آی پی چیست؟ همه چیز درباره آدرس IP و انواع آن

آدرس پروتکل اینترنت یا IP، یک شناسه عددی منحصر‌به‌فرد است که به هر دستگاه متصل به یک شبکه کامپیوتری (مانند اینترنت) اختصاص داده می‌شود. این آدرس دو نقش اصلی دارد: شناسایی میزبان یا واسط شبکه و آدرس‌دهی مکان دستگاه. بدون آی‌پی، دستگاه‌ها نمی‌توانند در فضای بیکران اینترنت یکدیگر را پیدا کنند یا داده‌ای را به مقصد درست ارسال کنند. در واقع آی‌پی مانند کد پستی برای منزل شماست که اجازه می‌دهد بسته‌های اطلاعاتی دقیقاً به مقصد مورد نظر برسند.

IPv4 از ساختار ۳۲ بیتی استفاده می‌کند و حدود ۴.۳ میلیارد آدرس منحصر‌به‌فرد ارائه می‌دهد که اکنون تقریباً تمام شده است. در مقابل، IPv6 از ساختار ۱۲۸ بیتی بهره می‌برد که اجازه ایجاد ۳۴۰ اندیسیلیون آدرس را می‌دهد. از نظر ظاهری، IPv4 به صورت چهار عدد دهدهی (مثل 192.168.1.1) و IPv6 به صورت هشت بخش هگزادسیمال (مثل 2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334) نمایش داده می‌شود. IPv6 همچنین امنیت داخلی بالاتر و مدیریت شبکه بهتری دارد.

آی‌پی عمومی آدرسی است که توسط سرویس‌دهنده اینترنت (ISP) به مودم شما اختصاص داده می‌شود و در کل جهان منحصر‌به‌فرد است؛ این آدرس برای شناسایی شما در اینترنت جهانی استفاده می‌شود. اما آی‌پی خصوصی توسط روتر داخلی به دستگاه‌های موجود در خانه یا محل کار (مثل موبایل و لپ‌تاپ) داده می‌شود تا در شبکه داخلی با هم ارتباط برقرار کنند. آی‌پی‌های خصوصی در اینترنت جهانی قابل مسیریابی نیستند و امنیت شبکه داخلی را حفظ می‌کنند.

آی‌پی داینامیک یا پویا، آدرسی است که با هر بار اتصال به شبکه یا به صورت دوره‌ای توسط ISP تغییر می‌کند؛ این نوع برای کاربران عادی رایج‌تر و ارزان‌تر است. اما آی‌پی استاتیک یا ثابت، آدرسی است که هرگز تغییر نمی‌کند. آی‌پی استاتیک معمولاً برای میزبانی وب‌سایت‌ها، سرورهای بازی، دوربین‌های مداربسته (جهت دسترسی از راه دور) و سرویس‌های VOIP استفاده می‌شود و پایداری بیشتری برای دسترسی‌های خارجی فراهم می‌کند.

برای پیدا کردن آی‌پی عمومی خود، ساده‌ترین راه جستجوی عبارت 'What is my IP' در گوگل یا استفاده از سایت‌هایی مانند ipinfo.io است. برای پیدا کردن آی‌پی خصوصی در ویندوز، می‌توانید در محیط Command Prompt دستور ipconfig را تایپ کنید. در گوشی‌های اندروید و آیفون نیز در بخش تنظیمات شبکه (Wi-Fi) و با کلیک روی نام شبکه متصل شده، می‌توانید آدرس آی‌پی محلی دستگاه خود را مشاهده نمایید.

آدرس 127.0.0.1 که به آن Localhost نیز می‌گویند، یک آدرس رزرو شده در پروتکل IPv4 است که به خودِ دستگاه اشاره دارد. وقتی داده‌ای را به این آدرس ارسال می‌کنید، داده از دستگاه خارج نمی‌شود و دوباره به لایه‌های بالاتر شبکه در همان دستگاه برمی‌گردد. این آدرس عمدتاً توسط برنامه‌نویسان و مدیران شبکه برای تست کردن نرم‌افزارهای تحت شبکه، اطمینان از سلامت کارت شبکه و اجرای سرویس‌های محلی بدون نیاز به اتصال اینترنت استفاده می‌شود.

در شبکه اینترنت جهانی، خیر؛ هر آی‌پی عمومی باید کاملاً منحصر‌به‌فرد باشد تا داده‌ها به اشتباه ارسال نشوند. اما در شبکه‌های داخلی (Local)، میلیون‌ها دستگاه در سراسر جهان ممکن است از آدرس‌های خصوصی یکسان (مانند 192.168.1.5) استفاده کنند. این تداخل مشکلی ایجاد نمی‌کند، زیرا این دستگاه‌ها پشت یک روتر و با یک آی‌پی عمومی واحد به اینترنت متصل می‌شوند و تکنولوژی NAT وظیفه تفکیک ترافیک آن‌ها را بر عهده دارد.

Gateway در واقع آدرس آی‌پیِ روتری است که شبکه محلی شما را به شبکه بزرگتر (اینترنت) متصل می‌کند. وقتی دستگاه شما می‌خواهد داده‌ای را به مقصدی خارج از شبکه محلی ارسال کند، آن را به آدرس Gateway می‌فرستد. در اکثر شبکه‌های خانگی، آدرس Gateway معمولاً اولین آدرس در رنج شبکه (مثل 192.168.1.1) است. بدون تنظیم درست Gateway، دستگاه شما فقط می‌تواند با دستگاه‌های داخل خانه ارتباط برقرار کند و دسترسی به اینترنت نخواهد داشت.

پروتکل DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) فرآیند اختصاص آی‌پی را خودکار می‌کند. وقتی دستگاهی به شبکه وصل می‌شود، یک پیام درخواست (Discovery) ارسال می‌کند. سرور DHCP (که معمولاً در روتر است) یک آدرس آزاد از مخزن خود انتخاب کرده و به همراه مدت زمان اجاره (Lease Time)، ماسک زیرشبکه و Gateway به دستگاه پیشنهاد می‌دهد. پس از تایید دستگاه، این تنظیمات اعمال می‌شوند. این کار مانع از تداخل آی‌پی‌ها شده و مدیریت شبکه را برای کاربران غیرفنی بسیار آسان می‌کند.

تکنولوژی NAT (Network Address Translation) به یک روتر اجازه می‌دهد تا به عنوان یک واسطه عمل کند. روتر یک آی‌پی عمومی واحد از ISP می‌گیرد و به تمام دستگاه‌های داخل شبکه (موبایل، لپ‌تاپ و غیره) آی‌پی‌های خصوصی می‌دهد. وقتی دستگاهی درخواستی به اینترنت می‌فرستد، NAT آدرس خصوصی فرستنده را با آدرس عمومی خود جایگزین کرده و شماره پورت خاصی به آن اختصاص می‌دهد تا هنگام بازگشت داده، بداند آن را به کدام دستگاه داخلی تحویل دهد. اینگونه هزاران دستگاه با یک آی‌پی عمومی کار می‌کنند.

هر بسته داده شامل یک هدر است که آدرس آی‌پی فرستنده و گیرنده در آن درج شده است. وقتی بسته به یک روتر می‌رسد، روتر به جدول مسیریابی (Routing Table) خود نگاه می‌کند تا کوتاه‌ترین یا بهترین مسیر را برای رسیدن به مقصد پیدا کند. این فرآیند در چندین 'گام' (Hop) بین روترهای مختلف در سراسر جهان تکرار می‌شود تا بسته به روتر نهایی که به مقصد متصل است برسد. پروتکل‌های مسیریابی مانند BGP نقش نقشه‌خوان را در این فرآیند جهانی ایفا می‌کنند.

انسان‌ها ترجیح می‌دهند نام‌های معنادار (مثل google.com) را به خاطر بسپارند، اما کامپیوترها فقط با اعداد (آی‌پی) کار می‌کنند. DNS مانند دفترچه تلفن اینترنت عمل می‌کند. وقتی شما نام سایتی را تایپ می‌کنید، مرورگر ابتدا از یک سرور DNS می‌پرسد: 'آی‌پی این دامنه چیست؟'. سرور DNS آدرس عددی مربوطه را برمی‌گرداند و سپس مرورگر می‌تواند با استفاده از آن آی‌پی، مستقیماً به سرور وب‌سایت متصل شود و اطلاعات را دریافت کند.

آدرس‌دهی آی‌پی در لایه سوم مدل OSI که 'لایه شبکه' (Network Layer) نام دارد، انجام می‌شود. وظیفه این لایه، انتقال بسته‌ها از مبدأ به مقصد از طریق شبکه‌های مختلف است. در این لایه، روترها بر اساس آدرس آی‌پی تصمیم می‌گیرند که داده را به کدام سمت هدایت کنند. لایه‌های بالاتر (مثل انتقال) به محتوای داده و لایه‌های پایین‌تر (مثل پیوند داده) به انتقال فیزیکی از طریق مک‌آدرس (MAC Address) در یک شبکه محلی می‌پردازند.

مک‌آدرس یک شناسه فیزیکی و دائمی است که توسط سازنده روی کارت شبکه حک می‌شود و برای ارتباط در یک شبکه محلی (Local) کاربرد دارد. اما آی‌پی یک آدرس منطقی و نرم‌افزاری است که موقعیت دستگاه را در کل شبکه جهانی مشخص می‌کند. برای درک بهتر: مک‌آدرس مانند نام و نام‌خانوادگی شماست که تغییر نمی‌کند، اما آی‌پی مانند آدرس محل سکونت فعلی شماست که با جابه‌جایی تغییر می‌کند. روترها از پروتکل ARP برای تبدیل آی‌پی به مک‌آدرس در شبکه داخلی استفاده می‌کنند.

در پروتکل DHCP، آی‌پی به صورت دائمی به دستگاه داده نمی‌شود بلکه برای مدت مشخصی 'اجاره' داده می‌شود. معمولاً وقتی ۵۰٪ از زمان اجاره سپری شد، دستگاه درخواستی برای تمدید (Renewal) به سرور می‌فرستد. اگر سرور تایید کند، دستگاه همان آی‌پی را حفظ می‌کند. اگر دستگاه خاموش باشد یا پاسخی ندهد و زمان اجاره تمام شود، آن آی‌پی به مخزن آدرس‌های آزاد برمی‌گردد تا به دستگاه دیگری داده شود. این فرآیند باعث مدیریت بهینه آدرس‌های محدود در شبکه می‌شود.

هر شبکه دارای یک حد مجاز برای اندازه بسته‌ها به نام MTU است. اگر یک بسته آی‌پی بزرگتر از ظرفیت پذیرش یک روتر در مسیر باشد، آن روتر بسته را به قطعات کوچکتر تقسیم می‌کند که به این کار Fragmentation می‌گویند. هر قطعه دارای هدر آی‌پی مخصوص به خود است تا در مقصد دوباره شناسایی شود. در نهایت، دستگاه گیرنده تمام قطعات را بر اساس شماره شناسایی (Identification) و آفست موجود در هدر، دوباره سرهم می‌کند تا داده اصلی به دست آید.

یک آدرس IPv6 از ۱۲۸ بیت تشکیل شده که به ۸ بخش ۱۶ بیتی تقسیم می‌شود. هر بخش با چهار رقم هگزادسیمال (اعداد ۰-۹ و حروف a-f) نمایش داده شده و با دو نقطه (:) از هم جدا می‌شوند. استفاده از هگزادسیمال به این دلیل است که نمایش ۱۲۸ بیت به صورت دهدهی بسیار طولانی و غیرقابل مدیریت می‌شد. در IPv6 امکان فشرده‌سازی نیز وجود دارد؛ مثلاً می‌توان صفرهای متوالی را با '::' جایگزین کرد تا آدرس کوتاه‌تر و خواناتر شود.

ساب‌نتینگ فرآیند تقسیم یک شبکه بزرگ به چندین شبکه کوچک‌تر و مدیریت‌پذیرتر است. با استفاده از Subnet Mask، مشخص می‌شود که کدام بخش از آدرس آی‌پی مربوط به شناسه شبکه (Network ID) و کدام بخش مربوط به شناسه میزبان (Host ID) است. این کار باعث کاهش ترافیک غیرضروری (Broadcast)، افزایش امنیت (با جداسازی بخش‌های مختلف سازمان) و جلوگیری از هدر رفتن آدرس‌های آی‌پی می‌شود. برای مثال، بخش حسابداری می‌تواند ساب‌نت متفاوتی از بخش فنی داشته باشد.

Unicast ارسال داده از یک مبدأ به یک مقصد مشخص است. Multicast ارسال داده از یک مبدأ به گروهی از مقصدها (مثل پخش زنده ویدئویی) است. Anycast یک روش هوشمند است که در آن داده به 'نزدیک‌ترین' مقصد از میان گروهی از مقصدها ارسال می‌شود؛ این روش عمدتاً در سرویس‌های CDN و DNS جهانی استفاده می‌شود تا سرعت پاسخگویی افزایش یابد. در واقع در Anycast، چندین سرور در نقاط مختلف جهان آی‌پی یکسانی دارند و شبکه ترافیک را به نزدیک‌ترین آن‌ها هدایت می‌کند.

در ابتدا، IPv4 به کلاس‌های A (بزرگ)، B (متوسط) و C (کوچک) تقسیم می‌شد. کلاس A برای سازمان‌های عظیم با میلیون‌ها دستگاه و کلاس C برای شبکه‌های کوچک با حداکثر ۲۵۴ دستگاه بود. این سیستم بسیار ناکارآمد بود زیرا بسیاری از آدرس‌ها بلااستفاده می‌ماندند (مثلاً سازمانی که ۵۰۰ دستگاه داشت باید کلاس B می‌گرفت که ۶۵ هزار آدرس داشت). به همین دلیل، سیستم CIDR جایگزین شد که اجازه می‌دهد شبکه‌ها با هر اندازه‌ای و بدون محدودیت کلاس‌بندی، آدرس‌دهی شوند.

CIDR مخفف Classless Inter-Domain Routing است. در این روش، به جای استفاده از کلاس‌های ثابت، یک اسلش (/) و یک عدد بعد از آی‌پی قرار می‌گیرد (مثل 192.168.1.0/24). این عدد نشان‌دهنده تعداد بیت‌های اختصاص یافته به بخش شبکه است. CIDR انعطاف‌پذیری فوق‌العاده‌ای در تخصیص آدرس‌ها ایجاد کرد و به مدیران شبکه اجازه داد تا فضای آدرس‌دهی را دقیقاً بر اساس نیاز خود تقسیم کنند، که این امر باعث کند شدن روند اتمام آدرس‌های IPv4 شد.

ICMP (Internet Control Message Protocol) پروتکلی است که برای ارسال پیام‌های خطا و اطلاعات عملیاتی در شبکه استفاده می‌شود. اگرچه ICMP در لایه شبکه عمل می‌کند، اما مستقیماً برای انتقال داده کاربر استفاده نمی‌شود. ابزارهای معروفی مثل Ping و Traceroute از ICMP استفاده می‌کنند. وقتی پینگ می‌گیرید، یک بسته ICMP به آی‌پی مقصد ارسال می‌شود تا بررسی شود آیا آن آدرس در دسترس است یا خیر و زمان رفت و برگشت چقدر است.

هدر IPv4 معمولاً ۲۰ بایت حجم دارد و شامل اطلاعاتی مثل: نسخه پروتکل، طول هدر، نوع سرویس (QoS)، طول کل بسته، شناسایی (برای سرهم کردن قطعات)، TTL (زمان حیات بسته برای جلوگیری از چرخش بی‌پایان)، پروتکل لایه بالاتر (مثل TCP یا UDP)، چک‌سام برای بررسی سلامت داده و از همه مهم‌تر، آدرس آی‌پی مبدأ و مقصد است. این اطلاعات به روترها کمک می‌کند تا بسته را به درستی پردازش و هدایت کنند.

Dual Stack یکی از رایج‌ترین استراتژی‌ها برای مهاجرت از IPv4 به IPv6 است. در این روش، تجهیزات شبکه (مانند روترها و سرورها) و سیستم‌عامل‌ها به گونه‌ای پیکربندی می‌شوند که هر دو پروتکل را به صورت همزمان اجرا کنند. یعنی یک دستگاه همزمان یک آدرس IPv4 و یک آدرس IPv6 دارد. این کار اجازه می‌دهد تا دستگاه با هر دو نوع شبکه ارتباط برقرار کند و تا زمانی که کل اینترنت به IPv6 مجهز نشده، اختلالی در دسترسی به سرویس‌های قدیمی ایجاد نشود.

به دلیل اتمام ذخایر IPv4 توسط موسسه IANA در سال ۲۰۱۱، دیگر آدرس جدیدی برای واگذاری وجود ندارد. از طرفی، بسیاری از کسب‌وکارها و زیرساخت‌های قدیمی هنوز به IPv4 وابسته هستند و نمی‌توانند به سرعت به IPv6 مهاجرت کنند. این کمبود باعث ایجاد یک بازار ثانویه شده است که در آن شرکت‌هایی که آدرس مازاد دارند، آن‌ها را به متقاضیان می‌فروشند. در سال ۲۰۲۴، قیمت هر آدرس IPv4 در این بازارها بسته به حجم بلوک، بین ۳۰ تا ۵۰ دلار یا بیشتر متغیر است.

هزینه آی‌پی استاتیک در ایران و جهان معمولاً به صورت اجاره ماهانه یا سالانه دریافت می‌شود. در ایران، شرکت‌های ارائه دهنده اینترنت (ISP) مبلغی حدود ۲۰ تا ۵۰ هزار تومان در ماه (بسته به شرکت) برای یک عدد آی‌پی ثابت دریافت می‌کنند. این هزینه جدا از هزینه اشتراک اینترنت است. برای کسب‌وکارها، داشتن آی‌پی استاتیک جهت اتصال امن به سرورها، دوربین‌های نظارتی و دورکاری کارمندان یک ضرورت اقتصادی محسوب می‌شود.

مهاجرت به IPv6 هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم دارد. هزینه‌های مستقیم شامل ارتقای سخت‌افزارهای قدیمی (که از IPv6 پشتیبانی نمی‌کنند) و خرید تجهیزات جدید است. هزینه‌های غیرمستقیم شامل آموزش پرسنل IT، پیکربندی مجدد امنیت شبکه و تست سازگاری نرم‌افزارهاست. با این حال، در بلندمدت، IPv6 به دلیل حذف پیچیدگی‌های NAT و مدیریت آسان‌تر شبکه، هزینه‌های عملیاتی را کاهش می‌دهد و از پرداخت مبالغ هنگفت برای خرید آدرس‌های IPv4 جلوگیری می‌کند.

ارائه‌دهندگان ابری مانند AWS، Azure یا ابر آروان، برای آی‌پی‌های عمومی رزرو شده هزینه دریافت می‌کنند زیرا این آدرس‌ها منابع محدودی هستند. جالب است که برخی از این شرکت‌ها اگر آی‌پی را رزرو کنید اما به هیچ سروری متصل نکنید، هزینه بیشتری می‌گیرند (Idle Address Fee)؛ زیرا شما یک منبع کمیاب را اشغال کرده‌اید بدون اینکه از آن استفاده کنید. این سیاست برای تشویق کاربران به آزادسازی آدرس‌های بلااستفاده و بهینه‌سازی توزیع آی‌پی‌ها وضع شده است.

CGNAT (Carrier-Grade NAT) به اپراتورهای اینترنت اجازه می‌دهد تا هزاران مشترک خود را تنها با تعداد بسیار کمی آی‌پی عمومی به اینترنت متصل کنند. این کار نیاز ISP به خرید آدرس‌های IPv4 گران‌قیمت را به شدت کاهش می‌دهد. اگرچه این کار برای ISP صرفه اقتصادی دارد، اما برای کاربر نهایی محدودیت‌هایی مثل عدم امکان دسترسی مستقیم به مودم از راه دور یا مشکل در برخی بازی‌های آنلاین ایجاد می‌کند، زیرا کاربر آی‌پی اختصاصی واقعی ندارد.

خودِ آدرس به عنوان یک عدد هزینه تولید ندارد، اما تخصیص و مدیریت آن توسط سازمان‌های منطقه‌ای (RIR) شامل هزینه‌های عضویت و نگهداری سالانه است. با این حال، به دلیل فراوانی بسیار زیاد، ISPها معمولاً بلوک‌های بزرگی از IPv6 (مثل یک /64) را بدون هزینه اضافی یا با مبلغی بسیار ناچیز در اختیار کاربران قرار می‌دهند. برخلاف IPv4 که یک کالای سرمایه‌ای شده، IPv6 به عنوان یک زیرساخت فراوان در دسترس است.

اگر آی‌پی سرور یک شرکت در لیست‌های سیاه (Blacklist) قرار بگیرد (مثلاً به دلیل ارسال اسپم)، ایمیل‌های آن شرکت به مقصد نمی‌رسند که این ضرر مالی بزرگی است. هزینه مدیریت اعتبار شامل استفاده از ابزارهای مانیتورینگ، استخدام متخصصان امنیت برای جلوگیری از سوءاستفاده از شبکه و گاهی پرداخت جریمه به سازمان‌های نظارتی برای خارج کردن آی‌پی از لیست سیاه است. حفظ سلامت آی‌پی برای پایداری تجارت الکترونیک حیاتی و هزینه‌بر است.

اتمام IPv4 یک مانع ورود برای استارتاپ‌های حوزه زیرساخت و میزبانی ایجاد کرده است. شرکت‌های نوپا مجبورند مبالغ زیادی را صرف خرید آدرس کنند یا به سراغ تکنولوژی‌های پیچیده NAT بروند که کیفیت سرویس را کاهش می‌دهد. این موضوع باعث شده است که وابستگی به غول‌های ابری که مالک بلوک‌های بزرگ آی‌پی هستند بیشتر شود، چرا که آن‌ها می‌توانند آدرس‌ها را با قیمت تمام‌شده کمتری در اختیار مشتریان خود قرار دهند.

بله، طبق مقررات عمومی حفاظت از داده اتحادیه اروپا (GDPR) و بسیاری از قوانین حریم خصوصی مدرن، آدرس آی‌پی (حتی داینامیک) به عنوان 'داده شخصی' شناخته می‌شود. دلیل آن این است که آی‌پی می‌تواند در کنار سایر اطلاعات، برای شناسایی یک فرد حقیقی استفاده شود. بنابراین وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها موظفند در سیاست‌های حریم خصوصی خود اعلام کنند که آی‌پی کاربران را جمع‌آوری می‌کنند و باید از آن در برابر دسترسی‌های غیرمجاز محافظت نمایند.

در صورت وقوع جرم، پلیس فتا با حکم قضایی به ISP مراجعه کرده و استعلام می‌گیرد که در یک تاریخ و ساعت مشخص، یک آدرس آی‌پی خاص به کدام اشتراک یا خط تلفن اختصاص داشته است. ISPها طبق قانون موظفند گزارش‌های اتصال (Logs) کاربران را تا مدت مشخصی (معمولاً ۶ ماه تا ۲ سال) ذخیره کنند. این گزارش‌ها شامل زمان دقیق اتصال و قطع اتصال است که به شناسایی دقیق محل و هویت فرد استفاده‌کننده از آن آی‌پی منجر می‌شود.

از نظر قانونی، مسئولیت اولیه هرگونه فعالیت مجرمانه (مانند نشر اکاذیب، کلاهبرداری یا حملات سایبری) که با یک آدرس آی‌پی انجام شود، بر عهده مالک قانونی آن اشتراک اینترنت است. اگر شخصی رمز وای‌فای خود را در اختیار دیگران بگذارد و آن‌ها جرمی مرتکب شوند، مالک خط باید در مرحله اول پاسخگو باشد و ثابت کند که شخص دیگری از اشتراک او استفاده کرده است. به همین دلیل امنیت شبکه وای‌فای اهمیت حقوقی بالایی دارد.

بله، جعل آی‌پی که در آن فرستنده آدرس آی‌پی خود را تغییر می‌دهد تا هویتش را مخفی کند یا خود را به جای دستگاه دیگری جا بزند، در اکثر قوانین جرایم رایانه‌ای از جمله ایران جرم است. این تکنیک معمولاً برای حملات محروم‌سازی از سرویس (DDoS) یا دور زدن فیلترهای امنیتی استفاده می‌شود. انجام این کار با نیت سوء می‌تواند منجر به مجازات‌های سنگین از جمله حبس و جریمه‌های نقدی شود.

در بسیاری از کشورها از جمله ایران، ارائه‌دهندگان خدمات اینترنت موظف هستند طبق 'قانون جرایم رایانه‌ای'، ترافیک داده و اطلاعات مربوط به تخصیص آی‌پی به کاربران را برای مدت معینی ذخیره کنند. این اطلاعات شامل آدرس آی‌پی اختصاص یافته، تاریخ و زمان استفاده و اطلاعات هویتی کاربر است. هدف از این قوانین، امکان پیگیری قضایی در صورت بروز تخلفات امنیتی یا اخلاقی در فضای مجازی است و عدم رعایت آن توسط ISP منجر به ابطال پروانه می‌شود.

شرکت‌ها با استفاده از پایگاه‌های داده 'IP Geolocation'، متوجه می‌شوند که هر رنج آی‌پی متعلق به کدام کشور یا شهر است. این کار برای اجرای قوانین کپی‌رایت (مثلاً نتفلیکس)، محدودیت‌های بانکی یا تحریم‌های بین‌المللی استفاده می‌شود. از نظر حقوقی، وب‌سایت‌ها حق دارند بر اساس آدرس آی‌پی، دسترسی کاربران برخی مناطق را محدود کنند، مگر اینکه این کار با قوانین ضد تبعیض یا قراردادهای تجاری خاص در تضاد باشد.

در قوانین ایران، استفاده از فیلترشکن‌ها یا ابزارهای تغییر آی‌پی به خودی خود برای کاربران عادی جرم‌انگاری صریح نشده است، اما خرید و فروش یا تبلیغ این ابزارها غیرقانونی است. با این حال، اگر از این ابزارها برای انجام فعالیت‌های مجرمانه دیگر (مانند دسترسی به سایت‌های ممنوعه برای مقاصد غیرقانونی یا حملات سایبری) استفاده شود، می‌تواند به عنوان یک عامل تشدیدکننده در پرونده قضایی لحاظ شود. همچنین برای سازمان‌های دولتی، استفاده از این ابزارها محدودیت‌های قانونی خاص خود را دارد.

در IPv6، به دلیل تعداد بسیار زیاد آدرس‌ها، در ابتدا پیشنهاد شده بود که بخشی از مک‌آدرس دستگاه در آدرس آی‌پی گنجانده شود (روش EUI-64). این موضوع باعث نگرانی‌های حقوقی شد زیرا یک دستگاه در هر شبکه‌ای که وصل می‌شد، بخش ثابتی در آی‌پی خود داشت که ردیابی فیزیکی فرد را بسیار آسان می‌کرد. برای حل این چالش حقوقی و امنیتی، استانداردهای جدیدی به نام 'Privacy Extensions' معرفی شدند که آدرس‌های IPv6 را به صورت تصادفی و موقت تولید می‌کنند تا حریم خصوصی کاربر حفظ شود.