ماه شهریور | شهریور چند روز است و معادل میلادی آن

شهریور؛ واپسین ماه تابستان

شهریور ششمین ماه سال شمسی و آخرین ماهِ ۳۱ روزه آن است؛ با پایان شهریور، نیمه اول سال تمام می‌شود و ماه‌های ۳۰ روزه آغاز می‌شوند. نام این ماه از «خْشَثرَه وَئیریَه» اوستایی گرفته شده است: «شهریاریِ آرمانی» — امشاسپندی که نماد فرمانروایی نیک و نگاهبان فلزات بود. شهریور در واقع همان واژه‌ای است که «شهر» و «شهریار» فارسی از آن ریشه گرفته‌اند.

معادل میلادی شهریور از حدود ۲۳ اوت تا ۲۲ سپتامبر است و متولدین آن در برج سنبله (Virgo) — خوشه — قرار می‌گیرند؛ نمادی برگرفته از فصل خرمن و برداشت.

شهریور؛ ماهِ شمارش معکوس مدرسه

در حافظه جمعی ایرانیان، شهریور با «آخرین فرصت تابستان» گره خورده است: سفرهای پایانی، خرید لوازم‌التحریر، ثبت‌نام مدارس و آن حس شیرین و دلهره‌آور آغاز سال تحصیلی که با ۳۱ شهریور تمام می‌شود و فردایش، اول مهر، زنگ مدرسه‌ها به صدا درمی‌آید. آب‌وهوای شهریور نیز حال‌وهوای گذار دارد؛ شب‌ها خنک می‌شوند اما روزها هنوز تابستانی‌اند.

مناسبت‌های شهریور

• ۲ تا ۸ شهریور: هفته دولت؛ یادبود شهیدان رجایی و باهنر
• ۴ شهریور: جشن کهن شهریورگان؛ زادروز داراب در روایات و روز پدر در ایران باستان
• ۱۳ شهریور: روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی و روز مردم‌شناسی
• ۱۷ شهریور: سالگرد واقعه ۱۷ شهریور ۱۳۵۷
• ۲۷ شهریور: روز شعر و ادب فارسی؛ بزرگداشت استاد شهریار

چه تقارن زیبایی: روز شعر و ادب فارسی به احترام شاعری است که تخلصش، «شهریار»، هم‌ریشه با نام همین ماه است.

شهریور در تاریخ معاصر

شهریور در حافظه تاریخی ایران معاصر نقطه عطف بزرگی دارد: در سوم شهریور ۱۳۲۰، هم‌زمان با جنگ جهانی دوم، متفقین ایران را اشغال کردند؛ رویدادی که به تغییر سلطنت و فصل تازه‌ای در تاریخ کشور انجامید. دهه‌ها بعد، شهریور رنگ دیگری هم گرفت: آغاز هفته دفاع مقدس از ۳۱ شهریور، سالگرد شروع جنگ تحمیلی در سال ۱۳۵۹. برای پژوهشگرانی که اسناد این دوره‌ها را می‌خوانند، تبدیل دقیق تاریخ‌های شهریور به اوت و سپتامبرِ میلادی — با احتساب اختلاف ۶۲۱ ساله — ضروری است.