ثبت نام یارانه جاماندگان؛ راهنمای گام‌به‌گام و سامانه جدید

یارانه جاماندگان به طرحی اطلاق می‌شود که در آن افرادی که از ابتدا برای دریافت یارانه اقدام نکرده‌اند یا در سال‌های گذشته به هر دلیلی انصراف داده بودند، مجدداً امکان ثبت‌نام پیدا می‌کنند. همچنین افرادی که به دلیل تغییرات ساختاری در نظام دهک‌بندی، نامشان از لیست حذف شده اما خود را واجد شرایط می‌دانند، در این دسته قرار می‌گیرند. طبق آخرین ابلاغیه‌ها، تمامی شهروندانی که در دهک‌های اول تا نهم قرار دارند، مشمول دریافت این کمک‌هزینه معیشتی هستند و تنها دهک دهم (پردرآمدترین قشر جامعه) از این چرخه خارج شده است.

در حال حاضر مبلغ یارانه نقدی برای خانوارهای دهک اول تا سوم مبلغ ۴۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر و برای خانوارهای دهک چهارم تا نهم مبلغ ۳۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر است. علاوه بر این مبالغ، طرح‌های تشویقی مانند کالابرگ الکترونیکی نیز وجود دارد که در صورت خرید ۱۱ قلم کالای اساسی، مبلغ ۱۲۰ تا ۲۲۰ هزار تومان اعتبار اضافی (بسته به طرح‌های فصلی مانند طرح فجرانه) به ازای هر نفر به خانوار تعلق می‌گیرد که قابل برداشت نقدی نیست و باید صرف خرید کالا شود.

دهک‌بندی بر اساس شاخص‌های متعددی در «پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان» انجام می‌گیرد. این شاخص‌ها شامل میانگین واریزی و خروجی حساب‌های بانکی در سال، ارزش خودروهای تحت مالکیت، تعداد و مبالغ سفرهای خارجی، دارایی‌های بورسی و حقوق دریافتی افراد است. سیستم به صورت هوشمند و دوره‌ای (معمولاً هر ۶ ماه یکبار) این داده‌ها را بازنگری می‌کند. بنابراین وضعیت اقتصادی کل اعضای خانوار (نه فقط سرپرست) در تعیین دهک نهایی و واجد شرایط بودن برای دریافت یارانه تاثیر مستقیم و حیاتی دارد.

دهک‌های اول، دوم و سوم به عنوان اقشار کم‌درآمد و تحت پوشش نهادهای حمایتی (مانند کمیته امداد و بهزیستی) شناخته می‌شوند. این افراد بالاترین مبلغ یارانه نقدی یعنی ۴۰۰ هزار تومان را دریافت می‌کنند. همچنین در طرح‌های تشویقی دولت مانند کالابرگ الکترونیکی، این سه دهک در اولویت بهره‌مندی از اعتبارات اضافی و تخفیفات کالایی قرار دارند. هدف از این تفاوت قیمتی، حمایت بیشتر از قدرت خرید اقشار آسیب‌پذیر در برابر تورم مواد غذایی و تامین حداقل‌های معیشتی برای این خانوارها است.

دهک دهم طبق تعریف قانونی، ۱۰ درصد از پردرآمدترین افراد جامعه را شامل می‌شود که در حال حاضر مشمول دریافت یارانه نیستند. با این حال، به دلیل به‌روزرسانی مداوم داده‌ها در پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان، اگر وضعیت مالی فردی در دهک دهم به دلیل کاهش درآمد یا فروش دارایی‌ها تغییر کند، ممکن است در بازنگری‌های دوره‌ای به دهک نهم سقوط کرده و واجد شرایط دریافت یارانه شود. این افراد می‌توانند در سامانه حمایت اعتراض خود را ثبت کنند تا بررسی مجدد روی پرونده مالی آن‌ها انجام شود.

طرح فجرانه یک مدل تشویقی موقت و ویژه است که دولت برای حمایت از معیشت مردم در دهک‌های ۱ تا ۷ اجرا کرده است. در این طرح، علاوه بر یارانه نقدی ۳۰۰ یا ۴۰۰ هزار تومانی، مبلغ ۲۲۰ هزار تومان اعتبار خرید به ازای هر نفر در کارت بانکی سرپرست خانوار شارژ می‌شود. شرط استفاده از این اعتبار، خرید ۱۱ قلم کالای اساسی (برنج، روغن، قند، شکر و...) از فروشگاه‌های متصل به شبکه «شما» است. این مبلغ به هیچ وجه قابل برداشت نقدی نیست و در صورت عدم استفاده در بازه زمانی مشخص، منقضی می‌شود.

برای اطلاع از دهک‌بندی خانوار، ساده‌ترین راه مراجعه به سامانه «حمایت» به نشانی hemayat.mcls.gov.ir است. پس از ورود با شماره همراه (که باید به نام سرپرست باشد) و کد ملی، وضعیت دهک‌بندی و علت قرارگیری در آن دهک (مانند تراکنش بالا یا خودرو) نمایش داده می‌شود. همچنین استفاده از کد دستوری #6369* یا شماره‌گیری تلفن گویای ۰۹۲۰۰۰۰۶۳۶۹ نیز از روش‌های سریع برای استعلام وضعیت دهک‌بندی است که بدون نیاز به اینترنت، اطلاعات پایه را در اختیار شهروندان قرار می‌دهد.

بله، فرآیند ثبت‌نام نوزادان برای دریافت یارانه به صورت کاملاً سیستمی انجام می‌شود. پس از صدور شناسنامه توسط سازمان ثبت احوال، اطلاعات نوزاد به صورت خودکار به سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها ارسال می‌گردد. اگر والدین نوزاد در حال حاضر مشمول دریافت یارانه باشند، نام نوزاد به لیست خانوار اضافه شده و یارانه او از ماه‌های بعد واریز خواهد شد. در صورتی که پس از گذشت سه ماه از تولد، یارانه نوزاد واریز نشد، سرپرست باید با در دست داشتن مدارک به دفاتر پلیس +۱۰ مراجعه نماید.

برخلاف سال‌های گذشته که ثبت‌نام در بازه‌های زمانی خاصی انجام می‌شد، در حال حاضر زیرساخت ثبت‌نام در «پنجره ملی خدمات دولت هوشمند» به صورت دائمی فعال است. متقاضیان جدید و جاماندگان می‌توانند در هر ساعتی از شبانه‌روز به سایت my.gov.ir مراجعه کرده و درخواست خود را ثبت کنند. پس از ثبت‌نام، اطلاعات فرد توسط وزارت رفاه بررسی شده و در صورت تایید و قرارگیری در دهک‌های ۱ تا ۹، یارانه فرد از اولین نوبت واریزی پس از تایید نهایی، به حساب سرپرست خانوار واریز خواهد شد.

ابتدا به آدرس my.gov.ir مراجعه کرده و با شماره همراهی که به نام خودتان است وارد شوید. پس از دریافت کد تایید و ورود به پنل کاربری، به بخش «خدمات حمایتی و رفاهی» بروید. در این قسمت گزینه «ثبت‌نام یارانه» را انتخاب کنید. مشخصات فردی، کد ملی و اطلاعات تماس را وارد نمایید. در مرحله بعد باید اطلاعات مربوط به اعضای خانوار و شماره حساب بانکی جهت واریز را ثبت کنید. پس از اتمام، یک کد رهگیری دریافت خواهید کرد که باید آن را برای پیگیری‌های بعدی نزد خود نگه دارید.

زوج‌های جوان برای جدا کردن یارانه خود باید ابتدا به یکی از دفاتر پلیس +۱۰ مراجعه کنند. مدارک لازم شامل اصل شناسنامه، کارت ملی و عقدنامه دائم است. پس از ثبت درخواست در پلیس +۱۰، سرپرست جدید (معمولاً زوج) باید به یکی از شعب بانکی که قصد دارد یارانه به آن واریز شود مراجعه کرده و حساب بانکی خود را در سامانه رفاهی ثبت یا تایید کند. دقت کنید که این فرآیند باید بین زمان واریز دو مرحله یارانه انجام شود تا اختلالی در پرداخت ماه جاری ایجاد نگردد.

اگر یارانه‌تان قطع شده یا معتقدید در دهک اشتباهی قرار گرفته‌اید، باید به سامانه hemayat.mcls.gov.ir مراجعه کنید. در بخش «درخواست بررسی»، می‌توانید جزئیات دارایی‌ها و تراکنش‌های بانکی که ملاک دهک‌بندی بوده‌اند را مشاهده کنید. در صورتی که اطلاعات اشتباه است (مثلاً خودرویی دارید که فروخته‌اید اما سند انتقال نیافته)، می‌توانید گزینه اعتراض را انتخاب کنید. کارشناسان وزارت رفاه مدارک شما را بررسی کرده و نتیجه معمولاً ظرف یک تا سه ماه از طریق پیامک یا همان سامانه به اطلاع شما خواهد رسید.

در صورت فوت سرپرست، یارانه اعضای خانوار موقتاً قطع می‌شود. اعضای باقی‌مانده باید با گواهی فوت و مدارک شناسایی به پلیس +۱۰ مراجعه کنند تا سرپرست جدید تعیین شود. در صورت طلاق، فردی که حضانت فرزندان را بر عهده دارد یا قصد جدا کردن یارانه خود را دارد، باید با در دست داشتن حکم دادگاه یا طلاق‌نامه به دفاتر پلیس +۱۰ مراجعه نماید. پس از تغییر سرپرست در سیستم، فرد جدید باید حتماً به بانک مراجعه کرده و شماره حساب خود را برای واریز یارانه در سامانه ثبت کند.

تغییر شماره حساب یارانه مستقیماً از طریق سایت‌های دولتی امکان‌پذیر نیست. برای این کار، سرپرست خانوار باید شخصاً به یکی از شعب بانکی که در آن حساب فعال دارد مراجعه کند. بانک مربوطه از طریق سامانه داخلی خود، شماره حساب جدید را به سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها اعلام می‌کند. توصیه می‌شود این کار را بلافاصله پس از واریز یارانه ماه جاری انجام دهید تا فرصت کافی برای تایید حساب در سیستم مرکزی قبل از واریز ماه بعد وجود داشته باشد و یارانه شما معلق نماند.

اپلیکیشن «شما» (شبکه ملی اعتبار) ابزار اصلی برای مدیریت کالابرگ الکترونیکی است. پس از نصب این برنامه، می‌توانید مانده اعتبار یارانه و کالابرگ خود را مشاهده کنید. همچنین لیست فروشگاه‌های اطراف که متصل به طرح هستند روی نقشه نمایش داده می‌شود. با استفاده از این اپلیکیشن می‌توانید بارکد کالاهای مورد نظر را اسکن کنید تا متوجه شوید مشمول طرح تشویقی می‌شوند یا خیر. این اپلیکیشن برای هر دو سیستم‌عامل اندروید و iOS در دسترس است و نصب آن برای بهره‌مندی از طرح فجرانه توصیه می‌شود.

در صورتی که پس از ثبت‌نام در پنجره ملی خدمات دولت هوشمند، پیامک تایید یا کد رهگیری دریافت نکردید، ابتدا پوشه اسپم پیامک‌های خود را چک کنید. اگر همچنان خبری نبود، مجدداً به سایت my.gov.ir وارد شوید و در بخش «درخواست‌های من»، وضعیت ثبت‌نام را بررسی کنید. اگر درخواستی ثبت نشده بود، فرآیند را تکرار کنید. دقت داشته باشید که به دلیل ترافیک بالای سامانه در روزهای خاص، ممکن است ارسال پیامک با تاخیر مواجه شود. در صورت تکرار مشکل، با شماره مرکز تماس دولت (۰۲۱-۶۳۶۹) تماس بگیرید.

ورود به پنجره ملی خدمات دولت هوشمند (my.gov.ir) عمدتاً از طریق رمز یکبار مصرف (OTP) انجام می‌شود که به شماره همراه سرپرست ارسال می‌گردد. بنابراین نیازی به حفظ کردن رمز عبور ثابت نیست. اما اگر برای ورود با کد ملی و رمز ثابت دچار مشکل شدید، گزینه «فراموشی رمز عبور» را انتخاب کنید. در این مرحله با تایید شماره همراه و وارد کردن کد ارسالی، می‌توانید رمز جدیدی تعریف کنید. دقت کنید که شماره همراه حتماً باید به نام شخص دارنده کد ملی باشد، در غیر این صورت سیستم اجازه بازیابی نمی‌دهد.

عدم دسترسی به سایت حمایت معمولاً به سه دلیل رخ می‌دهد: ۱. ترافیک بسیار بالا در زمان واریز یارانه‌ها یا اعلام طرح‌های جدید که باعث کندی سرور می‌شود. ۲. استفاده از فیلترشکن (VPN) که به دلیل مسائل امنیتی، دسترسی به سایت‌های دولتی را مسدود می‌کند. ۳. به‌روزرسانی‌های دوره‌ای پایگاه داده. برای رفع مشکل، ابتدا فیلترشکن خود را خاموش کنید، حافظه کش مرورگر را پاک کرده و در ساعات کم‌ترافیک (مانند اواخر شب یا اوایل صبح) مجدداً برای ورود به سامانه تلاش نمایید.

این خطا یکی از رایج‌ترین مشکلات در سامانه‌های دولتی است. طبق قوانین امنیتی، برای احراز هویت الکترونیکی، شماره موبایلی که با آن وارد سامانه می‌شوید باید در دیتابیس اپراتورها دقیقاً به نام دارنده کد ملی ثبت شده باشد (طرح شاهکار). اگر سیم‌کارت به نام شما نیست، باید ابتدا یک سیم‌کارت جدید به نام خود تهیه کنید یا مالکیت سیم‌کارت فعلی را در دفاتر پیشخوان دولت به نام خود انتقال دهید تا اجازه ورود به بخش ثبت‌نام یارانه به شما داده شود.

اگر یارانه نقدی دریافت می‌کنید اما اعتبار کالابرگ در اپلیکیشن «شما» صفر نشان داده می‌شود، ممکن است به این دلیل باشد که شما در دهک‌های ۸ و ۹ قرار دارید (که مشمول اعتبار اضافه نیستند) یا اطلاعات بانکی شما هنوز با سامانه همگام‌سازی نشده است. ابتدا از بخش استعلام دهک، وضعیت خود را چک کنید. اگر در دهک ۱ تا ۷ هستید، اپلیکیشن را به‌روزرسانی کرده و یکبار از حساب کاربری خارج و دوباره وارد شوید. در صورت تداوم مشکل، با پشتیبانی سامانه شما به شماره ۱۴۶۳ تماس بگیرید.

بله، تمامی سامانه‌های مرتبط با یارانه از جمله پنجره ملی خدمات دولت هوشمند و سامانه حمایت، به صورت «واکنش‌گرا» (Responsive) طراحی شده‌اند و با مرورگرهای موبایل کاملاً سازگار هستند. با این حال، برای آپلود مدارک یا وارد کردن شماره حساب‌های طولانی، استفاده از کامپیوتر یا تبلت به دلیل صفحه نمایش بزرگتر و پایداری بیشتر پیشنهاد می‌شود. همچنین اپلیکیشن‌های رسمی مانند «شما» برای گوشی‌های هوشمند بهینه شده‌اند تا دسترسی به خدمات رفاهی را برای عموم مردم در هر مکانی تسهیل کنند.

کد دستوری اصلی برای استعلام وضعیت یارانه و دهک‌بندی #6369* است. با شماره‌گیری این کد از طریق سیم‌کارت سرپرست خانوار، منویی ظاهر می‌شود که گزینه‌هایی شامل استعلام یارانه، ثبت اعتراض و وضعیت کالابرگ را ارائه می‌دهد. این روش برای افرادی که به اینترنت دسترسی ندارند یا از گوشی‌های غیرهوشمند استفاده می‌کنند بسیار کاربردی است. دقت کنید که پاسخ برخی استعلام‌ها ممکن است به دلیل حجم بالای درخواست‌ها، با کمی تاخیر و از طریق پیامک (SMS) برای سرپرست خانوار ارسال شود.

بررسی اعتراضات به دهک‌بندی یک فرآیند زمان‌بر است زیرا نیاز به استعلام مجدد از بانک مرکزی، نیروی انتظامی (برای خودرو و سفر)، سازمان ثبت اسناد و سایر نهادها دارد. طبق اعلام وزارت رفاه، این بررسی‌ها معمولاً در بازه‌های زمانی ۶ ماهه و همزمان با به‌روزرسانی کلی پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان نهایی می‌شوند. اگر وضعیت شما برای مدت طولانی «در حال بررسی» مانده است، به معنای نقص مدرک نیست، بلکه سیستم منتظر دریافت پاسخ استعلامات تجمیعی از تمامی نهادهای ذی‌ربط برای اتخاذ تصمیم نهایی است.

سامانه‌های دولتی مانند my.gov.ir از پروتکل‌های امنیتی پیشرفته و گواهی‌های SSL معتبر استفاده می‌کنند. اطلاعات بانکی شما (شماره حساب یا شبا) صرفاً برای واریز وجه استفاده می‌شود و سامانه هیچ دسترسی مستقیمی به موجودی یا رمزهای دوم شما ندارد. همچنین ورود به سامانه دو مرحله‌ای است و تنها با دسترسی به سیم‌کارت مالک کد ملی امکان‌پذیر است. با این حال، همیشه دقت کنید که آدرس سایت در نوار مرورگر دقیقاً با پسوند .ir و بدون حروف اضافی باشد تا در دام سایت‌های فیشینگ نیفتید.

خیر، فرآیند ثبت‌نام برای یارانه در تمامی سامانه‌های دولتی از جمله پنجره ملی خدمات دولت هوشمند و سامانه حمایت کاملاً رایگان است. هیچ نهاد دولتی برای ثبت‌نام یا بررسی اعتراضات وجهی دریافت نمی‌کند. اگر با وب‌سایتی مواجه شدید که برای ثبت‌نام یارانه درخواست واریز وجه داشت، اطمینان داشته باشید که آن سایت جعلی و فیشینگ است. تنها هزینه‌ای که ممکن است متقبل شوید، کارمزد خدمات در دفاتر پلیس +۱۰ یا پیشخوان دولت (در صورت مراجعه حضوری برای امور غیرسیستمی) است که نرخ آن مصوب و قانونی است.

دولت سقف عددی دقیقی را به صورت عمومی اعلام نکرده است، زیرا دهک‌بندی یک فرمول ترکیبی است. با این حال، بررسی‌ها نشان می‌دهد برای یک خانوار معمولی، مجموع تراکنش‌های خرید و انتقال وجه بالای ۵۰۰ تا ۷۰۰ میلیون تومان در سال می‌تواند زنگ خطر برای انتقال به دهک دهم باشد. البته سیستم بین درآمد واقعی و گردش حساب ناشی از کار (مانند تنخواه گردان یا خرید و فروش ملک و خودرو) تفاوت قائل می‌شود، اما برای اثبات این موضوع در صورت حذف یارانه، باید مدارک مثبته را در زمان اعتراض ارائه داد.

بله، مالکیت خودرو یکی از شاخص‌های اصلی در تعیین دهک رفاهی است. ارزش‌گذاری خودروها بر اساس قیمت روز بازار انجام می‌شود. داشتن بیش از یک خودرو در خانوار یا داشتن خودرویی که ارزش آن از حد مجاز تعیین شده برای دهک نهم فراتر رود، می‌تواند منجر به قرارگیری در دهک دهم و قطع یارانه شود. حتی اگر خودرو به صورت قولنامه‌ای فروخته شده باشد اما سند رسمی آن همچنان به نام سرپرست یا اعضای خانوار باشد، سیستم آن را به عنوان دارایی جاری خانوار محاسبه خواهد کرد.

سفرهای خارجی (به جز سفرهای زیارتی مانند حج و اربعین) به عنوان یک شاخص رفاهی مهم در پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان ثبت می‌شود. تعداد دفعات سفر، مقصد و میزان ارز مسافرتی دریافت شده توسط اعضای خانوار در بازه زمانی یک تا دو ساله بررسی می‌گردد. سفرهای تفریحی متعدد یا سفرهای به مقاصد گران‌قیمت می‌تواند امتیاز رفاهی خانوار را به شدت بالا برده و منجر به حذف یارانه شود. دولت معتقد است خانوار مشمول یارانه، توان مالی برای مخارج ارزی سفرهای غیرضروری را ندارد.

بله، تمامی درآمدهای مالی شامل سود سپرده‌های بانکی، سود سهام عدالت و فعالیت‌های بورسی در محاسبه مجموع درآمد خانوار لحاظ می‌گردد. سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها با همکاری بانک مرکزی و سازمان بورس، اطلاعات سودهای واریزی به حساب اعضای خانوار را تجمیع می‌کند. اگر مجموع این سودها به همراه حقوق و سایر درآمدها از سقف تعیین شده برای دهک نهم بالاتر برود، خانوار از لیست دریافت‌کنندگان یارانه حذف خواهد شد. این شفافیت مالی بخشی از طرح عادلانه کردن پرداخت یارانه‌ها است.

بله، طبق قوانین فعلی، چنانچه فردی نسبت به قطع یارانه یا دهک‌بندی خود اعتراض کند و پس از بررسی‌های کارشناسی، اعتراض او وارد دانسته شود، یارانه ماه‌های معوقه (از زمان قطع تا زمان تایید مجدد) به صورت یکجا به حساب سرپرست خانوار واریز خواهد شد. این واریزی معمولاً در اولین نوبت پرداخت یارانه پس از تغییر وضعیت در سامانه انجام می‌گیرد. بنابراین متقاضیان نباید نگران از دست رفتن حق خود در طول مدت زمان بررسی اعتراض باشند.

تنها وامی که در حال حاضر از مبلغ یارانه کسر می‌شود، اقساط وام‌های دوران کرونا (یک میلیون تومانی) است که برای بسیاری از خانوارها به پایان رسیده یا در مراحل نهایی است. سایر وام‌های بانکی که سرپرست خانوار دریافت کرده است، ارتباطی به سازمان هدفمندسازی ندارد و بانک‌ها اجازه ندارند بدون اجازه کتبی و مسدودی قانونی، اقساط وام‌های دیگر را مستقیماً از محل یارانه نقدی برداشت کنند. اگر برداشتی غیر از وام کرونا انجام شده، سرپرست باید موضوع را از طریق بازرسی بانک مربوطه پیگیری کند.

اعتبار تشویقی کالابرگ صرفاً برای خرید ۱۱ قلم کالای اساسی شامل: شیر کم‌چرب، پنیر، ماست کم‌چرب، تخم‌مرغ، گوشت مرغ، روغن مایع، ماکارونی، برنج، قند و شکر، حبوبات و گوشت منجمد گوساله تعریف شده است. دولت قیمت پایه این کالاها را بر اساس نرخ سال ۱۴۰۱ ثابت نگه داشته و مابه‌التفاوت قیمت روز با قیمت پایه را از محل اعتبار کالابرگ پرداخت می‌کند. این اقدام برای تضمین سلامت تغذیه‌ای جامعه و جلوگیری از حذف پروتئین و لبنیات از سفره خانوارها در اثر تورم انجام شده است.

طبق قوانین جاری، یارانه نقدی متعلق به شهروندانی است که در داخل کشور اقامت دارند. افرادی که بیش از ۶ ماه در سال را در خارج از کشور سپری کنند، توسط سیستم پلیس گذرنامه شناسایی شده و یارانه آن‌ها قطع می‌گردد. دولت معتقد است منابع یارانه‌ای باید صرف جبران هزینه‌های زندگی در داخل ایران شود. در صورتی که فردی به کشور بازگردد و اقامت دائم خود را مجدداً آغاز کند، می‌تواند با ارائه مدارک ورود و خروج به وزارت رفاه، درخواست برقراری مجدد یارانه را ثبت نماید.

بله، در مواردی که سرپرست خانوار معتاد باشد، خانواده را ترک کرده باشد یا هزینه‌های زندگی را تامین نکند (بدسرپرست)، همسر می‌تواند با مراجعه به مراجع قضایی یا سازمان بهزیستی و کمیته امداد، نامه رسمی دریافت کند. با ارائه این نامه به دفاتر پلیس +۱۰، یارانه زن و فرزندان از حساب شوهر جدا شده و به حساب خود زن واریز می‌گردد. این قانون برای حمایت از حقوق زنان و کودکان در خانواده‌های آسیب‌دیده وضع شده تا کمک‌هزینه معیشتی مستقیماً به دست مصرف‌کننده واقعی برسد.

بلافاصله پس از ثبت فوت در سازمان ثبت احوال، یارانه سرپرست قطع و حساب بانکی مربوطه مسدود می‌شود. از نظر قانونی، اعضای باقی‌مانده خانوار باید ظرف مدت حداکثر یک ماه برای تعیین سرپرست جدید اقدام کنند. در این مدت یارانه سایر اعضا ذخیره شده و پس از معرفی سرپرست جدید و ثبت شماره حساب شبا در سامانه، به صورت یکجا پرداخت می‌شود. اگر وراث در مورد تعیین سرپرست جدید توافق نداشته باشند، موضوع باید از طریق مراجع قانونی و گواهی انحصار وراثت تعیین تکلیف شود.

دولت طبق قانون بودجه و قوانین مرتبط با مبارزه با پولشویی و مالیات، اجازه دسترسی به داده‌های کلان بانکی (بدون ورود به جزئیات ریز تراکنش‌ها توسط اشخاص) را برای تعیین سطح رفاه خانوار دارد. این فرآیند به صورت سیستمی و از طریق الگوریتم‌های هوشمند انجام می‌شود و حریم خصوصی افراد در آن حفظ می‌گردد. در واقع، فرد با ثبت‌نام در سامانه یارانه و پذیرش شرایط، داوطلبانه اجازه بررسی وضعیت مالی خود را برای احراز شرایط دریافت کمک دولتی به نهادهای ذی‌ربط اعطا می‌کند.

در فرم‌های ثبت‌نام یارانه، بندی وجود دارد که متقاضی صحت اطلاعات وارد شده را تایید می‌کند. طبق قانون، چنانچه مشخص شود فردی با ارائه اطلاعات خلاف واقع (مانند پنهان کردن درآمد یا دارایی‌ها) اقدام به دریافت یارانه کرده است، دولت حق دارد نه تنها یارانه وی را قطع کند، بلکه تمامی مبالغ دریافتی نابه‌حق را به نرخ روز مسترد نماید. در موارد خاص و تکرار تخلف، ممکن است پرونده جهت بررسی جرائم احتمالی به مراجع قضایی ارجاع شود، هرچند سیاست فعلی دولت بیشتر بر قطع یارانه متمرکز است.

فرزندان بالغ (بالای ۱۸ سال) که ازدواج نکرده‌اند، از نظر قانونی همچنان زیرمجموعه سرپرست خانوار (پدر) محسوب می‌شوند و نمی‌توانند به تنهایی یارانه مستقل دریافت کنند، مگر اینکه ثابت کنند زندگی کاملاً مستقلی دارند و از خانواده جدا شده‌اند که این مورد نیاز به تاییدیه مراجع قانونی یا فرمانداری دارد. اما به محض ازدواج و ثبت رسمی آن، این حق قانونی برای آن‌ها ایجاد می‌شود که به عنوان یک خانوار جدید، یارانه خود را از خانواده پدری جدا کرده و به حساب شخصی خود واریز نمایند.

بله، زندانی بودن مانع از دریافت یارانه نمی‌شود. اگر سرپرست خانوار زندانی شود، یارانه وی همچنان واریز می‌گردد، اما خانواده او می‌توانند با مراجعه به انجمن حمایت از زندانیان و اخذ نامه رسمی، به دفاتر پلیس +۱۰ مراجعه کرده و سرپرستی را موقتاً به همسر یا فرد دیگری منتقل کنند تا برای تامین مخارج زندگی با مشکل مواجه نشوند. اگر فرد زندانی مجرد باشد، یارانه او در حساب بانکی‌اش ذخیره می‌شود و پس از آزادی یا با وکالت‌نامه قانونی قابل برداشت خواهد بود.

پس از طلاق، یارانه فرزندان به حسابی واریز می‌شود که حضانت قانونی آن‌ها را بر عهده دارد. اگر طبق حکم دادگاه، حضانت با مادر باشد، او می‌تواند با ارائه دادنامه قطعی به دفاتر پلیس +۱۰، یارانه فرزندان را از لیست پدر خارج و به لیست خود اضافه کند. در صورتی که حضانت مشترک باشد یا توافقی صورت نگرفته باشد، اولویت با فردی است که هزینه‌های جاری زندگی فرزند را تامین می‌کند. هرگونه اختلاف در این زمینه باید در دادگاه خانواده حل و فصل شده و حکم آن به سازمان هدفمندسازی ارائه شود.