گذرنامه زیارتی؛ راهنمای جامع تمدید، ثبت‌نام و هزینه

گذرنامه زیارتی یک سند مسافرتی خاص است که توسط فراجا برای تسهیل سفر زائران ایرانی به عتبات عالیات صادر می‌شود. تفاوت اصلی آن با گذرنامه معمولی در هزینه بسیار پایین‌تر، تعداد صفحات کمتر (۱۲ صفحه) و محدودیت جغرافیایی آن است. در حالی که گذرنامه بین‌المللی برای تمام کشورهای جهان معتبر است، گذرنامه زیارتی در حال حاضر صرفاً برای کشور عراق اعتبار دارد. این گذرنامه با هدف کاهش بار ترافیکی دفاتر پلیس +۱۰ و تسریع در صدور مدارک سفر در ایام اربعین و سایر مناسبت‌های مذهبی طراحی شده است.

برخلاف باور عموم که این گذرنامه را مختص ایام اربعین می‌دانند، گذرنامه زیارتی دارای ۵ سال اعتبار کامل است و زائران می‌توانند در تمام طول سال برای سفر به عتبات عالیات در کشور عراق از آن استفاده کنند. این بدان معناست که شما برای سفرهای زیارتی انفرادی یا کاروانی در ماه‌های رجب، شعبان یا هر زمان دیگری از سال، نیازی به دریافت گذرنامه بین‌المللی ندارید و همین مدرک برای خروج از مرزهای قانونی کشور به مقصد عراق کفایت می‌کند.

تمامی اتباع ایرانی که فاقد ممنوعیت خروج از کشور باشند، می‌توانند برای دریافت این گذرنامه اقدام کنند. این شامل آقایان دارای کارت پایان خدمت یا معافیت، بانوان (با اجازه همسر)، افراد زیر ۱۸ سال (با اجازه ولی) و حتی مشمولان نظام وظیفه که مجوز خروج دریافت کرده‌اند می‌شود. نکته مهم این است که متقاضی نباید گذرنامه بین‌المللی دارای اعتبار بیش از ۶ ماه داشته باشد؛ مگر در موارد خاص که طبق بخشنامه‌های جدید فراجا، امکان دریافت همزمان هر دو نوع گذرنامه فراهم شده باشد.

در حال حاضر طبق آخرین توافقات دیپلماتیک و پروتکل‌های امنیتی بین ایران و کشورهای همسایه، گذرنامه زیارتی صرفاً برای کشور عراق معتبر است. اگرچه رایزنی‌هایی توسط سازمان حج و زیارت و وزارت امور خارجه برای استفاده از این گذرنامه در سفرهای حج عمره و تمتع به عربستان و همچنین سفرهای زیارتی به سوریه در جریان است، اما تا لحظه نگارش این گزارش، هیچ توافق نهایی حاصل نشده و مسافران این مقاصد حتماً باید گذرنامه بین‌المللی ۳۲ صفحه‌ای داشته باشند.

گذرنامه زیارتی از زمان صدور به مدت ۵ سال اعتبار دارد. این مدت زمان مشابه اعتبار گذرنامه‌های بین‌المللی معمولی است. در خصوص تمدید، با توجه به اینکه این طرح از سال ۱۴۰۲ به صورت گسترده اجرایی شده، هنوز موعد تمدید اولین سری از این گذرنامه‌ها فرانرسیده است؛ اما طبق روال جاری، پس از پایان اعتبار ۵ ساله یا پر شدن صفحات، متقاضی باید مجدداً درخواست صدور گذرنامه جدید را ثبت کرده و هزینه مربوطه را پرداخت نماید تا نسخه جدید برای وی صادر شود.

خیر، دریافت گذرنامه زیارتی هیچ‌گونه محدودیتی برای دریافت گذرنامه بین‌المللی (عادی) در آینده ایجاد نمی‌کند. شهروندان می‌توانند در صورت نیاز به سفر به کشورهای دیگر، در هر زمان که بخواهند نسبت به درخواست گذرنامه عادی اقدام کنند. در واقع این دو سند مکمل یکدیگر هستند و فراجا این امکان را فراهم کرده تا زائران با هزینه کمتر و سرعت بیشتر مدرک سفر به عراق را دریافت کنند، بدون اینکه حق آن‌ها برای داشتن گذرنامه جهانی سلب شود.

بله، طبق قوانین جدید خروج از کشور، تمامی افراد اعم از نوزادان، کودکان و نوجوانان باید دارای گذرنامه مستقل باشند و امکان درج نام همراه در گذرنامه والدین دیگر وجود ندارد. برای دریافت گذرنامه زیارتی کودکان، والدین یا قیم قانونی باید از طریق اپلیکیشن پلیس من یا مراجعه حضوری، با ثبت کد ملی و اطلاعات هویتی کودک، درخواست مجزا ثبت کنند. هزینه و اعتبار گذرنامه برای کودکان نیز دقیقاً مشابه بزرگسالان بوده و الزامی است.

گذرنامه زیارتی تنها یک مدرک شناسایی بین‌المللی برای خروج از مرز و ورود به کشور مقصد است و ماهیت آن با «ویزا» متفاوت است. با این حال، طبق توافقات دوجانبه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت عراق، در حال حاضر زائران ایرانی برای سفرهای زیارتی (به‌ویژه در ایام اربعین) نیازی به دریافت ویزا ندارند. بنابراین داشتن گذرنامه زیارتی معتبر به تنهایی برای عبور از گیت‌های مرزی و ورود به خاک عراق کافی است و نیازی به مراجعه به سفارت یا کنسولگری عراق نیست.

مزیت اصلی در سه فاکتور «هزینه»، «سرعت» و «سهولت» خلاصه می‌شود. هزینه صدور این گذرنامه حدود یک‌هفتم گذرنامه عادی است (۶۵ هزار تومان در مقابل حدود ۵۰۰ هزار تومان). از نظر سرعت، فرآیند چاپ و ارسال آن در اولویت قرار دارد و معمولاً بین ۳ تا ۷ روز به دست متقاضی می‌رسد. همچنین سهولت در ثبت‌نام غیرحضوری از طریق اپلیکیشن «پلیس من» باعث می‌شود زائران بدون نیاز به نوبت‌گیری و ایستادن در صف‌های طولانی دفاتر پلیس +۱۰، مدرک خود را در منزل تحویل بگیرند.

ابتدا باید اپلیکیشن «پلیس من» را از منابع معتبر نصب کرده و با شماره موبایلی که به نام خودتان است وارد شوید. پس از احراز هویت، به بخش «خدمات گذرنامه» رفته و گزینه «درخواست گذرنامه زیارتی» را انتخاب کنید. در این مرحله باید اطلاعات فردی، کد ملی و آدرس دقیق پستی را وارد نمایید. سپس سیستم به صورت خودکار استعلامات لازم (نظام وظیفه، اجازه خروج و...) را انجام می‌دهد. در نهایت با پرداخت آنلاین مبلغ ۶۵ هزار تومان، درخواست شما ثبت شده و کد رهگیری صادر می‌گردد تا وارد مرحله چاپ و ارسال پستی شود.

اولویت اصلی فراجا ثبت‌نام غیرحضوری است، اما در سه حالت مراجعه حضوری الزامی می‌شود: اول، زمانی که سیستم در احراز هویت بیومتریک (اثر انگشت یا چهره) دچار مشکل شود و نیاز به ثبت مجدد در دفتر باشد. دوم، در صورتی که فرد بخواهد برای اولین بار گذرنامه بگیرد و اطلاعات او در سامانه پلیس موجود نباشد. سوم، برای موارد خاص مانند نقص در مدارک اجازه همسر یا ولی که به صورت سیستمی تایید نشده است. در غیر این صورت، مراجعه حضوری تنها باعث اتلاف وقت و پرداخت هزینه اضافی خدمات دفتر خواهد شد.

برای ثبت‌نام در اپلیکیشن، داشتن اصل کارت ملی (یا رسید ثبت‌نام کارت ملی) و شناسنامه الزامی است. همچنین باید یک قطعه عکس بیومتریک جدید (بدون عینک، کلاه و کراوات، با زمینه سفید) در سیستم بارگذاری شود. برای خانم‌های متاهل، اجازه محضری همسر الزامی است، مگر اینکه قبلاً در سامانه ثبت شده باشد. برای آقایان نیز وضعیت نظام وظیفه به صورت سیستمی استعلام می‌شود. نکته کلیدی این است که شماره تلفن همراه وارد شده حتماً باید به نام شخص متقاضی (کد ملی ثبت‌نام کننده) باشد تا فرآیند احراز هویت تکمیل شود.

پس از ثبت درخواست در اپلیکیشن «پلیس من» یا سامانه سخا، یک کد رهگیری به شما داده می‌شود. شما می‌توانید با مراجعه مجدد به بخش پیگیری در همان اپلیکیشن، وضعیت لحظه‌ای (در حال بررسی، در حال چاپ، یا تحویل به پست) را مشاهده کنید. همچنین پس از تحویل گذرنامه به شرکت پست، یک پیامک حاوی کد مرسوله پستی برای شما ارسال می‌شود که با وارد کردن آن در سایت شرکت ملی پست، می‌توانید مکان دقیق بسته خود را تا زمان تحویل درب منزل رصد کنید.

در صورتی که عکس ارسالی با استانداردهای پلیس (مانند وضوح پایین، زاویه نامناسب یا عدم رعایت پوشش اسلامی) مطابقت نداشته باشد، در مرحله بررسی رد خواهد شد. در این حالت پیامی مبنی بر نقص مدرک در اپلیکیشن ظاهر می‌شود. شما باید عکس جدیدی مطابق با استانداردها تهیه و مجدداً بارگذاری کنید. اگر سیستم چندین بار عکس شما را رد کرد، توصیه می‌شود به یک عکاسی معتبر مراجعه کرده و فایل دیجیتال با کیفیت تهیه کنید یا در نهایت برای ثبت عکس بیومتریک به صورت حضوری به دفاتر پلیس +۱۰ مراجعه نمایید.

در اپلیکیشن «پلیس من»، هر فرد باید با حساب کاربری و شماره موبایل متعلق به خود ثبت‌نام کند، اما سرپرست خانواده می‌تواند برای فرزندان زیر ۱۸ سال خود با استفاده از کدملی آن‌ها درخواست ثبت نماید. برای افراد بزرگسال خانواده، توصیه می‌شود هر فرد به صورت مجزا در اپلیکیشن احراز هویت کند. در مراجعات حضوری به دفاتر پلیس +۱۰، امکان ارائه مدارک تمامی اعضای خانواده توسط سرپرست (با همراه داشتن مدارک شناسایی و اجازه خروج‌ها) وجود دارد تا فرآیند به صورت یکجا انجام شود.

ستاد مرکزی اربعین و فراجا همواره تاکید می‌کنند که زائران نباید ثبت‌نام خود را به روزهای منتهی به اربعین موکول کنند. بهترین زمان (زمان طلایی)، حداقل یک ماه پیش از شروع پیاده‌روی اربعین است. با توجه به حجم بالای درخواست‌ها در دهه اول صفر، ممکن است زمان صدور و ارسال پستی از ۳ روز به بیش از ۱۰ روز افزایش یابد. بنابراین توصیه می‌شود زائران در ماه‌های ذی‌الحجه یا محرم نسبت به دریافت گذرنامه خود اقدام کنند تا با ترافیک سیستمی و تاخیر در توزیع پستی مواجه نشوند.

اگر کد مرسوله پستی صادر شده اما بسته پس از گذشت زمان معقول (مثلاً ۱۰ روز) به دست شما نرسیده است، ابتدا باید به منطقه پستی مربوطه مراجعه کنید. در صورتی که تایید شود مرسوله مفقود شده است، باید به اداره گذرنامه استان خود مراجعه کرده و گزارش مفقودی را ثبت کنید. پس از ابطال گذرنامه قبلی در سیستم، اجازه ثبت درخواست مجدد به شما داده می‌شود. توجه داشته باشید که مسئولیت صحت آدرس و حضور در محل هنگام تحویل به عهده متقاضی است و در صورت برگشت خوردن، گذرنامه به اداره گذرنامه عودت داده می‌شود.

اگر شما قبلاً گذرنامه بین‌المللی داشته‌اید و اثر انگشت شما در سامانه پلیس ثبت شده است، در فرآیند ثبت‌نام غیرحضوری نیازی به انگشت‌نگاری مجدد نیست و سیستم از داده‌های قبلی استفاده می‌کند. اما اگر برای اولین بار است که مدرک شناسایی از پلیس دریافت می‌کنید یا اثر انگشت قبلی شما در سیستم به هر دلیلی (مانند گذشت زمان زیاد یا کیفیت پایین) قابل بازیابی نباشد، اپلیکیشن به شما اعلام می‌کند که باید برای ثبت اثر انگشت به نزدیک‌ترین دفتر پلیس +۱۰ مراجعه کنید.

گذرنامه زیارتی دارای ۱۲ صفحه است، در حالی که گذرنامه عادی ۳۲ صفحه دارد. دلیل این امر، بهینه‌سازی هزینه‌ها و کاربرد خاص این سند است. از آنجایی که این گذرنامه صرفاً برای سفر به عراق طراحی شده و در هر سفر تنها دو مهر (ورود و خروج) در آن درج می‌شود، ۱۲ صفحه برای ۵ سال اعتبار و چندین سفر زیارتی کاملاً کافی است. کاهش تعداد صفحات باعث شده تا هزینه تمام شده کاغذ و چاپ کاهش یابد و دولت بتواند آن را با قیمت بسیار ارزان‌تر در اختیار عموم زائران قرار دهد.

بله، گذرنامه زیارتی ایران مطابق با استانداردهای سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری (ICAO) تولید شده و مجهز به تراشه الکترونیکی یا همان چیپ بیومتریک است. این تراشه حاوی اطلاعات هویتی و تصویر صاحب گذرنامه است که در گیت‌های فرودگاهی و مرزی توسط دستگاه‌های گذرنامه‌خوان بازخوانی می‌شود. وجود این تکنولوژی امنیت گذرنامه را به شدت بالا برده و امکان جعل آن را به صفر نزدیک می‌کند، همچنین سرعت پردازش مسافران در مرزهای هوایی و زمینی را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

این یکی از رایج‌ترین خطاهای فنی در سامانه «پلیس من» است. طبق پروتکل‌های امنیتی، شماره موبایلی که با آن وارد اپلیکیشن می‌شوید حتماً باید در پایگاه داده اپراتورهای تلفن همراه به نام صاحب کد ملی ثبت شده باشد. اگر از سیم‌کارت فرد دیگری استفاده می‌کنید، سیستم اجازه ادامه مراحل را نمی‌دهد. برای رفع این مشکل، یا باید یک سیم‌کارت به نام خود تهیه کنید و یا با مراجعه به دفاتر پیشخوان دولت، نسبت به تغییر مالکیت سیم‌کارت فعلی اقدام نمایید تا استعلام شاهکار (سامانه احراز هویت مشتریان) تایید شود.

سیستم به صورت خودکار تلاش می‌کند آخرین عکس بیومتریک شما را از پایگاه داده ثبت‌احوال یا پلیس فراخوانی کند. با این حال، اگر عکس موجود قدیمی باشد یا با استانداردهای فعلی مطابقت نداشته باشد، سیستم از شما می‌خواهد عکس جدیدی بارگذاری کنید. توصیه فنی این است که از عکس کارت ملی (اگر قدیمی است) استفاده نکنید، زیرا کیفیت چاپ روی گذرنامه کاهش می‌یابد. بهتر است عکسی با رزولوشن بالا و مطابق با استانداردهای روز (زمینه سفید، تمام‌رخ، بدون روتوش غلیظ) تهیه و بارگذاری نمایید.

عدم دریافت پیامک کد تایید معمولاً به سه دلیل رخ می‌دهد: ۱. شلوغی سرورهای پیامکی فراجا در زمان‌های پیک درخواست. ۲. مسدود بودن پیامک‌های تبلیغاتی و خدماتی در تنظیمات گوشی یا اپراتور شما. ۳. اختلال در شبکه اینترنت. برای رفع این مشکل، ابتدا مطمئن شوید که دریافت پیامک‌های خدماتی شما فعال است. اگر مشکل حل نشد، در ساعات کم‌ترافیک (مانند اواخر شب یا اوایل صبح) مجدداً تلاش کنید. همچنین اطمینان حاصل کنید که آخرین نسخه اپلیکیشن «پلیس من» روی گوشی شما نصب شده باشد.

خیر، پس از اینکه مرحله پرداخت را انجام دادید و درخواست شما به وضعیت «در حال بررسی» تغییر یافت، امکان تغییر آدرس به صورت سیستمی وجود ندارد. اطلاعات آدرس مستقیماً برای واحد چاپ و سپس شرکت پست ارسال می‌شود. اگر متوجه شدید آدرس را اشتباه وارد کرده‌اید، باید منتظر بمانید تا مرسوله توسط پست به دلیل «عدم شناسایی آدرس» به اداره گذرنامه عودت داده شود. سپس با مراجعه حضوری به اداره گذرنامه مرکز استان خود، آدرس صحیح را اعلام کرده و درخواست ارسال مجدد نمایید.

گذرنامه زیارتی از نظر امنیتی هیچ تفاوتی با گذرنامه بین‌المللی ندارد. در تولید آن از کاغذهای امنیتی دارای واترمارک، نخ امنیتی و چاپ‌های مایکرو استفاده شده است. صفحه مشخصات دارای لایه محافظ لمینت است که اطلاعات متقاضی را در برابر رطوبت و دستکاری فیزیکی محافظت می‌کند. همچنین طرح‌های اسلیمی و نقوش به کار رفته در صفحات داخلی با جوهرهای مخصوص چاپ شده‌اند که زیر نور ماوراء بنفش (UV) تغییر رنگ می‌دهند. این ویژگی‌ها باعث شده تا این سند توسط پلیس مرزی عراق کاملاً معتبر و غیرقابل جعل شناخته شود.

این مشکل معمولاً به دلیل اختلال در درگاه پرداخت بانکی رخ می‌دهد. در اکثر موارد، مبلغ کسر شده طی ۷۲ ساعت کاری به صورت خودکار توسط بانک به حساب شما بازگردانده می‌شود. اگر پس از این مدت پول برگشت نخورد، باید با شماره پشتیبانی اپلیکیشن پلیس من یا بانک صادرکننده کارت تماس بگیرید و شماره پیگیری تراکنش را ارائه دهید. توصیه می‌شود برای جلوگیری از این مشکل، از اینترنت پایدار استفاده کنید و در هنگام پرداخت، فیلترشکن خود را حتماً خاموش نگه دارید.

بله، به دلیل دارا بودن تراشه الکترونیکی استاندارد و کد MRZ (منطقه قابل خواندن توسط ماشین) در پایین صفحه مشخصات، این گذرنامه کاملاً با گیت‌های خودکار و الکترونیکی سازگار است. در صورتی که در مرزهای خروجی ایران یا ورودی عراق (مانند فرودگاه نجف یا بغداد) گیت‌های هوشمند فعال باشند، زائران می‌توانند بدون نیاز به توقف طولانی نزد افسر مرزی، با قرار دادن گذرنامه روی دستگاه اسکنر، فرآیند ورود یا خروج خود را به صورت دیجیتال انجام دهند.

طبق آخرین اطلاعیه فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، هزینه صدور گذرنامه زیارتی در سال ۱۴۰۳ مبلغ ۶۵ هزار تومان تعیین شده است. این مبلغ شامل هزینه چاپ، خدمات سیستمی و تعرفه دولتی است. لازم به ذکر است که هزینه ارسال پستی نیز معمولاً در همین مبلغ گنجانده شده یا به صورت جزئی در هنگام ثبت‌نام محاسبه می‌شود. این قیمت در مقایسه با هزینه حدود ۴۷۰ تا ۵۰۰ هزار تومانی گذرنامه بین‌المللی عادی، بسیار مقرون‌به‌صرفه بوده و جهت حمایت از زائران عتبات عالیات در نظر گرفته شده است.

خیر، هزینه صدور گذرنامه زیارتی برای تمامی رده‌های سنی یکسان است. فرقی نمی‌کند که متقاضی یک نوزاد چند ماهه باشد یا یک فرد بزرگسال؛ در هر صورت فرآیند چاپ، نوع کاغذ مصرفی، تراشه الکترونیکی و خدمات پستی یکسانی برای هر جلد گذرنامه صرف می‌شود. بنابراین مبلغ ۶۵ هزار تومان برای هر کد ملی به صورت مجزا دریافت می‌گردد. این ثبات قیمت به خانواده‌ها کمک می‌کند تا با بودجه‌بندی مشخص، برای تمامی اعضای خانواده خود مدرک سفر تهیه کنند.

بله، اگر به جای استفاده از اپلیکیشن «پلیس من»، به صورت حضوری به دفاتر پلیس +۱۰ مراجعه کنید، علاوه بر هزینه ۶۵ هزار تومانی صدور گذرنامه، باید هزینه خدمات دفتر (شامل ثبت اطلاعات، اسکن مدارک و احراز هویت حضوری) را نیز طبق تعرفه مصوب سالانه پرداخت کنید. این هزینه اضافی معمولاً بین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار تومان متغیر است. به همین دلیل، فراجا اکیداً توصیه می‌کند برای صرفه‌جویی در هزینه‌ها و زمان، از روش ثبت‌نام آنلاین استفاده نمایید.

بله، گذرنامه زیارتی سندی نیست که با برچسب یا مهر تمدید شود. پس از پایان اعتبار ۵ ساله، اعتبار سند فیزیکی به اتمام می‌رسد و برای دریافت گذرنامه جدید، باید فرآیند ثبت درخواست مجدداً طی شود. در آن زمان، متقاضی باید هزینه مصوب همان سال را پرداخت نماید. با توجه به تورم و تغییر تعرفه‌های دولتی، ممکن است هزینه در سال‌های آتی تغییر کند، اما سیاست کلی بر این است که قیمت آن همواره بسیار کمتر از گذرنامه بین‌المللی باقی بماند.

پس از اینکه درخواست شما در سیستم ثبت و وارد مرحله پردازش و چاپ شد، هزینه به هیچ عنوان قابل استرداد نیست. چرا که این مبلغ صرف خدمات اداری و هزینه مواد مصرفی (کاغذ امنیتی و چیپ) شده است. حتی اگر شما پس از دریافت گذرنامه به سفر نروید، گذرنامه شما تا ۵ سال معتبر باقی می‌ماند و می‌توانید در فرصت‌های بعدی از آن استفاده کنید. بنابراین توصیه می‌شود تنها زمانی اقدام به پرداخت کنید که از تصمیم خود برای دریافت این مدرک اطمینان کامل دارید.

خیر، هزینه ۶۵ هزار تومانی که در هنگام ثبت‌نام پرداخت می‌کنید، تنها هزینه مربوط به صدور خودِ مدرک گذرنامه است. در مرزهای زمینی و هوایی ایران برای خروج از کشور با گذرنامه زیارتی، هیچ مبلغ اضافه‌ای تحت عنوان عوارض خروج زیارتی (در ایام اربعین طبق مصوبات دولت معاف است) یا هزینه تایید مدارک دریافت نمی‌شود. البته توجه داشته باشید که هزینه‌های حمل‌ونقل، بیمه زائر و سایر خدمات رفاهی در طول سفر، موضوعات جداگانه‌ای هستند و ارتباطی به هزینه صدور گذرنامه ندارند.

ارزان بودن این گذرنامه به دو دلیل اصلی است: ۱. حمایت حمایتی و معنوی دولت و فراجا از زائران عتبات عالیات برای کاهش هزینه‌های سفر مذهبی. ۲. کاهش هزینه‌های تولید؛ چرا که این گذرنامه صفحات کمتری دارد و فرآیند صدور آن به صورت انبوه و با استفاده از زیرساخت‌های دیجیتال (بدون واسطه دفاتر خدماتی در اکثر موارد) انجام می‌شود. در واقع دولت با حذف سود عملیاتی و کاهش هزینه‌های جانبی، قیمت را در حداقل ممکن نگه داشته است تا تمامی اقشار جامعه توانایی دریافت آن را داشته باشند.

بله، اگر به صورت حضوری مراجعه کنید و بخواهید عکس بیومتریک خود را در همان دفتر تهیه کنید، هزینه عکاسی طبق تعرفه اتحادیه و مصوبات پلیس +۱۰ به صورت جداگانه از شما دریافت می‌شود. اما اگر از طریق اپلیکیشن اقدام کنید و عکس استاندارد خود را بارگذاری نمایید، هیچ هزینه‌ای بابت عکس پرداخت نخواهید کرد. این یکی دیگر از مزایای اقتصادی ثبت‌نام غیرحضوری است که به زائران اجازه می‌دهد با کمترین هزینه ممکن، مدارک سفر خود را تکمیل کنند.

در صورت مفقود شدن گذرنامه زیارتی، فرد باید جریمه مربوط به مفقودی را طبق قوانین جاری پرداخت کند که ممکن است از هزینه صدور اولیه بیشتر باشد. پس از طی مراحل قانونی و ابطال گذرنامه مفقود شده، برای صدور مجدد (المثنی)، مجدداً مبلغ ۶۵ هزار تومان (یا نرخ مصوب روز) دریافت می‌شود. توصیه می‌شود زائران در حفظ و نگهداری این سند دقت کافی داشته باشند تا دچار هزینه‌های اضافی جریمه مفقودی و دردسرهای اداری ابطال و صدور مجدد نشوند.

طبق قانون گذرنامه در ایران، بانوان متاهل برای دریافت گذرنامه و خروج از کشور نیاز به اجازه کتبی و محضری همسر دارند. در طرح گذرنامه زیارتی، برای تسهیل امور، اگر همسر قبلاً در سامانه پلیس یا دفاتر اسناد رسمی اجازه خروج دائمی یا موردی را ثبت کرده باشد، سیستم به صورت خودکار استعلام گرفته و اجازه صدور می‌دهد. در غیر این صورت، بانوان باید ابتدا رضایت‌نامه محضری همسر را دریافت و در سامانه بارگذاری کنند یا به صورت حضوری همراه با همسر و مدارک شناسایی به ادارات گذرنامه مراجعه نمایند.

دانشجویان، دانش‌آموزان و مشمولانی که دارای معافیت تحصیلی هستند، می‌توانند برای سفر اربعین درخواست گذرنامه زیارتی بدهند. این افراد ابتدا باید در سامانه «سخا» درخواست خروج از کشور خود را ثبت کنند. در ایام اربعین، معمولاً با موافقت سازمان وظیفه عمومی، خروج این افراد بدون سپردن وثیقه انجام می‌شود. پس از تایید مجوز خروج در سامانه وظیفه عمومی، این افراد می‌توانند در اپلیکیشن پلیس من درخواست گذرنامه زیارتی خود را ثبت کنند تا بدون مشکل برای آن‌ها صادر و ارسال شود.

بله، گذرنامه زیارتی از نظر قانونی یک سند معتبر برای خروج از تمامی مرزهای رسمی جمهوری اسلامی ایران به مقصد عراق است. این شامل مرزهای زمینی (مانند مهران، شلمچه، خسروی و...) و تمامی مرزهای هوایی و فرودگاه‌های بین‌المللی کشور می‌شود. پلیس مهاجرت و گذرنامه در تمامی این مبادی، دستگاه‌های لازم برای کنترل گذرنامه‌های زیارتی را مستقر کرده است و هیچ محدودیتی برای نوع سفر (زمینی یا هوایی) با این مدرک وجود ندارد.

خیر، فرآیند صدور گذرنامه زیارتی شامل استعلام دقیق از سامانه ممنوع‌الخروجی قوه قضائیه و سایر نهادهای ذی‌صلاح است. اگر فردی به دلیل بدهی مالیاتی، مسائل قضایی، یا اجرای احکام دادگاه ممنوع‌الخروج شده باشد، درخواست او در مرحله استعلام رد خواهد شد. این افراد ابتدا باید نسبت به رفع علت ممنوع‌الخروجی در نهاد مربوطه اقدام کرده و پس از ثبت رفع ممنوعیت در سیستم پلیس، مجدداً برای دریافت گذرنامه زیارتی اقدام نمایند.

برای افراد زیر ۱۸ سال، اجازه پدر یا قیم قانونی الزامی است. در فرآیند دیجیتال، پدر می‌تواند با کدملی خود وارد شده و برای فرزندش درخواست بدهد که به منزله تایید اجازه ولی است. اگر والدین از هم جدا شده باشند، حضانت قانونی و اجازه خروج باید توسط دادگاه تعیین تکلیف شده و مدرک آن به پلیس ارائه شود. در موارد عادی، حضور پدر یا داشتن اجازه محضری او برای صدور گذرنامه زیارتی فرزند الزامی است و بدون آن سیستم اجازه پیشروی در مراحل ثبت‌نام را نمی‌دهد.

گذرنامه زیارتی از نظر ماهیت حقوقی برای «زیارت» صادر شده است، اما از آنجایی که ویزای عراق برای ایرانیان در حال حاضر لغو شده، تفکیک دقیق سفر زیارتی از سفر سیاحتی یا تجاری در مرز دشوار است. با این حال، طبق قوانین، استفاده از این سند برای فعالیت‌های تجاری رسمی یا اقامت طولانی‌مدت در عراق توصیه نمی‌شود. اگر هدف شما از سفر، کار یا تحصیل در عراق است، حتماً باید گذرنامه بین‌المللی عادی تهیه کرده و ویزای متناسب با نوع فعالیت خود را دریافت کنید تا دچار مشکلات حقوقی در کشور مقصد نشوید.

در صورت گم شدن گذرنامه در عراق، زائر باید بلافاصله به نزدیک‌ترین کنسولگری ایران (در شهرهای کربلا، نجف، بصره، بغداد یا کاظمین) مراجعه کند. کنسولگری پس از احراز هویت، یک «برگه عبور» برای فرد صادر می‌کند تا بتواند به ایران بازگردد. پس از بازگشت به کشور، فرد باید مفقودی گذرنامه خود را به اداره گذرنامه اطلاع دهد. توجه داشته باشید که گذرنامه زیارتی مفقود شده در خارج از کشور، باید حتماً در سیستم پلیس بین‌الملل (اینترپل) نیز ثبت شود تا مورد سوءاستفاده قرار نگیرد.

در حال حاضر گذرنامه زیارتی صرفاً برای اتباع جمهوری اسلامی ایران صادر می‌شود. اتباع خارجی مقیم ایران (مانند عزیزان افغانستانی یا پاکستانی) که دارای کارت آمایش یا گذرنامه خانوار هستند، باید طبق روال سال‌های گذشته نسبت به دریافت «دفترچه اقامت» یا «سند خادم» جهت شرکت در مراسم اربعین اقدام کنند. این افراد باید به دفاتر کفالت مراجعه کرده و مراحل قانونی خاص خود را طی کنند. گذرنامه زیارتی ۶۵ هزار تومانی فعلاً شامل این دسته از زائران نمی‌شود.

خیر، پس از چاپ گذرنامه، هیچ‌گونه تغییری در مندرجات آن (مانند نام، نام خانوادگی یا تاریخ تولد) امکان‌پذیر نیست. اگر اطلاعات مندرج در گذرنامه با اطلاعات شناسنامه‌ای شما مغایرت دارد، باید به اداره گذرنامه مراجعه کنید. اگر اشتباه از سوی سیستم یا اپراتور چاپ باشد، گذرنامه بدون هزینه مجدد اصلاح و تعویض می‌شود؛ اما اگر اشتباه در هنگام ثبت‌نام توسط خود متقاضی رخ داده باشد، فرد موظف است هزینه صدور مجدد را پرداخت کند تا گذرنامه صحیح صادر شود.