دفترچه انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۲ | دانلود و راهنمای کامل

دفترچه انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۲، سندی رسمی و جامع است که توسط سازمان سنجش آموزش کشور منتشر می‌شود. این دفترچه حاوی تمامی کدرشته‌محل‌های تحصیلی، ظرفیت پذیرش دانشگاه‌ها، شرایط و ضوابط اختصاصی هر ارگان و قوانین کلی پذیرش دانشجو است. اهمیت این دفترچه در این است که داوطلبان باید بر اساس تراز و رتبه کسب شده در دو نوبت دی ۱۴۰۱ و تیر ۱۴۰۲، اولویت‌های خود را از میان هزاران گزینه استخراج کرده و در فرم نهایی ثبت کنند؛ هرگونه اشتباه در مطالعه این دفترچه می‌تواند منجر به محرومیت یا قبولی در رشته‌ای ناخواسته شود.

برخلاف پیش‌بینی‌های اولیه که به نیمه دوم مرداد اشاره داشت، دفترچه راهنمای انتخاب رشته آزمون سراسری سال ۱۴۰۲ در تاریخ ۱۴ مرداد ماه برای تمامی گروه‌های آزمایشی (ریاضی، تجربی، انسانی، هنر و زبان) بر روی سایت سازمان سنجش قرار گرفت. این انتشار زودهنگام به داوطلبان فرصت داد تا پیش از آغاز رسمی فرآیند انتخاب رشته در ۳۱ مرداد، با لیست رشته‌ها و تغییرات ظرفیت‌ها آشنا شوند. داوطلبان تا ۶ شهریور ماه فرصت داشتند تا فرم نهایی خود را تکمیل کنند که البته این مهلت معمولاً برای چند روز تمدید شد.

مهم‌ترین تغییر در دفترچه ۱۴۰۲، اعمال تاثیر قطعی ۴۰ درصدی سوابق تحصیلی (نمرات امتحانات نهایی سال دوازدهم) بود که مستقیماً در نمره کل داوطلب لحاظ شد. همچنین در این دفترچه، دروس عمومی از آزمون حذف شده و سنجش آن‌ها صرفاً از طریق سوابق تحصیلی صورت گرفت. تغییر ساختاری دیگر، ادغام زیرگروه‌ها بود؛ به این معنا که برای هر گروه آزمایشی تنها یک رتبه کل در سهمیه و یک نمره کل لحاظ شد و دیگر خبری از رتبه‌های متفاوت برای رشته‌های مختلف در یک گروه (مانند زیرگروه ۱ یا ۲) نبود.

خیر، با وجود اینکه کنکور ۱۴۰۲ در دو نوبت (دی ماه ۱۴۰۱ و تیر ماه ۱۴۰۲) برگزار شد، اما طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، انتخاب رشته تنها یک بار در سال و در مرداد ماه انجام گرفت. دفترچه منتشر شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۲، مرجع نهایی برای تمامی داوطلبانی بود که در هر یک از این دو نوبت یا هر دو شرکت کرده بودند. داوطلبان بر اساس بالاترین نمره کل کسب شده از میان دو نوبت، مجاز به انتخاب رشته از میان گزینه‌های موجود در این دفترچه واحد شدند.

این دفترچه به طور کلی از سه بخش اصلی تشکیل شده است: بخش اول شامل توضیحات عمومی درباره سهمیه‌ها (مناطق، ایثارگران، رزمندگان)، بومی‌گزینی، تعهدات خدمت و شرایط عمومی داوطلبان است. بخش دوم شامل جداول کدرشته‌محل‌ها به تفکیک دانشگاه، نوع دوره (روزانه، شبانه، پردیس، غیرانتفاعی و پیام‌نور) و ظرفیت پذیرش است. بخش سوم نیز به پیوست‌ها اختصاص دارد که در آن شرایط خاص دانشگاه‌های خاص (مانند دانشگاه شاهد، فرهنگیان یا ارتش) و فرم‌های مورد نیاز برای ثبت‌نام و تاییدیه سوابق ذکر شده است.

تنها مرجع رسمی برای دریافت این دفترچه، سامانه اطلاع‌رسانی سازمان سنجش آموزش کشور به نشانی sanjesh.org است. داوطلبان باید به بخش «سراسری» مراجعه کرده و فایل PDF دفترچه مربوط به گروه آزمایشی خود را دانلود کنند. لازم به ذکر است که در سال ۱۴۰۲، دفترچه‌ها به صورت مجزا برای گروه‌های علوم ریاضی و فنی، علوم تجربی، علوم انسانی و گروه‌های هنر و زبان‌های خارجی منتشر شد تا داوطلبان با تمرکز بیشتری بر روی رشته‌های مرتبط با گروه خود تحقیق کنند.

پیوست‌های دفترچه انتخاب رشته ۱۴۰۲ شامل اطلاعات بسیار حیاتی درباره دانشگاه‌هایی است که شرایط خاصی برای پذیرش دانشجو دارند. این شرایط می‌تواند شامل مصاحبه‌های حضوری، معاینات پزشکی، محدودیت‌های سنی (مانند دانشگاه فرهنگیان)، یا هزینه‌های خوابگاه و رفاهی باشد. داوطلبان پیش از انتخاب کدرشته‌های مربوط به دانشگاه‌های خاص مانند دانشگاه شهید مطهری، امام صادق (ع) یا دانشگاه‌های وابسته به نیروهای مسلح، حتماً باید بخش پیوست‌ها را مطالعه کنند تا از عدم تطابق شرایط خود با قوانین آن مرکز اطمینان حاصل نمایند.

بله، داوطلبانی که قصد دارند در رشته‌های بدون آزمون (پذیرش بر اساس سوابق تحصیلی) شرکت کنند، باید دفترچه مخصوص به این نوع پذیرش را مطالعه کنند. اگرچه بخشی از این رشته‌ها در دفترچه اصلی کنکور نیز ذکر شده است، اما سازمان سنجش معمولاً دفترچه مجزایی برای رشته‌های صرفاً با سوابق تحصیلی منتشر می‌کند. این داوطلبان باید با دقت کدرشته‌های مربوط به دوره‌های پیام‌نور و غیرانتفاعی که بدون کنکور دانشجو می‌پذیرند را استخراج کرده و در همان بازه زمانی انتخاب رشته، در سامانه ثبت نمایند.

فرآیند انتخاب رشته ۱۴۰۲ با دریافت کارنامه اولیه حاوی نمره کل و رتبه در نیمه دوم مرداد آغاز شد. سپس داوطلبان با مطالعه دفترچه راهنما، حداکثر ۱۵۰ کدرشته‌محل را بر اساس علاقه و تراز خود لیست کردند. در مرحله بعد، این کدرشته‌ها در فرم پیش‌نویس مرتب شده و از تاریخ ۳۱ مرداد تا ۶ شهریور در سامانه سازمان سنجش ثبت شدند. پس از تایید نهایی، سیستم یک کد رهگیری ۱۶ رقمی به داوطلب ارائه می‌داد که نشان‌دهنده ثبت موفقیت‌آمیز فرم انتخاب رشته بود و بدون این کد، انتخاب رشته فاقد اعتبار تلقی می‌شد.

در کنکور سراسری سال ۱۴۰۲، هر داوطلب مجاز بود حداکثر ۱۵۰ کدرشته‌محل را در فرم انتخاب رشته خود وارد کند. این انتخاب‌ها می‌توانست شامل ترکیبی از رشته‌های با آزمون و رشته‌های صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی باشد. داوطلبان باید این ۱۵۰ اولویت را بر اساس سه فاکتور «علاقه»، «کیفیت دانشگاه» و «احتمال قبولی» مرتب می‌کردند. سیستم نرم‌افزاری سازمان سنجش، فرم داوطلب را از انتخاب اول به سمت پایین بررسی کرده و در اولین کدرشته‌ای که داوطلب نمره حد نصاب را داشته باشد، او را به عنوان پذیرفته‌شده اعلام می‌کرد.

سازمان سنجش برای کمک به داوطلبان ۱۴۰۲، نرم‌افزار انتخاب رشته مجازی را بر روی سایت خود فعال کرد. داوطلبان با پرداخت هزینه مشخصی، می‌توانستند رتبه و سهمیه خود را در سیستم وارد کرده و لیستی از رشته‌هایی که در سال‌های گذشته با رتبه مشابه در آن‌ها قبول شده بودند، دریافت کنند. این سیستم صرفاً یک راهنما برای تخمین احتمال قبولی بود و به معنای قبولی قطعی نبود، اما به داوطلبان کمک می‌کرد تا انتخاب‌های خود را به سه دسته خوش‌بینانه، منطقی و کف‌گیرانه تقسیم‌بندی کنند تا ریسک مردود شدن کاهش یابد.

بله، سازمان سنجش در بازه زمانی تعیین شده برای انتخاب رشته (۳۱ مرداد تا پایان مهلت تمدید شده در شهریور ۱۴۰۲)، امکان ویرایش فرم را برای داوطلبان فراهم کرد. هر داوطلب می‌توانست تا چندین بار با ورود به پنل کاربری خود، چیدمان رشته‌ها را تغییر دهد، کدرشته‌ای را حذف یا اضافه کند. پس از هر بار ویرایش، سیستم یک رسید جدید صادر می‌کرد. نکته مهم این بود که آخرین ویرایش انجام شده تا پایان مهلت قانونی، به عنوان ملاک نهایی برای بررسی و استخراج نتایج توسط سازمان سنجش در نظر گرفته می‌شد.

داوطلبانی که پس از اتمام فرآیند انتخاب رشته ۱۴۰۲، کد رهگیری ۱۶ رقمی خود را گم کرده یا یادداشت نکرده بودند، می‌توانستند از طریق سیستم پاسخگویی سازمان سنجش اقدام کنند. با ورود به بخش «ارسال درخواست» در سایت سنجش و انتخاب موضوع مربوط به کنکور سراسری، داوطلبان با تایید هویت از طریق شماره پرونده، شماره داوطلبی یا اطلاعات فردی، قادر به بازیابی کد رهگیری خود بودند. داشتن این کد برای پیگیری‌های بعدی و مشاهده نتایج نهایی در نیمه مهر ماه ۱۴۰۲ کاملاً ضروری و حیاتی بود.

در سال ۱۴۰۲، انتخاب رشته برای چهار رشته پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و دامپزشکی دانشگاه آزاد از طریق همان فرم ۱۵۰ تایی سایت سازمان سنجش انجام شد. اما برای سایر رشته‌های با آزمون و بدون آزمون دانشگاه آزاد، داوطلبان باید به سایت اختصاصی مرکز سنجش و پذیرش دانشگاه آزاد (azmoon.org) مراجعه می‌کردند. داوطلبان با استفاده از کد دسترسی به انتخاب رشته دانشگاه آزاد که در پایین کارنامه اولیه سنجش درج شده بود، می‌توانستند در سامانه دانشگاه آزاد ثبت‌نام کرده و اولویت‌های خود را به صورت جداگانه انتخاب کنند.

در کنکور ۱۴۰۲، برخلاف سال‌های دور، مرحله‌ای تحت عنوان «تکمیل ظرفیت» به صورت گسترده برای دوره‌های روزانه برگزار نشد. سیاست سازمان سنجش در سال‌های اخیر بر این است که ظرفیت‌ها را در همان مرحله اول پر کند. با این حال، برای برخی رشته‌های خاص یا دانشگاه‌های در حال تاسیس و همچنین برای رشته‌های صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی در نوبت بهمن ماه، اطلاعیه‌هایی صادر شد. داوطلبان باید گوش به زنگ اخبار سایت سنجش می‌بودند تا در صورت اعلام ظرفیت‌های خالی، مجدداً برای ثبت‌نام و انتخاب رشته در این کدرشته‌های محدود اقدام کنند.

اولویت‌بندی در فرم انتخاب رشته ۱۴۰۲ باید صرفاً بر اساس «علاقه شخصی» باشد، نه احتمال قبولی. سیستم نرم‌افزاری سنجش، ابتدا انتخاب اول شما را بررسی می‌کند؛ اگر ظرفیت داشت و نمره شما رسید، قبول می‌شوید، در غیر این صورت به سراغ انتخاب دوم می‌رود. بنابراین، قرار دادن یک رشته که شانس قبولی کمی در آن دارید در اولویت اول، هیچ تاثیری بر شانس قبولی شما در اولویت‌های پایین‌تر (که شانس بیشتری دارید) نخواهد داشت. منطقی‌ترین استراتژی، چیدمان از رویایی‌ترین رشته‌ها در ابتدا به سمت رشته‌های مطمئن در انتها است.

در سال ۱۴۰۲، نمرات امتحانات نهایی پایه دوازدهم داوطلب به میزان ۴۰ درصد در نمره کل نهایی (تراز) تاثیر داشت. واژه «قطعی» به این معناست که این نمرات چه باعث افزایش تراز داوطلب شوند و چه باعث کاهش آن، حتماً در محاسبه نمره کل لحاظ می‌شوند. در سال‌های قبل، تاثیر سوابق تحصیلی «مثبت» بود، یعنی فقط اگر باعث بهبود رتبه می‌شد اعمال می‌گشت. این تغییر باعث شد داوطلبانی که معدل پایینی داشتند، حتی با وجود درصد‌های بالا در کنکور، رتبه ضعیف‌تری نسبت به رقبای با معدل بالا کسب کنند که این موضوع در انتخاب رشته بسیار تعیین‌کننده بود.

با حذف زیرگروه‌ها در سال ۱۴۰۲، ضریب هر درس اختصاصی برای تمامی رشته‌های یک گروه آزمایشی ثابت ماند. برای مثال در گروه تجربی، درس زیست‌شناسی برای قبولی در رشته پزشکی همان ضریبی را داشت که برای قبولی در رشته پرستاری یا زمین‌شناسی داشت. این موضوع باعث شد که هر داوطلب تنها یک «رتبه کل در سهمیه» داشته باشد و بر اساس همان یک رتبه، برای تمامی رشته‌های گروه خود رقابت کند. این کار فرآیند تحلیل کارنامه را ساده‌تر کرد اما رقابت در برخی دروس را برای رشته‌های خاص حساس‌تر نمود.

سهمیه مناطق بر اساس محل تحصیل سه سال آخر دوره متوسطه دوم داوطلب تعیین می‌شود. منطقه ۱ مربوط به کلان‌شهرها با امکانات آموزشی بالا، منطقه ۲ شهرهای متوسط و منطقه ۳ مناطق محروم و روستاها است. در دفترچه ۱۴۰۲، ظرفیت هر کدرشته‌محل بین داوطلبان این سه منطقه تقسیم شد. داوطلبان هر منطقه تنها با هم‌سهمیه‌ای‌های خود رقابت می‌کنند. به طور کلی، داوطلبان منطقه ۳ با رتبه‌های عددی بزرگتر، شانس قبولی در رشته‌های بهتری نسبت به داوطلبان منطقه ۱ دارند، زیرا ظرفیت‌ها به نسبت تعداد شرکت‌کنندگان هر منطقه توزیع شده است.

بومی‌گزینی سیاستی است که بر اساس آن، اولویت پذیرش در برخی رشته‌ها با داوطلبانی است که در همان منطقه یا استان زندگی می‌کنند. در دفترچه ۱۴۰۲، رشته‌ها به چهار دسته کشوری، قطبی، ناحیه‌ای و استانی تقسیم شدند. در رشته‌های «کشوری»، بومی‌گزینی وجود ندارد و شانس همه برابر است. اما در رشته‌های «استانی» یا «ناحیه‌ای»، بخش بزرگی از ظرفیت (معمولاً ۸۰ درصد در رشته‌های پرمتقاضی) به داوطلبان بومی اختصاص می‌یابد. این قانون باعث می‌شود داوطلبان در شهرهای نزدیک به محل سکونت خود شانس قبولی بسیار بالاتری داشته باشند.

رتبه کشوری نشان‌دهنده جایگاه داوطلب در میان تمام شرکت‌کنندگان آن گروه آزمایشی در کل کشور بدون در نظر گرفتن سهمیه است. اما رتبه در سهمیه (منطقه ۱، ۲ یا ۳)، جایگاه داوطلب را فقط در میان افرادی که سهمیه مشابه دارند نشان می‌دهد. از آنجایی که پذیرش در اکثر کدرشته‌محل‌های دفترچه ۱۴۰۲ بر اساس رتبه در سهمیه انجام می‌شود، این عدد برای انتخاب رشته بسیار مهم‌تر است. رتبه کشوری عمدتاً برای اطلاع از وضعیت کلی و در برخی موارد خاص برای پذیرش در رشته‌های کشوری بدون بومی‌گزینی کاربرد دارد.

در کنکور ۱۴۰۲، ۲۵ درصد از ظرفیت هر کدرشته‌محل به همسر و فرزندان شهدا، جانبازان بالای ۲۵ درصد و آزادگان اختصاص یافت. همچنین ۵ درصد ظرفیت به جانبازان زیر ۲۵ درصد و رزمندگان با حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه در جبهه تعلق گرفت. شرط استفاده از این سهمیه‌ها در انتخاب رشته، کسب حداقل ۷۰ درصد نمره آخرین فرد پذیرفته شده در سهمیه آزاد برای رشته‌های غیرپزشکی و ۸۰ درصد برای رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی بود. اگر داوطلب این حد نصاب را کسب نمی‌کرد، در سهمیه مناطق خود گزینش می‌شد.

این کدرشته‌ها مربوط به رشته‌هایی هستند که پذیرش در آن‌ها نیازی به نمره آزمون اختصاصی (کنکور) ندارد و ملاک اصلی، معدل کتبی دیپلم داوطلب است. در دفترچه انتخاب رشته ۱۴۰۲، این رشته‌ها با علامت یا در بخش‌های مجزا مشخص شده بودند. داوطلبانی که در کنکور شرکت نکرده بودند یا از نتیجه خود راضی نبودند، می‌توانستند این رشته‌ها را انتخاب کنند. نکته فنی اینجاست که در صورت انتخاب این رشته‌ها در فرم ۱۵۰ تایی، اولویت بررسی آن‌ها دقیقاً مانند رشته‌های با آزمون است و تفاوتی در فرآیند گزینش سیستمی ندارند.

نمره کل نهایی در سال ۱۴۰۲ از ترکیب دو بخش حاصل شد: ۶۰ درصد نمره آزمون اختصاصی (کنکور) و ۴۰ درصد نمره سوابق تحصیلی (امتحانات نهایی). برای هر داوطلب، تراز هر درس در کنکور و تراز هر درس در امتحانات نهایی به صورت جداگانه محاسبه و سپس با ضرایب مشخص با هم جمع شدند. این نمره کل نهایی، ملاک اصلی رتبه‌بندی در کارنامه بود. داوطلبان باید توجه می‌کردند که به دلیل تفاوت در سختی امتحانات نهایی سال‌های مختلف، سازمان سنجش از روش همترازی برای عادلانه کردن نمرات فارغ‌التحصیلان سال‌های قبل استفاده کرد.

در سال ۱۴۰۲، داوطلبانی که در زمان ثبت‌نام اولیه کنکور علاقمندی خود را به گزینش در دانشگاه‌های پیام‌نور و موسسات غیرانتفاعی اعلام نکرده بودند، باید در مرحله انتخاب رشته اقدام به خرید کارت اعتباری می‌کردند. هزینه این کارت برای هر یک از این موارد (پیام‌نور یا غیرانتفاعی) مبلغ ۳۶ هزار تومان بود. داوطلبان با پرداخت این مبلغ از طریق درگاه‌های بانکی سایت سنجش، یک سریال ۱۲ رقمی دریافت کرده و با وارد کردن آن در سامانه، مجاز به انتخاب کدرشته‌محل‌های مربوط به این دانشگاه‌ها در فرم ۱۵۰ تایی خود می‌شدند.

خیر، دریافت فایل PDF دفترچه راهنمای انتخاب رشته برای تمامی گروه‌های آزمایشی از سایت سازمان سنجش کاملاً رایگان است. سازمان سنجش وظیفه دارد این اطلاعات را به صورت عمومی در اختیار همه داوطلبان قرار دهد. هزینه‌هایی که داوطلبان در این مرحله ممکن است بپردازند، صرفاً مربوط به خدمات جانبی مانند خرید سریال علاقمندی پیام‌نور، استفاده از نرم‌افزار انتخاب رشته مجازی سنجش (که در سال ۱۴۰۲ مبلغی حدود ۶۰ هزار تومان بود) یا مراجعه به مراکز مشاوره خصوصی برای چیدمان رشته‌ها است.

دوره‌های پردیس خودگردان (که قبلاً بین‌الملل نامیده می‌شدند) و ظرفیت مازاد، دارای بالاترین میزان شهریه در دانشگاه‌های دولتی هستند. در سال ۱۴۰۲، شهریه رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی در این دوره‌ها به طور متوسط بین ۲۰ تا ۳۵ میلیون تومان در هر ترم متغیر بود. رشته‌های پیراپزشکی نیز شهریه‌ای در حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان داشتند. داوطلبان باید پیش از انتخاب این کدرشته‌ها در دفترچه، از توانایی مالی خانواده اطمینان حاصل می‌کردند، زیرا انصراف از این رشته‌ها پس از قبولی، مشمول جریمه‌های سنگین آموزشی می‌شد.

تحصیل در دوره‌های روزانه دانشگاه‌های دولتی کاملاً رایگان است و دولت هزینه‌های آموزش را پرداخت می‌کند (در عوض دانشجو تعهد خدمت دارد). اما دوره‌های نوبت دوم یا همان شبانه، مستلزم پرداخت شهریه هستند. در سال ۱۴۰۲، شهریه ثابت دوره‌های شبانه بسته به رشته و دانشگاه بین ۱ تا ۳ میلیون تومان و شهریه متغیر برای هر واحد درسی نیز مبالغ مشخصی بود. نکته مهم این است که مدرک دوره شبانه تفاوتی با روزانه ندارد و کلاس‌ها نیز با هم برگزار می‌شوند، اما دانشجو از مزایای خوابگاه رایگان و وام‌های گسترده معمولاً بی‌بهره است.

برای انتخاب رشته در دانشگاه آزاد (به جز ۴ رشته اصلی پزشکی)، داوطلبان باید به سایت azmoon.org مراجعه می‌کردند. در سال ۱۴۰۲، هزینه خرید کارت اعتباری انتخاب رشته دانشگاه آزاد مبلغ ۱۷۱ هزار تومان تعیین شده بود. داوطلبان پس از پرداخت این مبلغ، مجاز به انتخاب ۱۰۰ کدرشته‌محل از میان واحدهای مختلف دانشگاه آزاد در سراسر کشور بودند. این هزینه جدا از هزینه‌هایی بود که داوطلب احتمالاً در سایت سازمان سنجش برای دانشگاه‌های دولتی یا پیام‌نور پرداخت کرده بود.

بله، طبق ضوابط مندرج در دفترچه ۱۴۰۲، دانشجویان تمامی دوره‌های شهریه‌پرداز (شبانه، غیرانتفاعی، پیام‌نور، پردیس و دانشگاه آزاد) می‌توانند از وام‌های شهریه صندوق رفاه دانشجویان استفاده کنند. این وام‌ها معمولاً بخشی از شهریه را پوشش می‌دهند و بازپرداخت آن‌ها پس از فارغ‌التحصیلی آغاز می‌شود. با این حال، مبلغ وام در سال ۱۴۰۲ برای مقاطع مختلف متفاوت بود (مثلاً برای کارشناسی حدود ۳ میلیون تومان در هر ترم) و داوطلبان نباید تنها با اتکا به این وام، رشته‌های گران‌قیمت را انتخاب می‌کردند.

هزینه انصراف از تحصیل بسته به نوع دوره و زمان انصراف متفاوت است. در سال ۱۴۰۲، طبق قوانین، پذیرفته‌شدگان دوره روزانه در صورت انصراف، جریمه مالی مستقیم به سازمان سنجش پرداخت نمی‌کردند، اما از شرکت در کنکور سال بعد (۱۴۰۳) برای دوره‌های روزانه محروم می‌شدند (که البته این قانون با رای دیوان عدالت اداری دچار تغییراتی شد). در دانشگاه‌های شهریه‌پرداز مانند آزاد یا غیرانتفاعی، انصراف معمولاً مستلزم پرداخت ۱.۵ برابر شهریه ثابت یک ترم به عنوان جریمه به دانشگاه مربوطه است.

دفترچه انتخاب رشته ۱۴۰۲ مبالغ دقیق شهریه خوابگاه و غذا را ذکر نمی‌کند، اما در بخش پیوست‌ها مشخص می‌کند که کدام دانشگاه‌ها فاقد خوابگاه هستند یا خوابگاه را با هزینه آزاد ارائه می‌دهند. به طور کلی، هزینه‌های رفاهی در دانشگاه‌های دولتی (دوره روزانه) بسیار ناچیز و یارانه‌ای است، اما در سایر دوره‌ها، دانشجو باید هزینه تمام شده خوابگاه و غذا را بپردازد که در سال ۱۴۰۲ برای خوابگاه‌های خودگردان مبالغی بین ۱ تا ۳ میلیون تومان در ماه تخمین زده می‌شد.

طبق قوانین مندرج در دفترچه ۱۴۰۲، داوطلبانی که در دوره‌های روزانه (رایگان) دانشگاه‌های دولتی پذیرفته می‌شدند، چه در دانشگاه ثبت‌نام می‌کردند و چه نمی‌کردند، از انتخاب رشته دوره‌های روزانه در کنکور ۱۴۰۳ محروم می‌شدند. این قانون برای جلوگیری از اشغال ظرفیت‌های رایگان توسط افرادی که قصد تحصیل ندارند وضع شده است. با این حال، در سال ۱۴۰۲ با مصوبات جدید، این محرومیت کمی تلطیف شد و داوطلبان تحت شرایط خاص و با درخواست لغو محرومیت، امکان بازگشت به چرخه رقابت را پیدا می‌کردند، اما اصل قانون همچنان در دفترچه ذکر شده بود.

یکی از چالش‌برانگیزترین بندهای قانونی در دفترچه ۱۴۰۲، شرط سنی دانشگاه فرهنگیان بود. در ابتدا حداکثر سن ۲۴ سال تمام (متولدین ۱ مهر ۱۳۷۸ به بعد) اعلام شد. با وجود اعتراضات و رای دیوان عدالت اداری مبنی بر ابطال شرط سنی، سازمان سنجش در دفترچه ۱۴۰۲ همچنان بر معیار ۲۴ سال تاکید کرد. داوطلبان باید توجه می‌کردند که علاوه بر شرط سنی، داشتن حداقل معدل کل ۱۴ در دیپلم و کسب تراز بالای ۶۰۰۰ در کنکور برای مجاز شدن به انتخاب رشته‌های این دانشگاه الزامی بود.

در دفترچه ۱۴۰۲، کدرشته‌هایی تحت عنوان «سهمیه بومی/مناطق محروم» برای رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی وجود داشت. داوطلبانی که این کدرشته‌ها را انتخاب می‌کردند، با تراز کمتری نسبت به سهمیه آزاد پذیرفته می‌شدند، اما طبق قانون مجلس، متعهد می‌شدند که ۱.۵ برابر مدت تحصیل خود (حدود ۱۰ تا ۱۱ سال) را در مناطق محروم تعیین شده توسط دانشگاه علوم پزشکی خدمت کنند. مدرک تحصیلی این افراد تا پایان دوره تعهد در اختیار دانشگاه باقی می‌ماند و حق کار در مناطق دیگر یا خروج از کشور را ندارند.

داوطلبان مرد که قصد انتخاب رشته در کنکور ۱۴۰۲ را داشتند، نباید از نظر نظام وظیفه غیبت داشته باشند. طبق دفترچه، دارندگان کارت پایان خدمت، معافیت دائم (پزشکی یا کفالت) یا معافیت تحصیلی مجاز به انتخاب رشته بودند. داوطلبانی که در حال خدمت سربازی بودند، در صورت قبولی در مقطع کارشناسی و بالاتر، مجاز به ترخیص از خدمت برای ادامه تحصیل بودند. همچنین فارغ‌التحصیلان شهریور ۱۴۰۲ تنها یک سال فرصت معرفی خود به نظام وظیفه را داشتند و در صورت عدم قبولی، باید به خدمت اعزام می‌شدند.

خیر، طبق ضوابط قانونی مندرج در دفترچه ۱۴۰۲، اتباع غیرایرانی (دارندگان کارت آمایش یا گذرنامه معتبر) با رعایت شرایط خاصی مجاز به شرکت در کنکور بودند، اما از انتخاب برخی رشته‌های حساس (مانند انرژی هسته‌ای، برخی گرایش‌های مهندسی هوافضا و رشته‌های نظامی) و همچنین تحصیل در برخی مناطق ممنوعه برای اقامت اتباع، محروم بودند. همچنین این داوطلبان به طور کلی مجاز به انتخاب رشته‌های دوره روزانه نبودند و در صورت قبولی در دانشگاه‌های دولتی، ملزم به پرداخت شهریه معادل ۸۰ درصد شهریه نوبت دوم بودند.

برخی رشته‌ها در دفترچه ۱۴۰۲ مانند تربیت بدنی، علوم ورزشی، و رشته‌های مربوط به ارتش و نیروی انتظامی، دارای شرایط خاص جسمانی هستند. برای رشته تربیت بدنی، داوطلبان علاوه بر انتخاب کدرشته، باید در آزمون عملی که در مرداد ماه برگزار شد شرکت می‌کردند. برای رشته‌های نظامی، معاینات دقیق پزشکی شامل بینایی‌سنجی، شنوایی‌سنجی، قد و وزن و عدم وجود بیماری‌های مزمن در مرحله مصاحبه بررسی می‌شد. نقص عضو یا بیماری‌های خاص می‌تواند منجر به لغو قبولی داوطلب در این رشته‌ها حتی پس از اعلام نتایج نهایی شود.

طبق آیین‌نامه‌های آموزشی ذکر شده در دفترچه ۱۴۰۲، هیچ دانشجویی حق تحصیل همزمان در دو رشته در دانشگاه‌های دولتی (چه روزانه و چه شبانه) را ندارد. تنها استثنا برای این قانون، دانشجویان استعدادهای درخشان هستند که با تایید دانشگاه و بنیاد ملی نخبگان می‌توانند در دو رشته به صورت همزمان تحصیل کنند. سایر داوطلبان در صورت قبولی در رشته جدید، باید از رشته قبلی خود انصراف قطعی داده و تسویه‌حساب کنند. البته تحصیل همزمان در یک رشته دانشگاه دولتی و یک رشته در دانشگاه پیام‌نور یا آزاد تحت شرایطی امکان‌پذیر است.

پس از اعلام نتایج نهایی در مهر ماه ۱۴۰۲، سازمان سنجش فرصتی را برای ارسال درخواست‌های بررسی مجدد فراهم کرد. داوطلبانی که معتقد بودند در کدرشته‌های بالاتر خود نمره قبولی داشته‌اند اما سیستم آن‌ها را رد کرده است، می‌توانستند از طریق «سیستم پاسخگویی» درخواست بررسی اولویت‌های بعدی یا اشتباه در انتخاب رشته را ارسال کنند. این درخواست‌ها معمولاً در قالب «کارنامه سبز» یا «کارنامه نهایی» بررسی می‌شدند. اگرچه سازمان سنجش مسئولیتی در قبال اشتباهات شخصی داوطلب در چیدمان ندارد، اما گاهی با تغییر رشته به اولویت پایین‌تر در صورت وجود ظرفیت موافقت می‌کرد.

پذیرش متمرکز به این معناست که تنها ملاک قبولی، نمره کنکور و سوابق تحصیلی است و پس از اعلام نتایج در مهر ماه، داوطلب مستقیماً ثبت‌نام می‌کند. اما در رشته‌های نیمه‌متمرکز (که در دفترچه ۱۴۰۲ بیشتر با عنوان رشته‌های دارای شرایط خاص شناخته می‌شوند)، داوطلب پس از انتخاب کدرشته، به صورت چند برابر ظرفیت برای مصاحبه، معاینه یا آزمون عملی دعوت می‌شود. قبولی نهایی این داوطلبان منوط به تایید در مرحله دوم است. رشته‌هایی مانند فوریت‌های پزشکی، دبیری و رشته‌های هنری معمولاً در این دسته قرار می‌گیرند.

در کنکور ۱۴۰۲، سهمیه ویژه‌ای برای بهیاران شاغل که دارای حداقل ۳ سال سابقه کار بودند، در رشته پرستاری در نظر گرفته شد. ۵ درصد از ظرفیت هر یک از کدرشته‌محل‌های پرستاری به این داوطلبان اختصاص یافت. شرط استفاده از این سهمیه، کسب حداقل ۷۰ درصد نمره آخرین فرد پذیرفته شده در سهمیه آزاد بود. این قانون به منظور ارتقای سطح تحصیلی کادر درمان و ایجاد انگیزه برای بهیاران وضع شده است و داوطلبان واجد شرایط باید کدهای مخصوص بهیاری را از دفترچه استخراج و در فرم خود وارد می‌کردند.

اطلاعات مربوط به خوابگاه‌ها به طور خلاصه در ستون «توضیحات» جداول کدرشته‌محل‌ها و به طور مفصل در بخش پیوست‌های دفترچه انتخاب رشته ۱۴۰۲ درج شده است. عباراتی مانند «فاقد خوابگاه»، «خوابگاه خودگردان» یا «تعهد واگذاری خوابگاه فقط برای دو سال» نشان‌دهنده وضعیت رفاهی دانشگاه است. داوطلبان غیربومی باید با دقت این بخش را مطالعه می‌کردند، زیرا در سال ۱۴۰۲ بسیاری از دانشگاه‌های بزرگ به دلیل کمبود فضا، از ارائه خوابگاه به دانشجویان نوبت دوم و حتی برخی دانشجویان روزانه امتناع کردند.