در دروس پنجم و ششم، تمرکز بر روی فرآیندهای عالی ذهن یعنی تفکر و حل مسئله است. یکی از بخشهای مهم در نمونه سوالات، مقایسه روشهای حل مسئله شامل روشهای تحلیلی (الگوریتم) و روشهای اکتشافی است.
روش الگوریتمی تضمینکننده رسیدن به جواب است اما زمانبر میباشد، در حالی که روشهای اکتشافی میانبرهای ذهنی هستند که همیشه به جواب درست ختم نمیشوند.
موانع حل مسئله از دیگر مباحثی است که دانشآموزان باید به خوبی بر آن مسلط باشند.
مفاهیمی مانند «تثبیت شدگی» (عدم توانایی در دیدن کاربردهای جدید برای یک شیء) و «مجموعه ذهنی» (اصرار بر استفاده از روشهای قدیمی که دیگر کارایی ندارند) به وفور در سوالات تشریحی و تستی دیده میشوند.
توانایی ارائه مثالهای عینی برای هر یک از این موانع، نشانه تسلط بر مطلب است.
تصمیمگیری به عنوان بخشی از تفکر، شامل مراحل و سبکهای مختلفی است. سوالات ممکن است درباره سبکهای تصمیمگیری (مانند سبک منطقی، اجتنابی یا تکانشی) باشد.
طراحان سوال معمولاً سناریویی از یک انتخاب (مثلاً انتخاب رشته) ارائه میدهند و از دانشآموز میخواهند سبک تصمیمگیری فرد را تحلیل کرده و پیامدهای احتمالی آن را پیشبینی کنند.
علاوه بر این، نقش زبان در تفکر و چگونگی تأثیر کلمات بر نحوه قضاوت ما، از مباحث نوین کتاب است. سوالات مربوط به «قاببندی» یا چگونگی ارائه اطلاعات که منجر به تصمیمات متفاوت میشود، از جمله سوالات هوشمندانه در امتحانات نوبت دوم است.
دانشآموز باید بداند که چگونه تغییر در بیان یک مسئله میتواند خروجی تصمیم ما را به کلی دگرگون کند.
برای تقویت مهارت در این بخش، حل معماها و مسائل منطقی موجود در کتاب بسیار توصیه میشود. همچنین، یادگیری مراحل پنجگانه حل مسئله (تعریف، ایجاد راه حل، ارزیابی، انتخاب و اجرا) به صورت گامبهگام، چارچوب مناسبی برای پاسخ به سوالات تشریحی بلند فراهم میکند.
این دروس بیشترین کاربرد را در زندگی روزمره و مدیریت چالشهای فردی دارند.
