راهنمای کامل ثبت چک صیادی در سامانه بانک ملت

سامانه صیاد (سامانه یکپارچه صدور چک) بانک ملت، بستری الکترونیکی و امن است که بر اساس قوانین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران راه اندازی شده است. هدف اصلی این سامانه، حذف چک‌های کاغذی سنتی بدون پشتوانه، پیشگیری از جعل چک، کاهش آمار چک‌های برگشتی، افزایش شفافیت مالی و فراهم کردن امکان استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده چک برای گیرندگان پیش از انجام هرگونه معامله است.

بله، طبق قانون جدید چک که از ابتدای سال ۱۴۰۰ اجرایی شده است، ثبت تمامی چک‌های صیادی جدید (چک‌های بنفش رنگ) در سامانه صیاد برای صادرکننده و همچنین تایید آن توسط گیرنده کاملاً اجباری است. در صورت عدم ثبت چک در این سامانه، برگه چک فاقد ارزش قانونی و تجاری بوده و بانک‌ها هیچ‌گونه وجهی بابت آن پرداخت نخواهند کرد.

چک‌های صیادی قدیمی (کرم یا صورتی رنگ) نیازی به ثبت اجباری در سامانه صیاد برای پاس شدن نداشتند و انتقال آن‌ها با پشت‌نویسی دستی انجام می‌شد. اما چک‌های صیادی جدید که به رنگ بنفش هستند، حتماً باید در سامانه صیاد ثبت، تایید و منتقل شوند. همچنین روی این چک‌ها عبارت «کارسازی این چک منوط به ثبت آن در سامانه صیاد است» درج شده است.

تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی که دارای حساب جاری در بانک ملت بوده و اقدام به صدور چک صیادی می‌کنند، ملزم به استفاده از این سامانه هستند. همچنین تمامی دریافت‌کنندگان چک‌های بانک ملت نیز باید برای تایید دریافت چک یا انتقال آن به اشخاص دیگر، از طریق درگاه‌های الکترونیکی این بانک به سامانه صیاد دسترسی داشته باشند.

از مهم‌ترین مزایای این سامانه می‌توان به امکان استعلام آنی وضعیت اعتباری صادرکننده چک (سفید، زرد، نارنجی، قهوه‌ای، قرمز)، کاهش شدید ریسک معاملات نسیه، جلوگیری از سرقت و جعل چک به دلیل ثبت دیجیتال اطلاعات، عدم نیاز به پشت‌نویسی فیزیکی برای انتقال چک و امکان پیگیری سریع قضایی در صورت برگشت خوردن چک اشاره کرد.

بله، گیرنده چک نیازی ندارد که حتماً در بانک ملت حساب داشته باشد. گیرنده می‌تواند از طریق سامانه صیاد بانک‌های دیگر که در آن‌ها حساب دارد، یا از طریق اپلیکیشن‌های پرداخت معتبر و عمومی نظیر آپ، تاپ و سکه، اقدام به استعلام، تایید دریافت و یا حتی انتقال چک صیادی بانک ملت به نام شخص دیگری کند.

شناسه صیادی یک کد منحصر‌به‌فرد ۱۶ رقمی است که روی هر برگ چک صیادی به صورت برجسته درج شده است. این شناسه در گوشه سمت چپ بالای چک‌های جدید قرار دارد و به عنوان هویت دیجیتال چک شناخته می‌شود. تمامی فرایندهای ثبت، تایید، انتقال و استعلام چک در سامانه صیاد بانک ملت تنها با وارد کردن این شناسه ۱۶ رقمی امکان‌پذیر است.

بله، طبق قوانین بانک مرکزی، چک‌های صیادی جدید دارای محدودیت زمانی برای صدور هستند. تاریخ سررسید چک‌های صیادی نباید بیشتر از ۳ سال از زمان دریافت دسته چک توسط مشتری باشد. این قانون به منظور کنترل تعهدات مالی بلندمدت اشخاص و جلوگیری از انباشت بدهی‌های غیرمجاز صادرکنندگان چک تصویب و اجرایی شده است.

برای ثبت چک، ابتدا صادرکننده باید به همراه کارت بانکی و رمز پویا وارد همراه بانک یا اینترنت بانک ملت شود. سپس به بخش «مدیریت چک صیاد» رفته و گزینه «ثبت چک» را انتخاب کند. در ادامه باید شناسه ۱۶ رقمی چک، مبلغ دقیق به ریال، تاریخ سررسید، کد ملی گیرنده و بابت چک را وارد کرده و پس از تایید اطلاعات، تراکنش را نهایی کند.

گیرنده چک باید به اینترنت بانک، همراه بانک ملت یا اپلیکیشن‌های معتبر پرداخت مراجعه کرده و وارد منوی «تایید چک صیاد» شود. با وارد کردن شناسه ۱۶ رقمی چک، اطلاعات ثبت شده توسط صادرکننده (مبلغ، تاریخ و مشخصات گیرنده) نمایش داده می‌شود. در صورت مطابقت کامل با برگه فیزیکی، گیرنده دکمه «تایید» را کلیک می‌کند تا فرآیند نهایی شود.

انتقال فیزیکی و پشت‌نویسی دستی چک‌های صیادی جدید ممنوع است. برای انتقال، دارنده چک باید وارد سامانه صیاد بانک ملت شده، گزینه «انتقال چک» را انتخاب کند، شناسه ۱۶ رقمی چک را وارد نموده و سپس مشخصات هویتی (کد ملی/شناسه ملی) گیرنده جدید را ثبت کند. گیرنده جدید نیز باید مجدداً وارد سامانه شده و انتقال را تایید کند.

خیر، پس از اینکه صادرکننده چک اطلاعات را در سامانه صیاد ثبت و تایید نهایی کرد، امکان ویرایش یا لغو یک‌طرفه آن وجود ندارد. اگر اشتباهی در ثبت رخ داده باشد، گیرنده نباید چک را در سامانه تایید کند. در این حالت، چک باید به صادرکننده عودت داده شود تا لاشه آن ابطال شده و چک جدیدی صادر و ثبت گردد.

هر شخصی می‌تواند قبل از پذیرش چک، با ارسال شناسه ۱۶ رقمی چک صیادی به سرشماره ۷۰۱۷۰۱ پیامکی یا مراجعه به بخش استعلام وضعیت اعتباری در سامانه صیاد بانک ملت یا سایت بانک مرکزی، از وضعیت چک‌های برگشتی صادرکننده مطلع شود. وضعیت اعتباری با رنگ‌های سفید (بدون سابقه)، زرد، نارنجی، قهوه‌ای و قرمز (دارای حداکثر چک برگشتی) مشخص می‌شود.

در صورتی که هرگونه مغایرتی میان اطلاعات مندرج روی برگه فیزیکی چک (مانند مبلغ، تاریخ سررسید یا مشخصات گیرنده) با اطلاعات ثبت شده در سامانه صیاد وجود داشته باشد، گیرنده چک باید اکیداً از تایید چک در سامانه خودداری کند. پذیرش این چک فاقد اعتبار بوده و بانک در روز سررسید وجه آن را پرداخت نخواهد کرد.

بله، برای ثبت چک‌های متعلق به اشخاص حقوقی (شرکت‌ها)، صاحبان امضای مجاز شرکت باید با استفاده از توکن نماد یا اینترنت بانک حقوقی ملت وارد سامانه شوند. ثبت چک با شناسه ملی ۱۱ رقمی شرکت انجام می‌شود و تمامی افرادی که بر اساس اساسنامه حق امضا دارند، باید به صورت زنجیره‌ای وارد سامانه شده و ثبت چک را تایید و امضا نمایند.

اتباع خارجی فاقد کد ملی، برای ثبت، تایید یا انتقال چک صیادی بانک ملت در سامانه صیاد باید از «کد فراگیر ۱۲ رقمی» خود که از مراجع قانونی دریافت کرده‌اند به عنوان شناسه هویتی استفاده کنند. فرآیند ثبت برای این افراد از طریق شعب بانک ملت یا همراه بانک ملت با وارد کردن کد فراگیر به جای کد ملی میسر است.

اگر به دلیل وارد کردن اشتباه رمز عبور، دسترسی شما به همراه بانک یا اینترنت بانک ملت مسدود شد، می‌توانید از طریق گزینه «فراموشی رمز عبور» در صفحه ورودی و با استفاده از اطلاعات کارت بانکی و کد ملی، رمز خود را بازیابی کنید. همچنین امکان مراجعه به شعب بانک ملت و یا استفاده از خودپردازهای این بانک برای ثبت چک وجود دارد.

بله، بانک ملت این امکان را فراهم کرده است تا مشتریانی که به اینترنت یا گوشی هوشمند دسترسی ندارند، با مراجعه به هر یک از خودپردازهای بانک ملت و وارد کردن کارت شتابی خود، از طریق منوی «خدمات چک صیاد» اقدام به ثبت، تایید دریافت و یا انتقال چک‌های صیادی خود نمایند.

این خطا به دلیل قانون مالکیت خط تلفن همراه رخ می‌دهد. طبق دستورالعمل بانک مرکزی، شماره موبایل کاربر وارد شده در سامانه صیاد باید دقیقاً به نام کد ملی صادرکننده یا گیرنده چک باشد. در صورت بروز این خطا، کاربر باید سیم‌کارتی را استفاده کند که سند آن به نام خودش ثبت شده است، در غیر این صورت فرآیند ثبت انجام نمی‌شود.

بله، اپلیکیشن‌های پرداخت معتبر مانند آپ، تاپ، سکه و ۷۲۴ که تحت نظارت شرکت شبکه الکترونیکی پرداخت کارت (شاپرک) و بانک مرکزی فعالیت می‌کنند، کاملاً امن هستند. این اپلیکیشن‌ها مستقیماً به سامانه مرکزی صیاد متصل بوده و کاربران می‌توانند با احراز هویت از طریق کارت بانکی خود، چک‌های بانک ملت را ثبت یا تایید کنند.

سامانه صیاد یک سیستم متمرکز کشوری است و گاهی به دلیل ترافیک بالا یا بروزرسانی دچار قطعی موقت می‌شود. در این شرایط، اطلاعات ثبت شده ذخیره نمی‌شود. کاربر باید چند دقیقه منتظر بماند و مجدداً اقدام کند. در صورت فوریت، مراجعه به شعب بانک ملت و ثبت دستی چک توسط متصدی شعبه به عنوان راهکار جایگزین پیشنهاد می‌شود.

بله، بانک ملت برای تسهیل امور شرکت‌ها و مشتریان تجاری بزرگ، قابلیت «ثبت گروهی چک» را در سامانه اینترنت بانک حقوقی و تجاری خود قرار داده است. کاربران می‌توانند با دانلود فایل اکسل نمونه، اطلاعات چندین چک را به صورت یکجا وارد کرده و با بارگذاری فایل در سامانه، تمام چک‌ها را به صورت همزمان ثبت کنند.

عدم دریافت پیامک می‌تواند به دلیل شلوغی شبکه مخابراتی، مسدود بودن پیامک‌های تبلیغاتی روی گوشی شما، یا عدم تطابق شماره همراه ثبت شده در پرونده بانکی با شماره فعلی شما باشد. برای حل این مشکل، ابتدا پوشه اسپم پیامک‌ها را بررسی کنید و در صورت عدم رفع مشکل، به شعبه بانک ملت جهت بروزرسانی اطلاعات تماس مراجعه فرمایید.

بله، با توجه به محدودیت‌های سیستم‌عامل iOS برای نصب اپلیکیشن‌های ایرانی، بانک ملت نسخه وب‌اپلیکیشن (PWA) همراه بانک و سامانه صیاد خود را طراحی کرده است. کاربران آیفون می‌توانند بدون نیاز به نصب مستقیم، از طریق مرورگر سافاری به نشانی اینترنتی سامانه متصل شده و تمامی امور چک صیادی خود را انجام دهند.

بله، بر اساس بخشنامه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، خدمات مربوط به سامانه صیاد شامل کارمزد ناچیزی است. در حال حاضر کارمزد ثبت هر برگ چک در سامانه صیاد مبلغی معادل ۵,۰۰۰ ریال (۵۰۰ تومان) و کارمزد تایید یا انتقال آن نیز به همین میزان است که از حساب کاربر کسر می‌گردد.

هزینه صدور دسته چک صیادی جدید در بانک ملت شامل هزینه تمبر مالیاتی، هزینه چاپ برگه چک و کارمزد بررسی اعتباری مشتری است. به طور میانگین هزینه صدور هر برگ چک صیادی معادل ۲,۵۰۰ ریال به همراه تعرفه ثابت صدور جلد دسته چک است که در مجموع برای یک دسته چک ۲۵ برگی حدوداً بین ۱۰,۰۰۰ تا ۱۵,۰۰۰ تومان خواهد بود.

استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده چک از طریق سامانه صیاد بانک ملت و سایت بانک مرکزی کاملاً رایگان است. اما در صورتی که بخواهید استعلام را از طریق سامانه پیامکی ۷۰۱۷۰۱ انجام دهید، هزینه ارسال هر پیامک طبق تعرفه اپراتورهای تلفن همراه (حدود ۳,۵۰۰ ریال) به عهده مشتری خواهد بود.

هزینه رفع سوء اثر چک برگشتی بر اساس تعرفه‌های ابلاغی بانک مرکزی تعیین می‌شود. برای هر فقره چک برگشتی، کارمزدی معادل ۵۰۰,۰۰۰ ریال (۵۰ هزار تومان) جهت انجام امور اداری و ثبت در سامانه بانک مرکزی از مشتری اخذ می‌شود. این هزینه جدای از مبالغ مربوط به واریز کسری مبلغ چک به حساب جاری است.

خیر، دانلود، نصب و استفاده از نرم‌افزار همراه بانک ملت یا اینترنت بانک ملت برای انجام امور چک صیادی هیچ‌گونه هزینه اشتراک ماهیانه یا سالیانه ندارد. تنها هزینه‌های کسر شده مربوط به کارمزدهای قانونی تراکنش‌ها (مانند کارمزد ۵۰۰ تومانی ثبت چک) است که مستقیماً توسط بانک مرکزی مصوب شده است.

در صورتی که چک صیادی بانک ملت به دلیل کسری موجودی برگشت بخورد، صادرکننده گواهی عدم پرداخت ملزم به پرداخت کارمزد قانونی صدور این گواهی است. کارمزد صدور گواهی عدم پرداخت در حال حاضر مبلغی در حدود ۱۵۰,۰۰۰ ریال (۱۵ هزار تومان) است که توسط بانک از حساب ارائه دهنده چک کسر می‌شود.

خیر، کارمزدهای مرتبط با سامانه صیاد (ثبت، تایید و انتقال) جزو قوانین حاکمیتی و بخشنامه‌های اجباری بانک مرکزی هستند. بنابراین، بانک ملت مجاز به تغییر، تخفیف یا حذف این کارمزدها برای هیچ گروهی از مشتریان، حتی مشتریان ویژه، اعتباری و VIP خود نبوده و تعرفه برای همگان یکسان است.

طبق ماده ۲۱ مکرر قانون اصلاح قانون صدور چک، برگه چکی که در سامانه صیاد ثبت نشده باشد، اساساً «چک» شناخته نمی‌شود و از مزایای قانون تجارت و قانون صدور چک برخوردار نیست. این سند تنها یک سند عادی طلبکاری و تعهدآور مدنی است که اثبات آن در دادگاه فرآیندی بسیار طولانی و پیچیده خواهد داشت.

خیر، بانک‌ها به هیچ عنوان مجاز به پذیرش و کارسازی چک‌های صیادی جدید که در سامانه صیاد ثبت نشده‌اند، نیستند. بنابراین در صورت عدم ثبت چک توسط صادرکننده، بانک نمی‌تواند برای آن گواهی عدم پرداخت (برگشت چک) صادر کند و دارنده چک نمی‌تواند از مزایای قانون چک برای پیگیری قضایی استفاده کند.

در صورت برگشت خوردن چک صیادی، بلافاصله تمامی حساب‌های صادرکننده در شبکه بانکی به میزان مبلغ چک مسدود می‌شود. همچنین وی از دریافت هرگونه تسهیلات بانکی، صدور کارت بانکی جدید، افتتاح حساب جدید، دریافت دسته چک جدید و ثبت چک جدید در سامانه صیاد تا زمان رفع سوء اثر کامل محروم خواهد شد.

انتقال فیزیکی چک صیادی بدون ثبت در سامانه صیاد جرم تلقی نمی‌شود، اما فاقد هرگونه اثر قانونی است. یعنی شخص ثالثی که چک ثبت‌نشده را دریافت کرده، مالک قانونی چک شناخته نمی‌شود و نمی‌تواند وجه آن را از بانک مطالبه کند یا علیه صادرکننده شکایت حقوقی و کیفری مطرح نماید.

دارنده چک برگشتی ثبت شده می‌تواند با در دست داشتن گواهی عدم پرداخت به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و بدون نیاز به فرآیند طولانی دادرسی، مستقیماً از دادگاه تقاضای صدور «اجراییه» علیه اموال صادرکننده چک نماید. دادگاه ظرف ۲۴ ساعت اجراییه صادر کرده و به صادرکننده ۱۰ روز مهلت پرداخت می‌دهد.

خیر، در چک‌های صیادی جدید هرگونه ضمانت نیز باید به صورت الکترونیکی در سامانه صیاد ثبت شود. پشت‌نویسی فیزیکی برگه چک برای ضمانت فاقد اعتبار قانونی در محاکم قضایی و بانک‌ها است. ضامن باید با ورود به سامانه صیاد بانک ملت، ضمانت خود را روی شناسه ۱۶ رقمی چک مربوطه ثبت و تایید کند.

رفع سوء اثر از طریق روش‌های زیر امکان‌پذیر است: ۱. واریز کسری مبلغ چک به حساب جاری و مسدود کردن آن به مدت یک سال، ۲. ارائه لاشه چک برگشتی به بانک، ۳. ارائه رضایت‌نامه محضری دارنده چک به بانک، ۴. ارائه حکم قضایی مبنی بر رفع سوء اثر، ۵. سپری شدن مدت ۳ سال از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت مشروط به عدم طرح دعوا.

طبق ماده ۱۴ قانون صدور چک، صادرکننده تنها در صورتی می‌تواند دستور عدم پرداخت چک را به بانک بدهد که ادعا کند چک مفقود، سرقت، جعل شده و یا از طریق کلاهبرداری و خیانت در امانت تحصیل گردیده است. در این حالت صادرکننده باید کتباً به بانک اعلام کند و ظرف یک هفته شکایت خود را به مراجع قضایی تسلیم نماید.

بله، در صورتی که چک صیادی بابت ضمانت صادر شده و در سامانه صیاد نیز ثبت شده باشد، دارنده چک می‌تواند در صورت عدم ایفای تعهدات توسط متعهد، چک را به بانک برده و وصول کند. البته صادرکننده می‌تواند در دادگاه ثابت کند که شرایط ضمانت محقق نشده است، اما بانک موظف به اجرای دستورات سامانه صیاد است.