ماه آبان | آبان چند روز است و معادل میلادی آن

آبان؛ ماه آب‌ها و باران‌های پاییزی

آبان هشتمین ماه سال شمسی است، ۳۰ روز دارد و نامش — جمعِ «آب» — با ایزدبانوی بزرگ آب‌ها، اردویسور آناهیتا، پیوند دارد؛ همان که معبد باشکوهش در کنگاور هنوز پابرجاست. نام‌گذاری بی‌مناسبت نیست: در بیشتر ایران، باران‌های پاییزی از آبان جدی می‌شوند و کشاورزان کشت پاییزه را با همین باران‌ها آغاز می‌کردند.

معادل میلادی آبان از حدود ۲۳ اکتبر تا ۲۱ نوامبر است. متولدین آبان در برج عقرب (Scorpio) قرار دارند. در فرهنگ عامه، آبانی‌ها را احساساتی و نکته‌سنج می‌دانند — هرچند این دیگر از تقویم برنمی‌آید!

مناسبت‌های آبان

1. ۱۰ آبان — جشن آبانگان

   روز آبان از ماه آبان؛ جشن کهن پاسداشت آب و آناهیتا. در ایران باستان، هم‌نام شدن روز و ماه بهانه جشن بود و آبانگان از زیباترینِ این جشن‌هاست.

2. ۱۳ آبان — روز دانش‌آموز

   یادبود وقایع ۱۳ آبان؛ در تقویم میلادی معمولاً برابر ۴ نوامبر است.

3. ۲۴ آبان — روز کتاب و کتاب‌خوانی

   هفته کتاب ایران حوالی همین روز برگزار می‌شود (≈ ۱۵ نوامبر).

از مناسبت‌های جهانیِ هم‌پوشان می‌توان روز جهانی دیابت (۱۴ نوامبر ≈ ۲۳ آبان) و روز جهانی کودک (۲۰ نوامبر ≈ ۲۹ آبان) را نام برد. حراج جهانی بلک فرایدی هم معمولاً چند روز پس از پایان آبان، در اوایل آذر، برگزار می‌شود.

آبان و طبیعت ایران

آبان اوج جلوه پاییز است: جنگل‌های ارسباران و هیرکانی نارنجی و سرخ می‌شوند، انار — میوه نماد این فصل — به بازار می‌آید و نخستین برف بر قله‌های البرز می‌نشیند. اگر عکاسی پاییزی دوست دارید، هیچ ماهی جای آبان را نمی‌گیرد.

آبان در متون کهن

جایگاه آبان در فرهنگ ایرانی چنان بلند بود که یکی از بخش‌های اوستا — «آبان‌یشت» — یکسره در ستایش آناهیتا سروده شده است؛ متنی که در آن، پهلوانان اسطوره‌ای از فریدون تا کیخسرو برای پیروزی به درگاه ایزدبانوی آب‌ها نیاز می‌برند. امروز هم نام آبان بر صدها روستا، رود و چشمه در جای‌جای ایران نشسته است. اگر در متون تاریخی به تاریخ آبانِ سال‌های دور برخوردید، معادل میلادی آن را — اکتبر یا نوامبرِ سال شمسی به‌علاوه ۶۲۱ — با مبدل دقیق استخراج کنید.