آموزش کامل و تصویری نصب ویندوز 10 و 11 (گام به گام)

ویندوز یک سیستم‌عامل گرافیکی توسعه‌یافته توسط شرکت مایکروسافت است که به عنوان رابط بین کاربر و سخت‌افزار کامپیوتر عمل می‌کند. محبوبیت آن به دلیل پشتیبانی گسترده از نرم‌افزارهای مختلف، بازی‌های ویدئویی، و سخت‌افزارهای متنوع است. رابط کاربری ساده و پنجره‌ای آن باعث شده تا کاربران مبتدی و حرفه‌ای به راحتی بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند و کارهای روزمره یا تخصصی خود را انجام دهند.

ویندوز ۱۱ نسخه مدرن‌تر با طراحی بصری جدید، منوی استارت متمرکز و پنجره‌های گرد است. از نظر فنی، ویندوز ۱۱ امنیت بالاتری دارد و بهینه‌سازی‌های بهتری برای گیمینگ (مانند Auto HDR) و مدیریت پنجره‌ها (Snap Layouts) ارائه می‌دهد. با این حال، ویندوز ۱۱ پیش‌نیازهای سخت‌افزاری سخت‌گیرانه‌تری مانند TPM 2.0 دارد، در حالی که ویندوز ۱۰ روی سیستم‌های قدیمی‌تر با انعطاف بیشتری نصب و اجرا می‌شود.

برای نصب ویندوز ۱۱، سیستم شما باید حداقل دارای یک پردازنده ۶۴ بیتی دو هسته‌ای با سرعت ۱ گیگاهرتز، ۴ گیگابایت رم و ۶۴ گیگابایت فضای ذخیره‌سازی باشد. همچنین مادربورد شما باید از UEFI و Secure Boot پشتیبانی کرده و دارای تراشه امنیتی TPM نسخه ۲.۰ باشد. کارت گرافیک نیز باید با DirectX 12 یا بالاتر سازگار بوده و درایور WDDM 2.0 داشته باشد تا تجربه روانی ارائه دهد.

فلش بوتیبل یک حافظه USB است که فایل‌های نصب ویندوز به گونه‌ای روی آن قرار گرفته‌اند که کامپیوتر می‌تواند در هنگام روشن شدن، مستقیماً از روی آن بالا بیاید (بوت شود). از آنجایی که اکثر لپ‌تاپ‌های امروزی فاقد درایو نوری (DVD) هستند، استفاده از فلش بوتیبل استانداردترین و سریع‌ترین روش برای نصب سیستم‌عامل است. برای ساخت آن معمولاً از نرم‌افزارهایی مانند Rufus یا Media Creation Tool استفاده می‌شود.

تفاوت اصلی در میزان مدیریت حافظه رم است. نسخه‌های ۳۲ بیتی حداکثر از ۴ گیگابایت رم پشتیبانی می‌کنند، در حالی که نسخه‌های ۶۴ بیتی می‌توانند مقادیر بسیار بالاتری از رم (تا چندین ترابایت) را شناسایی و استفاده کنند. امروزه اکثر نرم‌افزارها و بازی‌های جدید فقط برای معماری ۶۴ بیتی عرضه می‌شوند، بنابراین اگر سیستم شما بیش از ۴ گیگابایت رم دارد، حتماً باید نسخه ۶۴ بیتی را نصب کنید.

در نصب تمیز، درایو ویندوز کاملاً فرمت شده و تمام فایل‌های قبلی پاک می‌شوند که منجر به سیستمی سریع و بدون خطا می‌گردد. اما در روش آپگرید، نسخه جدید ویندوز روی نسخه قبلی نصب شده و فایل‌ها، تنظیمات و برنامه‌های شما حفظ می‌شوند. پیشنهاد حرفه‌ای‌ها همیشه نصب تمیز است، زیرا از تداخل فایل‌های قدیمی با سیستم‌عامل جدید جلوگیری کرده و پایداری سیستم را به حداکثر می‌رساند.

تعویض ویندوز زمانی ضروری است که سیستم دچار کندی شدید شده، ویروس‌های مخرب به فایل‌های سیستمی آسیب زده‌اند یا خطاهای صفحه آبی (BSOD) به صورت مکرر رخ می‌دهند. همچنین اگر قصد ارتقای سخت‌افزاری (مثل تعویض هارد به SSD) را دارید یا می‌خواهید از قابلیت‌های نسخه‌های جدیدتر استفاده کنید، نصب مجدد ویندوز بهترین گزینه است. به طور معمول، هر ۱ تا ۲ سال یکبار نصب مجدد برای حفظ سرعت توصیه می‌شود.

فایل ISO در واقع یک تصویر (Image) کامل و دقیق از تمام محتویات یک دیسک نوری یا پکیج نصب ویندوز است که در قالب یک فایل واحد ارائه می‌شود. شما می‌توانید این فایل را مستقیماً از سایت رسمی مایکروسافت یا سایت‌های معتبر دانلود فارسی مانند سافت ۹۸ دریافت کنید. پس از دانلود، این فایل باید توسط نرم‌افزارهایی مثل Rufus روی فلش ریخته شود تا قابلیت نصب روی کامپیوتر را پیدا کند.

بله، این کار از طریق ابزاری به نام Boot Camp در مک‌های دارای پردازنده اینتل امکان‌پذیر است که به شما اجازه می‌دهد ویندوز را در کنار سیستم‌عامل macOS نصب کنید. در مک‌های جدید با تراشه‌های سری M (مانند M1 یا M2)، نصب مستقیم از طریق بوت‌کمپ ممکن نیست و باید از نرم‌افزارهای مجازی‌سازی مانند Parallels Desktop استفاده کرد که ویندوز نسخه ARM را در محیط مک اجرا می‌کنند.

برای ورود به بایوس، بلافاصله پس از روشن کردن کامپیوتر باید کلید خاصی را به صورت مکرر فشار دهید. این کلید بسته به برند مادربورد یا لپ‌تاپ متفاوت است؛ معمولاً کلیدهای F2، F12، F10 یا Del (Delete) برای این کار استفاده می‌شوند. در سیستم‌های جدید UEFI، می‌توانید از داخل تنظیمات ویندوز (بخش Recovery) نیز به منوی استارتاپ پیشرفته رفته و وارد تنظیمات سفت‌افزار (Firmware Settings) شوید تا اولویت بوت را تغییر دهید.

ابتدا فلش مموری (حداقل ۸ گیگابایت) را به سیستم وصل کرده و Rufus را اجرا کنید. فایل ISO ویندوز را انتخاب نمایید. در قسمت Partition Scheme، اگر سیستم شما جدید است گزینه GPT و اگر قدیمی است MBR را انتخاب کنید. سپس روی Start کلیک کنید تا عملیات فرمت و کپی فایل‌ها آغاز شود. دقت کنید که با این کار تمام اطلاعات موجود روی فلش مموری شما پاک خواهد شد، پس حتماً نسخه پشتیبان تهیه کنید.

پس از بوت شدن، ابتدا زبان و منطقه زمانی را انتخاب می‌کنید. سپس روی Install Now کلیک کرده و در صورت نداشتن لایسنس، گزینه I don't have a product key را می‌زنید. در مرحله بعد، نوع ویندوز (مثلاً Pro) را انتخاب کرده و شرایط را می‌پذیرید. مهم‌ترین بخش، انتخاب Custom Install است که در آن درایو مورد نظر را پارتیشن‌بندی یا فرمت کرده و نصب را آغاز می‌کنید. در نهایت سیستم ری‌استارت شده و تنظیمات اولیه را انجام می‌دهید.

در مرحله Custom Installation، لیستی از درایوها نمایش داده می‌شود. اگر هارد شما خام است، روی New کلیک کرده و حجم مورد نظر برای درایو C (حداقل ۱۰۰ گیگابایت توصیه می‌شود) را وارد کنید. ویندوز به طور خودکار چند پارتیشن سیستمی کوچک برای بوت ایجاد می‌کند. اگر قصد نصب مجدد دارید، درایو قبلی ویندوز را انتخاب و Format کنید. دقت کنید که فرمت کردن باعث پاک شدن دائمی تمام اطلاعات آن درایو خاص می‌شود.

اولین قدم پس از بالا آمدن ویندوز، اتصال به اینترنت و چک کردن Windows Update است تا آخرین وصله‌های امنیتی و درایورهای پایه نصب شوند. سپس باید درایورهای اختصاصی کارت گرافیک و صدا را از سایت سازنده دانلود کنید. نصب یک مرورگر مطمئن، نرم‌افزارهای پیش‌نیاز مانند دات‌نت فریم‌ورک (.NET) و در نهایت نصب نرم‌افزارهای کاربردی مثل آفیس و آنتی‌ویروس (اگر به Windows Defender اعتماد ندارید) در اولویت‌های بعدی قرار دارند.

بهترین روش، مراجعه به وب‌سایت سازنده لپ‌تاپ یا مادربورد و جستجوی مدل دقیق دستگاه است. با این حال، ویندوز ۱۰ و ۱۱ در بخش Windows Update اکثر درایورها را به صورت خودکار پیدا می‌کنند. برای موارد باقی‌مانده، می‌توانید از Device Manager استفاده کنید یا از نرم‌افزارهای مدیریت درایور معتبر مانند DriverPack Solution (نسخه آنلاین) یا Snappy Driver Installer استفاده نمایید تا قطعات ناشناخته را به درستی شناسایی و راه‌اندازی کنند.

اکانت مایکروسافت تنظیمات، پس‌زمینه و پسوردهای شما را بین دستگاه‌های مختلف همگام‌سازی (Sync) می‌کند و امکاناتی مثل Find My Device را ارائه می‌دهد. اما اکانت محلی فقط روی همان کامپیوتر وجود دارد و نیازی به اینترنت برای ورود ندارد. در ویندوز ۱۱ نسخه Home، مایکروسافت شما را مجبور به استفاده از اکانت آنلاین می‌کند، اما با ترفندهایی مثل قطع اینترنت یا وارد کردن ایمیل‌های مسدود شده، می‌توان اکانت محلی ساخت.

زمان نصب ویندوز به سرعت سخت‌افزار شما بستگی دارد. اگر از حافظه SSD و فلش USB 3.0 استفاده کنید، کپی فایل‌ها و نصب اولیه کمتر از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول می‌کشد. اما روی هاردهای قدیمی HDD، این فرآیند ممکن است ۳۰ تا ۶۰ دقیقه زمان ببرد. پس از نصب اولیه، حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه نیز صرف تنظیمات شخصی‌سازی و نصب آپدیت‌ها و درایورها می‌شود. در مجموع، یک نصب کامل و آماده به کار حدود یک ساعت زمان می‌برد.

بله، در ویندوز ۱۰ و ۱۱ قابلیتی به نام Reset this PC وجود دارد. با رفتن به تنظیمات و بخش Recovery، می‌توانید انتخاب کنید که ویندوز دوباره نصب شود. در این حالت دو گزینه دارید: حفظ فایل‌های شخصی یا حذف همه چیز. این روش نیازی به فلش خارجی ندارد و فایل‌های نصب را از خودِ پارتیشن ریکاوری سیستم برمی‌دارد. البته اگر فایل‌های سیستمی به شدت آسیب دیده باشند، این روش ممکن است با خطا مواجه شود.

MBR یک استاندارد قدیمی است که حداکثر از ۲ ترابایت فضا و ۴ پارتیشن اصلی پشتیبانی می‌کند. GPT استاندارد جدیدی است که محدودیتی در تعداد پارتیشن ندارد و هاردهای با ظرفیت بسیار بالا را پشتیبانی می‌کند. نکته کلیدی این است که برای سیستم‌های جدید با مادربورد UEFI، حتماً باید از ساختار GPT استفاده کنید. اگر در هنگام نصب با خطای 'Windows cannot be installed to this disk' مواجه شدید، احتمالاً نوع پارتیشن هارد با حالت بوت سیستم (Legacy/UEFI) همخوانی ندارد.

Legacy BIOS سیستم قدیمی است که محیطی متنی و ساده دارد و محدودیت‌های سخت‌افزاری زیادی اعمال می‌کند. UEFI جایگزین مدرن آن است که محیطی گرافیکی دارد، از ماوس پشتیبانی می‌کند، سرعت بوت بسیار بالاتری دارد و امنیت سیستم را با قابلیت‌هایی مثل Secure Boot تامین می‌کند. برای نصب ویندوز ۱۱، سیستم حتماً باید روی حالت UEFI تنظیم شده باشد و استفاده از Legacy دیگر برای سیستم‌های جدید توصیه نمی‌شود.

TPM مخفف Trusted Platform Module است؛ یک تراشه امنیتی روی مادربورد که کلیدهای رمزنگاری، پسوردها و گواهی‌های امنیتی را در سطح سخت‌افزار ذخیره می‌کند. مایکروسافت برای جلوگیری از حملات پیشرفته و افزایش امنیت کلی سیستم‌عامل، وجود نسخه ۲.۰ این تراشه را برای ویندوز ۱۱ اجباری کرده است. اگر پردازنده شما متعلق به سال ۲۰۱۸ به بعد باشد، این قابلیت معمولاً به صورت نرم‌افزاری (fTPM یا PTT) در تنظیمات بایوس قابل فعال‌سازی است.

Secure Boot یک استاندارد امنیتی در UEFI است که اطمینان حاصل می‌کند دستگاه فقط با نرم‌افزاری که توسط تولیدکننده قطعات (OEM) مورد اعتماد است بوت شود. این قابلیت از اجرای بدافزارها و روت‌کیت‌ها در زمان روشن شدن کامپیوتر جلوگیری می‌کند. برای نصب ویندوز ۱۱، فعال بودن Secure Boot در تنظیمات بایوس الزامی است، هرچند که در زمان نصب لزوماً نیازی به روشن بودن آن نیست، اما برای پایداری و امنیت نهایی سیستم پیشنهاد می‌شود.

این خطا معمولاً به دلیل عدم تطابق حالت بوت (UEFI/Legacy) با نوع پارتیشن هارد (GPT/MBR) رخ می‌دهد. اگر سیستم روی UEFI است، هارد باید GPT باشد. برای حل این مشکل می‌توانید در صفحه نصب، کلید Shift+F10 را بزنید تا CMD باز شود. سپس با دستورات diskpart، درایو مورد نظر را انتخاب کرده و دستور clean را بزنید (دقت کنید کل هارد پاک می‌شود) و سپس دستور convert gpt را تایپ کنید تا ساختار هارد تغییر یابد.

نمایش صفحه آبی در حین نصب معمولاً نشانه یک مشکل سخت‌افزاری است. شایع‌ترین دلایل شامل خرابی ماژول‌های رم، وجود بدسکتور روی هارددیسک یا داغ شدن بیش از حد پردازنده است. همچنین گاهی اوقات تنظیمات نادرست در بایوس (مانند حالت SATA Mode روی RAID به جای AHCI) یا خرابی فایل‌های موجود روی فلش بوتیبل می‌تواند باعث بروز این خطا شود. پیشنهاد می‌شود ابتدا فلش را دوباره بوتیبل کرده و در صورت تکرار، رم‌ها را تست کنید.

این مشکل در لپ‌تاپ‌های جدید (نسل ۱۱ به بعد اینتل) بسیار شایع است و به دلیل تکنولوژی Intel VMD رخ می‌دهد. در این حالت، ویندوز درایور کنترلر حافظه را به صورت پیش‌فرض ندارد. برای حل آن، باید درایور 'Intel Rapid Storage Technology (IRST)' را از سایت سازنده دانلود کرده، از حالت فشرده خارج کنید و روی همان فلش ویندوز بریزید. سپس در مرحله انتخاب درایو، روی Load Driver کلیک کرده و آدرس پوشه درایور را بدهید تا هارد ظاهر شود.

اگر سیستم شما قدیمی است، می‌توانید از نرم‌افزار Rufus برای ساخت فلش استفاده کنید. Rufus در هنگام استارت، گزینه‌ای برای حذف محدودیت‌های TPM 2.0، Secure Boot و RAM ارائه می‌دهد. همچنین با تغییر در ریجستری ویندوز در ابتدای نصب (از طریق CMD و دستور regedit) می‌توان پارامترهای BypassTPMCheck و BypassCPUCheck را ایجاد کرد تا ویندوز اجازه نصب روی سخت‌افزارهای پشتیبانی نشده را بدهد، هرچند این کار ممکن است باعث عدم دریافت برخی آپدیت‌ها شود.

نسخه Home برای کاربران خانگی است و ویژگی‌های پایه را دارد. نسخه Pro علاوه بر امکانات Home، قابلیت‌هایی مثل BitLocker (برای رمزنگاری درایو)، Remote Desktop و Hyper-V (برای ماشین مجازی) را داراست. نسخه Enterprise برای سازمان‌های بزرگ طراحی شده و ابزارهای مدیریتی و امنیتی پیشرفته‌تری دارد. برای اکثر کاربران و گیمرها، نسخه Pro بهترین تعادل را بین امکانات و عملکرد برقرار می‌کند و توصیه می‌شود همین نسخه را نصب کنند.

بله، شما می‌توانید ویندوز را بدون وارد کردن کد لایسنس نصب و استفاده کنید. در این حالت، ویندوز به صورت 'غیرفعال' (Unactivated) کار می‌کند. محدودیت‌های اصلی شامل عدم امکان تغییر شخصی‌سازی‌ها (مانند تصویر پس‌زمینه) و نمایش یک واترمارک در گوشه تصویر است. با این حال، ویندوز همچنان آپدیت‌های امنیتی را دریافت می‌کند و تمام نرم‌افزارها به درستی روی آن اجرا می‌شوند. برای استفاده دائمی و قانونی، خرید لایسنس یا استفاده از ابزارهای فعال‌ساز در ایران مرسوم است.

قیمت لایسنس‌های رسمی مایکروسافت بسته به نوع آن متفاوت است. لایسنس نسخه Home حدود ۱۳۹ دلار و نسخه Pro حدود ۱۹۹ دلار قیمت دارد. البته در بازار ایران و سایت‌های بین‌المللی، لایسنس‌های ارزان‌تری تحت عنوان OEM یا Retail با قیمت‌های بسیار پایین‌تر (بین ۵ تا ۳۰ دلار) نیز یافت می‌شوند که از نظر عملکردی تفاوتی با نسخه‌های گران‌قیمت ندارند اما شرایط پشتیبانی و انتقال آن‌ها به سیستم‌های دیگر متفاوت است.

در سال ۱۴۰۳، هزینه نصب ویندوز به همراه درایورها و نرم‌افزارهای کاربردی پایه در مراکز خدماتی ایران معمولاً بین ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان متغیر است. این هزینه بسته به خدماتی مثل بک‌آپ گرفتن از اطلاعات قبلی، نصب نرم‌افزارهای تخصصی (مثل اتوکد یا ادوبی)، پارتیشن‌بندی مجدد و سرویس سخت‌افزاری دستگاه می‌تواند افزایش یابد. یادگیری نصب ویندوز توسط خودتان می‌تواند این هزینه را به صفر برساند و امنیت اطلاعات شخصی شما را نیز تضمین کند.

لایسنس OEM مخصوص تولیدکنندگان قطعات است و پس از فعال‌سازی به مادربورد سیستم قفل می‌شود و قابل انتقال به کامپیوتر دیگری نیست. قیمت آن بسیار ارزان است. لایسنس Retail یا FPP نسخه کامل و گران‌قیمت است که محدودیت سخت‌افزاری ندارد؛ یعنی اگر کامپیوتر خود را عوض کنید، می‌توانید لایسنس را از روی سیستم قبلی پاک کرده و روی سیستم جدید فعال کنید. برای اکثر کاربران خانگی، خرید لایسنس‌های ارزان‌قیمت OEM به صرفه‌تر است.

این لایسنس‌ها معمولاً از نوع MSDN، Volume یا لایسنس‌های بازیافتی از سیستم‌های اسقاط شده در کشورهای دیگر هستند. اگرچه این کدها در ابتدا ویندوز را اکتیو می‌کنند، اما تضمینی برای کارکرد دائمی آن‌ها وجود ندارد و ممکن است پس از مدتی توسط مایکروسافت مسدود شوند. با این حال، به دلیل قیمت بسیار پایین، بسیاری از کاربران در ایران از این لایسنس‌ها به جای کرک استفاده می‌کنند تا امنیت سیستم‌عامل حفظ شود.

اگر سیستم شما قدیمی است، بزرگترین هزینه مربوط به خرید SSD (حدود ۱ تا ۳ میلیون تومان برای ظرفیت‌های معمول) و افزایش رم به حداقل ۸ گیگابایت (حدود ۸۰۰ هزار تا ۱.۵ میلیون تومان) است. اگر پردازنده شما توسط ویندوز ۱۱ پشتیبانی نمی‌شود، ارتقای آن مستلزم تعویض مادربورد و احتمالاً رم است که هزینه‌ای بین ۱۰ تا ۳۰ میلیون تومان خواهد داشت. البته با ترفندهای نرم‌افزاری می‌توان بدون ارتقای پردازنده، ویندوز ۱۱ را نصب کرد.

خیر، اشتراک Microsoft 365 (که قبلاً Office 365 نام داشت) شامل مجموعه‌ای از نرم‌افزارهای آفیس مانند Word، Excel و فضای ابری OneDrive است و ارتباطی به لایسنس خودِ سیستم‌عامل ویندوز ندارد. شما باید ویندوز را به صورت جداگانه تهیه یا فعال کنید. البته در نسخه‌های سازمانی (Business)، پکیج‌هایی وجود دارد که شامل هر دو مورد می‌شود، اما برای کاربران عادی این دو محصول کاملاً مجزا از یکدیگر به فروش می‌رسند.

استفاده از کرک‌ها اگرچه هزینه نقدی ندارد، اما می‌تواند هزینه‌های سنگین امنیتی به همراه داشته باشد. بسیاری از فعال‌سازهای غیرمعتبر حاوی بدافزار یا تروجان هستند که دسترسی به اطلاعات بانکی و شخصی شما را برای هکرها فراهم می‌کنند. همچنین ویندوزهای کرک شده ممکن است در دریافت آپدیت‌های امنیتی دچار مشکل شوند که این امر سیستم شما را در برابر حملات جدید آسیب‌پذیر می‌کند. استفاده از لایسنس‌های ارزان‌قیمت یا نسخه رایگان ویندوز همیشه امن‌تر از کرک است.

بله، سیستم‌عامل‌های مبتنی بر لینوکس مانند Ubuntu، Linux Mint یا Fedora بهترین جایگزین‌های رایگان و متن‌باز برای ویندوز هستند. این سیستم‌عامل‌ها کاملاً قانونی و رایگان بوده و امنیت بسیار بالایی دارند. برای کارهای اداری، وب‌گردی و برنامه‌نویسی عالی هستند، اما اگر به نرم‌افزارهای خاص شرکت ادوبی (مثل فتوشاپ) یا بازی‌های خاص ویندوزی نیاز دارید، ممکن است در لینوکس با محدودیت‌هایی مواجه شوید که نیاز به تخصص بیشتری برای رفع آن‌ها دارد.

از نظر قوانین بین‌المللی کپی‌رایت و شرایط استفاده مایکروسافت، استفاده از هرگونه ابزار دور زدن فعال‌سازی (Crack) غیرقانونی است. این ابزارها با شبیه‌سازی یک سرور مدیریت لایسنس در سیستم شما، ویندوز را فریب می‌دهند. در کشورهای دارای قوانین سخت‌گیرانه کپی‌رایت، استفاده از این ابزارها در شرکت‌ها می‌تواند منجر به جریمه‌های سنگین شود. در ایران به دلیل عدم عضویت در معاهده‌های بین‌المللی کپی‌رایت، پیگرد قانونی فردی ندارد اما همچنان از نظر امنیتی توصیه نمی‌شود.

مایکروسافت به طور رسمی در ایران فعالیت نمی‌کند و به دلیل تحریم‌ها، امکان خرید مستقیم لایسنس برای ایرانیان وجود ندارد. با این حال، مایکروسافت معمولاً مانع استفاده کاربران خانگی از نسخه‌های غیررسمی نمی‌شود، زیرا ترجیح می‌دهد کاربران در اکوسیستم ویندوز باقی بمانند تا اینکه به سمت لینوکس یا سیستم‌عامل‌های دیگر بروند. اما برای سازمان‌های بین‌المللی مستقر در ایران، رعایت قوانین کپی‌رایت برای جلوگیری از مشکلات حقوقی در خارج از کشور الزامی است.

بیشتر لایسنس‌های ویندوز (به جز نسخه‌های خاص Volume لایسنس که برای سازمان‌هاست) تک‌کاربره هستند. یعنی هر کد لایسنس فقط روی یک دستگاه در لحظه می‌تواند فعال باشد. اگر سعی کنید یک لایسنس Retail را روی سیستم دوم فعال کنید، احتمالاً از روی سیستم اول غیرفعال می‌شود یا با خطای فعال‌سازی بیش از حد مواجه می‌شوید. برای استفاده قانونی روی چندین سیستم، باید به تعداد آن‌ها لایسنس تهیه کنید یا از اکانت‌های سازمانی استفاده نمایید.

لایسنس دیجیتال روشی جدید برای فعال‌سازی در ویندوز ۱۰ و ۱۱ است که نیازی به وارد کردن کد محصول ندارد. در این روش، مشخصات سخت‌افزاری شما (به ویژه مادربورد) در سرورهای مایکروسافت ثبت می‌شود. اگر یک بار ویندوز را به صورت قانونی فعال کنید، در دفعات بعدی نصب، به محض اتصال به اینترنت، ویندوز به صورت خودکار سخت‌افزار شما را شناسایی کرده و فعال می‌شود. این لایسنس معمولاً به اکانت مایکروسافت شما نیز متصل می‌گردد.

ویندوز دارای قابلیت‌هایی به نام Telemetry است که داده‌های مربوط به نحوه استفاده از سیستم و خطاهای رخ داده را برای بهبود تجربه کاربری به سرورهای مایکروسافت ارسال می‌کند. اگرچه این به معنای سرقت فایل‌های شخصی نیست، اما از نظر حریم خصوصی برای برخی کاربران نگران‌کننده است. شما می‌توانید در هنگام نصب یا از طریق تنظیمات Privacy، اکثر این دسترسی‌ها را محدود کنید. همچنین ابزارهایی وجود دارند که به طور کامل این ارتباطات را قطع می‌کنند.

برخی سایت‌ها نسخه‌هایی از ویندوز را ارائه می‌دهند که برخی قابلیت‌های آن حذف یا اضافه شده است (مثل نسخه‌های Lite). از نظر قانونی، دستکاری در سورس ویندوز نقض قوانین مایکروسافت است. از نظر امنیتی نیز، شما نمی‌دانید که سازنده آن نسخه چه کدهای مخفی یا درهای پشتی (Backdoor) در سیستم‌عامل تعبیه کرده است. همیشه توصیه می‌شود فایل ISO خام را از منابع معتبر دریافت کرده و تغییرات مورد نیاز را خودتان پس از نصب اعمال کنید.

برای چک کردن وضعیت فعال‌سازی، به تنظیمات (Settings) بروید، بخش Update & Security و سپس Activation را انتخاب کنید. اگر عبارت 'Windows is activated with a digital license' یا 'Windows is activated' را مشاهده کردید، سیستم فعال است. برای جزئیات بیشتر، می‌توانید در CMD دستور slmgr /dli را تایپ کنید. این دستور به شما می‌گوید که لایسنس از چه نوعی (Retail, OEM, Volume) است و آیا دائمی است یا تاریخ انقضا دارد (که معمولاً در نسخه‌های کرک شده دیده می‌شود).

این موضوع بستگی به نوع لایسنس دارد. اگر لایسنس شما از نوع Retail باشد، بله؛ می‌توانید آن را از سیستم قدیمی حذف (Deactivate) کرده و روی سیستم جدید استفاده کنید. اما اگر لایسنس از نوع OEM باشد (که معمولاً به صورت پیش‌فرض روی لپ‌تاپ‌ها نصب شده است)، قانوناً و فنی امکان انتقال آن به سیستم دیگر وجود ندارد زیرا آن لایسنس متعلق به همان سخت‌افزار خاص است و با تغییر مادربورد باطل می‌شود.

مایکروسافت در حال حاضر محدودیت زمانی برای استفاده از ویندوز غیرفعال در نظر نگرفته است و سیستم شما از کار نمی‌افتد. با این حال، علاوه بر واترمارک مزاحم و غیرفعال شدن تنظیمات شخصی‌سازی، ممکن است برخی آپدیت‌های اختیاری یا ویژگی‌های خاص مربوط به سرویس‌های ابری مایکروسافت برای شما در دسترس نباشد. همچنین در محیط‌های تجاری، استفاده از ویندوز غیرفعال می‌تواند در بازرسی‌های قانونی برای شرکت‌ها مشکل‌ساز شود. برای کاربر خانگی، مشکل عمدتاً محدود به جنبه‌های ظاهری است.