برنامه همتا: راهنمای کامل ثبت و رجیستری گوشی موبایل

سامانه همتا یا همان سامانه جامع اطلاع‌رسانی و ثبت تجهیزات دارای سیم‌کارت، زیر نظر وزارت صمت و با همکاری سازمان گمرک و وزارت ارتباطات راه‌اندازی شده است. هدف اصلی این سامانه مبارزه با قاچاق گوشی‌های هوشمند و سایر تجهیزات سیم‌کارت‌خور است. با اجرای این طرح، تنها دستگاه‌هایی که از مبادی قانونی وارد کشور شده و حقوق گمرکی آن‌ها پرداخت شده باشد، اجازه اتصال به شبکه‌های اپراتوری داخلی را خواهند داشت و در غیر این صورت پس از ۳۰ روز قطع می‌شوند.

بله، طبق آخرین مصوبات هیئت وزیران در آبان ماه سال ۱۴۰۳، ممنوعیت واردات و رجیستری مدل‌های جدید آیفون (سری ۱۴، ۱۵ و ۱۶) برداشته شده است. بر اساس این ابلاغیه، متقاضیان می‌توانند با پرداخت حقوق ورودی که برای گوشی‌های بالای ۶۰۰ دلار در رویه تجاری ۱۵ درصد و در رویه مسافری ۳۰ درصد تعیین شده است، نسبت به ثبت قانونی و استفاده از این دستگاه‌ها در سامانه همتا اقدام کنند تا از قطع شدن آنتن جلوگیری شود.

طرح رجیستری تنها محدود به گوشی‌های موبایل نیست و به مرور زمان گسترش یافته است. در حال حاضر تمامی تجهیزاتی که دارای اسلات سیم‌کارت هستند و از شبکه ارتباطی کشور استفاده می‌کنند، شامل این طرح می‌شوند. این موارد شامل انواع تبلت‌های سیم‌کارت‌خور، ساعت‌های هوشمند (Smart Watch) دارای قابلیت مکالمه، مودم‌های همراه و جیبی، و همچنین مبدل‌های ارتباطی (Dongle) است که برای دریافت خدمات باید در سامانه همتا ثبت شده باشند.

گوشی‌های شرکتی توسط شرکت‌های رسمی واردکننده و به صورت عمده وارد شده و تمام مراحل قانونی و مالیاتی آن‌ها طی شده است؛ این گوشی‌ها دارای کد فعال‌سازی روی کارت گارانتی هستند. اما گوشی مسافری توسط فرد مسافر و برای مصرف شخصی وارد می‌شود. در رویه مسافری، فرد باید در لحظه ورود به کشور دستگاه را اظهار کرده و حقوق گمرکی آن را بر اساس نرخ ارز تعیین شده پرداخت کند تا کد فعال‌سازی برای او پیامک شود.

بهترین راه برای استعلام اصالت، استفاده از کد دستوری #7777* یا اپلیکیشن همتا است. خریدار باید شناسه ۱۵ رقمی IMEI دستگاه (موجود روی جعبه یا با شماره‌گیری #06#*) را در بخش استعلام اصالت وارد کند. سامانه بلافاصله مشخصات گوشی، برند، مدل و وضعیت قانونی بودن آن را اعلام می‌کند. اگر سامانه اعلام کرد که دستگاه «غیرقانونی» است یا «شناسه ثبت نشده»، از خرید آن جداً خودداری کنید زیرا به زودی قطع خواهد شد.

لیست سفید شامل تمامی شناسه‌های IMEI است که به صورت قانونی وارد کشور شده‌اند یا پیش از شروع طرح رجیستری در شبکه فعال بوده‌اند. وقتی یک گوشی در لیست سفید قرار دارد، یعنی اپراتورهای همراه اول، ایرانسل و رایتل مجاز به ارائه خدمات به آن هستند. اگر دستگاهی در این لیست نباشد، به عنوان دستگاه قاچاق شناخته شده و پس از یک مهلت تست ۳۰ روزه، دسترسی آن به شبکه مخابراتی کشور به طور کامل مسدود می‌گردد.

بله، خرید گوشی دست‌دوم حساسیت بیشتری دارد. هنگام خرید گوشی کارکرده، حتماً باید فرآیند «انتقال مالکیت» انجام شود. فروشنده باید از طریق سامانه همتا، مالکیت گوشی را به شماره سیم‌کارت خریدار منتقل کند. در غیر این صورت، خریدار مالک قانونی دستگاه شناخته نمی‌شود و در صورت بروز مشکلاتی مثل سرقت یا نیاز به تغییر سیم‌کارت، با چالش‌های جدی روبرو خواهد شد. همچنین باید اطمینان حاصل شود که گوشی در وضعیت «سفید» قرار دارد.

کد فعال‌سازی یک عدد ۶ رقمی است که برای ثبت نهایی گوشی در سامانه همتا ضروری است. برای گوشی‌های شرکتی، این کد معمولاً روی کارت گارانتی یا جعبه گوشی درج شده یا به صورت اسکرچ (خراشیدنی) موجود است. برای گوشی‌های مسافری، پس از پرداخت حقوق گمرکی در سایت گمرک، این کد از طریق پیامک به شماره موبایل مسافر ارسال می‌شود. بدون این کد، امکان استفاده دائم از گوشی در شبکه ایران وجود ندارد.

از زمانی که یک سیم‌کارت برای اولین بار درون یک گوشی ثبت نشده قرار می‌گیرد و گوشی روشن می‌شود، سامانه همتا آن را شناسایی کرده و یک پیامک هشدار برای کاربر ارسال می‌کند. از این لحظه، کاربر دقیقاً ۳۰ روز فرصت دارد تا نسبت به فعال‌سازی قانونی دستگاه با کد ۶ رقمی اقدام کند. پس از پایان این مهلت ۳۰ روزه، اگر دستگاه ثبت نشود، خدمات آنتن‌دهی و اینترنت گوشی به طور کامل قطع شده و گوشی عملاً به یک تبلت بدون سیم‌کارت تبدیل می‌شود.

برای فعال‌سازی، ابتدا کد دستوری #7777* را شماره‌گیری کرده و گزینه «فعال‌سازی» را انتخاب کنید. سپس شناسه ۱۵ رقمی IMEI دستگاه را وارد نمایید. در مرحله بعد، شماره موبایلی که قصد دارید گوشی با آن فعال شود را وارد کنید. در نهایت، کد ۶ رقمی فعال‌سازی (موجود روی گارانتی) را وارد کرده و تایید کنید. پس از اتمام، پیامکی مبنی بر موفقیت‌آمیز بودن فعال‌سازی از طرف HAMTA دریافت خواهید کرد که نشان‌دهنده ثبت قانونی دستگاه است.

فروشنده باید با شماره‌گیری #7777* یا ورود به اپلیکیشن همتا، گزینه «انتقال مالکیت» را انتخاب کند. سپس لیست گوشی‌های تحت مالکیت خود را مشاهده کرده و IMEI گوشی مورد نظر را انتخاب می‌نماید. در مرحله بعد، شماره موبایل خریدار را وارد می‌کند. سامانه یک کد فعال‌سازی جدید برای خریدار پیامک می‌کند. خریدار باید با استفاده از آن کد و شماره سیم‌کارت خود، فرآیند فعال‌سازی را (مشابه گوشی نو) انجام دهد تا مالکیت قطعی منتقل شود.

طبق قوانین سال ۱۴۰۳، مسافر موظف است در لحظه ورود به کشور و قبل از خروج از گمرک فرودگاه یا مرز زمینی، دستگاه خود را اظهار کند. کارشناس گمرک مشخصات گوشی و هویت مسافر را ثبت می‌نماید. پس از آن، مسافر یک ماه فرصت دارد تا به سایت گمرک مراجعه کرده، حقوق و عوارض گمرکی تعیین شده را به صورت آنلاین پرداخت کند. پس از پرداخت موفق، اطلاعات به سامانه همتا ارسال شده و کد فعال‌سازی برای مسافر پیامک می‌گردد.

خیر، فرآیند فعال‌سازی تنها برای یکی از شناسه‌های IMEI کافی است. در سامانه همتا، شناسه‌های یک دستگاه به هم متصل (Link) هستند. وقتی شما IMEI اول را با کد فعال‌سازی ثبت می‌کنید، سامانه به طور خودکار IMEI دوم را نیز شناسایی کرده و در لیست سفید قرار می‌دهد. با این حال، توصیه می‌شود هنگام استعلام اصالت، هر دو شناسه را چک کنید تا مطمئن شوید که هر دو در پایگاه داده همتا به درستی ثبت شده‌اند.

اگر کد فعال‌سازی که روی کارت گارانتی بوده را گم کرده‌اید، اولین قدم تماس با شرکت گارانتی‌کننده است. شرکت‌های واردکننده بر اساس شماره IMEI دستگاه، قادر به بازيابی کد فعال‌سازی هستند. اگر شرکت پاسخگو نبود، می‌توانید در سامانه همتا تیکت پشتیبانی ثبت کنید، اما معمولاً مسئولیت ارائه کد با شرکت واردکننده است. دقت کنید که سامانه همتا به صورت مستقیم کدهای فعال‌سازی گوشی‌های شرکتی را در اختیار کاربران قرار نمی‌دهد.

تغییر مالکیت تنها از طریق فرآیند «انتقال مالکیت» توسط مالک فعلی امکان‌پذیر است. اگر به مالک قبلی دسترسی ندارید، کار بسیار دشوار می‌شود. در مواردی که سیم‌کارت مالک قبلی سلب امتیاز شده باشد، فرد می‌تواند با ارائه مدارک خرید معتبر و فاکتور رسمی به مراجع قضایی یا میز خدمت سامانه همتا مراجعه کند. اما به طور کلی، همتا توصیه می‌کند هرگز گوشی را بدون انجام انتقال مالکیت آنی در لحظه خرید، تحویل نگیرید.

گوشی‌هایی که به صورت هدیه از خارج ارسال می‌شوند، در حکم گوشی مسافری هستند. برای ثبت این گوشی‌ها، حتماً باید اطلاعات یک مسافر که به تازگی (کمتر از یک ماه) وارد کشور شده است، در سامانه گمرک وارد شود. فرد باید حقوق گمرکی را بر اساس ارزش‌گذاری سامانه پرداخت کند. توجه داشته باشید که هر کد ملی در سال تنها مجاز به ثبت یک گوشی مسافری است، بنابراین برای ثبت هدیه باید از سهمیه مسافری یک فرد استفاده کنید.

ابتدا مطمئن شوید که پیامک‌های تبلیغاتی شماره خود را مسدود نکرده‌اید. سپس وضعیت آنتن‌دهی و ترافیک شبکه را بررسی کنید. اگر پس از چند ساعت کد ارسال نشد، می‌توانید از طریق وب‌سایت همتا به پنل کاربری خود مراجعه کنید؛ در بخش «مدیریت دستگاه‌ها»، اگر فرآیند موفق بوده باشد، دستگاه اضافه شده است. همچنین می‌توانید دوباره از طریق کد #7777* اقدام کنید. در صورت تکرار مشکل، با مرکز تماس همتا (096366) تماس بگیرید تا وضعیت فنی بررسی شود.

گردشگران خارجی تا ۳۰ روز می‌توانند بدون نیاز به رجیستری از سیم‌کارت‌های ایرانی روی گوشی خود استفاده کنند. اگر اقامت آن‌ها بیش از یک ماه طول بکشد، باید نسبت به ثبت موقت یا دائم دستگاه اقدام کنند. برای ثبت دائم، باید حقوق گمرکی پرداخت شود. اما راهکار جایگزین برای اقامت‌های میان‌مدت، استفاده از مودم‌های همراه یا گوشی‌های ارزان‌قیمت داخلی است، زیرا هزینه رجیستری برای گوشی‌های گران‌قیمت خارجی جهت استفاده کوتاه مدت معمولاً اقتصادی نیست.

برای کاربران اندروید، استفاده از اپلیکیشن رسمی همتا که در کافه بازار یا مایکت موجود است، بهترین گزینه می‌باشد. اما برای کاربران آیفون، به دلیل محدودیت‌های اپل، استفاده از نسخه وب‌اپلیکیشن (PWA) توصیه می‌شود که از طریق سایت hamta.ntsw.ir در دسترس است. همچنین سریع‌ترین و در دسترس‌ترین روش برای تمامی گوشی‌ها (حتی گوشی‌های ساده دکمه‌ای)، استفاده از کد دستوری #7777* است که نیازی به اینترنت ندارد و کاملاً رایگان است.

به دلیل تحریم‌های شرکت گوگل علیه اپلیکیشن‌های دولتی و رسمی ایران، بسیاری از برنامه‌های حاکمیتی از جمله همتا از گوگل‌پلی حذف شده‌اند. برای امنیت بیشتر و اطمینان از دریافت نسخه اصلی، کاربران باید اپلیکیشن را فقط از وب‌سایت رسمی سامانه همتا یا استورهای معتبر داخلی نظیر کافه بازار و مایکت دانلود کنند. نصب فایل‌های APK از منابع ناشناس و کانال‌های تلگرامی می‌تواند منجر به سرقت اطلاعات و سوءاستفاده از پنل کاربری شما شود.

این خطا زمانی رخ می‌دهد که کد ۱۵ رقمی وارد شده با استانداردهای جهانی IMEI مطابقت نداشته باشد یا در پایگاه داده همتا تعریف نشده باشد. ابتدا کد را دوباره با شماره‌گیری #06#* چک کنید تا اشتباه تایپی نداشته باشید. اگر کد درست بود و باز هم خطا داد، احتمال دارد گوشی تقلبی (Fake) باشد یا شناسه آن دستکاری شده باشد. در این شرایط، دستگاه به هیچ وجه قابل رجیستری نیست و باید به فروشنده مرجوع شود.

برای استفاده از نسخه PWA، مرورگر Safari را در آیفون باز کرده و به آدرس hamta.ntsw.ir بروید. سپس روی آیکون Share (مربع با فلش رو به بالا) در پایین صفحه کلیک کرده و گزینه Add to Home Screen را انتخاب کنید. با این کار، آیکون همتا مانند یک اپلیکیشن روی صفحه گوشی شما ظاهر می‌شود. این نسخه هیچ‌گونه محدودیتی ندارد، رایگان است و برخلاف اپلیکیشن‌های موجود در استورهای پولی آیفون، هرگز ابطال یا غیرفعال نمی‌شود.

خیر، کد دستوری #7777* بر بستر USSD عمل می‌کند و کاملاً مستقل از سیستم‌عامل گوشی است. این کد روی قدیمی‌ترین گوشی‌های موجود در بازار نیز به درستی کار می‌کند. کاربر با شماره‌گیری این کد، منویی عددی را مشاهده می‌کند که با ارسال اعداد مربوط به هر گزینه (مثلاً ۱ برای استعلام اصالت، ۲ برای فعال‌سازی)، می‌تواند فرآیند مورد نظر خود را انجام دهد. این روش به دلیل عدم نیاز به اینترنت، مطمئن‌ترین راه در زمان خرید و فروش گوشی است.

این مشکل معمولاً به دلیل تاخیر در همگام‌سازی (Sync) اطلاعات بین سامانه همتا و اپراتورهای تلفن همراه رخ می‌دهد. اگر در پنل کاربری همتا، وضعیت دستگاه شما «قانونی» ثبت شده است، جای نگرانی نیست و این پیامک‌ها معمولاً ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت قطع می‌شوند. اما اگر پس از سه روز همچنان پیامک دریافت کردید، حتماً با مرکز تماس همتا تماس بگیرید تا وضعیت IMEI شما را در دیتابیس اپراتورها به صورت دستی بررسی و اصلاح کنند.

هر فرد می‌تواند با شماره ملی خود در سامانه همتا ثبت‌نام کند. پس از ورود به پنل کاربری، تمامی گوشی‌هایی که با شماره سیم‌کارت‌های متعلق به آن کد ملی فعال شده‌اند، در بخش «مدیریت دستگاه‌ها» نمایش داده می‌شوند. شما می‌توانید از این طریق وضعیت هر دستگاه را چک کنید، انتقال مالکیت انجام دهید یا در صورت سرقت، وضعیت دستگاه را اعلام کنید. محدودیتی در تعداد گوشی‌های تحت مالکیت یک فرد (در صورت قانونی بودن) وجود ندارد.

تغییر نرم‌افزاری، فلش کردن یا تغییر رام گوشی به تنهایی باعث ابطال رجیستری نمی‌شود، مشروط بر اینکه شناسه IMEI دستگاه تغییر نکند. رجیستری بر اساس کد سخت‌افزاری IMEI است. اما در برخی موارد، فلش کردن غیر اصولی یا استفاده از باکس‌های تعمیراتی ممکن است باعث پریدن یا تغییر IMEI شود. اگر IMEI تغییر کند، سامانه همتا دستگاه را به عنوان گوشی جدید و غیرقانونی شناسایی کرده و آنتن آن قطع خواهد شد. بنابراین همیشه از IMEI اصلی خود نسخه پشتیبان تهیه کنید.

اگر گوشی شما دارای گارانتی باشد و تعمیرکار مجاز شرکت، برد اصلی را تعویض کند که منجر به تغییر IMEI شود، شرکت گارانتی‌کننده موظف است نامه‌ای رسمی به سامانه همتا ارسال کرده و تغییرات را اعلام کند تا IMEI جدید جایگزین قبلی شود. اما اگر تعمیر در مراکز غیررسمی انجام شود، اثبات این موضوع برای همتا بسیار دشوار است و احتمالاً گوشی جدید غیرقانونی تلقی می‌شود. همیشه فاکتور تعمیرات با ذکر IMEI قدیم و جدید را نزد خود نگه دارید.

هزینه رجیستری بر اساس قیمت دلاری گوشی و نرخ ارز اعلامی در سامانه سنا محاسبه می‌شود. طبق مصوبه جدید، حقوق ورودی برای گوشی‌های بالای ۶۰۰ دلار در رویه مسافری ۳۰ درصد ارزش گمرکی آن است. به این مبلغ، مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض نیز اضافه می‌شود. به طور تقریبی، هزینه رجیستری یک آیفون ۱۶ بسته به مدل و ظرفیت، ممکن است بین ۲۰ تا ۴۰ میلیون تومان متغیر باشد که باید در سامانه گمرک پرداخت شود.

خیر، فرآیند انتقال مالکیت در سامانه همتا کاملاً رایگان است. هیچ فروشنده یا تعمیرکاری حق دریافت وجه بابت انتقال مالکیت یا فعال‌سازی گوشی را ندارد. این خدمات جزو حقوق پایه کاربران است و از طریق کد دستوری #7777* یا اپلیکیشن همتا به سادگی توسط خود کاربر قابل انجام است. اگر فروشگاهی بابت این کار هزینه دریافت می‌کند، کاربر می‌تواند مراتب را به سازمان تعزیرات یا اتحادیه مربوطه گزارش دهد.

هزینه رجیستری در رویه تجاری (واردات توسط شرکت‌ها) به مراتب کمتر از رویه مسافری است. طبق قوانین سال ۱۴۰۳، حقوق ورودی گوشی‌های بالای ۶۰۰ دلار در رویه تجاری ۱۵ درصد است، در حالی که همین گوشی در رویه مسافری با نرخ ۳۰ درصد محاسبه می‌شود. دلیل این تفاوت، حمایت از واردات رسمی و خدمات پس از فروش است. به همین دلیل، خرید گوشی‌های شرکتی معمولاً برای مصرف‌کننده نهایی ارزان‌تر و مطمئن‌تر از ثبت گوشی به صورت مسافری تمام می‌شود.

پس از اظهار گوشی در مبادی ورودی، مسافر باید به «سامانه اظهارنامه گمرکی تلفن همراه» (EPL) مراجعه کند. با وارد کردن کد ملی و شناسه IMEI، مبلغ دقیق عوارض نمایش داده می‌شود. پرداخت از طریق درگاه‌های بانکی عضو شتاب انجام می‌گیرد. پس از پرداخت، اطلاعات به صورت سیستمی برای همتا ارسال می‌شود. دقت کنید که کارت بانکی باید به نام شخص مسافر باشد، در غیر این صورت ممکن است در فرآیند تایید نهایی و ارسال کد فعال‌سازی اختلال ایجاد شود.

خیر، نرخ ارز مورد استفاده برای محاسبه حقوق گمرکی، نرخ ارز اعلامی در سامانه ای‌تی‌اس (ETS) گمرک است که به صورت روزانه به‌روزرسانی می‌شود و به نرخ بازار آزاد نزدیک است. بنابراین هزینه رجیستری یک مدل گوشی ثابت در دو روز متفاوت ممکن است به دلیل نوسانات نرخ ارز، تغییر کند. کاربران باید قبل از اقدام به خرید یا ثبت، آخرین نرخ‌های محاسباتی را در سایت گمرک یا اپلیکیشن‌های مرتبط چک کنند تا با غافلگیری قیمتی مواجه نشوند.

تبلت‌ها و ساعت‌های هوشمند معمولاً در رده کالاهای زیر ۶۰۰ دلار قرار می‌گیرند (به جز مدل‌های خاص). حقوق ورودی این کالاها در رویه تجاری حدود ۵ درصد و در رویه مسافری حدود ۱۰ درصد است. با این حال، به دلیل اینکه بسیاری از این دستگاه‌ها با ارز دولتی یا نیمایی وارد می‌شوند، قیمت نهایی رجیستری آن‌ها نسبت به گوشی‌های پرچمدار بسیار ناچیز است. برای اطلاع دقیق، باید مدل دقیق دستگاه را در سامانه ارزش‌گذاری کالای گمرک (TSC) جستجو کرد.

فرآیند استرداد وجه در سیستم‌های دولتی بسیار زمان‌بر و پیچیده است. اگر کاربر مبلغی را اشتباهاً واریز کند یا گوشی او به دلایل فنی رجیستر نشود، باید با در دست داشتن مدارک پرداخت و شناسایی به صورت حضوری به دفتر گمرک اجرایی که پرداخت در آن انجام شده مراجعه کند. پس از بررسی و تایید کارشناس، درخواست استرداد به خزانه ارسال می‌شود. لذا توصیه می‌شود قبل از کلیک نهایی بر روی دکمه پرداخت، تمامی اطلاعات IMEI و مشخصات فردی را چندین بار چک کنید.

گوشی‌هایی که بدون کد فعال‌سازی یا به صورت «رجیستر نشده» فروخته می‌شوند، در واقع کالای قاچاق هستند که حقوق گمرکی آن‌ها پرداخت نشده است. فروشندگان با حذف هزینه ۳۰ درصدی گمرک، قیمت را پایین می‌آورند تا مشتری جذب شود. اما خریدار باید بداند که هزینه رجیستری مسافری این گوشی‌ها بر عهده خودش خواهد بود و در نهایت قیمت تمام شده ممکن است از گوشی شرکتی هم بالاتر برود. همچنین این گوشی‌ها فاقد هرگونه گارانتی معتبر و پاسخگو در کشور هستند.

طبق قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، خرید و فروش کالایی که از مبادی غیرقانونی وارد شده، تخلف محسوب می‌شود. برای فروشندگان، جریمه‌های سنگین مالی و ابطال جواز کسب پیش‌بینی شده است. برای خریداران، بزرگترین جریمه قطع دائم دسترسی دستگاه به شبکه مخابراتی است. همچنین در صورت بروز مشکلاتی مانند سرقت، مراجع قضایی هیچ‌گونه مسئولیتی در قبال گوشی‌های غیرقانونی ندارند و امکان ردیابی این گوشی‌ها در سامانه اعلام سرقت (مثبت) وجود نخواهد داشت.

برای جلوگیری از سوءاستفاده تجاری از رویه مسافری، هر کد ملی تنها مجاز است در هر سال تقویمی، یک دستگاه گوشی موبایل را به نام خود ثبت و رجیستر کند. این قانون برای این وضع شده که افراد نتوانند با استفاده از پاسپورت دیگران، اقدام به واردات انبوه گوشی کنند. اگر فردی بخواهد گوشی دوم را در همان سال ثبت کند، سامانه گمرک اجازه پرداخت عوارض را نداده و گوشی در وضعیت غیرقانونی باقی می‌ماند، مگر اینکه به عنوان واردکننده تجاری ثبت‌نام کرده باشد.

خیر، این کار مصداق بارز «اظهار خلاف واقع» و تخلف گمرکی است. سامانه همتا و گمرک به طور هوشمند اطلاعات مسافر را با زمان ورود و خروج چک می‌کنند. در سال‌های اخیر، بسیاری از گوشی‌هایی که با پاسپورت زائران یا مسافران بدون اطلاع آن‌ها ثبت شده بود، توسط سامانه همتا شناسایی و مسدود شدند. همچنین برای فرد صاحب پاسپورت نیز ممکن است مشکلات قانونی و مالیاتی ایجاد شود. رجیستری باید حتماً با اطلاعات واقعی مالک و مسافر انجام شود.

فروشنده شرعاً و قانوناً موظف است کالایی را به مشتری تحویل دهد که قابلیت استفاده کامل داشته باشد. در بازار موبایل، این به معنای تحویل گوشی به همراه انتقال مالکیت در سامانه همتا است. اگر فروشنده‌ای از انتقال مالکیت خودداری کند، خریدار می‌تواند به اتحادیه صنف دستگاه‌های مخابراتی شکایت کند. طبق ضوابط اجرایی، فروشنده موظف است در لحظه فروش، فرآیند انتقال را جلوی چشم مشتری انجام دهد و فاکتور رسمی با ذکر وضعیت رجیستری ارائه نماید.

تغییر یا جعل شناسه IMEI جرم محسوب می‌شود و طبق قانون جرایم رایانه‌ای، مجازات حبس و جریمه نقدی برای آن در نظر گرفته شده است. برخی افراد سودجو IMEI یک گوشی قدیمی و ارزان‌قیمت را روی یک گوشی گران‌قیمت قاچاق کپی می‌کنند. سامانه همتا با استفاده از الگوریتم‌های تحلیل رفتار، این موارد را شناسایی کرده و هر دو دستگاه را مسدود می‌کند. در این صورت، خریدار هم پول خود را از دست می‌دهد و هم ممکن است به عنوان شریک در جرم شناخته شود.

گوشی‌های ریفربیشد اگر به صورت قانونی و با ذکر ماهیت کالا وارد کشور شده باشند، هیچ مشکلی برای رجیستری ندارند. اما مشکل اینجاست که بسیاری از این گوشی‌ها به صورت قاچاق وارد شده و به عنوان گوشی نو فروخته می‌شوند. در سامانه همتا، هنگام استعلام اصالت، در برخی موارد ذکر می‌شود که دستگاه بازسازی شده است. اگر دستگاهی به عنوان نو فروخته شود اما در همتا وضعیت دیگری داشته باشد، خریدار حق دارد کالا را مرجوع کرده و از فروشنده شکایت کند.

اگر مسافری در لحظه ورود گوشی را اظهار نکند یا پس از اظهار، در مهلت ۳۰ روزه عوارض را پرداخت نکند، گوشی او «قاچاق» تلقی شده و دیگر به هیچ وجه در رویه مسافری قابل رجیستر شدن نخواهد بود. در این حالت، تنها راه قانونی، خروج دوباره گوشی از کشور و ورود مجدد با رعایت کامل ضوابط اظهار در بدو ورود است. هیچ راه میان‌بری برای ثبت گوشی‌هایی که مهلت قانونی آن‌ها تمام شده است در سامانه همتا وجود ندارد.

مهم‌ترین نکته، حفظ محرمانگی کد ملی و شماره سیم‌کارت است. هرگز کد فعال‌سازی خود را قبل از اتمام معامله در اختیار دیگران قرار ندهید. همچنین، همیشه از طریق درگاه‌های رسمی (کد #7777* یا سایت ntsw.ir) اقدام کنید و به پیامک‌هایی که از شماره‌های شخصی ارسال شده و حاوی لینک‌های مشکوک برای پرداخت هزینه رجیستری هستند، توجه نکنید. پیامک‌های رسمی همتا فقط با سرشماره HAMTA ارسال می‌شوند و فاقد لینک پرداخت مستقیم بانکی هستند.