تحصیل در قبرس: شرایط، هزینه‌ها و بورسیه (۲۰۲۴)

دانشگاه مدیترانه شرقی که با نام اختصاری EMU شناخته می‌شود، قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین موسسه آموزش عالی در قبرس شمالی است. این دانشگاه به عنوان تنها دانشگاه دولتی در این بخش، از اعتبار بین‌المللی بالایی برخوردار است.

در سال ۲۰۲۴، این دانشگاه موفق شده است در رتبه‌بندی‌های جهانی مانند Times Higher Education جایگاه مناسبی را کسب کند. این موضوع برای دانشجویانی که به دنبال تحصیل در یک محیط آکادمیک معتبر هستند، بسیار حائز اهمیت است.

یکی از ویژگی‌های برجسته EMU، تنوع رشته‌های تحصیلی و دانشکده‌های آن است. این دانشگاه دارای دانشکده‌های مهندسی، بازرگانی، حقوق، معماری و علوم سلامت است. دانشکده مهندسی این دانشگاه دارای تاییدیه ABET از آمریکا است که اعتبار مدارک فارغ‌التحصیلان را در سطح جهانی تضمین می‌کند.

این تاییدیه به معنای مطابقت استانداردهای آموزشی دانشگاه با معیارهای ایالات متحده است که برای مهاجرت کاری در آینده بسیار مفید خواهد بود.

پردیس دانشگاه در شهر فاماگوستا واقع شده و یک شهرک دانشگاهی کامل محسوب می‌شود. دانشجویان در این پردیس به تمامی امکانات رفاهی، ورزشی و کتابخانه‌های مدرن دسترسی دارند. کتابخانه مرکزی EMU یکی از بزرگ‌ترین منابع دیجیتال و فیزیکی در منطقه مدیترانه را در اختیار دارد.

همچنین، فضای چندفرهنگی دانشگاه با حضور دانشجویانی از بیش از ۱۰۰ کشور مختلف، تجربه‌ای بی‌نظیر از تعاملات بین‌المللی را برای ایرانیان فراهم می‌کند.

از نظر هزینه‌ها، اگرچه EMU یک دانشگاه دولتی است، اما دانشجویان بین‌المللی ملزم به پرداخت شهریه هستند. با این حال، سیستم بورسیه خودکار این دانشگاه بسیار سخاوتمندانه عمل می‌کند. اکثر دانشجویان ایرانی در بدو ورود مشمول تخفیف ۵۰ درصدی در شهریه می‌شوند.

این تخفیف بر اساس سوابق تحصیلی قبلی (معدل) اعمال می‌شود و بار مالی تحصیل را به شدت کاهش می‌دهد.

در نهایت، باید به وضعیت تایید این دانشگاه در ایران اشاره کرد. در حال حاضر، مدارک EMU در مقاطع تحصیلات تکمیلی توسط وزارت علوم ایران مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

با این حال، برای رشته‌های علوم پزشکی، دانشجویان باید توجه داشته باشند که در سال ۲۰۲۴ هیچ‌کدام از دانشگاه‌های قبرس شمالی در لیست تایید وزارت بهداشت ایران قرار ندارند. بنابراین، این دانشگاه برای متقاضیان رشته‌های مهندسی و مدیریت گزینه‌ای ایده‌آل است.

تحصیل در رشته‌های پزشکی و دندانپزشکی در قبرس، به ویژه در دانشگاه‌های معتبری مانند دانشگاه نیکوزیا (در جنوب) و دانشگاه خاور نزدیک (در شمال)، طرفداران زیادی دارد. برنامه‌های درسی این دانشگاه‌ها معمولاً بر اساس استانداردهای اروپایی و آمریکایی طراحی شده‌اند.

در قبرس جنوبی، دانشگاه‌ها از سیستم ECTS استفاده می‌کنند که انتقال واحد به سایر کشورهای اتحادیه اروپا را بسیار آسان می‌کند. این موضوع یک مزیت بزرگ برای کسانی است که قصد ادامه تخصص در اروپا را دارند.

دوره پزشکی در قبرس معمولاً ۶ سال و دندانپزشکی ۵ سال به طول می‌انجامد. زبان تدریس در اکثر برنامه‌های بین‌المللی انگلیسی است. دانشجویان در سال‌های ابتدایی علوم پایه را می‌گذرانند و از سال سوم یا چهارم وارد دوره‌های بالینی و کارآموزی در بیمارستان‌ها می‌شوند.

بیمارستان‌های آموزشی در قبرس به تجهیزات مدرن مجهز هستند و فرصت یادگیری عملی بالایی را برای دانشجویان فراهم می‌کنند.

یکی از نکات حیاتی برای دانشجویان ایرانی، مسئله تاییدیه وزارت بهداشت است. در سال ۲۰۲۴، تنها دانشگاه‌های واقع در جمهوری قبرس (بخش جنوبی) شانس حضور در لیست تایید ایران را دارند.

دانشگاه‌های قبرس شمالی، علی‌رغم کیفیت آموزشی بالا و تجهیزات پیشرفته، در حال حاضر مورد تایید وزارت بهداشت ایران نیستند. این بدان معناست که فارغ‌التحصیلان این بخش نمی‌توانند برای کار حرفه‌ای به عنوان پزشک به ایران بازگردند.

هزینه تحصیل در رشته‌های پزشکی نسبت به سایر رشته‌ها بالاتر است. در قبرس شمالی، شهریه سالانه دندانپزشکی بین ۱۰ تا ۱۵ هزار دلار متغیر است. در قبرس جنوبی، این مبالغ به یورو محاسبه شده و معمولاً از ۱۸ هزار یورو در سال شروع می‌شود.

البته بورسیه‌های محدودی برای دانشجویان ممتاز در نظر گرفته می‌شود که می‌تواند بخشی از این هزینه‌ها را پوشش دهد.

شرایط پذیرش در این رشته‌ها رقابتی‌تر از سایر رشته‌ها است. متقاضیان باید نمرات بالایی در دروس زیست‌شناسی و شیمی داشته باشند. همچنین، برخی دانشگاه‌ها مصاحبه‌های آنلاین یا آزمون‌های ورودی اختصاصی برگزار می‌کنند.

تسلط به زبان انگلیسی نیز الزامی است، زیرا درک مفاهیم پیچیده پزشکی به مهارت زبانی بالایی نیاز دارد. گذراندن دوره‌های پیش‌پزشکی (Pre-med) نیز برای تقویت پایه علمی دانشجو توصیه می‌شود.

یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های تحصیل در قبرس، امکان بهره‌مندی از برنامه‌های تبادل دانشجو، به ویژه برنامه اراسموس پلاس (Erasmus+) است. این برنامه که توسط اتحادیه اروپا حمایت می‌شود، به دانشجویان اجازه می‌دهد یک یا دو ترم از دوران تحصیل خود را در یکی دیگر از دانشگاه‌های اروپایی بگذرانند.

دانشگاه‌های قبرس جنوبی به دلیل عضویت در اتحادیه اروپا، دسترسی کاملی به این شبکه گسترده دارند و دانشجویان می‌توانند به کشورهایی مانند آلمان، ایتالیا یا اسپانیا سفر کنند.

در قبرس شمالی، به دلیل محدودیت‌های سیاسی، عضویت مستقیم در اراسموس پلاس وجود ندارد. با این حال، دانشگاه‌های بزرگی مانند EMU و دانشگاه بین‌المللی قبرس (CIU) قراردادهای تبادل دوجانبه با دانشگاه‌های مختلف در سراسر جهان منعقد کرده‌اند.

این برنامه‌ها که اغلب با نام «Exchange Programs» شناخته می‌شوند، به دانشجویان اجازه می‌دهند تجربه تحصیل در کشورهای دیگر را بدون پرداخت شهریه اضافی کسب کنند. این یک فرصت طلایی برای تقویت رزومه بین‌المللی است.

مزیت اصلی این برنامه‌ها، علاوه بر تجربه فرهنگی، توسعه شبکه‌های ارتباطی حرفه‌ای است. دانشجویی که یک ترم را در یک دانشگاه تراز اول اروپایی می‌گذراند، شانس بیشتری برای اخذ پذیرش در مقاطع بالاتر از همان دانشگاه خواهد داشت.

همچنین، واحدهای گذرانده شده در طول دوره تبادل، معمولاً توسط دانشگاه مبدأ در قبرس پذیرفته می‌شوند و خللی در زمان فارغ‌التحصیلی دانشجو ایجاد نمی‌کنند.

برای شرکت در این برنامه‌ها، دانشجویان باید شرایط خاصی داشته باشند. داشتن معدل کل (GPA) بالا و تسلط کافی به زبان انگلیسی یا زبان کشور مقصد از الزامات اصلی است.

رقابت برای کسب سهمیه‌های اراسموس معمولاً زیاد است، بنابراین دانشجویان باید از همان ترم‌های اول برای کسب نمرات عالی تلاش کنند. دانشگاه‌ها معمولاً فراخوان‌های خود را در وب‌سایت‌های رسمی و دفاتر روابط بین‌الملل اعلام می‌کنند.

علاوه بر اراسموس، برخی دانشگاه‌های قبرس برنامه‌های «مدرک دوگانه» (Dual Degree) را با دانشگاه‌های انگلستان یا آمریکا ارائه می‌دهند. در این حالت، دانشجو بخشی از تحصیل خود را در قبرس و بخش دیگر را در دانشگاه همکار می‌گذراند و در نهایت دو مدرک معتبر دریافت می‌کند.

این مسیر یکی از هوشمندانه‌ترین راه‌ها برای کاهش هزینه‌های تحصیل در کشورهای گران‌قیمت و در عین حال دریافت مدرک از آن‌هاست.

بسیاری از دانشجویان با هدف نهایی مهاجرت و کار در خارج از کشور، قبرس را به عنوان مقصد تحصیلی انتخاب می‌کنند. شرایط اقامت پس از تحصیل در دو بخش قبرس متفاوت است. در قبرس جنوبی (عضو اتحادیه اروپا)، فارغ‌التحصیلان غیراروپایی می‌توانند برای ویزای جستجوی کار اقدام کنند.

این ویزا به آن‌ها اجازه می‌دهد تا برای مدتی محدود در کشور بمانند و به دنبال شغلی مرتبط با رشته تحصیلی خود بگردند.

در صورت یافتن کارفرما در قبرس جنوبی، ویزای تحصیلی به ویزای کاری تبدیل می‌شود. پس از چند سال کار مداوم و پرداخت مالیات، امکان درخواست برای اقامت دائم وجود دارد.

البته باید توجه داشت که بازار کار در جنوب رقابتی است و تسلط به زبان یونانی در بسیاری از مشاغل محلی یک ضرورت محسوب می‌شود. با این حال، در شرکت‌های بین‌المللی فعال در حوزه فناوری و مالی، زبان انگلیسی کفایت می‌کند.

در قبرس شمالی، قوانین اقامتی کمی منعطف‌تر است. فارغ‌التحصیلان پس از اتمام دوره درس، معمولاً تا ۶۰ روز فرصت دارند تا وضعیت اقامتی خود را تعیین تکلیف کنند.

برای ماندن در شمال، فرد باید یا در مقطع بالاتر ادامه تحصیل دهد و یا یک پیشنهاد کاری رسمی از یک شرکت ثبت شده در قبرس شمالی دریافت کند. فرآیند تبدیل مجوز دانشجویی به مجوز کاری در شمال نسبت به بسیاری از کشورهای اروپایی سریع‌تر انجام می‌شود.

یکی از راه‌های رایج برای اقامت بلندمدت در قبرس، سرمایه‌گذاری از طریق خرید ملک است. در هر دو بخش قبرس، خرید ملک با مبالغ مشخص می‌تواند منجر به اخذ اقامت شود.

بسیاری از والدین دانشجویان با خرید آپارتمان در نزدیکی دانشگاه، نه تنها هزینه خوابگاه فرزندشان را حذف می‌کنند، بلکه راه را برای دریافت اقامت خانواده نیز هموار می‌سازند. این روش به ویژه در سال‌های اخیر میان ایرانیان بسیار محبوب شده است.

نکته مهمی که باید به یاد داشته باشید این است که اقامت قبرس شمالی به معنای اجازه ورود به منطقه شینگن یا قبرس جنوبی نیست. این دو بخش مرزهای سیاسی مجزایی دارند.

اگر هدف شما رسیدن به پاسپورت اتحادیه اروپا است، باید در قبرس جنوبی تحصیل و کار کنید. اما اگر به دنبال مسیری ارزان‌تر و سریع‌تر برای زندگی در یک محیط مدیترانه‌ای هستید، قبرس شمالی گزینه در دسترس‌تری است.

کار در حین تحصیل یکی از دغدغه‌های اصلی دانشجویان برای پوشش هزینه‌های زندگی است. طبق قوانین سال ۲۰۲۴، دانشجویان بین‌المللی در قبرس اجازه کار پاره‌وقت را دارند.

در قبرس جنوبی، دانشجویان معمولاً پس از گذشت ۶ ماه از شروع تحصیل، اجازه دارند تا ۲۰ ساعت در هفته در بخش‌های خاصی (مانند خدمات، گردشگری و کشاورزی) کار کنند. در طول تعطیلات تابستانی، این محدودیت ساعت ممکن است برداشته شود.

در قبرس شمالی، محدودیت‌های قانونی برای کار دانشجویی کمتر سخت‌گیرانه است، اما یافتن شغل مناسب به مهارت‌های فردی بستگی دارد. مشاغل داخل دانشگاهی مانند کار در کتابخانه، سلف‌سرویس یا به عنوان دستیار دانشجو (Student Assistant) بهترین گزینه‌ها هستند.

این مشاغل علاوه بر درآمد، معمولاً تخفیف‌هایی در شهریه نیز برای دانشجو به همراه دارند. حقوق این کارها معمولاً به لیر ترکیه پرداخت می‌شود که برای هزینه‌های روزمره مناسب است.

خارج از محیط دانشگاه، صنعت گردشگری و هتل‌داری بزرگ‌ترین کارفرما در قبرس است. دانشجویانی که به زبان‌های انگلیسی، ترکی یا روسی تسلط دارند، شانس بالایی برای استخدام در هتل‌ها، رستوران‌ها و مراکز خرید دارند.

درآمد کار پاره‌وقت در قبرس شمالی ممکن است تمام هزینه‌های زندگی و شهریه را پوشش ندهد، اما قطعاً بخش بزرگی از مخارج خورد و خوراک و رفت‌وآمد را تامین می‌کند.

یک نکته بسیار مهم، مدیریت زمان است. دانشگاه‌های قبرس در مورد حضور در کلاس‌ها و نمرات امتحانی سخت‌گیر هستند. اگر کار پاره‌وقت باعث افت تحصیلی دانشجو شود، ممکن است ویزای تحصیلی وی با مشکل مواجه گردد.

بنابراین، توصیه می‌شود دانشجویان در ترم اول تمرکز خود را بر سازگاری با محیط بگذارند و از ترم دوم به دنبال کار بگردند. همچنین، داشتن یک رزومه کوتاه به زبان انگلیسی و ترکی/یونانی برای جستجوی کار ضروری است.

در نهایت، باید به کارهای فریلنسری و آنلاین اشاره کرد. با توجه به سرعت خوب اینترنت در اکثر مناطق قبرس، بسیاری از دانشجویان ایرانی از طریق پروژه‌های برنامه‌نویسی، گرافیک یا ترجمه برای کارفرمایان بین‌المللی درآمد دلاری کسب می‌کنند.

این نوع کار به دلیل انعطاف زمانی، بهترین گزینه برای دانشجویان است و محدودیتی از نظر قوانین اداره مهاجرت برای آن وجود ندارد.

تحصیل در مقطع دکترا (PhD) در قبرس برای کسانی که به دنبال تحقیق در یک محیط بین‌المللی با هزینه مناسب هستند، گزینه‌ای عالی است. اکثر دانشگاه‌های معتبر قبرس برنامه‌های دکترا را در رشته‌های متنوع از علوم انسانی گرفته تا مهندسی و علوم پایه ارائه می‌دهند.

طول دوره دکترا معمولاً بین ۳ تا ۵ سال است و شامل گذراندن تعدادی واحد درسی و سپس تمرکز بر روی رساله تحقیقی (Thesis) می‌شود.

یکی از مزایای بزرگ تحصیل دکترا در قبرس، امکان اخذ بورسیه‌های ۱۰۰ درصدی است. بسیاری از دانشگاه‌ها به متقاضیان دکترا که رزومه علمی قوی (شامل مقالات ISI و معدل بالا) دارند، بورسیه کامل شهریه اعطا می‌کنند.

علاوه بر معافیت از شهریه، دانشجویان دکترا شانس بالایی برای استخدام به عنوان «دستیار تحقیق» (RA) یا «دستیار آموزش» (TA) دارند. در این صورت، دانشجو حقوق ماهیانه دریافت کرده و هزینه‌های زندگی خود را نیز تامین می‌کند.

زبان رسمی تحقیق و تدریس در مقطع دکترا در تمامی دانشگاه‌های معتبر قبرس، انگلیسی است. دانشجو باید توانایی نگارش مقالات علمی و دفاع از پایان‌نامه خود را به این زبان داشته باشد.

اگرچه داشتن مدرک آیلتس یا تافل امتیاز محسوب می‌شود، اما بسیاری از دانشگاه‌ها آزمون تعیین سطح داخلی خود را برگزار می‌کنند. با این حال، برای مقطع دکترا، داشتن دانش زبانی بالا برای ارتباط با اساتید راهنما حیاتی است.

ارتباط با اساتید پیش از اپلای، یکی از گام‌های کلیدی برای موفقیت در پذیرش دکترا است. متقاضیان باید پروپوزال تحقیقی خود را آماده کرده و برای اساتیدی که در حوزه مشابه فعالیت می‌کنند، ارسال نمایند.

جلب نظر یک استاد راهنما می‌تواند فرآیند پذیرش و اخذ بورسیه را به شدت تسریع کند. دانشگاه‌های قبرس به دلیل همکاری‌های گسترده با دانشگاه‌های اروپایی، محیطی پویا برای تبادلات علمی فراهم می‌آورند.

در پایان، فارغ‌التحصیلان دکترا از قبرس شانس خوبی برای یافتن موقعیت‌های پسادکترا (Postdoc) در اروپا و آمریکا دارند. اعتبار مدارک دکترا، به ویژه در رشته‌های فنی و مهندسی، در سطح جهانی شناخته شده است.

همچنین، برای کسانی که قصد بازگشت به ایران را دارند، مدارک دکترا از دانشگاه‌های مورد تایید وزارت علوم (مانند EMU در قبرس شمالی یا دانشگاه قبرس در جنوب) قابل ارزشیابی و معادل‌سازی است.