معرفی و بررسی انیمیشن انکانتو 2021 (Encanto) و داستان آن

انیمیشن انکانتو روایتگر داستان خانواده‌ای به نام مادریگال است که در کوهستان‌های کلمبیا در خانه‌ای جادویی به نام کاسیتا زندگی می‌کنند. هر یک از اعضای این خانواده در سن پنج سالگی موهبتی جادویی دریافت کرده‌اند که به آن‌ها اجازه می‌دهد به جامعه خدمت کنند. اما میرابل، قهرمان داستان، تنها عضوی است که هیچ قدرتی دریافت نکرده و حالا باید برای نجات جادوی در حال نابودی خانواده‌اش تلاش کند.

در طول فیلم به طور مستقیم دلیلی برای بی‌بهره ماندن میرابل از قدرت جادویی ذکر نمی‌شود، اما تحلیل‌های داستانی نشان می‌دهند که او قرار است جانشین مادربزرگ (آبوئلا) و نگهبان آینده شمع جادویی باشد. در واقع، قدرت میرابل در پیوند دادن اعضای خانواده به یکدیگر و درک ارزش‌های انسانی فراتر از جادو نهفته است که در نهایت باعث بازسازی خانه و جادو می‌شود.

برونو دایی میرابل است که قدرت پیش‌بینی آینده را دارد. به دلیل اینکه پیش‌گویی‌های او اغلب تلخ یا بدبینانه به نظر می‌رسیدند، خانواده و مردم دهکده او را مسبب بدشانسی می‌دانستند. او برای محافظت از میرابل و جلوگیری از سوءتفاهم‌های بیشتر، خود را در دیوارهای خانه مخفی کرد. عبارت معروف «ما درباره برونو حرف نمی‌زنیم» نشان‌دهنده تلاش خانواده برای نادیده گرفتن حقایق تلخ و تروماهای گذشته است.

کلمه انکانتو در زبان اسپانیایی به معنای افسون، جادو یا جذابیت است. در این انیمیشن، انکانتو به منطقه جغرافیایی محافظت‌شده‌ای اشاره دارد که توسط کوهستان‌ها احاطه شده و به واسطه یک معجزه جادویی پدید آمده است. این واژه همچنین نمادی از زیبایی‌های فرهنگی کلمبیا و قدرت عشق خانوادگی است که می‌تواند محیطی امن و جادویی برای رشد انسان‌ها فراهم کند.

تم اصلی انیمیشن بر پایه «ترومای بین‌نسلی» و فشار انتظارات خانوادگی بنا شده است. این فیلم به مخاطب می‌آموزد که ارزش هر فرد به توانایی‌های خارق‌العاده یا جادویی او بستگی ندارد، بلکه خودِ وجودی انسان و پیوندهای عاطفی اوست که اهمیت دارد. انکانتو بر پذیرش نقص‌ها و اهمیت گفتگو برای حل مشکلات ریشه‌دار در خانواده‌های پرجمعیت تاکید بسیار زیادی دارد.

خانواده مادریگال شامل افراد متعددی با قدرت‌های خاص است: ایزابلا (رویاندن گل)، لوئیزا (قدرت بدنی فوق‌العاده)، جولیتا (شفابخشی با غذا)، پپا (کنترل آب و هوا با احساسات)، برونو (پیش‌بینی آینده)، دولورس (شنوایی فوق‌تیز)، کامیلو (تغییر چهره) و آنتونیو (صحبت با حیوانات). تنها میرابل و مادربزرگ (آبوئلا آلما) فاقد قدرت‌های ماورایی مستقیم هستند، هرچند آلما نگهبان اصلی شمع جادویی محسوب می‌شود.

کاسیتا تنها یک ساختمان نیست، بلکه یک موجود زنده و دارای شخصیت است که با اعضای خانواده تعامل دارد. خانه با تکان دادن کاشی‌ها، پله‌ها و پنجره‌ها به مادریگال‌ها کمک می‌کند. فرو ریختن کاسیتا در اواسط فیلم نمادی از فروپاشی ساختار خانواده و پنهان‌کاری‌های آن‌هاست و بازسازی آن توسط دست‌های خودِ اعضا، نشان‌دهنده اتحاد دوباره و شروعی تازه بر پایه صداقت است.

انیمیشن انکانتو در سال ۲۰۲۱ میلادی توسط استودیو انیمیشن والت دیزنی (Walt Disney Animation Studios) تولید شد. این فیلم شصتمین اثر بلند پویانمایی این استودیو به شمار می‌رود. برخلاف برخی تصورات اشتباه، استودیو بلو اسکای هیچ نقشی در تولید این اثر نداشته و انکانتو به طور کامل تحت نظارت و مدیریت هنری دیزنی و با الهام از فرهنگ کلمبیا ساخته شده است.

این انیمیشن توسط بایرون هاوارد (کارگردان زوتوپیا و گیسوکمند) و جرد بوش کارگردانی شده است. همچنین چریس کاسترو اسمیت به عنوان کمک‌کارگردان و نویسنده در این پروژه حضور داشت که نقش مهمی در تزریق جزئیات فرهنگی و ظرافت‌های داستانی ایفا کرد. این تیم سه نفره با همکاری یکدیگر توانستند تعادلی میان یک اثر موزیکال کلاسیک دیزنی و یک درام خانوادگی مدرن ایجاد کنند.

تیم سازنده انکانتو برای درک بهتر فرهنگ، معماری و طبیعت کلمبیا، سفرهای تحقیقاتی متعددی به شهرهایی مانند بوگوتا، کارتاخنا و مناطق روستایی کلمبیا داشتند. آن‌ها با متخصصان محلی، گیاه‌شناسان و معماران مشورت کردند تا جزئیاتی مانند لباس‌های سنتی (پونچو)، غذاها (آرپا) و تنوع زیستی (جگوار و توکان) را به درستی به تصویر بکشند. این تحقیقات باعث شد فیلم حس اصالت بالایی داشته باشد.

لین-مانوئل میراندا، هنرمند مشهور برادوی، وظیفه ترانه‌سرایی و آهنگسازی قطعات موزیکال این انیمیشن را بر عهده داشت. او از سال‌های ابتدایی پروژه با تیم تولید همراه بود تا موسیقی را با تار و پود داستان گره بزند. میراندا با استفاده از سبک‌های موسیقی کلمبیایی مانند ویِناتو، کومبیا و سالسا، توانست فضایی شاد و در عین حال عمیق برای روایت احساسات شخصیت‌ها خلق کند.

تفاوت اصلی در استفاده از ریتم‌های مدرن و محلی کلمبیایی به جای ارکستراسیون صرفاً کلاسیک غربی است. لین-مانوئل میراندا از عناصری مانند رپ، هیپ‌هاپ و موسیقی فولکلور آمریکای لاتین استفاده کرد. برای مثال، آهنگ «We Don't Talk About Bruno» یک قطعه چندصدایی پیچیده است که چندین خط داستانی را همزمان پیش می‌برد، تکنیکی که بیشتر در تئاترهای موزیکال مدرن دیده می‌شود تا انیمیشن‌های سنتی.

تولید انکانتو حدود ۵ سال به طول انجامید. یکی از بزرگترین چالش‌ها، همزمانی مراحل نهایی تولید با پاندمی کرونا بود که باعث شد تیم انیماتورها و صداپیشگان به صورت دورکاری از خانه‌های خود فعالیت کنند. هماهنگ کردن جزئیات بصری پیچیده و ضبط موسیقی‌های پرانرژی در شرایط قرنطینه، فشار زیادی به تیم فنی وارد کرد، اما در نهایت با موفقیت به پایان رسید.

طراحان شخصیت دیزنی تلاش کردند تا هر عضو خانواده مادریگال ظاهر و پالت رنگی منحصر به فردی داشته باشد که با قدرت جادویی او همخوانی دارد. برای مثال، لباس‌های ایزابلا با گل تزیین شده و لباس‌های لوئیزا دارای نمادهای وزنه است. این تمایز بصری به مخاطب کمک می‌کند تا در میان جمعیت زیاد شخصیت‌ها، به سرعت با ویژگی‌های فردی و نقش هر کدام در خانواده آشنا شود.

دیزنی گروهی از مشاوران فرهنگی شامل انسان‌شناسان، مستندسازان و متخصصان کلمبیایی را تحت عنوان «تراست فرهنگی» تشکیل داد. وظیفه این گروه نظارت بر تمامی جزئیات از نحوه پخت غذاها تا حرکات موزون و لهجه‌ها بود. هدف این بود که از کلیشه‌های رایج هالیوودی درباره آمریکای لاتین پرهیز شود و تصویری واقعی، مثبت و رنگارنگ از مردم و سنت‌های کلمبیا به جهان ارائه گردد.

تیم تولید تاکید داشت که از صداپیشگانی با ریشه کلمبیایی یا لاتین استفاده کند تا حس اصالت حفظ شود. استفانی بئاتریز برای نقش میرابل انتخاب شد زیرا توانایی انتقال ترکیبی از شوخ‌طبعی و آسیب‌پذیری را داشت. جان لگیزامو (صداپیشه برونو) و دایان گوئررو نیز از دیگر بازیگران برجسته‌ای بودند که با پیشینه فرهنگی خود توانستند به شخصیت‌ها عمق ببخشند و در بخش‌های آوازخوانی نیز درخشان ظاهر شوند.

استودیو دیزنی برای ساخت انکانتو از نرم‌افزار اختصاصی خود به نام «Hyperion» برای رندرینگ استفاده کرد که توانایی فوق‌العاده‌ای در پردازش نور و سایه دارد. همچنین برای مدل‌سازی و انیمیت کردن از نرم‌افزار «Maya» و برای جلوه‌های ویژه آب و هوا و جادو از ابزارهای پیشرفته‌ای مانند «Houdini» بهره بردند. این ترکیب نرم‌افزاری اجازه داد تا جزئیات بافت لباس‌ها و گیاهان با دقت بسیار بالایی طراحی شود.

موی شخصیت‌های انکانتو، به ویژه موهای فر و پرپشت میرابل، یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های فنی بود. انیماتورها از سیستم‌های شبیه‌سازی فیزیک پیشرفته استفاده کردند تا حرکت هر تار مو به صورت جداگانه و طبیعی به نظر برسد. با توجه به تنوع نژادی در کلمبیا، انواع مختلف بافت مو (صاف، موج‌دار و فر) در فیلم وجود دارد که هر کدام نیازمند تنظیمات محاسباتی متفاوتی برای واکنش به حرکت و باد بود.

کاسیتا به عنوان یک شخصیت در نظر گرفته شد، نه یک پس‌زمینه ثابت. برای انیمیت کردن آن، تیم فنی سیستم‌های «Rigging» پیچیده‌ای برای اشیاء بی‌جان مانند کاشی‌ها، پنجره‌ها و کشوها طراحی کردند. این اشیاء باید به گونه‌ای حرکت می‌کردند که حس زنده بودن و داشتن احساسات را منتقل کنند بدون اینکه ساختار کلی خانه غیرمنطقی به نظر برسد. این کار نیازمند هماهنگی دقیق بین تیم‌های مدل‌سازی و انیمیشن بود.

انکانتو یکی از رنگارنگ‌ترین انیمیشن‌های تاریخ دیزنی است. برای مدیریت این حجم از رنگ، از تکنولوژی «Global Illumination» استفاده شد تا بازتاب نور از سطوح رنگی (مانند گل‌های بنفش ایزابلا) بر روی محیط اطراف به درستی نمایش داده شود. استفاده از پالت‌های رنگی گرم و اشباع شده، حس گرمای محیطی کلمبیا را به خوبی منتقل می‌کند و در صحنه‌های موزیکال، نورپردازی به سبک تئاتری تغییر می‌یابد.

انیمیشن انکانتو با کیفیت 4K Ultra HD و با پشتیبانی از تکنولوژی HDR10 و Dolby Vision عرضه شده است. استفاده از HDR باعث شده تا درخشش جادوی شمع و جزئیات لباس‌های رنگارنگ در صحنه‌های تاریک با کنتراست بسیار بالایی دیده شود. همچنین صدای فیلم با فرمت Dolby Atmos میکس شده است که تجربه‌ای فراگیر از موسیقی و صداهای محیطی جنگل‌های کلمبیا را برای بیننده فراهم می‌کند.

لباس‌های شخصیت‌ها در انکانتو دارای جزئیات خیره‌کننده‌ای مانند گلدوزی‌های سنتی کلمبیایی هستند. تیم فنی از شبیه‌سازهای پارچه برای نمایش وزن و اصطکاک انواع مختلف پارچه (مانند کتان و پشم) استفاده کرد. برای مثال، دامن میرابل هنگام رقصیدن باید به شکلی واقع‌گرایانه چین می‌خورد و حرکت می‌کرد. این سطح از جزئیات باعث شده تا حتی بافت نخ‌های گلدوزی شده روی لباس‌ها در نماهای نزدیک قابل تشخیص باشد.

سکانس آهنگ لوئیزا یکی از خلاقانه‌ترین بخش‌های فنی فیلم است که در آن فضای واقع‌گرایانه به یک فضای سورئال تبدیل می‌شود. برای ساخت این بخش، انیماتورها از تکنیک‌های انیمیشن دوبعدی در محیط سه‌بعدی الهام گرفتند. جابجایی سریع لوئیزا بین محیط‌های مختلف (مانند کشتی تایتانیک یا مبارزه با سربروس) نیازمند رندرینگ لایه‌های متعدد و هماهنگی دقیق با ضرب‌آهنگ موسیقی بود تا حس قدرت و فشار روانی او منتقل شود.

تیم طراحی صدا برای ضبط صداهای محیطی به مناطق روستایی کلمبیا سفر کرد تا صدای پرندگان محلی، جریان آب و حتی صدای باد در کوهستان‌های آند را ضبط کند. علاوه بر این، صدای «کاسیتا» ترکیبی از صداهای چوبی، سنگی و فلزی است که به آن هویت می‌بخشد. استفاده از سازهای کوبه‌ای محلی در لایه‌های زیرین صداگذاری، اتمسفر فرهنگی فیلم را حتی در صحنه‌های غیرموزیکال تقویت کرده است.

بودجه تولید رسمی انیمیشن انکانتو توسط والت دیزنی حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار تخمین زده شده است. این مبلغ صرفاً هزینه‌های تولید فنی، حقوق پرسنل و صداپیشگان را پوشش می‌دهد و شامل هزینه‌های بازاریابی و تبلیغات جهانی نمی‌شود. با توجه به استانداردهای دیزنی، این یک بودجه معمول برای انیمیشن‌های تراز اول (AAA) است که بخش بزرگی از آن صرف توسعه تکنولوژی‌های جدید بصری شده است.

انکانتو در اکران سینمایی خود حدود ۲۵۶ میلیون دلار در سراسر جهان فروش داشت. اگرچه این رقم نسبت به برخی آثار قبلی دیزنی کمتر به نظر می‌رسد، اما باید توجه داشت که اکران آن در دوران پس از پاندمی و همزمان با استراتژی عرضه سریع در دیزنی پلاس بود. با این حال، فروش فیلم در بازارهای بین‌المللی بسیار موفقیت‌آمیز بود و توانست هزینه‌های تولید خود را کاملاً جبران کند.

انکانتو پس از ۳۰ روز اکران در سینما، به صورت رایگان برای مشترکین دیزنی پلاس در دسترس قرار گرفت. این استراتژی باعث شد فیلم به یک پدیده فرهنگی تبدیل شود و رکورد بیشترین تماشا در این پلتفرم را بشکند. اگرچه درآمد مستقیم بلیط‌فروشی کاهش یافت، اما ارزش برند دیزنی پلاس افزایش یافت و باعث شد آهنگ‌های فیلم در صدر جداول موسیقی قرار بگیرند که خود منبع درآمد عظیمی شد.

تخمین زده می‌شود که دیزنی حدود ۷۰ تا ۱۰۰ میلیون دلار برای بازاریابی جهانی انکانتو هزینه کرده باشد. این هزینه‌ها شامل کمپین‌های تبلیغاتی در شبکه‌های اجتماعی، بیلبوردهای شهری، همکاری با برندهای تجاری و مراسم‌های فرش قرمز بود. تمرکز اصلی تبلیغات بر روی تنوع فرهنگی و موسیقی‌های جذاب لین-مانوئل میراندا بود تا مخاطبان در گروه‌های سنی مختلف را به تماشای فیلم ترغیب کند.

آلبوم موسیقی انکانتو به یک موفقیت تجاری بی‌نظیر دست یافت و هفته‌ها در صدر جدول Billboard 200 قرار داشت. آهنگ «We Don't Talk About Bruno» به تنهایی میلیون‌ها بار در پلتفرم‌های استریم مانند اسپاتیفای و یوتیوب پخش شد. درآمد حاصل از حق پخش موسیقی، فروش آلبوم‌های فیزیکی و دیجیتال، ده‌ها میلیون دلار سود خالص برای دیزنی و آهنگسازان به همراه داشته است که فراتر از انتظارات اولیه بود.

بله، انکانتو با وجود فروش متوسط در سینما، به دلیل موفقیت خیره‌کننده در استریم و فروش محصولات جانبی، یک موفقیت تجاری بزرگ محسوب می‌شود. این فیلم توانست برند دیزنی را در مناطق آمریکای لاتین تقویت کند و با بردن جایزه اسکار، ارزش هنری و تجاری خود را تثبیت کرد. سودآوری طولانی‌مدت این اثر از طریق پارک‌های تفریحی دیزنی و دنباله‌های احتمالی تضمین شده است.

محصولات جانبی انکانتو شامل عروسک‌های شخصیت‌ها، لباس‌های میرابل و ایزابلا، و ست‌های بازی کاسیتا، به یکی از پرفروش‌ترین کالاهای دیزنی در سال ۲۰۲۲ تبدیل شدند. تقاضا برای لباس میرابل به قدری زیاد بود که در بسیاری از فروشگاه‌ها نایاب شد. فروش این محصولات معمولاً سودی معادل یا حتی بیشتر از فروش بلیط سینما برای استودیوهای انیمیشن‌سازی به ارمغان می‌آورد.

اگرچه ارقام دقیق قراردادها فاش نمی‌شود، اما بخش قابل توجهی از بودجه ۱۵۰ میلیون دلاری صرف جذب استعدادهای برجسته و تیم‌های فنی متخصص شده است. لین-مانوئل میراندا به عنوان یکی از گران‌ترین آهنگسازان فعلی، سهم قابل توجهی داشت. همچنین استفاده از تیم‌های بزرگ انیماتور (بیش از ۸۰۰ نفر) هزینه‌های جاری حقوق و دستمزد را به یکی از اصلی‌ترین ردیف‌های بودجه تبدیل کرده بود.

انکانتو موفق شد در نود و چهارمین دوره جوایز اسکار (۲۰۲۲)، جایزه بهترین انیمیشن بلند را از آن خود کند. همچنین این فیلم در جوایز گلدن گلوب و بفتا نیز به عنوان بهترین انیمیشن سال انتخاب شد. در بخش موسیقی، آهنگ‌های این فیلم جوایز متعددی از جمله گرمی را دریافت کردند. این جوایز نه تنها افتخاری هنری، بلکه از نظر حقوقی باعث افزایش ارزش کپی‌رایت و امتیازات پخش فیلم شدند.

تمامی حقوق مادی و معنوی آهنگ‌های انکانتو متعلق به شرکت والت دیزنی است. با این حال، دیزنی برای ترویج فیلم، سیاست‌های منعطفی را در پلتفرم‌هایی مانند تیک‌تاک و اینستاگرام در نظر گرفت و اجازه داد کاربران از بخش‌هایی از آهنگ‌ها برای تولید محتوا استفاده کنند. اما استفاده تجاری بدون مجوز از این آثار در پروژه‌های سینمایی یا تبلیغاتی دیگر، پیگرد قانونی جدی به همراه خواهد داشت.

تاکنون هیچ شکایت رسمی یا اتهام جدی مبنی بر سرقت ادبی علیه انکانتو ثبت نشده است. سازندگان فیلم با دقت زیادی از عناصر فرهنگی کلمبیا استفاده کردند و با مشورت متخصصان، از بازنمایی‌های نادرست که منجر به مشکلات حقوقی یا اعتراضات فرهنگی شود، پیشگیری کردند. داستان فیلم یک اثر اورجینال است که توسط تیم نویسندگان دیزنی با الهام از سبک رئالیسم جادویی خلق شده است.

انیمیشن انکانتو دارای درجه‌بندی PG (با نظارت والدین) است. این رده‌بندی به دلیل وجود برخی صحنه‌هایی است که ممکن است برای کودکان بسیار کوچک کمی ترسناک یا غم‌انگیز باشد (مانند صحنه‌های فرو ریختن خانه یا فلاش‌بک‌های مربوط به گذشته مادربزرگ). از نظر قانونی، این فیلم برای تمامی سنین مناسب تشخیص داده شده و فاقد هرگونه محتوای نامناسب اخلاقی یا خشونت‌آمیز شدید است.

حق پخش این انیمیشن به طور انحصاری در اختیار شرکت توزیع آثار استودیویی والت دیزنی است. در کشورهایی که پلتفرم دیزنی پلاس فعال است، پخش دیجیتال تنها از این طریق انجام می‌شود. در سایر مناطق، قراردادهای محدودی با شبکه‌های تلویزیونی محلی یا سرویس‌های VOD منعقد شده است. نقض این حقوق و پخش غیرقانونی (پایرسی) در بسیاری از کشورها تحت تعقیب پلیس بین‌الملل و قوانین کپی‌رایت قرار می‌گیرد.

نمادهای فرهنگی، لباس‌های سنتی و سبک‌های موسیقی به طور کلی جزو مالکیت عمومی (Public Domain) محسوب می‌شوند و نیازی به مجوز قانونی ندارند. با این حال، دیزنی برای احترام به حقوق معنوی و جلوگیری از سوءبرداشت‌ها، با دولت کلمبیا و نهادهای فرهنگی این کشور همکاری نزدیکی داشت. این همکاری‌ها بیشتر جنبه اخلاقی و دیپلماتیک داشت تا اطمینان حاصل شود که تصویر ارائه شده مورد تایید مردم آن مرز و بوم است.

اگرچه دیزنی هنوز به طور رسمی ساخت «انکانتو ۲» را تایید نکرده است، اما مدیران ارشد این شرکت از انکانتو به عنوان یک «فرنچایز» جدید یاد کرده‌اند. از نظر حقوقی، قراردادهای اولیه با صداپیشگان و تیم کارگردانی معمولاً شامل بندهایی برای حضور در پروژه‌های احتمالی آینده است. با توجه به موفقیت تجاری، انتظار می‌رود در آینده نزدیک قراردادهای جدیدی برای ساخت سریال یا فیلم دوم منعقد شود.

نام «Encanto» و طراحی شخصیت‌های آن به عنوان علامت تجاری (Trademark) توسط دیزنی ثبت شده است. هرگونه تولید اسباب‌بازی، پوشاک، نوشت‌افزار یا حتی تم‌های تولد با استفاده از تصاویر و نام این انیمیشن بدون دریافت لایسنس رسمی از دیزنی، غیرقانونی است. تولیدکنندگان غیرمجاز ممکن است با جریمه‌های سنگین مالی و توقیف کالاها توسط مراجع قانونی روبرو شوند.