سامانه بیمه بیکاری bimebikari.mcls.gov.ir | راهنمای کامل

بیمه بیکاری حمایتی اجتماعی است که به کارگران مشمول قانون کار و قانون تأمین اجتماعی که بدون میل و اراده خود بیکار شده‌اند، تعلق می‌گیرد. این افراد باید آماده به کار باشند و توسط واحد کار و امور اجتماعی تایید شوند. طبق قانون، افرادی که به دلیل حوادث غیرمترقبه مانند سیل، زلزله یا آتش‌سوزی شغل خود را از دست می‌دهند نیز مشمول این مقرری هستند. متقاضی باید پیش از بیکاری، حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد تا بتواند از این مزایا استفاده کند.

خیر، طبق ماده ۲ قانون بیمه بیکاری، بیکار به کسی اطلاق می‌شود که بدون میل و اراده خود از کار برکنار شده باشد. بنابراین، افرادی که به صورت داوطلبانه استعفا می‌دهند یا ترک کار می‌کنند، مشمول دریافت این مقرری نخواهند بود. تنها در صورتی که فرد بتواند در مراجع حل اختلاف اداره کار ثابت کند که استعفای او تحت فشار یا شرایط غیرقانونی کارفرما بوده و رای به بازگشت به کار یا اخراج غیرموجه صادر شود، امکان برقراری بیمه بیکاری وجود خواهد داشت.

برای دریافت مقرری بیمه بیکاری، متقاضی باید قبل از تاریخ بیکاری حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت حق بیمه در آخرین کارگاه را داشته باشد. البته یک استثنا برای کارگران با قرارداد موقت وجود دارد؛ این افراد اگر در آخرین واحد کارگاهی خود حداقل یک سال سابقه کار داشته باشند و قراردادشان به اتمام برسد، می‌توانند درخواست خود را ثبت کنند. در موارد خاص مانند بیکاری ناشی از حوادث غیرمترقبه، شرط داشتن حداقل سابقه ۶ ماه حذف شده و فرد از روز اول بیکاری مشمول دریافت مقرری خواهد بود.

بله، یکی از مزایای مهم دریافت مقرری بیمه بیکاری این است که مدت زمان دریافت این مقرری، هم از نظر بازنشستگی و هم از نظر ازکارافتادگی و فوت، جزو سوابق پرداخت حق بیمه فرد محسوب می‌شود. در واقع سازمان تأمین اجتماعی موظف است حق بیمه این دوران را منظور کند. بنابراین، فرد در طول مدتی که بیمه بیکاری دریافت می‌کند، دفترچه درمانی‌اش تمدید شده و فاصله‌ای در سوابق بیمه‌ای او برای رسیدن به سن بازنشستگی ایجاد نخواهد شد که این موضوع برای امنیت شغلی آینده بسیار حیاتی است.

خیر، بیمه بیکاری تنها به کارگرانی تعلق می‌گیرد که مشمول قانون کار و قانون تأمین اجتماعی (اجباری) باشند. از آنجایی که در بیمه‌های اختیاری، مشاغل آزاد، خادمین مساجد و کارگران ساختمانی، رابطه کارگری و کارفرمایی به معنای قانون کار وجود ندارد و حق بیمه مربوط به بیکاری (۳ درصد) پرداخت نمی‌شود، این افراد مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری نیستند. این قانون صرفاً برای حمایت از کسانی است که تحت نظر یک کارفرما فعالیت کرده و به صورت ناخواسته از کار بیکار شده‌اند.

در قانون بیمه بیکاری محدودیت سنی خاصی برای شروع دریافت مقرری ذکر نشده است، اما یک مرز نهایی وجود دارد. افراد تا زمانی که به سن بازنشستگی نرسیده‌اند (معمولاً ۶۰ سال برای مردان و ۵۵ سال برای زنان) و مشمول دریافت مستمری بازنشستگی یا ازکارافتادگی کلی نشده‌اند، می‌توانند از بیمه بیکاری استفاده کنند. اگر فردی در حین دریافت بیمه بیکاری به سن بازنشستگی برسد، مقرری او قطع شده و مستمری بازنشستگی وی برقرار خواهد شد. همچنین افراد زیر ۱۸ سال به دلیل محدودیت‌های قانونی کار، شرایط خاص خود را دارند.

در صورت فوت فردی که در حال دریافت مقرری بیمه بیکاری است، پرداخت مقرری بیکاری متوقف می‌شود. اما از آنجایی که این دوران جزو سوابق بیمه‌ای فرد محسوب می‌شود، بازماندگان واجد شرایط وی می‌توانند برای برقراری مستمری بازماندگان به سازمان تأمین اجتماعی مراجعه کنند. در واقع، حقوق بیکاری به ارث نمی‌رسد، اما باعث می‌شود که شرایط قانونی برای برقراری مستمری فوت برای خانواده متوفی فراهم بماند، مشروط بر اینکه فرد در زمان فوت همچنان در حال دریافت قانونی مقرری بوده باشد.

تفاوت اصلی در دو مورد است: مبلغ مقرری و مدت زمان دریافت آن. از نظر مبلغ، به افراد متاهل یا متکفل، به ازای هر فرد تحت تکفل (تا حداکثر ۴ نفر)، ۱۰ درصد حداقل دستمزد علاوه بر ۵۵ درصد متوسط حقوق اضافه می‌شود. از نظر مدت زمان نیز، سقف دریافت مقرری برای افراد مجرد حداکثر ۳۶ ماه و برای افراد متاهل یا متکفل حداکثر ۵۰ ماه در طول دوران خدمت است. این تفاوت‌ها به منظور حمایت بیشتر از معیشت خانواده‌هایی است که سرپرست آن‌ها به طور ناخواسته شغل خود را از دست داده است.

در سال ۱۴۰۳، فرآیند ثبت‌نام کاملاً الکترونیکی شده است. ابتدا متقاضی باید در سامانه احراز هویت الکترونیکی یا از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند تایید هویت شود. سپس باید به «سامانه جامع روابط کار» به نشانی prkar.mcls.gov.ir مراجعه کرده و در بخش خدمات، گزینه «ثبت درخواست بیمه بیکاری» را انتخاب نماید. در این مرحله، اطلاعات فردی، سوابق کاری و مدارک مورد نیاز بارگذاری می‌شود. پس از ثبت، پرونده به صورت سیستمی به اداره کار و سپس به سازمان تأمین اجتماعی ارجاع داده می‌شود تا بررسی‌های لازم صورت گیرد.

متقاضی موظف است حداکثر ظرف مدت ۳۰ روز از تاریخ بیکاری، آمادگی خود را برای اشتغال به کار مشابه به واحد کار و امور اجتماعی اطلاع دهد و درخواست خود را در سامانه ثبت کند. اگر فردی نتواند در این مهلت ۳۰ روزه اقدام کند، تا ۹۰ روز فرصت دارد که با ارائه عذر موجه و تایید هیئت‌های حل اختلاف اداره کار، درخواست خود را به جریان بیندازد. مراجعه بعد از ۹۰ روز معمولاً مورد قبول واقع نمی‌شود، مگر در موارد بسیار استثنایی که خارج از اراده فرد باشد و توسط مراجع قانونی تایید شود.

مدارک اصلی شامل تصویر صفحه اول شناسنامه و کارت ملی، تصویر آخرین قرارداد کاری، نامه عدم نیاز از سوی کارفرما (برای کسانی که در پایان قرارداد بیکار شده‌اند)، تصویر گواهی کار از کارگاه و همچنین مدارک مربوط به وضعیت نظام وظیفه برای آقایان است. در صورتی که بیکاری از طریق مراجع حل اختلاف پیگیری شده باشد، اسکن رای قطعی مراجع حل اختلاف نیز الزامی است. تمامی فایل‌ها باید با فرمت‌های مجاز (مانند JPG یا PDF) و در حجم تعیین شده در سامانه بارگذاری شوند تا فرآیند بررسی با مشکل مواجه نشود.

نامه عدم نیاز سندی است که کارفرما در پایان مدت قرارداد به کارگر می‌دهد و در آن قید می‌کند که به دلیل عدم نیاز به خدمات وی، قرارداد تمدید نمی‌شود. این نامه برای ثبت‌نام در سامانه بیمه بیکاری ضروری است. اگر کارفرما از دادن این نامه خودداری کند یا اخراج در اثنای قرارداد صورت گرفته باشد، کارگر باید ابتدا در سامانه روابط کار علیه کارفرما طرح دعوا کرده و پس از دریافت رای بازگشت به کار یا احراز اخراج غیرموجه، با استفاده از آن رای برای دریافت بیمه بیکاری اقدام نماید.

پس از ثبت درخواست در سامانه جامع روابط کار (prkar.mcls.gov.ir)، متقاضیان می‌توانند با ورود به پنل کاربری خود و بخش «نمایش وضعیت درخواست‌ها»، مراحل پیشرفت پرونده را مشاهده کنند. وضعیت‌ها معمولاً شامل «در انتظار بررسی اداره کار»، «ارجاع به تأمین اجتماعی»، «تایید نهایی» یا «نیاز به رفع نقص» است. همچنین پیامک‌های اطلاع‌رسانی در هر مرحله به شماره همراه ثبت شده ارسال می‌شود. در صورت بروز تاخیر غیرعادی، مراجعه حضوری به واحد بیمه بیکاری اداره کار مربوطه جهت پیگیری مستقیم توصیه می‌شود.

با سیستمی شدن فرآیندها در سال ۱۴۰۳، زمان بررسی به شدت کاهش یافته است. به طور معمول، پس از تکمیل مدارک و ثبت نهایی، اداره کار ظرف مدت ۱۰ تا ۱۵ روز کاری مدارک را بررسی و در صورت تایید به سازمان تأمین اجتماعی ارسال می‌کند. سازمان تأمین اجتماعی نیز حدود ۱۰ روز فرصت دارد تا سوابق بیمه‌ای و استحقاق فرد را احراز کند. به طور کلی، اگر مشکلی در مدارک وجود نداشته باشد، کل فرآیند از زمان ثبت تا اولین واریزی بین ۳۰ تا ۴۵ روز به طول می‌انجامد.

در صورت رد درخواست، علت آن در سامانه قید می‌شود (مثلاً نقص سابقه یا عدم احراز بیکاری غیرارادی). متقاضی حق دارد نسبت به رای صادره اعتراض کند. برای این کار باید به واحد بازرسی کار یا مراجع حل اختلاف اداره کار مراجعه کرده و مستندات جدید خود را ارائه دهد. اگر رد درخواست به دلیل اشتباه در محاسبه سوابق توسط تأمین اجتماعی باشد، فرد باید با در دست داشتن پرینت سوابق به شعبه مربوطه مراجعه کرده و درخواست اصلاح اطلاعات را بدهد تا پس از اصلاح، مجدداً پرونده در جریان قرار گیرد.

خیر، الزامی برای مراجعه حضوری به دفاتر پیشخوان وجود ندارد، مشروط بر اینکه فرد قبلاً در سامانه احراز هویت شده باشد. با راه اندازی پنجره ملی خدمات دولت هوشمند، افراد می‌توانند با شماره همراهی که به نام خودشان است، وارد سامانه شده و احراز هویت را به صورت آنلاین انجام دهند. با این حال، کسانی که در دسترسی به اینترنت یا کار با سامانه مشکل دارند، می‌توانند با مراجعه به دفاتر پیشخوان دولت، مراحل احراز هویت و حتی ثبت درخواست خود را توسط اپراتورهای این دفاتر انجام دهند.

در صفحه ورود به سامانه جامع روابط کار (prkar.mcls.gov.ir)، گزینه‌ای تحت عنوان «فراموشی رمز عبور» وجود دارد. با کلیک بر روی آن و وارد کردن کد ملی و شماره همراهی که به نام خودتان ثبت شده، یک کد تایید پیامکی ارسال می‌شود. پس از وارد کردن کد تایید، سامانه اجازه تعیین رمز عبور جدید را به شما می‌دهد. اگر به شماره همراه قبلی دسترسی ندارید، باید به یکی از دفاتر پیشخوان دولت مراجعه کرده و نسبت به تغییر شماره همراه در سامانه احراز هویت اقدام کنید تا امکان بازیابی رمز فراهم شود.

این خطا به دلیل قوانین امنیتی و نظارتی است که طبق آن، شماره تلفن همراه وارد شده در سامانه حتماً باید در مالکیت صاحب کد ملی باشد (طرح شاهکار). اگر شماره همراه به نام فرد دیگری باشد، سامانه اجازه ورود یا ثبت‌نام را نمی‌دهد. برای حل این مشکل، متقاضی باید یا یک سیم‌کارت جدید به نام خود تهیه کند و یا با مراجعه به دفاتر پیشخوان، اطلاعات تماس خود را در سامانه احراز هویت مرکزی اصلاح نماید تا با پایگاه داده‌های کشوری مطابقت پیدا کند.

سامانه جامع روابط کار برای بارگذاری فایل‌ها محدودیت حجمی (معمولاً زیر ۱ مگابایت برای هر فایل) در نظر گرفته است. اگر تصاویر مدارک شما با کیفیت بسیار بالا گرفته شده باشد، حجم آن‌ها زیاد شده و آپلود نمی‌شوند. برای حل این مشکل، می‌توانید از نرم‌افزارهای کاهش حجم عکس یا سایت‌های آنلاین کمپرسور استفاده کنید. همچنین توصیه می‌شود مدارک را به صورت سیاه و سفید اسکن کنید یا فرمت آن‌ها را به JPG تغییر دهید تا حجم کمتری اشغال کنند و فرآیند بارگذاری با موفقیت انجام شود.

سامانه قدیمی bimebikari.mcls.gov.ir که در دوران کرونا برای ثبت‌نام سریع استفاده می‌شد، اکنون دیگر درگاه اصلی ثبت درخواست‌های جدید نیست. در حال حاضر تمامی فرآیندهای مربوط به روابط کار، از جمله بیمه بیکاری، به «سامانه جامع روابط کار» منتقل شده است. کاربران با مراجعه به آدرس قدیمی معمولاً به آدرس جدید هدایت می‌شوند. پیشنهاد می‌شود برای جلوگیری از سردرگمی، مستقیماً از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند یا آدرس prkar.mcls.gov.ir برای ثبت و پیگیری درخواست خود اقدام کنید.

نمایش داده نشدن این گزینه می‌تواند چند دلیل داشته باشد. اول اینکه ممکن است احراز هویت شما به طور کامل تکمیل نشده باشد. دوم، اگر شما به عنوان «کارفرما» در سامانه ثبت‌نام کرده باشید، دسترسی‌های کارگری را نخواهید داشت. سوم، گاهی اوقات به دلیل اختلالات موقت در ارتباط میان سامانه روابط کار و سامانه تأمین اجتماعی، برخی منوها غیرفعال می‌شوند. در چنین شرایطی، ابتدا از خروج و ورود مجدد استفاده کنید و در صورت تداوم مشکل، از بخش پشتیبانی سامانه یا میز خدمت اداره کار موضوع را پیگیری نمایید.

برای عملکرد بهینه و جلوگیری از خطاهای اسکریپتی، توصیه می‌شود از آخرین نسخه مرورگر Google Chrome یا Mozilla Firefox استفاده کنید. استفاده از مرورگرهای قدیمی مانند Internet Explorer یا مرورگرهای داخلی گوشی‌های موبایل ممکن است باعث عدم نمایش صحیح فرم‌ها یا دکمه‌های تایید شود. همچنین هنگام کار با سامانه، حتماً فیلترشکن (VPN) خود را خاموش کنید، زیرا سامانه‌های دولتی ایران به دلایل امنیتی تنها به آی‌پی‌های داخل کشور پاسخ می‌دهند و در صورت روشن بودن VPN، دسترسی شما مسدود خواهد شد.

تا زمانی که دکمه «ارسال نهایی» را نزده باشید، امکان ویرایش تمامی اطلاعات وجود دارد. اما پس از ارسال نهایی و دریافت کد رهگیری، پرونده قفل شده و جهت بررسی به کارشناس ارجاع می‌شود. در این مرحله اگر متوجه اشتباه شدید، باید منتظر بمانید تا کارشناس اداره کار پرونده را بررسی کند. در صورت وجود نقص یا اشتباه، کارشناس پرونده را با وضعیت «نیاز به رفع نقص» به شما بازمی‌گرداند و آن زمان امکان ویرایش مجدد فراهم می‌شود. در موارد بحرانی، مراجعه حضوری به اداره کار برای ابطال درخواست قبلی راهکار نهایی است.

سامانه جامع روابط کار زیر نظر وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی فعالیت می‌کند و از پروتکل‌های امنیتی استاندارد (HTTPS) برای انتقال داده‌ها استفاده می‌نماید. همچنین ورود به سامانه از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند، یک لایه امنیتی اضافی (تایید دو مرحله‌ای) ایجاد کرده است. برای حفظ امنیت، هرگز رمز عبور خود را در اختیار دیگران قرار ندهید و پس از اتمام کار با سامانه، حتماً از حساب کاربری خود خارج (Logout) شوید. همچنین از کافی‌نت‌های غیرمعتبر برای ثبت‌نام استفاده نکنید.

میزان مقرری روزانه بیمه بیکاری معادل ۵۵ درصد متوسط مزد یا حقوق روزانه بیمه‌شده در ۹۰ روز قبل از بیکاری است. برای افراد متاهل یا متکفل، به ازای هر یک از افراد تحت تکفل (حداکثر تا ۴ نفر)، ۱۰ درصد حداقل دستمزد همان سال به مبلغ پایه اضافه می‌شود. نکته مهم این است که مجموع دریافتی فرد نباید از حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار در سال ۱۴۰۳ کمتر باشد و همچنین نباید از ۸۰ درصد متوسط مزد یا حقوق وی تجاوز کند. این محاسبات به صورت سیستمی توسط تأمین اجتماعی انجام می‌شود.

حداقل مبلغ بیمه بیکاری نباید از حداقل دستمزد مصوب سال ۱۴۰۳ کمتر باشد. با توجه به مصوبه شورای عالی کار، حداقل حقوق پایه حدود ۷ میلیون و ۱۶۶ هزار تومان است که با احتساب سایر موارد، کف پرداختی بیمه بیکاری را مشخص می‌کند. حداکثر مبلغ پرداختی نیز تابع سقف حقوق پرداختی در زمان اشتغال است، اما با این قید که مجموع مقرری و افزایش بابت عائله‌مندی نباید از ۸۰ درصد متوسط حقوق فرد در زمان اشتغال بیشتر شود. این مبالغ سالانه با تغییر حداقل دستمزد، به‌روزرسانی می‌شوند.

در بیمه بیکاری، چیزی به نام «حق اولاد» مشابه آنچه در فیش حقوقی کارگران وجود دارد، پرداخت نمی‌شود. به جای آن، قانون‌گذار پیش‌بینی کرده است که برای افراد متاهل یا کسانی که افرادی را تحت تکفل دارند، مبلغی اضافه پرداخت شود. این مبلغ معادل ۱۰ درصد حداقل دستمزد برای هر فرد تحت تکفل است. سقف این افزایش تا ۴ نفر تحت تکفل می‌باشد. بنابراین، فردی که دارای همسر و سه فرزند است، حداکثر افزایش بابت عائله‌مندی (۴۰ درصد حداقل دستمزد) را دریافت خواهد کرد که به مبلغ پایه ۵۵ درصدی او اضافه می‌شود.

زمان واریز مقرری بیمه بیکاری معمولاً بین دهم تا پانزدهم هر ماه است. البته این زمان ممکن است بسته به شعبه تأمین اجتماعی و نوبت‌دهی سیستم متمرکز پرداخت، چند روز جابجا شود. اولین واریزی معمولاً شامل معوقات از تاریخ بیکاری تا زمان تایید پرونده است و ممکن است کمی طولانی‌تر شود. اگر واریزی تا پایان ماه انجام نشد، متقاضی باید ابتدا وضعیت پرونده خود را در سامانه تامین اجتماعی (tamin.ir) چک کند و در صورت لزوم به واحد حسابداری شعبه مربوطه مراجعه نماید.

خیر، طبق قانون بیمه بیکاری، مقرری دریافتی بیمه‌شده از پرداخت هرگونه مالیات معاف است. همچنین، از آنجایی که خود این دوران به عنوان سابقه بیمه محسوب می‌شود، حق بیمه‌ای از مبلغ مقرری کسر نمی‌گردد و سازمان تأمین اجتماعی موظف است سهم بیمه را خود تقبل کرده و در سوابق فرد درج نماید. بنابراین مبلغی که به عنوان مقرری نهایی محاسبه می‌شود، به طور کامل به حساب فرد واریز می‌گردد و هیچ‌گونه کسر قانونی بابت مالیات یا بیمه بر آن اعمال نخواهد شد.

مدت دریافت مقرری به سابقه پرداخت حق بیمه بستگی دارد. برای مجردین، کمترین مدت ۶ ماه (برای سابقه ۶ تا ۲۴ ماه) و بیشترین مدت ۳۶ ماه (برای سابقه بیش از ۲۰ سال) است. برای متاهلین یا متکفلین، کمترین مدت ۱۲ ماه و بیشترین مدت ۵۰ ماه تعیین شده است. جدول زمان‌بندی دقیق در ماده ۷ قانون بیمه بیکاری ذکر شده و سوابق قبلی فرد در طول کل دوران خدمت محاسبه می‌شود؛ یعنی اگر فردی قبلاً هم بیمه بیکاری گرفته باشد، از سقف کل او کسر خواهد شد.

بله، از آنجایی که مبلغ بیمه بیکاری نباید از حداقل دستمزد مصوب کمتر باشد، با افزایش سالانه حداقل دستمزد توسط شورای عالی کار، مقرری کسانی که حداقل‌بگیر هستند به طور خودکار افزایش یافته و با نرخ جدید پرداخت می‌شود. برای کسانی که مبلغی بیش از حداقل دریافت می‌کنند نیز، متناسب با افزایش‌های قانونی، تعدیلاتی صورت می‌گیرد. این افزایش‌ها معمولاً از فروردین ماه هر سال اعمال شده و مابه‌التفاوت ماه‌های ابتدایی سال نیز به حساب مقرری‌بگیران واریز می‌گردد.

سازمان تأمین اجتماعی برای واریز متمرکز مقرری بیمه بیکاری، عمدتاً از حساب‌های «بانک رفاه کارگران» استفاده می‌کند. در هنگام ثبت‌نام در سامانه، از شما خواسته می‌شود شماره حساب یا شماره شبای خود را وارد کنید. توصیه اکید می‌شود که متقاضیان یک حساب فعال در بانک رفاه داشته باشند تا فرآیند واریز با سرعت بیشتر و بدون خطاهای بین‌بانکی انجام شود. در برخی موارد امکان استفاده از سایر بانک‌ها نیز وجود دارد، اما اولویت و سرعت انتقال وجه در بانک رفاه به دلیل همبستگی با سازمان تأمین اجتماعی بیشتر است.

طبق ماده ۸ قانون بیمه بیکاری، در چندین مورد مقرری قطع می‌شود: ۱. اشتغال مجدد بیمه‌شده (حتی به صورت پاره‌وقت یا پروژه‌ای). ۲. عدم شرکت در دوره‌های کارآموزی و آموزش فنی و حرفه‌ای بدون عذر موجه. ۳. خودداری از پذیرش شغل پیشنهادی مشابه که توسط اداره کار ارائه شده است. ۴. بازنشستگی یا ازکارافتادگی کلی. ۵. بازگشت به کار قبلی با رای مراجع حل اختلاف. ۶. پایان یافتن مدت زمان قانونی استحقاق فرد. ۷. فوت بیمه‌شده. سازمان تأمین اجتماعی با بازرسی‌های دوره‌ای و استعلام از سامانه‌ها، این موارد را کنترل می‌کند.

خیر، دریافت بیمه بیکاری مشروط به بیکار بودن واقعی و آماده‌به‌کار بودن فرد است. اگر مشخص شود که فرد در حین دریافت مقرری، در جایی مشغول به کار شده و حقوق دریافت می‌کند (حتی بدون بیمه)، مقرری او بلافاصله قطع خواهد شد. علاوه بر قطع مقرری، فرد موظف است تمامی مبالغی که از زمان شروع به کار مجدد دریافت کرده است را به سازمان تأمین اجتماعی مسترد نماید. در برخی موارد، جریمه‌های قانونی نیز برای کتمان اشتغال در نظر گرفته می‌شود، زیرا این کار مصداق سوءاستفاده از منابع صندوق بیمه بیکاری است.

مقرری‌بگیران بیمه بیکاری موظفند در صورت اعلام اداره کار، در دوره‌های آموزش مهارت یا بازآموزی که توسط سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای برگزار می‌شود، شرکت کنند. هدف از این قانون، ارتقای مهارت‌های فرد برای بازگشت سریع‌تر به بازار کار است. شرکت در این دوره‌ها اجباری بوده و سازمان فنی و حرفه‌ای لیست حضور و غیاب را به اداره کار ارسال می‌کند. غیبت غیرموجه در این دوره‌ها یا انصراف از آن‌ها، منجر به قطع مقرری بیمه بیکاری خواهد شد، مگر اینکه فرد دلیل قانونی و موجهی ارائه دهد.

خیر، طبق قوانین فعلی، اتباع خارجی حتی در صورت داشتن پروانه کار معتبر و پرداخت حق بیمه، مشمول قانون بیمه بیکاری نیستند. حق بیمه ۳ درصدی مربوط به بیکاری نیز از حقوق آن‌ها کسر نمی‌شود. این قانون تنها مختص اتباع ایرانی مشمول قانون کار است. البته اتباع خارجی از سایر مزایای تأمین اجتماعی مانند خدمات درمانی، بازنشستگی، ازکارافتادگی و فوت در صورت پرداخت حق بیمه‌های مربوطه بهره‌مند می‌شوند، اما در صورت بیکاری، حمایتی تحت عنوان مقرری ماهانه بیکاری برای آن‌ها پیش‌بینی نشده است.

اگر کارگری پس از اخراج، شکایت کرده و مراجع حل اختلاف رای به «بازگشت به کار» صادر کنند، دوران بیکاری او دیگر به عنوان بیکاری ناخواسته دائمی تلقی نمی‌شود. در این حالت، کارفرما موظف است حقوق و مزایای ایام تعلیق را به کارگر پرداخت کند. اگر فرد در این مدت مقرری بیمه بیکاری دریافت کرده باشد، باید مبالغ دریافتی را به سازمان تأمین اجتماعی بازگرداند، زیرا حقوق ایام بیکاری او توسط کارفرما جبران شده است. در واقع، فرد نمی‌تواند همزمان هم حقوق ایام بیکاری را از کارفرما بگیرد و هم مقرری را از صندوق بیمه بیکاری.

کارگران فصلی در صورتی که در اثنای فصل کار اخراج شوند و بیکاری آن‌ها غیرارادی تشخیص داده شود، مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری خواهند بود. اما اگر بیکاری آن‌ها در پایان فصل کار و به دلیل اتمام ماهیت فصلی شغل باشد، مشمول بیمه بیکاری نمی‌شوند. این به این دلیل است که بیکاری در پایان فصل برای این مشاغل پیش‌بینی شده و ارادی یا ناشی از ماهیت شغل تلقی می‌شود. تشخیص دقیق این موضوع بر عهده کارشناسان اداره کار و بر اساس قرارداد و لیست‌های بیمه ارسالی در ماه‌های قبل است.

کارگران ساختمانی به دلیل اینکه مشمول قانون خاص «بیمه اجتماعی کارگران ساختمانی» هستند و نه قانون عام تأمین اجتماعی، در حال حاضر مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری نمی‌شوند. در حق بیمه‌ای که برای کارگران ساختمانی واریز می‌شود، سهم ۳ درصدی بیمه بیکاری لحاظ نشده است. این یکی از خلأهای قانونی است که بارها مورد بحث قرار گرفته، اما تا به امروز (سال ۱۴۰۳)، این گروه از زحمت‌کشان تنها از مزایای درمانی و بازنشستگی استفاده می‌کنند و در صورت بیکاری، مقرری به آن‌ها تعلق نمی‌گیرد.

خیر، یکی از شرایط دریافت بیمه بیکاری، «آماده به کار بودن» فرد است. فردی که در حال گذراندن خدمت مقدس سربازی است، به دلیل اشتغال به خدمت، امکان حضور در بازار کار را ندارد و لذا مقرری او قطع یا برقرار نمی‌شود. با این حال، اگر فردی قبل از سربازی سابقه بیمه داشته باشد، دوران سربازی او به عنوان سابقه محسوب شده و اگر پس از پایان خدمت، حداکثر ظرف ۲ ماه به کار قبلی خود مراجعه کند و پذیرفته نشود (یا در صورت داشتن شرایط دیگر)، می‌تواند با احتساب سوابق قبل از خدمت، برای دریافت بیمه بیکاری اقدام کند.