راهنمای جامع ثبت نام در سامانه سجام (گام به گام)

سامانه سجام مخفف عبارت «سامانه جامع اطلاعات مشتریان» است که توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه (سمات) و زیر نظر سازمان بورس ایجاد شده است. این سامانه به عنوان یک بانک اطلاعاتی متمرکز، تمامی داده‌های هویتی، ارتباطی و بانکی فعالان بازار سرمایه را یکپارچه می‌کند تا نیاز به ارائه مکرر مدارک به کارگزاری‌ها و صندوق‌ها از بین برود.

بله، ثبت‌نام در سامانه سجام برای تمامی افرادی که قصد فعالیت در بورس، خرید و فروش سهام، خرید خودرو از بورس کالا، خرید ارز دولتی، سرمایه‌گذاری در صندوق‌ها و حتی دریافت سود سهام عدالت را دارند، کاملاً الزامی است. بدون داشتن کد سجامی، ارائه هرگونه خدمات مالی و معاملاتی در بازار سرمایه ایران به شخص متقاضی متوقف خواهد شد.

کد سجامی یک شناسه منحصر‌به‌فرد ۱۰ رقمی است که پس از تکمیل فرآیند ثبت‌نام، تایید اطلاعات توسط مراجع ذی‌صلاح و انجام موفقیت‌آمیز احراز هویت حضوری یا الکترونیکی، از طریق پیامک برای کاربر ارسال می‌شود. این کد نشان‌دهنده تایید نهایی هویت شما در سیستم یکپارچه بازار سرمایه ایران است و برای ثبت‌نام در کارگزاری‌ها استفاده می‌شود.

ثبت‌نام در سجام یک فرآیند حاکمیتی و ملی برای احراز هویت پایه در کل بازار سرمایه است، در حالی که ثبت‌نام در کارگزاری‌ها برای دریافت پلتفرم معاملاتی و خرید و فروش مستقیم سهام انجام می‌شود. شما ابتدا باید در سجام ثبت‌نام و احراز هویت کنید تا یک کد معاملاتی پایه بگیرید و سپس با آن کد در کارگزاری دلخواه خود عضو شوید.

از مهم‌ترین مزایای سجام می‌توان به دریافت متمرکز و خودکار سود سهام شرکت‌ها و سهام عدالت به حساب بانکی، امکان ویرایش یکپارچه اطلاعات ارتباطی و بانکی بدون نیاز به مراجعه به تک‌تک شرکت‌ها، دسترسی آسان به درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه، تسهیل در تغییر کارگزار ناظر و شرکت در مجمع‌های عمومی به صورت الکترونیکی اشاره کرد.

خیر، واریز سود سهام عدالت به صورت متمرکز و از طریق شرکت سپرده‌گذاری مرکزی به حساب‌های معرفی‌شده در سامانه سجام انجام می‌شود. افرادی که در سجام ثبت‌نام نکرده و احراز هویت نشده باشند، سود سهام عدالت برای آن‌ها واریز نخواهد شد و این مبالغ تا زمان انجام ثبت‌نام و احراز هویت کامل در حساب‌های واسط مسدود باقی می‌ماند.

تمامی اشخاص حقیقی (ایرانی و خارجی)، اشخاص حقوقی (شرکت‌ها و سازمان‌ها) و نمایندگان قانونی آن‌ها که تمایل به فعالیت در بازار سرمایه، خرید صندوق‌های سرمایه‌گذاری، دریافت سود سهام عدالت، خرید خودرو از بورس کالا یا دریافت کد سبدگردانی دارند، مشمول ثبت‌نام در این سامانه هستند و هیچ استثنایی برای سن یا ملیت وجود ندارد.

بله، اتباع خارجی متقاضی فعالیت در بازار سرمایه ایران می‌توانند با استفاده از کد پیگیری اتباع خارجی (کد فیدا) به جای کد ملی، مراحل ثبت‌نام خود را در سامانه سجام آغاز کنند. البته فرآیند احراز هویت این افراد معمولاً نیازمند بررسی‌های دقیق‌تر مدارک اقامتی معتبر و مراجعه به دفاتر پیشخوان دولت منتخب است تا تایید نهایی صادر شود.

فرآیند ثبت‌نام شامل ورود به سایت اصلی سجام، وارد کردن شماره تلفن همراه به نام متقاضی، دریافت کد تایید، پرداخت هزینه ثبت‌نام، تکمیل فرم‌های اطلاعات هویتی، وارد کردن اطلاعات تماس و نشانی دقیق پستی، ثبت اطلاعات حساب بانکی فعال به نام خود شخص، دریافت کد رهگیری ۱۰ رقمی و در نهایت اقدام برای احراز هویت الکترونیکی یا حضوری است.

کد رهگیری ۱۰ رقمی سجام پس از تکمیل تمام مراحل ثبت‌نام متنی و استعلام موفقیت‌آمیز اطلاعات هویتی از سازمان ثبت احوال، از طریق پیامک به شماره همراه ثبت‌شده کاربر ارسال می‌شود. دریافت این کد به معنای تایید اولیه اطلاعات است و کاربر باید با در دست داشتن این کد، اقدام به احراز هویت الکترونیکی یا حضوری نماید.

برای ویرایش اطلاعات، کاربر باید به بخش «ویرایش اطلاعات» در سایت سجام مراجعه کرده و پس از تایید شماره همراه با کد یکبار مصرف، اطلاعات جدید خود مانند آدرس، شماره تلفن یا حساب بانکی را وارد کند. طبق قوانین جدید، ویرایش اطلاعات برای افرادی که قبلاً احراز هویت شده‌اند رایگان است و نیازی به پرداخت هزینه مجدد ندارد.

ثبت‌نام افراد زیر ۱۸ سال باید توسط ولی قانونی (پدر یا جد پدری) یا قیم قانونی آن‌ها انجام شود. در فرآیند ثبت‌نام، اطلاعات هویتی کودک وارد می‌شود اما شماره تلفن همراه و اطلاعات حساب بانکی می‌تواند به نام ولی باشد. همچنین بارگذاری مدارک اثبات‌کننده قیمومیت یا ولایت قانونی در سامانه جهت تایید نهایی الزامی است.

برای افراد محجور، قیم قانونی باید با ارائه مدارک قضایی معتبر اقدام به ثبت‌نام نماید. در خصوص متوفیان، امکان ثبت‌نام جدید در سجام وجود ندارد؛ بلکه وراث قانونی متوفی باید از طریق سامانه میراث و با مراجعه به کارگزاری‌های منتخب یا شعب بانک‌های مشخص‌شده، فرآیند انتقال سهام عدالت و دارایی‌های متوفی را به حساب‌های سجامی خود پیگیری کنند.

احراز هویت الکترونیکی با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی و تشخیص زنده بودن چهره انجام می‌شود. کاربر با داشتن کارت ملی هوشمند (یا رسید آن)، دوربین سلفی گوشی، گرفتن یک ویدیوی کوتاه چند ثانیه‌ای از چهره خود و خواندن یک متن تصادفی، این فرآیند را انجام می‌دهد. این روش بسیار سریع بوده و نیازی به مراجعه حضوری ندارد.

متقاضیانی که تمایل به احراز هویت حضوری دارند یا شرایط احراز هویت الکترونیکی را ندارند، باید با در دست داشتن اصل کارت ملی، شناسنامه، کد رهگیری ۱۰ رقمی سجام و اطلاعات حساب بانکی خود به یکی از دفاتر پیشخوان دولت، شعب بانک‌های منتخب یا کارگزاری‌های مجاز مراجعه کنند تا فرآیند ثبت اثر انگشت و تطبیق چهره انجام شود.

در صورت موفقیت‌آمیز بودن احراز هویت الکترونیکی یا حضوری و عدم وجود مغایرت در استعلام‌های قانونی (ثبت احوال، بانک مرکزی و شاهکار)، کد سجامی معمولاً ظرف مدت ۲۴ الی ۴۸ ساعت کاری صادر و از طریق پیامک به شماره تلفن همراه ثبت‌شده کاربر ارسال می‌شود. در صورت بروز مشکل، پیامک خطای مربوطه ارسال خواهد شد.

عدم دریافت پیامک کد رهگیری معمولاً به دلیل شلوغی خطوط پیامکی، مسدود بودن پیامک‌های تبلیغاتی روی گوشی شما، اشتباه وارد کردن شماره همراه در زمان ثبت‌نام، یا عدم انطباق کد ملی با مالکیت شماره تلفن همراه (سامانه شاهکار) رخ می‌دهد. برای حل این مشکل باید وضعیت ثبت‌نام خود را در سایت سجام پیگیری کنید.

این خطا نشان می‌دهد که سیم‌کارت وارد شده به نام دارنده کد ملی ثبت‌نام‌کننده نیست. طبق قوانین امنیت اطلاعات، شماره همراه حتماً باید متعلق به خود متقاضی باشد. برای رفع این مشکل، کاربر باید یا یک سیم‌کارت جدید به نام خود تهیه کند و یا با مراجعه به دفاتر اپراتورهای تلفن همراه، مالکیت سیم‌کارت فعلی را به نام خود انتقال دهد.

در صورت فراموشی یا گم کردن کد رهگیری، نیازی به ثبت‌نام مجدد نیست. شما می‌توانید به صفحه اصلی سامانه سجام مراجعه کرده، گزینه «بازیابی کد رهگیری» را انتخاب کنید، کد ملی خود را وارد نموده و پس از وارد کردن کد تایید یکبار مصرفی که به شماره همراهتان ارسال می‌شود، کد رهگیری خود را مجدداً دریافت نمایید.

این خطا زمانی رخ می‌دهد که حساب بانکی معرفی‌شده به نام خود شخص متقاضی نباشد، حساب مسدود یا راکد باشد، یا شماره شبای وارد شده اشتباه تایپ شده باشد. همچنین اطلاعات هویتی شما در بانک ممکن است قدیمی باشد. برای رفع آن، باید از فعال بودن حساب خود مطمئن شوید و اطلاعات دقیق شبا را مجدداً در سامانه ثبت کنید.

این خطا معمولاً به دلیل نور نامناسب محیط، کیفیت پایین دوربین، وجود سایه روی صورت، استفاده از عینک، کلاه یا آرایش غلیظ، و یا عدم تطابق شدید چهره فعلی با عکس کارت ملی رخ می‌دهد. برای حل آن، در محیطی با نور طبیعی و یکنواخت، بدون عینک و با پس‌زمینه ساده مجدداً اقدام به تصویربرداری و ضبط ویدیو کنید.

بله، افرادی که کارت ملی هوشمند خود را دریافت نکرده‌اند، می‌توانند با استفاده از شماره شناسنامه و کد رهگیری مندرج در رسید ثبت‌نام کارت ملی هوشمند (که ممهور به مهر ثبت احوال باشد) مراحل ثبت‌نام و احراز هویت الکترونیکی یا حضوری خود را در سامانه سجام بدون هیچ مشکلی انجام دهند.

شما باید به سایت سجام مراجعه کرده و وارد بخش ویرایش اطلاعات شوید. پس از تایید هویت پیامکی، آدرس جدید، کد پستی جدید یا شماره تلفن جدید خود را وارد کنید. توجه داشته باشید که در صورت تغییر شماره تلفن همراه، شماره جدید نیز باید حتماً به نام خود شما (کد ملی شما) در سامانه شاهکار ثبت شده باشد.

خیر، در صورتی که فرآیند احراز هویت الکترونیکی به دلیل قطعی اینترنت، مشکلات فنی سامانه یا عدم تایید موقت چهره نیمه‌کاره بماند یا رد شود، شما نیازی به پرداخت هزینه مجدد ندارید و می‌توانید تا چند مرتبه دیگر فرآیند احراز هویت را در همان اپلیکیشن یا درگاه بدون پرداخت هزینه اضافی تکرار کنید.

هزینه ثبت‌نام اولیه در سامانه سجام مبلغ ۱۰,۰۰۰ تومان است که به صورت آنلاین پرداخت می‌شود. همچنین هزینه احراز هویت الکترونیکی نیز حدود ۱۰,۰۰۰ تومان است. در مجموع، کل فرآیند ثبت‌نام و احراز هویت غیرحضوری حدود ۲۰,۰۰۰ تومان هزینه دارد. در صورت مراجعه حضوری به دفاتر پیشخوان، کارمزد مصوب خدمات حضوری نیز اضافه می‌شود.

در دوره‌هایی طرح‌های تشویقی برای ثبت‌نام رایگان مشمولان سهام عدالت از طریق اپلیکیشن‌های بانکی خاص وجود داشت، اما در حال حاضر تعرفه عمومی ثبت‌نام و احراز هویت برای تمامی متقاضیان یکسان است. با این حال، برخی کارگزاری‌ها در قالب طرح‌های جذب مشتری، هزینه احراز هویت الکترونیکی کاربران خود را به صورت رایگان تقبل می‌کنند.

خیر، بر اساس آخرین مصوبات شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه (سمات)، ویرایش و به‌روزرسانی اطلاعات هویتی، آدرس، شماره تلفن همراه و حساب‌های بانکی برای افرادی که قبلاً یک‌بار ثبت‌نام و احراز هویت شده‌اند، کاملاً رایگان است و هیچ‌گونه هزینه‌ای برای کاربران به همراه ندارد.

خیر، هزینه پرداخت شده بابت بررسی مدارک، استعلام از سازمان‌های مربوطه (ثبت احوال، بانک مرکزی و شاهکار) و پردازش اطلاعات مصرف می‌شود و قابل استرداد نیست. با این حال، در صورت عدم تایید احراز هویت به دلایل فنی یا عدم وضوح تصویر، کاربر می‌تواند بدون پرداخت هزینه مجدد، فرآیند احراز هویت را تکرار کند.

هزینه احراز هویت حضوری در دفاتر پیشخوان دولت یا شعب بانک‌ها شامل تعرفه مصوب شرکت سپرده‌گذاری مرکزی به علاوه کارمزد خدمات حضوری دفتر پیشخوان (که سالانه توسط سازمان تنظیم مقررات تعیین می‌شود) است. این مبلغ معمولاً کمی بیشتر از هزینه احراز هویت الکترونیکی و غیرحضوری است.

بله، برای پرداخت هزینه ثبت‌نام یا احراز هویت در درگاه‌های اینترنتی سامانه سجام، الزامی به استفاده از کارت بانکی به نام خود شخص متقاضی نیست و شما می‌توانید با استفاده از هر کارت بانکی عضو شتاب که دارای رمز پویا (رمز دوم) باشد، هزینه مربوطه را پرداخت نمایید.

خیر، ثبت‌نام در سجام فقط یک‌بار برای همیشه انجام می‌شود و کد سجامی صادر شده برای تمامی کارگزاری‌ها معتبر است. برای تغییر کارگزار ناظر یا ثبت‌نام در یک کارگزاری جدید، نیازی به ثبت‌نام مجدد در سجام یا پرداخت هیچ‌گونه هزینه‌ای به سامانه سجام وجود ندارد و این فرآیند کاملاً رایگان است.

تعرفه پایه احراز هویت الکترونیکی توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی تعیین می‌شود و برای تمامی درگاه‌ها یکسان است. تفاوت‌های جزئی احتمالی در برخی اپلیکیشن‌ها ممکن است ناشی از ارائه خدمات ارزش افزوده، کارمزدهای درگاه پرداخت یا تخفیف‌های تبلیغاتی باشد که خود اپلیکیشن‌ها یا بانک‌های عامل برای کاربران در نظر می‌گیرند.

سامانه سجام تحت نظارت مستقیم سازمان بورس و اوراق بهادار و شرکت سپرده‌گذاری مرکزی فعالیت می‌کند. طبق قوانین بازار سرمایه و قانون جرایم رایانه‌ای، تمامی اطلاعات هویتی، سکونتی و بانکی کاربران در این سامانه به صورت کاملاً رمزنگاری‌شده نگهداری می‌شود و دسترسی نهادهای غیرمجاز به این داده‌ها قانوناً ممنوع و جرم محسوب می‌شود.

طبق قوانین و مقررات سامانه سجام، مسئولیت صحت و سقم تمامی اطلاعات وارد شده (اعم از هویتی، آدرس و حساب بانکی) مستقیماً بر عهده خود کاربر است. ثبت اطلاعات نادرست یا استفاده از حساب بانکی متعلق به غیر، علاوه بر مسدود شدن کد سجامی و دارایی‌ها، می‌تواند پیگرد قانونی و اتهاماتی نظیر جعل هویت یا پولشویی را به همراه داشته باشد.

طبق دستورالعمل‌های قانونی سامانه سجام و بانک مرکزی، حساب بانکی معرفی‌شده در سامانه سجام حتماً باید انفرادی و به نام خود شخص متقاضی باشد. ثبت حساب‌های بانکی مشترک در سامانه سجام مجاز نیست و سیستم استعلام بانکی سجام، این‌گونه حساب‌ها را تایید نکرده و فرآیند ثبت‌نام را متوقف خواهد کرد.

بله، از آنجا که سامانه سجام یک بانک اطلاعاتی رسمی و متمرکز است، مراجع قضایی و دادگاه‌های ذی‌صلاح می‌توانند با صدور حکم قانونی، اقدام به استعلام دارایی‌های مالی اشخاص در بازار سرمایه نموده و در صورت لزوم، دستور توقیف، بلوکه کردن یا انتقال دارایی‌های موجود در کدهای سجامی محکوم‌علیه را صادر کنند.

ثبت‌نام سجام با وکالت‌نامه رسمی تنها در صورتی امکان‌پذیر است که در متن وکالت‌نامه صراحتاً حق ثبت‌نام در سامانه سجام و انجام امور بازار سرمایه قید شده باشد. وکیل قانونی باید با همراه داشتن وکالت‌نامه رسمی ممهور، مدارک موکل و مدارک هویتی خود، جهت احراز هویت به دفاتر پیشخوان دولت مراجعه کند و امکان احراز هویت الکترونیکی برای این مورد وجود ندارد.

خیر، عدم ثبت‌نام در سجام به هیچ وجه موجب ابطال، مصادره یا از بین رفتن سهام، دارایی‌ها یا سهام عدالت قبلی شما نمی‌شود. با این حال، تا زمانی که ثبت‌نام و احراز هویت خود را تکمیل نکنید، دارایی‌های شما غیرقابل معامله (بلوکه موقت) خواهند بود و امکان دریافت سود سهام یا انتقال آن‌ها را نخواهید داشت.

اشخاص حقوقی موظفند اطلاعات شرکت شامل شناسه ملی، شماره ثبت، اطلاعات آخرین روزنامه رسمی و مشخصات اعضای هیئت مدیره و صاحبان امضای مجاز را در سجام ثبت کنند. همچنین نماینده قانونی شرکت باید به صورت حضوری با معرفی‌نامه رسمی و مدارک هویتی جهت احراز هویت به دفاتر پیشخوان یا مراجع مربوطه مراجعه نماید.

بله، بر اساس قوانین مالیاتی کشور و قانون مالیات‌های مستقیم، سازمان امور مالیاتی جهت بررسی تراکنش‌های مالی، تشخیص مالیات بر درآمد و جلوگیری از فرار مالیاتی، دسترسی‌های قانونی به داده‌های مالی و معاملاتی ثبت‌شده در سامانه‌های ملی از جمله سامانه سجام و سپرده‌گذاری مرکزی را دارا می‌باشد.