایی را در حوزه امنیت سایبری برگزار می‌کند. اکثر این رویدادها که جنبه عمومی و آگاهی‌بخشی دارند، به صورت رایگان برگزار می‌شوند. در موارد خاص که دوره‌های تخصصی با ارائه مدرک معتبر فنی همراه باشد، ممکن است هزینه اندکی صرفاً جهت صدور گواهینامه یا خدمات لجستیکی دریافت شود که همواره از طریق سایت رسمی اطلاع‌رسانی می‌گردد. هدف اصلی این برنامه‌ها ارتقای سطح سواد رسانه‌ای جامعه است، نه کسب درآمد.

خیر، تمامی جریمه‌های مالی که توسط دادگاه‌های صالحه برای مجرمان سایبری (در پرونده‌های تحت بررسی گرداب) صادر می‌شود، مستقیماً به حساب خزانه‌داری کل کشور واریز می‌گردد. مرکز بررسی جرائم سازمان‌یافته هیچ‌گونه نفع مالی از جریمه‌های صادره ندارد. وظیفه این مرکز صرفاً شناسایی، مستندسازی جرم و بازداشت متهمان به عنوان ضابط قضایی است. تعیین نوع و میزان مجازات، اعم از حبس یا جریمه نقدی، منحصراً در صلاحیت قاضی پرونده در قوه قضائیه است و مطابق با قانون جرائم رایانه‌ای انجام می‌گیرد.

ثبت گزارش در سامانه هزینه‌ای ندارد، اما از نظر قانونی، ثبت گزارش‌های کذب و مغرضانه که باعث هدررفت منابع کشور و انحراف مسیر تحقیقات امنیتی شود، می‌تواند پیگرد قانونی داشته باشد. اگر شخصی به قصد انتقام‌جویی یا ایجاد مزاحمت، اطلاعات دروغین علیه دیگران ثبت کند، فرد آسیب‌دیده می‌تواند طبق قانون اعاده حیثیت نموده و مجرم ممکن است به جریمه نقدی یا حبس محکوم شود. بنابراین توصیه می‌شود کاربران تنها مواردی را گزارش کنند که نسبت به مجرمانه بودن آن اطمینان نسبی دارند تا از تبعات حقوقی گزارش خلاف واقع مصون بمانند.

فعالیت‌های این مرکز بر اساس اسناد بالادستی نظام، مصوبات شورای عالی امنیت ملی و اصل ۱۵۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (در رابطه با وظایف سپاه پاسداران در حفاظت از دستاوردهای انقلاب) استوار است. همچنین به عنوان ضابط تخصصی قوه قضائیه، فعالیت‌های اجرایی آن تحت نظارت مستقیم دادستان کل کشور و بر اساس «قانون جرائم رایانه‌ای» مصوب سال ۱۳۸۸ انجام می‌پذیرد. این قانون به طور دقیق مصادیق جرائم سایبری، نحوه جمع‌آوری ادله دیجیتال و حدود اختیارات ضابطان را مشخص کرده است تا تمامی اقدامات در چارچوب شرع و قانون باشد.

طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران و دستورالعمل‌های قضایی، ورود به حریم خصوصی افراد، شامل بازرسی پیام‌های شخصی در پیام‌رسان‌ها، تنها با حکم صریح و موردی قاضی پرونده امکان‌پذیر است. گرداب به عنوان ضابط قضایی، تنها در مواردی که ظن قوی بر ارتکاب جرائم سازمان‌یافته، اقدامات تروریستی یا مفسده‌های کلان وجود داشته باشد، با اخذ مجوز قانونی اقدام به رصد فنی می‌کند. رصد عمومی فضای مجازی توسط گرداب عمدتاً معطوف به بخش‌های عمومی (Public) مانند کانال‌ها، گروه‌های باز و صفحات اینستاگرامی است که محتوای آن‌ها برای همگان در دسترس است.

مطابق ماده ۶۱۱ قانون مجازات اسلامی و همچنین مفاد قانون جرائم رایانه‌ای، هر کس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی، اقدام به ثبت گزارش خلاف واقع یا تهمت زدن به دیگران در سامانه‌های دولتی و امنیتی نماید، مجرم شناخته می‌شود. مجازات این عمل می‌تواند شامل حبس از شش ماه تا دو سال و یا شلاق تا ۷۴ ضربه باشد. علاوه بر جنبه عمومی، فردی که علیه او گزارش دروغ داده شده، حق شکایت برای «افترا» و «اعاده حیثیت» را دارد. لذا سامانه گرداب با ثبت آدرس IP و مشخصات گزارش‌دهنده، امکان پیگیری قانونی گزارش‌های مغرضانه را دارا است.

بله، گزارش‌های کارشناسی مرکز بررسی جرائم سازمان‌یافته به دلیل تخصص فنی بالا و جایگاه قانونی این مرکز به عنوان ضابط قضایی، از اعتبار بالایی در محاکم برخوردار است. مستندات دیجیتالی که توسط کارشناسان گرداب استخراج و پلمب (Hash) می‌شوند، طبق مواد ۵۰ تا ۵۴ قانون جرائم رایانه‌ای، به عنوان ادله اثبات دعوی محسوب می‌گردند. قضات پرونده‌های سایبری معمولاً بر اساس گزارش‌های تحلیلی و فنی این مرکز، اقدام به صدور رأی می‌کنند. البته متهم نیز حق دارد نسبت به این گزارش‌ها اعتراض کرده و درخواست ارجاع موضوع به کارشناسان رسمی دادگستری را نماید.

تمامی مراحل بازداشت، بازجویی و نگهداری متهمان در پرونده‌های گرداب، تحت نظارت مستقیم مقام قضایی و با رعایت قانون آیین دادرسی کیفری انجام می‌شود. متهمان حق دارند از اتهامات خود مطلع شوند، وکیل داشته باشند و در مراحل بازجویی از حقوق قانونی خود استفاده کنند. مرکز گرداب موظف است ادله را به گونه‌ای جمع‌آوری کند که هم ادله اثبات جرم و هم ادله برائت متهم (در صورت وجود) در پرونده درج شود. هرگونه برخورد خارج از ضوابط قانونی توسط ضابطان قابل پیگیری در دادسرای نظامی و نهادهای نظارتی سپاه پاسداران است.

فرآیند مسدودسازی (فیلترینگ) در ایران تحت نظر «کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه» انجام می‌شود. گرداب به عنوان یکی از نهادهای عضو یا همکار، گزارش‌های فنی و کارشناسی خود را درباره سایت‌های متخلف به این کارگروه یا مستقیم به مقام قضایی ارسال می‌کند. مسدودسازی نهایی با دستور قضایی یا مصوبه کارگروه مذکور و توسط زیرساخت‌های وزارت ارتباطات اجرا می‌شود. البته در موارد اورژانسی که امنیت ملی در خطر جدی باشد، دستورات موقت قضایی برای مسدودسازی فوری صادر می‌شود که گرداب وظیفه پیگیری اجرای سریع آن را بر عهده دارد.

صلاحیت گرداب از نظر موضوعی محدود به «جرائم سازمان‌یافته»، «امنیت ملی» و «مفاسد کلان» در فضای مجازی است. از نظر جغرافیایی، این مرکز صلاحیت بررسی هر جرمی را که در قلمرو حاکمیت جمهوری اسلامی ایران (شامل سرورهای داخلی یا متهمان مقیم ایران) رخ دهد، دارا است. همچنین اگر جرمی در خارج از کشور علیه امنیت ملی ایران یا مقدسات اسلامی انجام شود و متهم در دسترس باشد، گرداب صلاحیت ورود دارد. در مواردی که جرم جنبه بین‌المللی داشته باشد، گرداب از طریق پلیس بین‌الملل (اینترپل) و بخش حقوقی قوه قضائیه برای استرداد مجرمین اقدام می‌کند.

انتشار تصاویر متهمان قبل از صدور حکم قطعی، طبق ماده ۳۵۳ قانون آیین دادرسی کیفری به طور عمومی ممنوع است؛ اما در همین قانون استثنائاتی وجود دارد. در مواردی که شناسایی متهم منوط به کمک گرفتن از افکار عمومی باشد یا متهم متواری بوده و جرم ارتکابی علیه امنیت ملی یا عفت عمومی به صورت گسترده باشد، با مجوز مخصوص مقام قضایی (دادستان یا بازپرس پرونده)، انتشار تصویر جهت شناسایی و بازداشت بلامانع است. تمامی تصاویری که در بخش «شناسایی کنید» سایت گرداب منتشر می‌شوند، دارای مجوزهای قانونی لازم از مراجع ذی‌صلاح قضایی هستند.

اگر شهروندی نسبت به نحوه برخورد، فرآیند بازجویی یا اقدامات فنی کارشناسان مرکز بررسی جرائم سازمان‌یافته شکایتی داشته باشد، می‌تواند از چندین طریق اقدام کند. اول، مراجعه به دادسرای نظامی که مرجع صالح برای رسیدگی به تخلفات کارکنان نیروهای مسلح است. دوم، تماس با سامانه ۱۱۴ (ستاد خبری اطلاعات سپاه) که وظیفه نظارت بر عملکرد واحدهای مختلف را دارد. همچنین در جریان رسیدگی قضایی، متهم یا وکیل او می‌توانند اعتراض خود را به قاضی پرونده اعلام کنند تا به تخلفات احتمالی ضابط در پرونده رسیدگی و در صورت لزوم، ادله مخدوش از پرونده حذف شود.