تحصیل در پرتغال: راهنمای کامل ۲۰۲۴ (هزینه‌ها و شرایط)

بسیاری از متقاضیان تصور می‌کنند که برای تحصیل در پرتغال حتماً باید به زبان پرتغالی مسلط باشند. اما در سال‌های اخیر، دانشگاه‌های این کشور برای جذب استعدادهای بین‌المللی، تعداد رشته‌های ارائه شده به زبان انگلیسی را به‌ویژه در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری به شدت افزایش داده‌اند.

امروزه در دانشگاه‌های برتری مانند دانشگاه نووا لیسبون (Nova SBE) و دانشگاه کاتولیکا، اکثر رشته‌های مدیریت، اقتصاد و مهندسی به زبان انگلیسی تدریس می‌شوند.

در مقطع کارشناسی، اگرچه اکثر رشته‌ها در دانشگاه‌های دولتی همچنان به زبان پرتغالی هستند، اما دانشگاه‌های خصوصی و برخی دانشکده‌های فنی، دوره‌های متنوعی را به زبان انگلیسی ارائه می‌دهند. برای پذیرش در این دوره‌ها، معمولاً ارائه مدرک آیلتس با نمره ۶ یا ۶.۵ الزامی است.

البته برخی دانشگاه‌ها مصاحبه آنلاین را جایگزین مدرک زبان رسمی کرده‌اند که این یک مزیت بزرگ برای دانشجویان ایرانی محسوب می‌شود.

تحصیل به زبان انگلیسی در پرتغال نه تنها فرآیند یادگیری را برای دانشجویان بین‌المللی تسهیل می‌کند، بلکه آن‌ها را برای بازار کار جهانی آماده می‌سازد.

با توجه به حضور شرکت‌های بزرگ فناوری در لیسبون و پورتو، فارغ‌التحصیلانی که به زبان انگلیسی تسلط دارند، شانس بسیار بالایی برای جذب در پروژه‌های بین‌المللی و استارتاپ‌های مستقر در پرتغال خواهند داشت.

نکته مهم این است که حتی در صورت تحصیل به زبان انگلیسی، یادگیری پایه‌ای زبان پرتغالی برای تعاملات روزمره و ادغام در جامعه توصیه می‌شود. دولت پرتغال دوره‌های رایگانی موسوم به PLA را برای آموزش زبان به مهاجران برگزار می‌کند.

این ترکیب از تحصیل تخصصی به انگلیسی و یادگیری زبان بومی، کلید موفقیت طولانی‌مدت در این کشور اروپایی است.

در نهایت، متقاضیان باید توجه داشته باشند که شهریه رشته‌های انگلیسی‌زبان، به‌ویژه در دانشگاه‌های خصوصی، ممکن است کمی بالاتر از دوره‌های پرتغالی‌زبان باشد. با این حال، کیفیت آموزشی در سطح استانداردهای جهانی و اعتبار مدارک در کل اتحادیه اروپا، این هزینه را به یک سرمایه‌گذاری هوشمندانه تبدیل می‌کند.

یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های تحصیل در پرتغال، امکان دریافت اقامت دائم و در نهایت پاسپورت این کشور است. طبق قوانین فعلی، دانشجویان پس از اتمام تحصیلات خود می‌توانند ویزای تحصیلی را به اجازه اقامت کاری تبدیل کنند.

نکته کلیدی اینجاست که زمان سپری شده با ویزای دانشجویی اکنون به طور موثری در محاسبه زمان لازم برای دریافت شهروندی لحاظ می‌شود.

بر اساس اصلاحات قانونی سال ۲۰۲۴، متقاضیان پس از ۵ سال اقامت قانونی در پرتغال، واجد شرایط درخواست برای اقامت دائم یا تابعیت (پاسپورت) هستند. خبر خوب برای دانشجویان این است که طبق رویه‌های جدید، زمان انتظار برای صدور اولین کارت اقامت نیز جزو این ۵ سال محاسبه می‌شود.

این تغییر بزرگ، مسیر رسیدن به پاسپورت قدرتمند پرتغال را برای دانشجویان بسیار کوتاه‌تر کرده است.

برای تبدیل اقامت تحصیلی به کاری، دانشجو باید یک پیشنهاد شغلی (Job Offer) داشته باشد یا به عنوان یک فریلنسر (خویش‌فرما) فعالیت کند. پس از تغییر وضعیت در سازمان AIMA، فرد کارت اقامت جدیدی دریافت می‌کند که اجازه کار تمام‌وقت را به او می‌دهد.

حفظ پیوستگی اقامت و عدم غیبت طولانی‌مدت از خاک پرتغال در این دوران بسیار حیاتی است.

علاوه بر شرط ۵ سال زندگی، متقاضیان دریافت تابعیت باید دانش زبان پرتغالی خود را در سطح A2 (مقدماتی) اثبات کنند. گذراندن دوره‌های زبان در دانشگاه یا موسسات معتبر در طول دوران تحصیل، می‌تواند این مسیر را هموار کند.

داشتن مدرک تحصیلی از دانشگاه‌های پرتغال، خود گواهی بر توانمندی فرد برای ادغام در جامعه محسوب می‌شود.

در مجموع، پرتغال یکی از منعطف‌ترین قوانین مهاجرتی اروپا را برای دانشجویان دارد. برخلاف بسیاری از کشورها که زمان دانشجویی را برای اقامت دائم محاسبه نمی‌کنند، پرتغال این دوران را به عنوان بخشی از مسیر شهروندی به رسمیت می‌شناسد.

این موضوع پرتغال را به مقصدی استراتژیک برای کسانی تبدیل کرده که به دنبال زندگی دائمی در اروپا هستند.

دانشجویان بین‌المللی در پرتغال اجازه دارند تا ۲۰ ساعت در هفته در طول ترم و به صورت تمام‌وقت در تعطیلات تابستانی کار کنند. این فرصت نه تنها به پوشش هزینه‌های زندگی کمک می‌کند، بلکه راهی عالی برای کسب تجربه در بازار کار اروپا است.

اما اولین و مهم‌ترین قدم برای هرگونه فعالیت قانونی در پرتغال، دریافت شماره شناسایی مالیاتی یا همان NIF است.

شماره NIF (Número de Identificação Fiscal) کلید ورود به زندگی در پرتغال است. بدون این شماره ۹ رقمی، شما نمی‌توانید خانه اجاره کنید، حساب بانکی باز کنید، قرارداد اینترنت ببندید یا مشغول به کار شوید.

دانشجویان باید بلافاصله پس از ورود، از طریق ادارات مالیات (Finanças) یا با کمک یک نماینده قانونی برای دریافت این کد اقدام کنند.

بازار کار دانشجویی در شهرهای بزرگ مانند لیسبون و پورتو بسیار فعال است. مشاغل در بخش‌های خدمات، گردشگری و مراکز تماس (Call Centers) که نیاز به زبان انگلیسی یا زبان‌های دیگر دارند، همواره در دسترس هستند.

حقوق کار دانشجویی معمولاً بر اساس حداقل دستمزد ملی محاسبه می‌شود که در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته و می‌تواند بخش بزرگی از هزینه‌های خوابگاه و خوراک را پوشش دهد.

علاوه بر NIF، دانشجویانی که قصد کار دارند باید شماره تامین اجتماعی (NISS) نیز دریافت کنند. این شماره برای واریز حق بیمه توسط کارفرما ضروری است.

فعالیت کاری در زمان دانشجویی، سابقه مثبتی در پرونده اقامتی شما ایجاد می‌کند و نشان‌دهنده توانایی مالی و ادغام شما در سیستم اقتصادی پرتغال است.

توصیه می‌شود دانشجویان تمرکز خود را بر یافتن کارآموزی‌های مرتبط با رشته تحصیلی خود بگذارند. بسیاری از دانشگاه‌ها با شرکت‌های معتبر قرارداد دارند و این کارآموزی‌ها اغلب به استخدام دائم پس از فارغ‌التحصیلی منجر می‌شوند.

رعایت سقف ۲۰ ساعت کار در هفته الزامی است تا لطمه‌ای به وضعیت تحصیلی و اعتبار ویزای شما وارد نشود.

دسترسی به خدمات درمانی باکیفیت یکی از دغدغه‌های اصلی متقاضیان تحصیل در پرتغال است. سیستم بهداشت و درمان پرتغال شامل دو بخش دولتی (SNS) و بخش خصوصی است.

دانشجویان بین‌المللی برای دریافت ویزای تحصیلی نوع D4، در ابتدا ملزم به ارائه یک بیمه مسافرتی یا بیمه سلامت خصوصی با پوشش حداقل ۳۰,۰۰۰ یورو هستند.

پس از ورود به پرتغال و دریافت کارت اقامت، دانشجویان می‌توانند در سیستم بهداشت ملی (Serviço Nacional de Saúde) ثبت‌نام کنند. برای این کار باید به مرکز سلامت (Centro de Saúde) در محل زندگی خود مراجعه کرده و شماره کاربری سلامت (Número de Utente) دریافت کنید.

با داشتن این شماره، هزینه‌های درمانی در بیمارستان‌های دولتی برای شما بسیار ناچیز و مشابه شهروندان پرتغالی خواهد بود.

اگرچه سیستم دولتی کیفیت بالایی دارد، اما گاهی اوقات زمان انتظار برای ملاقات با پزشکان متخصص طولانی است. به همین دلیل، بسیاری از دانشجویان ترجیح می‌دهند یک بیمه سلامت خصوصی تکمیلی نیز داشته باشند.

هزینه بیمه دانشجویی خصوصی در پرتغال نسبتاً ارزان است و بسته به پوشش، بین ۲۰ تا ۵۰ یورو در ماه متغیر است. این بیمه‌ها دسترسی سریع به شبکه‌ای از بیمارستان‌های مدرن خصوصی را فراهم می‌کنند.

دانشجویان باید توجه داشته باشند که برخی خدمات مانند دندانپزشکی معمولاً تحت پوشش کامل سیستم دولتی نیستند. داشتن یک بیمه خصوصی که خدمات دندانپزشکی را پوشش دهد، می‌تواند در هزینه‌های غیرمنتظره صرفه‌جویی زیادی کند.

همچنین، داروخانه‌ها در پرتغال بسیار در دسترس هستند و دانشجویان با ارائه نسخه پزشک دولتی، از تخفیف‌های قابل توجهی در خرید دارو بهره‌مند می‌شوند.

در نهایت، آگاهی از شماره اضطراری ۱۱۲ و نحوه استفاده از خدمات اورژانس برای هر دانشجویی ضروری است. سیستم درمانی پرتغال در رتبه‌بندی‌های جهانی جایگاه مناسبی دارد و دانشجویان می‌توانند با خیالی آسوده از بابت سلامت خود، بر روی تحصیلاتشان تمرکز کنند.

ثبت‌نام به موقع در مراکز سلامت دولتی بلافاصله پس از دریافت اقامت، اکیداً توصیه می‌شود.

پرتغال فرصتی استثنایی برای افرادی فراهم کرده است که به هر دلیلی در سنین پایین موفق به ورود به دانشگاه نشده‌اند یا قصد تغییر رشته در سنین بالاتر را دارند.

آزمون موسوم به "Maiores de 23" یک مسیر ورودی اختصاصی برای متقاضیانی است که تا پایان سال قبل، ۲۳ سالگی خود را تمام کرده‌اند. این سیستم به جای تمرکز صرف بر نمرات دبیرستان، بر تجربه زیسته و توانمندی‌های فعلی فرد تمرکز دارد.

فرآیند پذیرش در این طرح شامل سه مرحله اصلی است: بررسی رزومه (CV) و سوابق کاری، انجام یک مصاحبه حضوری یا آنلاین، و شرکت در یک آزمون کتبی متناسب با رشته انتخابی.

برای مثال، اگر قصد تحصیل در رشته مدیریت را دارید، آزمون کتبی ممکن است در سطح ریاضیات پایه و دانش عمومی اقتصاد باشد. این روش برای کسانی که سال‌ها از فضای درس دور بوده‌اند، بسیار مناسب‌تر از کنکورهای سراسری است.

یکی از مزایای بزرگ این روش، سهمیه اختصاصی است که دانشگاه‌ها برای این گروه از متقاضیان در نظر می‌گیرند. طبق قانون، درصدی از ظرفیت هر رشته به داوطلبان بالای ۲۳ سال اختصاص می‌یابد.

این موضوع رقابت را از دانش‌آموزان تازه‌فارغ‌التحصیل جدا کرده و شانس پذیرش را برای افراد باسابقه افزایش می‌دهد. بسیاری از دانشجویان ایرانی در سال‌های اخیر از این طریق وارد دانشگاه‌های معتبر پرتغال شده‌اند.

متقاضیان بین‌المللی نیز می‌توانند از این طرح استفاده کنند، اما باید به زبان تدریس رشته توجه داشته باشند. اگر رشته انتخابی به زبان پرتغالی باشد، متقاضی باید سطح زبانی لازم را در مصاحبه نشان دهد.

با این حال، برخی دانشگاه‌ها برای رشته‌های انگلیسی‌زبان نیز آزمون Maiores de 23 را برگزار می‌کنند که فرصتی بی‌نظیر برای مهاجران متخصص است.

در پایان، باید گفت که این مسیر نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری سیستم آموزشی پرتغال و اهمیت به آموزش مادام‌العمر است.

اگر شما دارای سابقه کاری هستید اما مدرک تحصیلی مرتبط ندارید، یا نمرات دیپلم شما برای پذیرش مستقیم کافی نیست، طرح Maiores de 23 می‌تواند بهترین پل برای شروع تحصیل و مهاجرت به پرتغال در سال ۲۰۲۴ باشد.